𑌅𑌷𑍍𑌟𑌾𑌵𑌕𑍍𑌰 𑌉𑌵𑌾𑌚 ॥
𑌤𑍇𑌨 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌫𑌲𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌯𑍋𑌗𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌸𑌫𑌲𑌂 𑌤𑌥𑌾 ।
𑌤𑍃𑌪𑍍𑌤𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌚𑍍𑌛𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌮𑍇𑌕𑌾𑌕𑍀 𑌰𑌮𑌤𑍇 𑌤𑍁 𑌯𑌃 ॥ 17-1॥
𑌨 𑌕𑌦𑌾𑌚𑌿𑌜𑍍𑌜𑌗𑌤𑍍𑌯𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌹𑌨𑍍𑌤 𑌖𑌿𑌦𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌯𑌤 𑌏𑌕𑍇𑌨 𑌤𑍇𑌨𑍇𑌦𑌂 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑌣𑍍𑌡𑌲𑌮𑍍 ॥ 17-2॥
𑌨 𑌜𑌾𑌤𑍁 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌾𑌃 𑌕𑍇𑌽𑌪𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌹𑌰𑍍𑌷𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌮𑍀 ।
𑌸𑌲𑍍𑌲𑌕𑍀𑌪𑌲𑍍𑌲𑌵𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌮𑌿𑌵𑍇𑌭𑌂 𑌨𑌿𑌮𑍍𑌬𑌪𑌲𑍍𑌲𑌵𑌾𑌃 ॥ 17-3॥
𑌯𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌭𑍋𑌗𑍇𑌷𑍁 𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌨 𑌭𑌵𑌤𑍍𑌯𑌧𑌿𑌵𑌾𑌸𑌿𑌤𑌃 ।
𑌅𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌨𑌿𑌰𑌾𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑍀 𑌤𑌾𑌦𑍃𑌶𑍋 𑌭𑌵𑌦𑍁𑌰𑍍𑌲𑌭𑌃 ॥ 17-4॥
𑌬𑍁𑌭𑍁𑌕𑍍𑌷𑍁𑌰𑌿𑌹 𑌸𑌂𑌸𑌾𑌰𑍇 𑌮𑍁𑌮𑍁𑌕𑍍𑌷𑍁𑌰𑌪𑌿 𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌭𑍋𑌗𑌮𑍋𑌕𑍍𑌷𑌨𑌿𑌰𑌾𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑍀 𑌵𑌿𑌰𑌲𑍋 𑌹𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌶𑌯𑌃 ॥ 17-5॥
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌕𑌾𑌮𑌮𑍋𑌕𑍍𑌷𑍇𑌷𑍁 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑍇 𑌮𑌰𑌣𑍇 𑌤𑌥𑌾 ।
𑌕𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌯𑍁𑌦𑌾𑌰𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌹𑍇𑌯𑍋𑌪𑌾𑌦𑍇𑌯𑌤𑌾 𑌨 𑌹𑌿 ॥ 17-6॥
𑌵𑌾𑌞𑍍𑌛𑌾 𑌨 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌵𑌿𑌲𑌯𑍇 𑌨 𑌦𑍍𑌵𑍇𑌷𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍗 ।
𑌯𑌥𑌾 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌕𑌯𑌾 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍 𑌧𑌨𑍍𑌯 𑌆𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌯𑌥𑌾 𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍 ॥ 17-7॥
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑍋𑌽𑌨𑍇𑌨 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨𑍇𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵𑌂 𑌗𑌲𑌿𑌤𑌧𑍀𑌃 𑌕𑍃𑌤𑍀 ।
𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍 𑌶𑍃𑌣𑍍𑌵𑌨𑍍 𑌸𑍍𑌪𑍃𑌶𑌨𑍍 𑌜𑌿𑌘𑍍𑌰𑌨𑍍𑌨𑍍
𑌅𑌶𑍍𑌨𑌨𑍍𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌯𑌥𑌾 𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍 ॥ 17-8॥
𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌰𑍍𑌵𑍃𑌥𑌾 𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌵𑌿𑌕𑌲𑌾𑌨𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌿 𑌚 ।
𑌨 𑌸𑍍𑌪𑍃𑌹𑌾 𑌨 𑌵𑌿𑌰𑌕𑍍𑌤𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌕𑍍𑌷𑍀𑌣𑌸𑌂𑌸𑌾𑌰𑌸𑌾𑌗𑌰𑍇 ॥ 17-9॥
𑌨 𑌜𑌾𑌗𑌰𑍍𑌤𑌿 𑌨 𑌨𑌿𑌦𑍍𑌰𑌾𑌤𑌿 𑌨𑍋𑌨𑍍𑌮𑍀𑌲𑌤𑌿 𑌨 𑌮𑍀𑌲𑌤𑌿 ।
𑌅𑌹𑍋 𑌪𑌰𑌦𑌶𑌾 𑌕𑍍𑌵𑌾𑌪𑌿 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌚𑍇𑌤𑌸𑌃 ॥ 17-10॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌥𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌵𑌿𑌮𑌲𑌾𑌶𑌯𑌃 ।
𑌸𑌮𑌸𑍍𑌤𑌵𑌾𑌸𑌨𑌾 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌰𑌾𑌜𑌤𑍇 ॥ 17-11॥
𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍 𑌶𑍃𑌣𑍍𑌵𑌨𑍍 𑌸𑍍𑌪𑍃𑌶𑌨𑍍 𑌜𑌿𑌘𑍍𑌰𑌨𑍍𑌨𑍍 𑌅𑌶𑍍𑌨𑌨𑍍
𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌨𑍍 𑌵𑌦𑌨𑍍 𑌵𑍍𑌰𑌜𑌨𑍍 ।
𑌈𑌹𑌿𑌤𑌾𑌨𑍀𑌹𑌿𑌤𑍈𑌰𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤 𑌏𑌵 𑌮𑌹𑌾𑌶𑌯𑌃 ॥ 17-12॥
𑌨 𑌨𑌿𑌨𑍍𑌦𑌤𑌿 𑌨 𑌚 𑌸𑍍𑌤𑍗𑌤𑌿 𑌨 𑌹𑍃𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌨 𑌕𑍁𑌪𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌨 𑌦𑌦𑌾𑌤𑌿 𑌨 𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌾𑌤𑌿 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌨𑍀𑌰𑌸𑌃 ॥ 17-13॥
𑌸𑌾𑌨𑍁𑌰𑌾𑌗𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌂 𑌵𑌾 𑌸𑌮𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌅𑌵𑌿𑌹𑍍𑌵𑌲𑌮𑌨𑌾𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌥𑍋 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤 𑌏𑌵 𑌮𑌹𑌾𑌶𑌯𑌃 ॥ 17-14॥
𑌸𑍁𑌖𑍇 𑌦𑍁𑌃𑌖𑍇 𑌨𑌰𑍇 𑌨𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌪𑌤𑍍𑌸𑍁 𑌚 𑌵𑌿𑌪𑌤𑍍𑌸𑍁 𑌚 ।
𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑍋 𑌨𑍈𑌵 𑌧𑍀𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌸𑌮𑌦𑌰𑍍𑌶𑌿𑌨𑌃 ॥ 17-15॥
𑌨 𑌹𑌿𑌂𑌸𑌾 𑌨𑍈𑌵 𑌕𑌾𑌰𑍁𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌨𑍗𑌦𑍍𑌧𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌨 𑌚 𑌦𑍀𑌨𑌤𑌾 ।
𑌨𑌾𑌶𑍍𑌚𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌨𑍈𑌵 𑌚 𑌕𑍍𑌷𑍋𑌭𑌃 𑌕𑍍𑌷𑍀𑌣𑌸𑌂𑌸𑌰𑌣𑍇 𑌨𑌰𑍇 ॥ 17-16॥
𑌨 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌦𑍍𑌵𑍇𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌨 𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌲𑍋𑌲𑍁𑌪𑌃 ।
𑌅𑌸𑌂𑌸𑌕𑍍𑌤𑌮𑌨𑌾 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌮𑍁𑌪𑌾𑌶𑍍𑌨𑍁𑌤𑍇 ॥ 17-17॥
𑌸𑌮𑌾𑌧𑌾𑌨𑌾𑌸𑌮𑌾𑌧𑌾𑌨𑌹𑌿𑌤𑌾𑌹𑌿𑌤𑌵𑌿𑌕𑌲𑍍𑌪𑌨𑌾𑌃 ।
𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑍋 𑌨 𑌜𑌾𑌨𑌾𑌤𑌿 𑌕𑍈𑌵𑌲𑍍𑌯𑌮𑌿𑌵 𑌸𑌂𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ॥ 17-18॥
𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌮𑍋 𑌨𑌿𑌰𑌹𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑍋 𑌨 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑌿𑌤𑌿 𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌃 ।
𑌅𑌨𑍍𑌤𑌰𑍍𑌗𑌲𑌿𑌤𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌶𑌃 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌨𑍍𑌨𑌪𑌿 𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿 𑌨 ॥ 17-19॥
𑌮𑌨𑌃𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌸𑌮𑍍𑌮𑍋𑌹𑌸𑍍𑌵𑌪𑍍𑌨𑌜𑌾𑌡𑍍𑌯𑌵𑌿𑌵𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌃 ।
𑌦𑌶𑌾𑌂 𑌕𑌾𑌮𑌪𑌿 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍋 𑌭𑌵𑍇𑌦𑍍 𑌗𑌲𑌿𑌤𑌮𑌾𑌨𑌸𑌃 ॥ 17-20॥
Roman (IAST) Transliteration
aṣṭāvakra uvāca ||
tena jñānaphalaṃ prāptaṃ yogābhyāsaphalaṃ tathā |
tṛptaḥ svacchendriyo nityamekākī ramate tu yaḥ || 17-1||
na kadācijjagatyasmin tattvajño hanta khidyati |
yata ekena tenedaṃ pūrṇaṃ brahmāṇḍamaṇḍalam || 17-2||
na jātu viṣayāḥ ke'pi svārāmaṃ harṣayantyamī |
sallakīpallavaprītamivebhaṃ nimbapallavāḥ || 17-3||
yastu bhogeṣu bhukteṣu na bhavatyadhivāsitaḥ |
abhukteṣu nirākāṅkṣī tādṛśo bhavadurlabhaḥ || 17-4||
bubhukṣuriha saṃsāre mumukṣurapi dṛśyate |
bhogamokṣanirākāṅkṣī viralo hi mahāśayaḥ || 17-5||
dharmārthakāmamokṣeṣu jīvite maraṇe tathā |
kasyāpyudāracittasya heyopādeyatā na hi || 17-6||
vāñchā na viśvavilaye na dveṣastasya ca sthitau |
yathā jīvikayā tasmād dhanya āste yathā sukham || 17-7||
kṛtārtho'nena jñānenetyevaṃ galitadhīḥ kṛtī |
paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann
aśnannāste yathā sukham || 17-8||
śūnyā dṛṣṭirvṛthā ceṣṭā vikalānīndriyāṇi ca |
na spṛhā na viraktirvā kṣīṇasaṃsārasāgare || 17-9||
na jāgarti na nidrāti nonmīlati na mīlati |
aho paradaśā kvāpi vartate muktacetasaḥ || 17-10||
sarvatra dṛśyate svasthaḥ sarvatra vimalāśayaḥ |
samastavāsanā mukto muktaḥ sarvatra rājate || 17-11||
paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann aśnan
gṛhṇan vadan vrajan |
īhitānīhitairmukto mukta eva mahāśayaḥ || 17-12||
na nindati na ca stauti na hṛṣyati na kupyati |
na dadāti na gṛhṇāti muktaḥ sarvatra nīrasaḥ || 17-13||
sānurāgāṃ striyaṃ dṛṣṭvā mṛtyuṃ vā samupasthitam |
avihvalamanāḥ svastho mukta eva mahāśayaḥ || 17-14||
sukhe duḥkhe nare nāryāṃ sampatsu ca vipatsu ca |
viśeṣo naiva dhīrasya sarvatra samadarśinaḥ || 17-15||
na hiṃsā naiva kāruṇyaṃ nauddhatyaṃ na ca dīnatā |
nāścaryaṃ naiva ca kṣobhaḥ kṣīṇasaṃsaraṇe nare || 17-16||
na mukto viṣayadveṣṭā na vā viṣayalolupaḥ |
asaṃsaktamanā nityaṃ prāptāprāptamupāśnute || 17-17||
samādhānāsamādhānahitāhitavikalpanāḥ |
śūnyacitto na jānāti kaivalyamiva saṃsthitaḥ || 17-18||
nirmamo nirahaṅkāro na kiñciditi niścitaḥ |
antargalitasarvāśaḥ kurvannapi karoti na || 17-19||
manaḥprakāśasammohasvapnajāḍyavivarjitaḥ |
daśāṃ kāmapi samprāpto bhaved galitamānasaḥ || 17-20||
Sanskrit — Devanagari (original)
अष्टावक्र उवाच ॥
तेन ज्ञानफलं प्राप्तं योगाभ्यासफलं तथा ।
तृप्तः स्वच्छेन्द्रियो नित्यमेकाकी रमते तु यः ॥ 17-1॥
न कदाचिज्जगत्यस्मिन् तत्त्वज्ञो हन्त खिद्यति ।
यत एकेन तेनेदं पूर्णं ब्रह्माण्डमण्डलम् ॥ 17-2॥
न जातु विषयाः केऽपि स्वारामं हर्षयन्त्यमी ।
सल्लकीपल्लवप्रीतमिवेभं निम्बपल्लवाः ॥ 17-3॥
यस्तु भोगेषु भुक्तेषु न भवत्यधिवासितः ।
अभुक्तेषु निराकाङ्क्षी तादृशो भवदुर्लभः ॥ 17-4॥
बुभुक्षुरिह संसारे मुमुक्षुरपि दृश्यते ।
भोगमोक्षनिराकाङ्क्षी विरलो हि महाशयः ॥ 17-5॥
धर्मार्थकाममोक्षेषु जीविते मरणे तथा ।
कस्याप्युदारचित्तस्य हेयोपादेयता न हि ॥ 17-6॥
वाञ्छा न विश्वविलये न द्वेषस्तस्य च स्थितौ ।
यथा जीविकया तस्माद् धन्य आस्ते यथा सुखम् ॥ 17-7॥
कृतार्थोऽनेन ज्ञानेनेत्येवं गलितधीः कृती ।
पश्यन् शृण्वन् स्पृशन् जिघ्रन्न्
अश्नन्नास्ते यथा सुखम् ॥ 17-8॥
शून्या दृष्टिर्वृथा चेष्टा विकलानीन्द्रियाणि च ।
न स्पृहा न विरक्तिर्वा क्षीणसंसारसागरे ॥ 17-9॥
न जागर्ति न निद्राति नोन्मीलति न मीलति ।
अहो परदशा क्वापि वर्तते मुक्तचेतसः ॥ 17-10॥
सर्वत्र दृश्यते स्वस्थः सर्वत्र विमलाशयः ।
समस्तवासना मुक्तो मुक्तः सर्वत्र राजते ॥ 17-11॥
पश्यन् शृण्वन् स्पृशन् जिघ्रन्न् अश्नन्
गृह्णन् वदन् व्रजन् ।
ईहितानीहितैर्मुक्तो मुक्त एव महाशयः ॥ 17-12॥
न निन्दति न च स्तौति न हृष्यति न कुप्यति ।
न ददाति न गृह्णाति मुक्तः सर्वत्र नीरसः ॥ 17-13॥
सानुरागां स्त्रियं दृष्ट्वा मृत्युं वा समुपस्थितम् ।
अविह्वलमनाः स्वस्थो मुक्त एव महाशयः ॥ 17-14॥
सुखे दुःखे नरे नार्यां सम्पत्सु च विपत्सु च ।
विशेषो नैव धीरस्य सर्वत्र समदर्शिनः ॥ 17-15॥
न हिंसा नैव कारुण्यं नौद्धत्यं न च दीनता ।
नाश्चर्यं नैव च क्षोभः क्षीणसंसरणे नरे ॥ 17-16॥
न मुक्तो विषयद्वेष्टा न वा विषयलोलुपः ।
असंसक्तमना नित्यं प्राप्ताप्राप्तमुपाश्नुते ॥ 17-17॥
समाधानासमाधानहिताहितविकल्पनाः ।
शून्यचित्तो न जानाति कैवल्यमिव संस्थितः ॥ 17-18॥
निर्ममो निरहङ्कारो न किञ्चिदिति निश्चितः ।
अन्तर्गलितसर्वाशः कुर्वन्नपि करोति न ॥ 17-19॥
मनःप्रकाशसम्मोहस्वप्नजाड्यविवर्जितः ।
दशां कामपि सम्प्राप्तो भवेद् गलितमानसः ॥ 17-20॥
aṣṭāvakra uvāca ||
tena jñānaphalaṃ prāptaṃ yogābhyāsaphalaṃ tathā |
tṛptaḥ svacchendriyo nityamekākī ramate tu yaḥ || 17-1||
na kadācijjagatyasmin tattvajño hanta khidyati |
yata ekena tenedaṃ pūrṇaṃ brahmāṇḍamaṇḍalam || 17-2||
na jātu viṣayāḥ ke'pi svārāmaṃ harṣayantyamī |
sallakīpallavaprītamivebhaṃ nimbapallavāḥ || 17-3||
yastu bhogeṣu bhukteṣu na bhavatyadhivāsitaḥ |
abhukteṣu nirākāṅkṣī tādṛśo bhavadurlabhaḥ || 17-4||
bubhukṣuriha saṃsāre mumukṣurapi dṛśyate |
bhogamokṣanirākāṅkṣī viralo hi mahāśayaḥ || 17-5||
dharmārthakāmamokṣeṣu jīvite maraṇe tathā |
kasyāpyudāracittasya heyopādeyatā na hi || 17-6||
vāñchā na viśvavilaye na dveṣastasya ca sthitau |
yathā jīvikayā tasmād dhanya āste yathā sukham || 17-7||
kṛtārtho'nena jñānenetyevaṃ galitadhīḥ kṛtī |
paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann
aśnannāste yathā sukham || 17-8||
śūnyā dṛṣṭirvṛthā ceṣṭā vikalānīndriyāṇi ca |
na spṛhā na viraktirvā kṣīṇasaṃsārasāgare || 17-9||
na jāgarti na nidrāti nonmīlati na mīlati |
aho paradaśā kvāpi vartate muktacetasaḥ || 17-10||
sarvatra dṛśyate svasthaḥ sarvatra vimalāśayaḥ |
samastavāsanā mukto muktaḥ sarvatra rājate || 17-11||
paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann aśnan
gṛhṇan vadan vrajan |
īhitānīhitairmukto mukta eva mahāśayaḥ || 17-12||
na nindati na ca stauti na hṛṣyati na kupyati |
na dadāti na gṛhṇāti muktaḥ sarvatra nīrasaḥ || 17-13||
sānurāgāṃ striyaṃ dṛṣṭvā mṛtyuṃ vā samupasthitam |
avihvalamanāḥ svastho mukta eva mahāśayaḥ || 17-14||
sukhe duḥkhe nare nāryāṃ sampatsu ca vipatsu ca |
viśeṣo naiva dhīrasya sarvatra samadarśinaḥ || 17-15||
na hiṃsā naiva kāruṇyaṃ nauddhatyaṃ na ca dīnatā |
nāścaryaṃ naiva ca kṣobhaḥ kṣīṇasaṃsaraṇe nare || 17-16||
na mukto viṣayadveṣṭā na vā viṣayalolupaḥ |
asaṃsaktamanā nityaṃ prāptāprāptamupāśnute || 17-17||
samādhānāsamādhānahitāhitavikalpanāḥ |
śūnyacitto na jānāti kaivalyamiva saṃsthitaḥ || 17-18||
nirmamo nirahaṅkāro na kiñciditi niścitaḥ |
antargalitasarvāśaḥ kurvannapi karoti na || 17-19||
manaḥprakāśasammohasvapnajāḍyavivarjitaḥ |
daśāṃ kāmapi samprāpto bhaved galitamānasaḥ || 17-20||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.