Katha Upanishad Adhyaya 2 Valli 2 — Kannada Script

Meaning —

ಅಧ್ಯಾಯ 2

ವಲ್ಲೀ 2

ಪುರಮೇಕಾದಶದ್ವಾರಮಜಸ್ಯಾವಕ್ರಚೇತಸಃ।
ಅನುಷ್ಠಾಯ ನ ಶೋಚತಿ ವಿಮುಕ್ತಶ್ಚ ವಿಮುಚ್ಯತೇ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥1॥

puramekādaśadvāramajasyāvakracetasaḥ|
anuṣṭhāya na śocati vimuktaśca vimucyate| etadvai tat‌ ||1||

ಹಂಸ-ಶ್ಶುಚಿಷದ್ವಸುರಾನ್ತರಿಕ್ಷಸದ್ಧೋತಾ ವೇದಿಷದತಿಥಿರ್ದುರೋಣಸತ್‌।
ನೃಷದ್ವರಸದೃತಸದ್ವ್ಯೋಮಸದಬ್ಜಾ ಗೋಜಾ ಋತಜಾ ಅದ್ರಿಜಾ ಋತ-ಮ್ಬೃಹತ್‌ ॥2॥

haṃsa-śśuciṣadvasurāntarikṣasaddhotā vediṣadatithirduroṇasat‌|
nṛṣadvarasadṛtasadvyomasadabjā gojā ṛtajā adrijā ṛta-mbṛhat‌ ||2||

Verse 3

ಊರ್ಧ್ವ-ಮ್ಪ್ರಾಣಮುನ್ನಯತ್ಯಪಾನ-ಮ್ಪ್ರತ್ಯಗಸ್ಯತಿ।
ಮಧ್ಯೇ ವಾಮನಮಾಸೀನಂ-ವಿಁಶ್ವೇ ದೇವಾ ಉಪಾಸತೇ ॥3॥

ūrdhva-mprāṇamunnayatyapāna-mpratyagasyati|
madhye vāmanamāsīnaṃ-vi~śve devā upāsate ||3||

Verse 4

ಅಸ್ಯ ವಿಸ್ರಂಸಮಾನಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಥಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ।
ದೇಹಾದ್ವಿಮುಚ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಕಿಮತ್ರ ಪರಿಶಿಷ್ಯತೇ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥4॥

asya visraṃsamānasya śarīrasthasya dehinaḥ|
dehādvimucyamānasya kimatra pariśiṣyate| etadvai tat‌ ||4||

Verse 5

ನ ಪ್ರಾಣೇನ ನಾಪಾನೇನ ಮರ್ತ್ಯೋ ಜೀವತಿ ಕಶ್ಚನ।
ಇತರೇಣ ತು ಜೀವನ್ತಿ ಯಸ್ಮಿನ್ನೇತಾವುಪಾಶ್ರಿತೌ ॥5॥

na prāṇena nāpānena martyo jīvati kaścana|
itareṇa tu jīvanti yasminnetāvupāśritau ||5||

Verse 6

ಹನ್ತ ತ ಇದ-ಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಗುಹ್ಯ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮ ಸನಾತನಮ್‌।
ಯಥಾ ಚ ಮರಣ-ಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಆತ್ಮಾ ಭವತಿ ಗೌತಮ ॥6॥

hanta ta ida-mpravakṣyāmi guhya-mbrahma sanātanam‌|
yathā ca maraṇa-mprāpya ātmā bhavati gautama ||6||

Verse 7

ಯೋನಿಮನ್ಯೇ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ಶರೀರತ್ವಾಯ ದೇಹಿನಃ।
ಸ್ಥಾಣುಮನ್ಯೇ-ಽನುಸಂಯಁನ್ತಿ ಯಥಾಕರ್ಮ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್‌ ॥7॥

yonimanye prapadyante śarīratvāya dehinaḥ|
sthāṇumanye-'nusaṃya~nti yathākarma yathāśrutam‌ ||7||

Verse 8

ಯ ಏಷ ಸುಪ್ತೇಷು ಜಾಗರ್ತಿ ಕಾಮ-ಙ್ಕಾಮ-ಮ್ಪುರುಷೋ ನಿರ್ಮಿಮಾಣಃ।
ತದೇವ ಶುಕ್ರ-ನ್ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ತದೇವಾಮೃತಮುಚ್ಯತೇ।
ತಸ್ಮಿಂಲ್ಲೋಁಕಾ-ಶ್ಶ್ರಿತಾ-ಸ್ಸರ್ವೇ ತದು ನಾತ್ಯೇತಿ ಕಶ್ಚನ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥8॥

ya eṣa supteṣu jāgarti kāma-ṅkāma-mpuruṣo nirmimāṇaḥ|
tadeva śukra-ntad brahma tadevāmṛtamucyate|
tasmiṃllo~kā-śśritā-ssarve tadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||8||

Verse 9

ಅಗ್ನಿರ್ಯಥೈಕೋ ಭುವನ-ಮ್ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ರೂಪಂ ರೂಪ-ಮ್ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಭೂವ।
ಏಕಸ್ತಥಾ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ರೂಪಂ ರೂಪ-ಮ್ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಹಿಶ್ಚ ॥9॥

agniryathaiko bhuvana-mpraviṣṭo rūpaṃ rūpa-mpratirūpo babhūva|
ekastathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpa-mpratirūpo bahiśca ||9||

Verse 10

ವಾಯುರ್ಯಥೈಕೋ ಭುವನ-ಮ್ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ರೂಪಂ ರೂಪ-ಮ್ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಭೂವ।
ಏಕಸ್ತಥಾ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ರೂಪಂ ರೂಪ-ಮ್ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಹಿಶ್ಚ ॥10॥

vāyuryathaiko bhuvana-mpraviṣṭo rūpaṃ rūpa-mpratirūpo babhūva|
ekastathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpa-mpratirūpo bahiśca ||10||

Verse 11

ಸೂರ್ಯೋ ಯಥಾ ಸರ್ವಲೋಕಸ್ಯ ಚಕ್ಷುರ್ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ಚಾಕ್ಷುಷೈರ್ಬಹ್ಯಿದೋಷೈಃ।
ಏಕಸ್ತಥಾ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ಲೋಕದುಃಖೇನ ಬಾಹ್ಯಃ ॥11॥

sūryo yathā sarvalokasya cakṣurna lipyate cākṣuṣairbahyidoṣaiḥ|
ekastathā sarvabhūtāntarātmā na lipyate lokaduḥkhena bāhyaḥ ||11||

Verse 12

ಏಕೋ ವಶೀ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ಏಕಂ ರೂಪ-ಮ್ಬಹುಧಾ ಯಃ ಕರೋತಿ।
ತಮಾತ್ಮಸ್ಥಂ-ಯೇಁ-ಽನುಪಶ್ಯನ್ತಿ ಧೀರಾಸ್ತೇಷಾಂ ಸುಖಂ ಶಾಶ್ವತ-ನ್ನೇತರೇಷಾಮ್‌ ॥12॥

eko vaśī sarvabhūtāntarātmā ekaṃ rūpa-mbahudhā yaḥ karoti|
tamātmasthaṃ-ye~-'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ sukhaṃ śāśvata-nnetareṣām‌ ||12||

Verse 13

ನಿತ್ಯೋ-ಽನಿತ್ಯಾನಾ-ಞ್ಚೇತನಶ್ಚೇತನಾನಾಮೇಕೋ ಬಹೂನಾಂ-ಯೋಁ ವಿದಧಾತಿ ಕಾಮಾನ್‌।
ತಮಾತ್ಮಸ್ಥಂ-ಯೇಁ-ಽನುಪಶ್ಯನ್ತಿ ಧೀರಾಸ್ತೇಷಾಂ ಶಾನ್ತಿ-ಶ್ಶಾಶ್ವತೀ ನೇತರೇಷಾಮ್‌ ॥13॥

nityo-'nityānā-ñcetanaścetanānāmeko bahūnāṃ-yo~ vidadhāti kāmān‌|
tamātmasthaṃ-ye~-'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ śānti-śśāśvatī netareṣām‌ ||13||

Verse 14

ತದೇತದಿತಿ ಮನ್ಯನ್ತೇ-ಽನಿರ್ದೇಶ್ಯ-ಮ್ಪರಮಂ ಸುಖಮ್‌।
ಕಥ-ನ್ನು ತದ್ವಿಜಾನೀಯಾ-ಙ್ಕಿಮು ಭಾತಿ ವಿಭಾತಿ ವಾ ॥14॥

tadetaditi manyante-'nirdeśya-mparamaṃ sukham‌|
katha-nnu tadvijānīyā-ṅkimu bhāti vibhāti vā ||14||

Verse 15

ನ ತತ್ರ ಸೂರ್ಯೋ ಭಾತಿ ನ ಚನ್ದ್ರತಾರಕ-ನ್ನೇಮಾ ವಿದ್ಯುತೋ ಭಾನ್ತಿ ಕುತೋ-ಽಯಮಗ್ನಿಃ।
ತಮೇವ ಭಾನ್ತಮನುಭಾತಿ ಸರ್ವ-ನ್ತಸ್ಯ ಭಾಸಾ ಸರ್ವಮಿದಂ-ವಿಁಭಾತಿ ॥15॥

na tatra sūryo bhāti na candratāraka-nnemā vidyuto bhānti kuto-'yamagniḥ|
tameva bhāntamanubhāti sarva-ntasya bhāsā sarvamidaṃ-vi~bhāti ||15||

Sanskrit — Devanagari (original)

अध्याय 2

वल्ली 2

पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः।

अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते। एतद्वै तत्‌ ॥1॥

हंस-श्शुचिषद्वसुरान्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत्‌।

नृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋत-म्बृहत्‌ ॥2॥

ऊर्ध्व-म्प्राणमुन्नयत्यपान-म्प्रत्यगस्यति।

मध्ये वामनमासीनं-विँश्वे देवा उपासते ॥3॥

अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः।

देहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते। एतद्वै तत्‌ ॥4॥

न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन।

इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥5॥

हन्त त इद-म्प्रवक्ष्यामि गुह्य-म्ब्रह्म सनातनम्‌।

यथा च मरण-म्प्राप्य आत्मा भवति गौतम ॥6॥

योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः।

स्थाणुमन्ये-ऽनुसंयँन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम्‌ ॥7॥

य एष सुप्तेषु जागर्ति काम-ङ्काम-म्पुरुषो निर्मिमाणः।

तदेव शुक्र-न्तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते।

तस्मिंल्लोँका-श्श्रिता-स्सर्वे तदु नात्येति कश्चन। एतद्वै तत्‌ ॥8॥

अग्निर्यथैको भुवन-म्प्रविष्टो रूपं रूप-म्प्रतिरूपो बभूव।

एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूप-म्प्रतिरूपो बहिश्च ॥9॥

वायुर्यथैको भुवन-म्प्रविष्टो रूपं रूप-म्प्रतिरूपो बभूव।

एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूप-म्प्रतिरूपो बहिश्च ॥10॥

सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुर्न लिप्यते चाक्षुषैर्बह्यिदोषैः।

एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥11॥

एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूप-म्बहुधा यः करोति।

तमात्मस्थं-येँ-ऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वत-न्नेतरेषाम्‌ ॥12॥

नित्यो-ऽनित्याना-ञ्चेतनश्चेतनानामेको बहूनां-योँ विदधाति कामान्‌।

तमात्मस्थं-येँ-ऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां शान्ति-श्शाश्वती नेतरेषाम्‌ ॥13॥

तदेतदिति मन्यन्ते-ऽनिर्देश्य-म्परमं सुखम्‌।

कथ-न्नु तद्विजानीया-ङ्किमु भाति विभाति वा ॥14॥

न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारक-न्नेमा विद्युतो भान्ति कुतो-ऽयमग्निः।

तमेव भान्तमनुभाति सर्व-न्तस्य भासा सर्वमिदं-विँभाति ॥15॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

ಕಠೋಪನಿಷದ್ - ಅಧ್ಯಾಯ 2, ವಲ್ಲೀ 2