Vishnu

ಗೀತಗೋವಿನ್ದಂ ಪ್ರಥಮಃ ಸರ್ಗಃ - ಸಾಮೋದ ದಾಮೋದರಃ

Gitagovindam Prathamah Sargah - Samoda Damodarah

✍️ Jayadeva 📂 Gita 🖋️ Kannada script
📄 Download PDF
॥ ಗೀತಗೋವಿನ್ದಮ್ ॥
॥ ಅಷ್ಟಪದೀ ॥
॥ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಕ ಧ್ಯಾನಮ್ ॥
ಯದ್ಗೋಪೀವದನೇನ್ದುಮಣ್ಡನಮಭೂತ್ಕಸ್ತೂರಿಕಾಪತ್ರಕಂ ಯಲ್ಲಕ್ಷ್ಮೀಕುಚಶಾತಕುಮ್ಭ ಕಲಶೇ ವ್ಯಾಗೋಚಮಿನ್ದೀವರಮ್ ।
ಯನ್ನಿರ್ವಾಣವಿಧಾನಸಾಧನವಿಧೌ ಸಿದ್ಧಾಞ್ಜನಂ ಯೋಗಿನಾಂ ತನ್ನಶ್ಯಾಮಲಮಾವಿರಸ್ತು ಹೃದಯೇ ಕೃಷ್ಣಾಭಿಧಾನಂ ಮಹಃ ॥ 1 ॥
॥ ಶ್ರೀ ಜಯದೇವ ಧ್ಯಾನಮ್ ॥
ರಾಧಾಮನೋರಮರಮಾವರರಾಸಲೀಲ-ಗಾನಾಮೃತೈಕಭಣಿತಂ ಕವಿರಾಜರಾಜಮ್ ।
ಶ್ರೀಮಾಧವಾರ್ಚ್ಚನವಿಧವನುರಾಗಸದ್ಮ-ಪದ್ಮಾವತೀಪ್ರಿಯತಮಂ ಪ್ರಣತೋಸ್ಮಿ ನಿತ್ಯಮ್ ॥ 2 ॥
ಶ್ರೀಗೋಪಲವಿಲಾಸಿನೀ ವಲಯಸದ್ರತ್ನಾದಿಮುಗ್ಧಾಕೃತಿ ಶ್ರೀರಾಧಾಪತಿಪಾದಪದ್ಮಭಜನಾನನ್ದಾಬ್ಧಿಮಗ್ನೋಽನಿಶಮ್ ॥
ಲೋಕೇ ಸತ್ಕವಿರಾಜರಾಜ ಇತಿ ಯಃ ಖ್ಯಾತೋ ದಯಾಮ್ಭೋನಿಧಿಃ ತಂ ವನ್ದೇ ಜಯದೇವಸದ್ಗುರುಮಹಂ ಪದ್ಮಾವತೀವಲ್ಲಭಮ್ ॥ 3 ॥
॥ ಪ್ರಥಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥
॥ ಸಾಮೋದದಾಮೋದರಃ ॥
ಮೇಘೈರ್ಮೇದುರಮಮ್ಬರಂ ವನಭುವಃ ಶ್ಯಾಮಾಸ್ತಮಾಲದ್ರುಮೈ-ರ್ನಕ್ತಂ ಭೀರುರಯಂ ತ್ವಮೇವ ತದಿಮಂ ರಾಧೇ ಗೃಹಂ ಪ್ರಾಪಯ ।
ಇತ್ಥಂ ನನ್ದನಿದೇಶಿತಶ್ಚಲಿತಯೋಃ ಪ್ರತ್ಯಧ್ವಕುಞ್ಜದ್ರುಮಂ ರಾಧಾಮಾಧವಯೋರ್ಜಯನ್ತಿ ಯಮುನಾಕೂಲೇ ರಹಃಕೇಲಯಃ ॥ 1 ॥
ವಾಗ್ದೇವತಾಚರಿತಚಿತ್ರಿತಚಿತ್ತಸದ್ಮಾ ಪದ್ಮಾವತೀಚರಣಚಾರಣಚಕ್ರವರ್ತೀ ।
ಶ್ರೀವಾಸುದೇವರತಿಕೇಲಿಕಥಾಸಮೇತಂ ಏತಂ ಕರೋತಿ ಜಯದೇವಕವಿಃ ಪ್ರಬನ್ಧಮ್ ॥ 2 ॥
ಯದಿ ಹರಿಸ್ಮರಣೇ ಸರಸಂ ಮನೋ ಯದಿ ವಿಲಾಸಕಲಾಸು ಕುತೂಹಲಮ್ ।
ಮಧುರಕೋಮಲಕಾನ್ತಪದಾವಲೀಂ ಶೃಣು ತದಾ ಜಯದೇವಸರಸ್ವತೀಮ್ ॥ 3 ॥
ವಾಚಃ ಪಲ್ಲವಯತ್ಯುಮಾಪತಿಧರಃ ಸನ್ದರ್ಭಶುದ್ಧಿಂ ಗಿರಾಂ ಜಾನೀತೇ ಜಯದೇವ ಏವ ಶರಣಃ ಶ್ಲಾಘ್ಯೋ ದುರೂಹದ್ರುತೇ ।
ಶೃಙ್ಗಾರೋತ್ತರಸತ್ಪ್ರಮೇಯರಚನೈರಾಚಾರ್ಯಗೋವರ್ಧನ-ಸ್ಪರ್ಧೀ ಕೋಽಪಿ ನ ವಿಶ್ರುತಃ ಶ್ರುತಿಧರೋ ಧೋಯೀ ಕವಿಕ್ಷ್ಮಾಪತಿಃ ॥ 4 ॥
॥ ಗೀತಂ 1 ॥
ಪ್ರಲಯಪಯೋಧಿಜಲೇ ಧೃತವಾನಸಿ ವೇದಮ್ ।
ವಿಹಿತವಹಿತ್ರಚರಿತ್ರಮಖೇದಮ್ ॥
ಕೇಶವ ಧೃತಮೀನಶರೀರ ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ ॥ 1 ॥
ಕ್ಷಿತಿರತಿವಿಪುಲತರೇ ತವ ತಿಷ್ಠತಿ ಪೃಷ್ಠೇ ।
ಧರಣಿಧರಣಕಿಣಚಕ್ರಗರಿಷ್ಠೇ ॥
ಕೇಶವ ಧೃತಕಚ್ಛಪರೂಪ ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ ॥ 2 ॥
ವಸತಿ ದಶನಶಿಖರೇ ಧರಣೀ ತವ ಲಗ್ನಾ ।
ಶಶಿನಿ ಕಲಙ್ಕಕಲೇವ ನಿಮಗ್ನಾ ॥
ಕೇಶವ ಧೃತಸೂಕರರೂಪ ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ ॥ 3 ॥
ತವ ಕರಕಮಲವರೇ ನಖಮದ್ಭುತಶೃಙ್ಗಮ್ ।
ದಲಿತಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುತನುಭೃಙ್ಗಮ್ ॥
ಕೇಶವ ಧೃತನರಹರಿರೂಪ ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ ॥ 4 ॥
ಛಲಯಸಿ ವಿಕ್ರಮಣೇ ಬಲಿಮದ್ಭುತವಾಮನ ।
ಪದನಖನೀರಜನಿತಜನಪಾವನ ॥
ಕೇಶವ ಧೃತವಾಮನರೂಪ ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ ॥ 5 ॥
ಕ್ಷತ್ರಿಯರುಧಿರಮಯೇ ಜಗದಪಗತಪಾಪಮ್ ।
ಸ್ನಪಯಸಿ ಪಯಸಿ ಶಮಿತಭವತಾಪಮ್ ॥
ಕೇಶವ ಧೃತಭೃಘುಪತಿರೂಪ ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ ॥ 6 ॥
ವಿತರಸಿ ದಿಕ್ಷು ರಣೇ ದಿಕ್ಪತಿಕಮನೀಯಮ್ ।
ದಶಮುಖಮೌಲಿಬಲಿಂ ರಮಣೀಯಮ್ ॥
ಕೇಶವ ಧೃತರಾಮಶರೀರ ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ ॥ 7 ॥
ವಹಸಿ ವಪುಷಿ ವಿಶದೇ ವಸನಂ ಜಲದಾಭಮ್ ।
ಹಲಹತಿಭೀತಿಮಿಲಿತಯಮುನಾಭಮ್ ॥
ಕೇಶವ ಧೃತಹಲಧರರೂಪ ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ ॥ 8 ॥
ನಿನ್ದಸಿ ಯಜ್ಞವಿಧೇರಹಹ ಶ್ರುತಿಜಾತಮ್ ।
ಸದಯಹೃದಯದರ್ಶಿತಪಶುಘಾತಮ್ ॥
ಕೇಶವ ಧೃತಬುದ್ಧಶರೀರ ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ ॥ 9 ॥
ಮ್ಲೇಚ್ಛನಿವಹನಿಧನೇ ಕಲಯಸಿ ಕರವಾಲಮ್ ।
ಧೂಮಕೇತುಮಿವ ಕಿಮಪಿ ಕರಾಲಮ್ ॥
ಕೇಶವ ಧೃತಕಲ್ಕಿಶರೀರ ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ ॥ 10 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಕವೇರಿದಮುದಿತಮುದಾರಮ್ ।
ಶೃಣು ಸುಖದಂ ಶುಭದಂ ಭವಸಾರಮ್ ॥
ಕೇಶವ ಧೃತದಶವಿಧರೂಪ ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ ॥ 11 ॥
ವೇದಾನುದ್ಧರತೇ ಜಗನ್ನಿವಹತೇ ಭೂಗೋಲಮುದ್ಬಿಭ್ರತೇ ದೈತ್ಯಂ ದಾರಯತೇ ಬಲಿಂ ಛಲಯತೇ ಕ್ಷತ್ರಕ್ಷಯಂ ಕುರ್ವತೇ ।
ಪೌಲಸ್ತ್ಯಂ ಜಯತೇ ಹಲಂ ಕಲಯತೇ ಕಾರುಣ್ಯಮಾತನ್ವತೇ ಮ್ಲೇಚ್ಛಾನ್ಮೂರ್ಚ್ಛಯತೇ ದಶಾಕೃತಿಕೃತೇ ಕೃಷ್ಣಾಯ ತುಭ್ಯಂ ನಮಃ ॥ 5 ॥
॥ ಗೀತಂ 2 ॥
ಶ್ರಿತಕಮಲಾಕುಚಮಣ್ಡಲ! ಧೃತಕುಣ್ಡಲ! ।
ಕಲಿತಲಲಿತವನಮಾಲ! ಜಯ, ಜಯ, ದೇವ! ಹರೇ! ॥ 1 ॥
ದಿನಮಣೀಮಣ್ಡಲಮಣ್ಡನ! ಭವಖಣ್ಡನ! ।
ಮುನಿಜನಮಾನಸಹಂಸ! ಜಯ, ಜಯ, ದೇವ! ಹರೇ! ॥ 2 ॥
ಕಾಲಿಯವಿಷಧರಗಞ್ಜನ! ಜನರಞ್ಜನ! ।
ಯದುಕುಲನಲಿನದಿನೇಶ! ಜಯ, ಜಯ, ದೇವ! ಹರೇ! ॥ 3 ॥
ಮಧುಮುರನರಕವಿನಾಶನ! ಗರುಡಾಸನ! ।
ಸುರಕುಲಕೇಲಿನಿದಾನ! ಜಯ, ಜಯ, ದೇವ! ಹರೇ! ॥ 4 ॥
ಅಮಲಕಮಲದಲಲೋಚನ! ಭವಮೋಚನ್! ।
ತ್ರಿಭುವನಭವನನಿಧಾನ! ಜಯ, ಜಯ, ದೇವ! ಹರೇ! ॥ 5 ॥
ಜನಕಸುತಾಕೃತಭೂಷಣ! ಜಿತದೂಷಣ! ।
ಸಮರಶಮಿತದಶಕಣ್ಠ! ಜಯ, ಜಯ, ದೇವ! ಹರೇ! ॥ 6 ॥
ಅಭಿನವಜಲಧರಸುನ್ದರ! ಧೃತಮನ್ದರ! ।
ಶ್ರೀಮುಖಚನ್ದ್ರಚಕೋರ! ಜಯ, ಜಯ, ದೇವ! ಹರೇ! ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಕವೇರಿದಂ ಕುರುತೇ ಮುದಮ್ ।
ಮಙ್ಗಲಮುಜ್ಜ್ವಲಗೀತಂ; ಜಯ, ಜಯ, ದೇವ! ಹರೇ! ॥ 8 ॥
ಪದ್ಮಾಪಯೋಧರತಟೀಪರಿರಮ್ಭಲಗ್ನ-ಕಾಶ್ಮೀರಮುದ್ರಿತಮುರೋ ಮಧುಸೂದನಸ್ಯ ।
ವ್ಯಕ್ತಾನುರಾಗಮಿವ ಖೇಲದನಙ್ಗಖೇದ-ಸ್ವೇದಾಮ್ಬುಪೂರಮನುಪೂರಯತು ಪ್ರಿಯಂ ವಃ ॥ 6 ॥
ವಸನ್ತೇ ವಾಸನ್ತೀಕುಸುಮಸುಕುಮಾರೈರವಯವೈ-ರ್ಭ್ರಮನ್ತೀಂ ಕಾನ್ತಾರೇ ಬಹುವಿಹಿತಕೃಷ್ಣಾನುಸರಣಾಮ್ ।
ಅಮನ್ದಂ ಕನ್ದರ್ಪಜ್ವರಜನಿತಚಿನ್ತಾಕುಲತಯಾ ವಲದ್ಬಾಧಾಂ ರಾಧಾಂ ಸರಸಮಿದಮುಚೇ ಸಹಚರೀ ॥ 7 ॥
॥ ಗೀತಂ 3 ॥
ಲಲಿತಲವಙ್ಗಲತಾಪರಿಶೀಲನಕೋಮಲಮಲಯಸಮೀರೇ ।
ಮಧುಕರನಿಕರಕರಮ್ಬಿತಕೋಕಿಲಕೂಜಿತಕುಞ್ಜಕುಟೀರೇ ॥
ವಿಹರತಿ ಹರಿರಿಹ ಸರಸವಸನ್ತೇ ನೃತ್ಯತಿ ಯುವತಿಜನೇನ ಸಮಂ ಸಖಿ ವಿರಹಿಜನಸ್ಯ ದುರನ್ತೇ ॥ 1 ॥
ಉನ್ಮದಮದನಮನೋರಥಪಥಿಕವಧೂಜನಜನಿತವಿಲಾಪೇ ।
ಅಲಿಕುಲಸಙ್ಕುಲಕುಸುಮಸಮೂಹನಿರಾಕುಲಬಕುಲಕಲಾಪೇ ॥ 2 ॥
ಮೃಗಮದಸೌರಭರಭಸವಶಂವದನವದಲಮಾಲತಮಾಲೇ ।
ಯುವಜನಹೃದಯವಿದಾರಣಮನಸಿಜನಖರುಚಿಕಿಂಶುಕಜಾಲೇ ॥ 3 ॥
ಮದನಮಹೀಪತಿಕನಕದಣ್ಡರುಚಿಕೇಶರಕುಸುಮವಿಕಾಸೇ ।
ಮಿಲಿತಶಿಲೀಮುಖಪಾಟಲಿಪಟಲಕೃತಸ್ಮರತೂಣವಿಲಾಸೇ ॥ 4 ॥
ವಿಗಲಿತಲಜ್ಜಿತಜಗದವಲೋಕನತರುಣಕರುಣಕೃತಹಾಸೇ ।
ವಿರಹಿನಿಕೃನ್ತನಕುನ್ತಮುಖಾಕೃತಿಕೇತಕದನ್ತುರಿತಾಶೇ ॥ 5 ॥
ಮಾಧವಿಕಾಪರಿಮಲಲಲಿತೇ ನವಮಾಲಿಕಜಾತಿಸುಗನ್ಧೌ ।
ಮುನಿಮನಸಾಮಪಿ ಮೋಹನಕಾರಿಣಿ ತರುಣಾಕಾರಣಬನ್ಧೌ ॥ 6 ॥
ಸ್ಫುರದತಿಮುಕ್ತಲತಾಪರಿರಮ್ಭಣಮುಕುಲಿತಪುಲಕಿತಚೂತೇ ।
ಬೃನ್ದಾವನವಿಪಿನೇ ಪರಿಸರಪರಿಗತಯಮುನಾಜಲಪೂತೇ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತಮಿದಮುದಯತಿ ಹರಿಚರಣಸ್ಮೃತಿಸಾರಮ್ ।
ಸರಸವಸನ್ತಸಮಯವನವರ್ಣನಮನುಗತಮದನವಿಕಾರಮ್ ॥ 8 ॥
ದರವಿದಲಿತಮಲ್ಲೀವಲ್ಲಿಚಞ್ಚತ್ಪರಾಗ-ಪ್ರಕಟಿತಪಟವಾಸೈರ್ವಾಸಯನ್ ಕಾನನಾನಿ ।
ಇಹ ಹಿ ದಹತಿ ಚೇತಃ ಕೇತಕೀಗನ್ಧಬನ್ಧುಃ ಪ್ರಸರದಸಮಬಾಣಪ್ರಾಣವದ್ಗನ್ಧವಾಹಃ ॥ 8 ॥
ಉನ್ಮೀಲನ್ಮಧುಗನ್ಧಲುಬ್ಧಮಧುಪವ್ಯಾಧೂತಚೂತಾಙ್ಕುರ-ಕ್ರೀಡತ್ಕೋಕಿಲಕಾಕಲೀಕಲಕಲೈರುದ್ಗೀರ್ಣಕರ್ಣಜ್ವರಾಃ ।
ನೀಯನ್ತೇ ಪಥಿಕೈಃ ಕಥಙ್ಕಥಮಪಿ ಧ್ಯಾನಾವಧಾನಕ್ಷಣ-ಪ್ರಾಪ್ತಪ್ರಾಣಸಮಾಸಮಾಗಮರಸೋಲ್ಲಾಸೈರಮೀ ವಾಸರಾಃ ॥ 9 ॥
ಅನೇಕನಾರೀಪರಿರಮ್ಭಸಮ್ಭ್ರಮ-ಸ್ಫುರನ್ಮನೋಹಾರಿವಿಲಾಸಲಾಲಸಮ್ ।
ಮುರಾರಿಮಾರಾದುಪದರ್ಶಯನ್ತ್ಯಸೌ ಸಖೀ ಸಮಕ್ಷಂ ಪುನರಾಹ ರಾಧಿಕಾಮ್ ॥ 10 ॥
॥ ಗೀತಂ 4 ॥
ಚನ್ದನಚರ್ಚಿತನೀಲಕಲೇಬರಪೀತವಸನವನಮಾಲೀ ।
ಕೇಲಿಚಲನ್ಮಣಿಕುಣ್ಡಲಮಣ್ಡಿತಗಣ್ಡಯುಗಸ್ಮಿತಶಾಲೀ ॥
ಹರಿರಿಹಮುಗ್ಧವಧೂನಿಕರೇ ವಿಲಾಸಿನಿ ವಿಲಸತಿ ಕೇಲಿಪರೇ ॥ 1 ॥
ಪೀನಪಯೋಧರಭಾರಭರೇಣ ಹರಿಂ ಪರಿರಮ್ಯ ಸರಾಗಮ್ ।
ಗೋಪವಧೂರನುಗಾಯತಿ ಕಾಚಿದುದಞ್ಚಿತಪಞ್ಚಮರಾಗಮ್ ॥ 2 ॥
ಕಾಪಿ ವಿಲಾಸವಿಲೋಲವಿಲೋಚನಖೇಲನಜನಿತಮನೋಜಮ್ ।
ಧ್ಯಾಯತಿ ಮುಗ್ಧವಧೂರಧಿಕಂ ಮಧುಸೂದನವದನಸರೋಜಮ್ ॥ 3 ॥
ಕಾಪಿ ಕಪೋಲತಲೇ ಮಿಲಿತಾ ಲಪಿತುಂ ಕಿಮಪಿ ಶ್ರುತಿಮೂಲೇ ।
ಚಾರು ಚುಚುಮ್ಬ ನಿತಮ್ಬವತೀ ದಯಿತಂ ಪುಲಕೈರನುಕೂಲೇ ॥ 4 ॥
ಕೇಲಿಕಲಾಕುತುಕೇನ ಚ ಕಾಚಿದಮುಂ ಯಮುನಾಜಲಕೂಲೇ ।
ಮಞ್ಜುಲವಞ್ಜುಲಕುಞ್ಜಗತಂ ವಿಚಕರ್ಷ ಕರೇಣ ದುಕೂಲೇ ॥ 5 ॥
ಕರತಲತಾಲತರಲವಲಯಾವಲಿಕಲಿತಕಲಸ್ವನವಂಶೇ ।
ರಾಸರಸೇ ಸಹನೃತ್ಯಪರಾ ಹರಿಣಾ ಯುವತಿಃ ಪ್ರಶಶಂಸೇ ॥ 6 ॥
ಶ್ಲಿಷ್ಯತಿ ಕಾಮಪಿ ಚುಮ್ಬತಿ ಕಾಮಪಿ ಕಾಮಪಿ ರಮಯತಿ ರಾಮಾಮ್ ।
ಪಶ್ಯತಿ ಸಸ್ಮಿತಚಾರುಪರಾಮಪರಾಮನುಗಚ್ಛತಿ ವಾಮಾಮ್ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಕವೇರಿದಮದ್ಭುತಕೇಶವಕೇಲಿರಹಸ್ಯಮ್ ।
ವೃನ್ದಾವನವಿಪಿನೇ ಲಲಿತಂ ವಿತನೋತು ಶುಭಾನಿ ಯಶಸ್ಯಮ್ ॥ 8 ॥
ವಿಶ್ವೇಷಾಮನುರಞ್ಜನೇನ ಜನಯನ್ನಾನನ್ದಮಿನ್ದೀವರ-ಶ್ರೇಣೀಶ್ಯಾಮಲಕೋಮಲೈರುಪನಯನ್ನಙ್ಗೈರನಙ್ಗೋತ್ಸವಮ್ ।
ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಂ ವ್ರಜಸುನ್ದರೀಭಿರಭಿತಃ ಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಮಾಲಿಙ್ಕಿತಃ ಶೃಙ್ಗಾರಃ ಸಖಿ ಮೂರ್ತಿಮಾನಿವ ಮಧೌ ಮುಗ್ಧೋ ಹರಿಃ ಕ್ರೀಡತಿ ॥ 11 ॥
ಅದ್ಯೋತ್ಸಙ್ಗವಸದ್ಭುಜಙ್ಗಕವಲಕ್ಲೇಶಾದಿವೇಶಾಚಲಂ ಪ್ರಾಲೇಯಪ್ಲವನೇಚ್ಛಯಾನುಸರತಿ ಶ್ರೀಖಣ್ಡಶೈಲಾನಿಲಃ ।
ಕಿಂ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧರಸಾಲಮೌಲಿಮುಕುಲಾನ್ಯಾಲೋಕ್ಯ ಹರ್ಷೋದಯಾ-ದುನ್ಮೀಲನ್ತಿ ಕುಹೂಃ ಕುಹೂರಿತಿ ಕಲೋತ್ತಾಲಾಃ ಪಿಕಾನಾಂ ಗಿರಃ ॥ 12 ॥
ರಾಸೋಲ್ಲಾಸಭರೇಣವಿಭ್ರಮಭೃತಾಮಾಭೀರವಾಮಭ್ರುವಾ-ಮಭ್ಯರ್ಣಂ ಪರಿರಮ್ಯನಿರ್ಭರಮುರಃ ಪ್ರೇಮಾನ್ಧಯಾ ರಾಧಯಾ ।
ಸಾಧು ತ್ವದ್ವದನಂ ಸುಧಾಮಯಮಿತಿ ವ್ಯಾಹೃತ್ಯ ಗೀತಸ್ತುತಿ-ವ್ಯಾಜಾದುದ್ಭಟಚುಮ್ಬಿತಸ್ಮಿತಮನೋಹರೀ ಹರಿಃ ಪಾತು ವಃ ॥ 13 ॥
॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಗೀತಗೋವಿನ್ದೇ ಸಾಮೋದದಾಮೋದರೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| gītagovindam ||
|| aṣṭapadī ||
|| śrī gopālaka dhyānam ||
yadgopīvadanendumaṇḍanamabhūtkastūrikāpatrakaṃ yallakṣmīkucaśātakumbha kalaśe vyāgocamindīvaram |
yannirvāṇavidhānasādhanavidhau siddhāñjanaṃ yogināṃ tannaśyāmalamāvirastu hṛdaye kṛṣṇābhidhānaṃ mahaḥ || 1 ||
|| śrī jayadeva dhyānam ||
rādhāmanoramaramāvararāsalīla-gānāmṛtaikabhaṇitaṃ kavirājarājam |
śrīmādhavārccanavidhavanurāgasadma-padmāvatīpriyatamaṃ praṇatosmi nityam || 2 ||
śrīgopalavilāsinī valayasadratnādimugdhākṛti śrīrādhāpatipādapadmabhajanānandābdhimagno'niśam ||
loke satkavirājarāja iti yaḥ khyāto dayāmbhonidhiḥ taṃ vande jayadevasadgurumahaṃ padmāvatīvallabham || 3 ||
|| prathamaḥ sargaḥ ||
|| sāmodadāmodaraḥ ||
meghairmeduramambaraṃ vanabhuvaḥ śyāmāstamāladrumai-rnaktaṃ bhīrurayaṃ tvameva tadimaṃ rādhe gṛhaṃ prāpaya |
itthaṃ nandanideśitaścalitayoḥ pratyadhvakuñjadrumaṃ rādhāmādhavayorjayanti yamunākūle rahaḥkelayaḥ || 1 ||
vāgdevatācaritacitritacittasadmā padmāvatīcaraṇacāraṇacakravartī |
śrīvāsudevaratikelikathāsametaṃ etaṃ karoti jayadevakaviḥ prabandham || 2 ||
yadi harismaraṇe sarasaṃ mano yadi vilāsakalāsu kutūhalam |
madhurakomalakāntapadāvalīṃ śṛṇu tadā jayadevasarasvatīm || 3 ||
vācaḥ pallavayatyumāpatidharaḥ sandarbhaśuddhiṃ girāṃ jānīte jayadeva eva śaraṇaḥ ślāghyo durūhadrute |
śṛṅgārottarasatprameyaracanairācāryagovardhana-spardhī ko'pi na viśrutaḥ śrutidharo dhoyī kavikṣmāpatiḥ || 4 ||
|| gītaṃ 1 ||
pralayapayodhijale dhṛtavānasi vedam |
vihitavahitracaritramakhedam ||
keśava dhṛtamīnaśarīra jaya jagadīśa hare || 1 ||
kṣitirativipulatare tava tiṣṭhati pṛṣṭhe |
dharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe ||
keśava dhṛtakacchaparūpa jaya jagadīśa hare || 2 ||
vasati daśanaśikhare dharaṇī tava lagnā |
śaśini kalaṅkakaleva nimagnā ||
keśava dhṛtasūkararūpa jaya jagadīśa hare || 3 ||
tava karakamalavare nakhamadbhutaśṛṅgam |
dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam ||
keśava dhṛtanaraharirūpa jaya jagadīśa hare || 4 ||
chalayasi vikramaṇe balimadbhutavāmana |
padanakhanīrajanitajanapāvana ||
keśava dhṛtavāmanarūpa jaya jagadīśa hare || 5 ||
kṣatriyarudhiramaye jagadapagatapāpam |
snapayasi payasi śamitabhavatāpam ||
keśava dhṛtabhṛghupatirūpa jaya jagadīśa hare || 6 ||
vitarasi dikṣu raṇe dikpatikamanīyam |
daśamukhamaulibaliṃ ramaṇīyam ||
keśava dhṛtarāmaśarīra jaya jagadīśa hare || 7 ||
vahasi vapuṣi viśade vasanaṃ jaladābham |
halahatibhītimilitayamunābham ||
keśava dhṛtahaladhararūpa jaya jagadīśa hare || 8 ||
nindasi yajñavidherahaha śrutijātam |
sadayahṛdayadarśitapaśughātam ||
keśava dhṛtabuddhaśarīra jaya jagadīśa hare || 9 ||
mlecchanivahanidhane kalayasi karavālam |
dhūmaketumiva kimapi karālam ||
keśava dhṛtakalkiśarīra jaya jagadīśa hare || 10 ||
śrījayadevakaveridamuditamudāram |
śṛṇu sukhadaṃ śubhadaṃ bhavasāram ||
keśava dhṛtadaśavidharūpa jaya jagadīśa hare || 11 ||
vedānuddharate jagannivahate bhūgolamudbibhrate daityaṃ dārayate baliṃ chalayate kṣatrakṣayaṃ kurvate |
paulastyaṃ jayate halaṃ kalayate kāruṇyamātanvate mlecchānmūrcchayate daśākṛtikṛte kṛṣṇāya tubhyaṃ namaḥ || 5 ||
|| gītaṃ 2 ||
śritakamalākucamaṇḍala! dhṛtakuṇḍala! |
kalitalalitavanamāla! jaya, jaya, deva! hare! || 1 ||
dinamaṇīmaṇḍalamaṇḍana! bhavakhaṇḍana! |
munijanamānasahaṃsa! jaya, jaya, deva! hare! || 2 ||
kāliyaviṣadharagañjana! janarañjana! |
yadukulanalinadineśa! jaya, jaya, deva! hare! || 3 ||
madhumuranarakavināśana! garuḍāsana! |
surakulakelinidāna! jaya, jaya, deva! hare! || 4 ||
amalakamaladalalocana! bhavamocan! |
tribhuvanabhavananidhāna! jaya, jaya, deva! hare! || 5 ||
janakasutākṛtabhūṣaṇa! jitadūṣaṇa! |
samaraśamitadaśakaṇṭha! jaya, jaya, deva! hare! || 6 ||
abhinavajaladharasundara! dhṛtamandara! |
śrīmukhacandracakora! jaya, jaya, deva! hare! || 7 ||
śrījayadevakaveridaṃ kurute mudam |
maṅgalamujjvalagītaṃ; jaya, jaya, deva! hare! || 8 ||
padmāpayodharataṭīparirambhalagna-kāśmīramudritamuro madhusūdanasya |
vyaktānurāgamiva kheladanaṅgakheda-svedāmbupūramanupūrayatu priyaṃ vaḥ || 6 ||
vasante vāsantīkusumasukumārairavayavai-rbhramantīṃ kāntāre bahuvihitakṛṣṇānusaraṇām |
amandaṃ kandarpajvarajanitacintākulatayā valadbādhāṃ rādhāṃ sarasamidamuce sahacarī || 7 ||
|| gītaṃ 3 ||
lalitalavaṅgalatāpariśīlanakomalamalayasamīre |
madhukaranikarakarambitakokilakūjitakuñjakuṭīre ||
viharati haririha sarasavasante nṛtyati yuvatijanena samaṃ sakhi virahijanasya durante || 1 ||
unmadamadanamanorathapathikavadhūjanajanitavilāpe |
alikulasaṅkulakusumasamūhanirākulabakulakalāpe || 2 ||
mṛgamadasaurabharabhasavaśaṃvadanavadalamālatamāle |
yuvajanahṛdayavidāraṇamanasijanakharucikiṃśukajāle || 3 ||
madanamahīpatikanakadaṇḍarucikeśarakusumavikāse |
militaśilīmukhapāṭalipaṭalakṛtasmaratūṇavilāse || 4 ||
vigalitalajjitajagadavalokanataruṇakaruṇakṛtahāse |
virahinikṛntanakuntamukhākṛtiketakadanturitāśe || 5 ||
mādhavikāparimalalalite navamālikajātisugandhau |
munimanasāmapi mohanakāriṇi taruṇākāraṇabandhau || 6 ||
sphuradatimuktalatāparirambhaṇamukulitapulakitacūte |
bṛndāvanavipine parisaraparigatayamunājalapūte || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamidamudayati haricaraṇasmṛtisāram |
sarasavasantasamayavanavarṇanamanugatamadanavikāram || 8 ||
daravidalitamallīvallicañcatparāga-prakaṭitapaṭavāsairvāsayan kānanāni |
iha hi dahati cetaḥ ketakīgandhabandhuḥ prasaradasamabāṇaprāṇavadgandhavāhaḥ || 8 ||
unmīlanmadhugandhalubdhamadhupavyādhūtacūtāṅkura-krīḍatkokilakākalīkalakalairudgīrṇakarṇajvarāḥ |
nīyante pathikaiḥ kathaṅkathamapi dhyānāvadhānakṣaṇa-prāptaprāṇasamāsamāgamarasollāsairamī vāsarāḥ || 9 ||
anekanārīparirambhasambhrama-sphuranmanohārivilāsalālasam |
murārimārādupadarśayantyasau sakhī samakṣaṃ punarāha rādhikām || 10 ||
|| gītaṃ 4 ||
candanacarcitanīlakalebarapītavasanavanamālī |
kelicalanmaṇikuṇḍalamaṇḍitagaṇḍayugasmitaśālī ||
haririhamugdhavadhūnikare vilāsini vilasati kelipare || 1 ||
pīnapayodharabhārabhareṇa hariṃ pariramya sarāgam |
gopavadhūranugāyati kācidudañcitapañcamarāgam || 2 ||
kāpi vilāsavilolavilocanakhelanajanitamanojam |
dhyāyati mugdhavadhūradhikaṃ madhusūdanavadanasarojam || 3 ||
kāpi kapolatale militā lapituṃ kimapi śrutimūle |
cāru cucumba nitambavatī dayitaṃ pulakairanukūle || 4 ||
kelikalākutukena ca kācidamuṃ yamunājalakūle |
mañjulavañjulakuñjagataṃ vicakarṣa kareṇa dukūle || 5 ||
karatalatālataralavalayāvalikalitakalasvanavaṃśe |
rāsarase sahanṛtyaparā hariṇā yuvatiḥ praśaśaṃse || 6 ||
śliṣyati kāmapi cumbati kāmapi kāmapi ramayati rāmām |
paśyati sasmitacāruparāmaparāmanugacchati vāmām || 7 ||
śrījayadevakaveridamadbhutakeśavakelirahasyam |
vṛndāvanavipine lalitaṃ vitanotu śubhāni yaśasyam || 8 ||
viśveṣāmanurañjanena janayannānandamindīvara-śreṇīśyāmalakomalairupanayannaṅgairanaṅgotsavam |
svacchandaṃ vrajasundarībhirabhitaḥ pratyaṅgamāliṅkitaḥ śṛṅgāraḥ sakhi mūrtimāniva madhau mugdho hariḥ krīḍati || 11 ||
adyotsaṅgavasadbhujaṅgakavalakleśādiveśācalaṃ prāleyaplavanecchayānusarati śrīkhaṇḍaśailānilaḥ |
kiṃ ca snigdharasālamaulimukulānyālokya harṣodayā-dunmīlanti kuhūḥ kuhūriti kalottālāḥ pikānāṃ giraḥ || 12 ||
rāsollāsabhareṇavibhramabhṛtāmābhīravāmabhruvā-mabhyarṇaṃ pariramyanirbharamuraḥ premāndhayā rādhayā |
sādhu tvadvadanaṃ sudhāmayamiti vyāhṛtya gītastuti-vyājādudbhaṭacumbitasmitamanoharī hariḥ pātu vaḥ || 13 ||
|| iti śrīgītagovinde sāmodadāmodaro nāma prathamaḥ sargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ गीतगोविन्दम् ॥
॥ अष्टपदी ॥
॥ श्री गोपालक ध्यानम् ॥
यद्गोपीवदनेन्दुमण्डनमभूत्कस्तूरिकापत्रकं यल्लक्ष्मीकुचशातकुम्भ कलशे व्यागोचमिन्दीवरम् ।
यन्निर्वाणविधानसाधनविधौ सिद्धाञ्जनं योगिनां तन्नश्यामलमाविरस्तु हृदये कृष्णाभिधानं महः ॥ 1 ॥
॥ श्री जयदेव ध्यानम् ॥
राधामनोरमरमावररासलील-गानामृतैकभणितं कविराजराजम् ।
श्रीमाधवार्च्चनविधवनुरागसद्म-पद्मावतीप्रियतमं प्रणतोस्मि नित्यम् ॥ 2 ॥
श्रीगोपलविलासिनी वलयसद्रत्नादिमुग्धाकृति श्रीराधापतिपादपद्मभजनानन्दाब्धिमग्नोऽनिशम् ॥
लोके सत्कविराजराज इति यः ख्यातो दयाम्भोनिधिः तं वन्दे जयदेवसद्गुरुमहं पद्मावतीवल्लभम् ॥ 3 ॥
॥ प्रथमः सर्गः ॥
॥ सामोददामोदरः ॥
मेघैर्मेदुरमम्बरं वनभुवः श्यामास्तमालद्रुमै-र्नक्तं भीरुरयं त्वमेव तदिमं राधे गृहं प्रापय ।
इत्थं नन्दनिदेशितश्चलितयोः प्रत्यध्वकुञ्जद्रुमं राधामाधवयोर्जयन्ति यमुनाकूले रहःकेलयः ॥ 1 ॥
वाग्देवताचरितचित्रितचित्तसद्मा पद्मावतीचरणचारणचक्रवर्ती ।
श्रीवासुदेवरतिकेलिकथासमेतं एतं करोति जयदेवकविः प्रबन्धम् ॥ 2 ॥
यदि हरिस्मरणे सरसं मनो यदि विलासकलासु कुतूहलम् ।
मधुरकोमलकान्तपदावलीं शृणु तदा जयदेवसरस्वतीम् ॥ 3 ॥
वाचः पल्लवयत्युमापतिधरः सन्दर्भशुद्धिं गिरां जानीते जयदेव एव शरणः श्लाघ्यो दुरूहद्रुते ।
शृङ्गारोत्तरसत्प्रमेयरचनैराचार्यगोवर्धन-स्पर्धी कोऽपि न विश्रुतः श्रुतिधरो धोयी कविक्ष्मापतिः ॥ 4 ॥
॥ गीतं 1 ॥
प्रलयपयोधिजले धृतवानसि वेदम् ।
विहितवहित्रचरित्रमखेदम् ॥
केशव धृतमीनशरीर जय जगदीश हरे ॥ 1 ॥
क्षितिरतिविपुलतरे तव तिष्ठति पृष्ठे ।
धरणिधरणकिणचक्रगरिष्ठे ॥
केशव धृतकच्छपरूप जय जगदीश हरे ॥ 2 ॥
वसति दशनशिखरे धरणी तव लग्ना ।
शशिनि कलङ्ककलेव निमग्ना ॥
केशव धृतसूकररूप जय जगदीश हरे ॥ 3 ॥
तव करकमलवरे नखमद्भुतशृङ्गम् ।
दलितहिरण्यकशिपुतनुभृङ्गम् ॥
केशव धृतनरहरिरूप जय जगदीश हरे ॥ 4 ॥
छलयसि विक्रमणे बलिमद्भुतवामन ।
पदनखनीरजनितजनपावन ॥
केशव धृतवामनरूप जय जगदीश हरे ॥ 5 ॥
क्षत्रियरुधिरमये जगदपगतपापम् ।
स्नपयसि पयसि शमितभवतापम् ॥
केशव धृतभृघुपतिरूप जय जगदीश हरे ॥ 6 ॥
वितरसि दिक्षु रणे दिक्पतिकमनीयम् ।
दशमुखमौलिबलिं रमणीयम् ॥
केशव धृतरामशरीर जय जगदीश हरे ॥ 7 ॥
वहसि वपुषि विशदे वसनं जलदाभम् ।
हलहतिभीतिमिलितयमुनाभम् ॥
केशव धृतहलधररूप जय जगदीश हरे ॥ 8 ॥
निन्दसि यज्ञविधेरहह श्रुतिजातम् ।
सदयहृदयदर्शितपशुघातम् ॥
केशव धृतबुद्धशरीर जय जगदीश हरे ॥ 9 ॥
म्लेच्छनिवहनिधने कलयसि करवालम् ।
धूमकेतुमिव किमपि करालम् ॥
केशव धृतकल्किशरीर जय जगदीश हरे ॥ 10 ॥
श्रीजयदेवकवेरिदमुदितमुदारम् ।
शृणु सुखदं शुभदं भवसारम् ॥
केशव धृतदशविधरूप जय जगदीश हरे ॥ 11 ॥
वेदानुद्धरते जगन्निवहते भूगोलमुद्बिभ्रते दैत्यं दारयते बलिं छलयते क्षत्रक्षयं कुर्वते ।
पौलस्त्यं जयते हलं कलयते कारुण्यमातन्वते म्लेच्छान्मूर्च्छयते दशाकृतिकृते कृष्णाय तुभ्यं नमः ॥ 5 ॥
॥ गीतं 2 ॥
श्रितकमलाकुचमण्डल! धृतकुण्डल! ।
कलितललितवनमाल! जय, जय, देव! हरे! ॥ 1 ॥
दिनमणीमण्डलमण्डन! भवखण्डन! ।
मुनिजनमानसहंस! जय, जय, देव! हरे! ॥ 2 ॥
कालियविषधरगञ्जन! जनरञ्जन! ।
यदुकुलनलिनदिनेश! जय, जय, देव! हरे! ॥ 3 ॥
मधुमुरनरकविनाशन! गरुडासन! ।
सुरकुलकेलिनिदान! जय, जय, देव! हरे! ॥ 4 ॥
अमलकमलदललोचन! भवमोचन्! ।
त्रिभुवनभवननिधान! जय, जय, देव! हरे! ॥ 5 ॥
जनकसुताकृतभूषण! जितदूषण! ।
समरशमितदशकण्ठ! जय, जय, देव! हरे! ॥ 6 ॥
अभिनवजलधरसुन्दर! धृतमन्दर! ।
श्रीमुखचन्द्रचकोर! जय, जय, देव! हरे! ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवकवेरिदं कुरुते मुदम् ।
मङ्गलमुज्ज्वलगीतं; जय, जय, देव! हरे! ॥ 8 ॥
पद्मापयोधरतटीपरिरम्भलग्न-काश्मीरमुद्रितमुरो मधुसूदनस्य ।
व्यक्तानुरागमिव खेलदनङ्गखेद-स्वेदाम्बुपूरमनुपूरयतु प्रियं वः ॥ 6 ॥
वसन्ते वासन्तीकुसुमसुकुमारैरवयवै-र्भ्रमन्तीं कान्तारे बहुविहितकृष्णानुसरणाम् ।
अमन्दं कन्दर्पज्वरजनितचिन्ताकुलतया वलद्बाधां राधां सरसमिदमुचे सहचरी ॥ 7 ॥
॥ गीतं 3 ॥
ललितलवङ्गलतापरिशीलनकोमलमलयसमीरे ।
मधुकरनिकरकरम्बितकोकिलकूजितकुञ्जकुटीरे ॥
विहरति हरिरिह सरसवसन्ते नृत्यति युवतिजनेन समं सखि विरहिजनस्य दुरन्ते ॥ 1 ॥
उन्मदमदनमनोरथपथिकवधूजनजनितविलापे ।
अलिकुलसङ्कुलकुसुमसमूहनिराकुलबकुलकलापे ॥ 2 ॥
मृगमदसौरभरभसवशंवदनवदलमालतमाले ।
युवजनहृदयविदारणमनसिजनखरुचिकिंशुकजाले ॥ 3 ॥
मदनमहीपतिकनकदण्डरुचिकेशरकुसुमविकासे ।
मिलितशिलीमुखपाटलिपटलकृतस्मरतूणविलासे ॥ 4 ॥
विगलितलज्जितजगदवलोकनतरुणकरुणकृतहासे ।
विरहिनिकृन्तनकुन्तमुखाकृतिकेतकदन्तुरिताशे ॥ 5 ॥
माधविकापरिमलललिते नवमालिकजातिसुगन्धौ ।
मुनिमनसामपि मोहनकारिणि तरुणाकारणबन्धौ ॥ 6 ॥
स्फुरदतिमुक्तलतापरिरम्भणमुकुलितपुलकितचूते ।
बृन्दावनविपिने परिसरपरिगतयमुनाजलपूते ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितमिदमुदयति हरिचरणस्मृतिसारम् ।
सरसवसन्तसमयवनवर्णनमनुगतमदनविकारम् ॥ 8 ॥
दरविदलितमल्लीवल्लिचञ्चत्पराग-प्रकटितपटवासैर्वासयन् काननानि ।
इह हि दहति चेतः केतकीगन्धबन्धुः प्रसरदसमबाणप्राणवद्गन्धवाहः ॥ 8 ॥
उन्मीलन्मधुगन्धलुब्धमधुपव्याधूतचूताङ्कुर-क्रीडत्कोकिलकाकलीकलकलैरुद्गीर्णकर्णज्वराः ।
नीयन्ते पथिकैः कथङ्कथमपि ध्यानावधानक्षण-प्राप्तप्राणसमासमागमरसोल्लासैरमी वासराः ॥ 9 ॥
अनेकनारीपरिरम्भसम्भ्रम-स्फुरन्मनोहारिविलासलालसम् ।
मुरारिमारादुपदर्शयन्त्यसौ सखी समक्षं पुनराह राधिकाम् ॥ 10 ॥
॥ गीतं 4 ॥
चन्दनचर्चितनीलकलेबरपीतवसनवनमाली ।
केलिचलन्मणिकुण्डलमण्डितगण्डयुगस्मितशाली ॥
हरिरिहमुग्धवधूनिकरे विलासिनि विलसति केलिपरे ॥ 1 ॥
पीनपयोधरभारभरेण हरिं परिरम्य सरागम् ।
गोपवधूरनुगायति काचिदुदञ्चितपञ्चमरागम् ॥ 2 ॥
कापि विलासविलोलविलोचनखेलनजनितमनोजम् ।
ध्यायति मुग्धवधूरधिकं मधुसूदनवदनसरोजम् ॥ 3 ॥
कापि कपोलतले मिलिता लपितुं किमपि श्रुतिमूले ।
चारु चुचुम्ब नितम्बवती दयितं पुलकैरनुकूले ॥ 4 ॥
केलिकलाकुतुकेन च काचिदमुं यमुनाजलकूले ।
मञ्जुलवञ्जुलकुञ्जगतं विचकर्ष करेण दुकूले ॥ 5 ॥
करतलतालतरलवलयावलिकलितकलस्वनवंशे ।
रासरसे सहनृत्यपरा हरिणा युवतिः प्रशशंसे ॥ 6 ॥
श्लिष्यति कामपि चुम्बति कामपि कामपि रमयति रामाम् ।
पश्यति सस्मितचारुपरामपरामनुगच्छति वामाम् ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवकवेरिदमद्भुतकेशवकेलिरहस्यम् ।
वृन्दावनविपिने ललितं वितनोतु शुभानि यशस्यम् ॥ 8 ॥
विश्वेषामनुरञ्जनेन जनयन्नानन्दमिन्दीवर-श्रेणीश्यामलकोमलैरुपनयन्नङ्गैरनङ्गोत्सवम् ।
स्वच्छन्दं व्रजसुन्दरीभिरभितः प्रत्यङ्गमालिङ्कितः शृङ्गारः सखि मूर्तिमानिव मधौ मुग्धो हरिः क्रीडति ॥ 11 ॥
अद्योत्सङ्गवसद्भुजङ्गकवलक्लेशादिवेशाचलं प्रालेयप्लवनेच्छयानुसरति श्रीखण्डशैलानिलः ।
किं च स्निग्धरसालमौलिमुकुलान्यालोक्य हर्षोदया-दुन्मीलन्ति कुहूः कुहूरिति कलोत्तालाः पिकानां गिरः ॥ 12 ॥
रासोल्लासभरेणविभ्रमभृतामाभीरवामभ्रुवा-मभ्यर्णं परिरम्यनिर्भरमुरः प्रेमान्धया राधया ।
साधु त्वद्वदनं सुधामयमिति व्याहृत्य गीतस्तुति-व्याजादुद्भटचुम्बितस्मितमनोहरी हरिः पातु वः ॥ 13 ॥
॥ इति श्रीगीतगोविन्दे सामोददामोदरो नाम प्रथमः सर्गः ॥
|| gītagovindam ||
|| aṣṭapadī ||
|| śrī gopālaka dhyānam ||
yadgopīvadanendumaṇḍanamabhūtkastūrikāpatrakaṃ yallakṣmīkucaśātakumbha kalaśe vyāgocamindīvaram |
yannirvāṇavidhānasādhanavidhau siddhāñjanaṃ yogināṃ tannaśyāmalamāvirastu hṛdaye kṛṣṇābhidhānaṃ mahaḥ || 1 ||
|| śrī jayadeva dhyānam ||
rādhāmanoramaramāvararāsalīla-gānāmṛtaikabhaṇitaṃ kavirājarājam |
śrīmādhavārccanavidhavanurāgasadma-padmāvatīpriyatamaṃ praṇatosmi nityam || 2 ||
śrīgopalavilāsinī valayasadratnādimugdhākṛti śrīrādhāpatipādapadmabhajanānandābdhimagno'niśam ||
loke satkavirājarāja iti yaḥ khyāto dayāmbhonidhiḥ taṃ vande jayadevasadgurumahaṃ padmāvatīvallabham || 3 ||
|| prathamaḥ sargaḥ ||
|| sāmodadāmodaraḥ ||
meghairmeduramambaraṃ vanabhuvaḥ śyāmāstamāladrumai-rnaktaṃ bhīrurayaṃ tvameva tadimaṃ rādhe gṛhaṃ prāpaya |
itthaṃ nandanideśitaścalitayoḥ pratyadhvakuñjadrumaṃ rādhāmādhavayorjayanti yamunākūle rahaḥkelayaḥ || 1 ||
vāgdevatācaritacitritacittasadmā padmāvatīcaraṇacāraṇacakravartī |
śrīvāsudevaratikelikathāsametaṃ etaṃ karoti jayadevakaviḥ prabandham || 2 ||
yadi harismaraṇe sarasaṃ mano yadi vilāsakalāsu kutūhalam |
madhurakomalakāntapadāvalīṃ śṛṇu tadā jayadevasarasvatīm || 3 ||
vācaḥ pallavayatyumāpatidharaḥ sandarbhaśuddhiṃ girāṃ jānīte jayadeva eva śaraṇaḥ ślāghyo durūhadrute |
śṛṅgārottarasatprameyaracanairācāryagovardhana-spardhī ko'pi na viśrutaḥ śrutidharo dhoyī kavikṣmāpatiḥ || 4 ||
|| gītaṃ 1 ||
pralayapayodhijale dhṛtavānasi vedam |
vihitavahitracaritramakhedam ||
keśava dhṛtamīnaśarīra jaya jagadīśa hare || 1 ||
kṣitirativipulatare tava tiṣṭhati pṛṣṭhe |
dharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe ||
keśava dhṛtakacchaparūpa jaya jagadīśa hare || 2 ||
vasati daśanaśikhare dharaṇī tava lagnā |
śaśini kalaṅkakaleva nimagnā ||
keśava dhṛtasūkararūpa jaya jagadīśa hare || 3 ||
tava karakamalavare nakhamadbhutaśṛṅgam |
dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam ||
keśava dhṛtanaraharirūpa jaya jagadīśa hare || 4 ||
chalayasi vikramaṇe balimadbhutavāmana |
padanakhanīrajanitajanapāvana ||
keśava dhṛtavāmanarūpa jaya jagadīśa hare || 5 ||
kṣatriyarudhiramaye jagadapagatapāpam |
snapayasi payasi śamitabhavatāpam ||
keśava dhṛtabhṛghupatirūpa jaya jagadīśa hare || 6 ||
vitarasi dikṣu raṇe dikpatikamanīyam |
daśamukhamaulibaliṃ ramaṇīyam ||
keśava dhṛtarāmaśarīra jaya jagadīśa hare || 7 ||
vahasi vapuṣi viśade vasanaṃ jaladābham |
halahatibhītimilitayamunābham ||
keśava dhṛtahaladhararūpa jaya jagadīśa hare || 8 ||
nindasi yajñavidherahaha śrutijātam |
sadayahṛdayadarśitapaśughātam ||
keśava dhṛtabuddhaśarīra jaya jagadīśa hare || 9 ||
mlecchanivahanidhane kalayasi karavālam |
dhūmaketumiva kimapi karālam ||
keśava dhṛtakalkiśarīra jaya jagadīśa hare || 10 ||
śrījayadevakaveridamuditamudāram |
śṛṇu sukhadaṃ śubhadaṃ bhavasāram ||
keśava dhṛtadaśavidharūpa jaya jagadīśa hare || 11 ||
vedānuddharate jagannivahate bhūgolamudbibhrate daityaṃ dārayate baliṃ chalayate kṣatrakṣayaṃ kurvate |
paulastyaṃ jayate halaṃ kalayate kāruṇyamātanvate mlecchānmūrcchayate daśākṛtikṛte kṛṣṇāya tubhyaṃ namaḥ || 5 ||
|| gītaṃ 2 ||
śritakamalākucamaṇḍala! dhṛtakuṇḍala! |
kalitalalitavanamāla! jaya, jaya, deva! hare! || 1 ||
dinamaṇīmaṇḍalamaṇḍana! bhavakhaṇḍana! |
munijanamānasahaṃsa! jaya, jaya, deva! hare! || 2 ||
kāliyaviṣadharagañjana! janarañjana! |
yadukulanalinadineśa! jaya, jaya, deva! hare! || 3 ||
madhumuranarakavināśana! garuḍāsana! |
surakulakelinidāna! jaya, jaya, deva! hare! || 4 ||
amalakamaladalalocana! bhavamocan! |
tribhuvanabhavananidhāna! jaya, jaya, deva! hare! || 5 ||
janakasutākṛtabhūṣaṇa! jitadūṣaṇa! |
samaraśamitadaśakaṇṭha! jaya, jaya, deva! hare! || 6 ||
abhinavajaladharasundara! dhṛtamandara! |
śrīmukhacandracakora! jaya, jaya, deva! hare! || 7 ||
śrījayadevakaveridaṃ kurute mudam |
maṅgalamujjvalagītaṃ; jaya, jaya, deva! hare! || 8 ||
padmāpayodharataṭīparirambhalagna-kāśmīramudritamuro madhusūdanasya |
vyaktānurāgamiva kheladanaṅgakheda-svedāmbupūramanupūrayatu priyaṃ vaḥ || 6 ||
vasante vāsantīkusumasukumārairavayavai-rbhramantīṃ kāntāre bahuvihitakṛṣṇānusaraṇām |
amandaṃ kandarpajvarajanitacintākulatayā valadbādhāṃ rādhāṃ sarasamidamuce sahacarī || 7 ||
|| gītaṃ 3 ||
lalitalavaṅgalatāpariśīlanakomalamalayasamīre |
madhukaranikarakarambitakokilakūjitakuñjakuṭīre ||
viharati haririha sarasavasante nṛtyati yuvatijanena samaṃ sakhi virahijanasya durante || 1 ||
unmadamadanamanorathapathikavadhūjanajanitavilāpe |
alikulasaṅkulakusumasamūhanirākulabakulakalāpe || 2 ||
mṛgamadasaurabharabhasavaśaṃvadanavadalamālatamāle |
yuvajanahṛdayavidāraṇamanasijanakharucikiṃśukajāle || 3 ||
madanamahīpatikanakadaṇḍarucikeśarakusumavikāse |
militaśilīmukhapāṭalipaṭalakṛtasmaratūṇavilāse || 4 ||
vigalitalajjitajagadavalokanataruṇakaruṇakṛtahāse |
virahinikṛntanakuntamukhākṛtiketakadanturitāśe || 5 ||
mādhavikāparimalalalite navamālikajātisugandhau |
munimanasāmapi mohanakāriṇi taruṇākāraṇabandhau || 6 ||
sphuradatimuktalatāparirambhaṇamukulitapulakitacūte |
bṛndāvanavipine parisaraparigatayamunājalapūte || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamidamudayati haricaraṇasmṛtisāram |
sarasavasantasamayavanavarṇanamanugatamadanavikāram || 8 ||
daravidalitamallīvallicañcatparāga-prakaṭitapaṭavāsairvāsayan kānanāni |
iha hi dahati cetaḥ ketakīgandhabandhuḥ prasaradasamabāṇaprāṇavadgandhavāhaḥ || 8 ||
unmīlanmadhugandhalubdhamadhupavyādhūtacūtāṅkura-krīḍatkokilakākalīkalakalairudgīrṇakarṇajvarāḥ |
nīyante pathikaiḥ kathaṅkathamapi dhyānāvadhānakṣaṇa-prāptaprāṇasamāsamāgamarasollāsairamī vāsarāḥ || 9 ||
anekanārīparirambhasambhrama-sphuranmanohārivilāsalālasam |
murārimārādupadarśayantyasau sakhī samakṣaṃ punarāha rādhikām || 10 ||
|| gītaṃ 4 ||
candanacarcitanīlakalebarapītavasanavanamālī |
kelicalanmaṇikuṇḍalamaṇḍitagaṇḍayugasmitaśālī ||
haririhamugdhavadhūnikare vilāsini vilasati kelipare || 1 ||
pīnapayodharabhārabhareṇa hariṃ pariramya sarāgam |
gopavadhūranugāyati kācidudañcitapañcamarāgam || 2 ||
kāpi vilāsavilolavilocanakhelanajanitamanojam |
dhyāyati mugdhavadhūradhikaṃ madhusūdanavadanasarojam || 3 ||
kāpi kapolatale militā lapituṃ kimapi śrutimūle |
cāru cucumba nitambavatī dayitaṃ pulakairanukūle || 4 ||
kelikalākutukena ca kācidamuṃ yamunājalakūle |
mañjulavañjulakuñjagataṃ vicakarṣa kareṇa dukūle || 5 ||
karatalatālataralavalayāvalikalitakalasvanavaṃśe |
rāsarase sahanṛtyaparā hariṇā yuvatiḥ praśaśaṃse || 6 ||
śliṣyati kāmapi cumbati kāmapi kāmapi ramayati rāmām |
paśyati sasmitacāruparāmaparāmanugacchati vāmām || 7 ||
śrījayadevakaveridamadbhutakeśavakelirahasyam |
vṛndāvanavipine lalitaṃ vitanotu śubhāni yaśasyam || 8 ||
viśveṣāmanurañjanena janayannānandamindīvara-śreṇīśyāmalakomalairupanayannaṅgairanaṅgotsavam |
svacchandaṃ vrajasundarībhirabhitaḥ pratyaṅgamāliṅkitaḥ śṛṅgāraḥ sakhi mūrtimāniva madhau mugdho hariḥ krīḍati || 11 ||
adyotsaṅgavasadbhujaṅgakavalakleśādiveśācalaṃ prāleyaplavanecchayānusarati śrīkhaṇḍaśailānilaḥ |
kiṃ ca snigdharasālamaulimukulānyālokya harṣodayā-dunmīlanti kuhūḥ kuhūriti kalottālāḥ pikānāṃ giraḥ || 12 ||
rāsollāsabhareṇavibhramabhṛtāmābhīravāmabhruvā-mabhyarṇaṃ pariramyanirbharamuraḥ premāndhayā rādhayā |
sādhu tvadvadanaṃ sudhāmayamiti vyāhṛtya gītastuti-vyājādudbhaṭacumbitasmitamanoharī hariḥ pātu vaḥ || 13 ||
|| iti śrīgītagovinde sāmodadāmodaro nāma prathamaḥ sargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in