শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে বালকাণ্ডম্ ।
অথ একোনপঞ্চাশস্সর্গঃ ।
অফলস্তু ততশ্শক্রো দেবানগ্নিপুরোগমান্ ।
অব্রবীত্ত্রস্তবদনস্সর্ষিস্সঙ্ঘান্ সচারণান্ ॥ 1 ॥
কুর্বতা তপসো বিঘ্নং গৌতমস্য মহাত্মনঃ ।
ক্রোধমুত্পাদ্য হি মযা সুরকার্যমিদং কৃতম্ ॥ 2 ॥
অফলোঽস্মি কৃতস্তেন ক্রোধাত্সা চ নিরাকৃতা ।
শাপমোক্ষেণ মহতা তপোঽস্যাপহৃতং মযা ॥ 3 ॥
তস্মাত্সুরবরাস্সর্বে সর্ষিস্সঙ্ঘাস্সচারণাঃ ।
সুরসাহ্যকরং সর্বে সফলং কর্তুমর্হথ ॥ 4 ॥
শতক্রতোর্বচশ্শ্রুত্বা দেবাস্সাগ্নিপুরোগমাঃ ।
পিতৃদেবানুপেত্যাহু স্সহ সর্বৈর্মরুদ্গণৈঃ ॥ 5 ॥
অযং মেষস্সবৃষণশ্শক্রো হ্যবৃষণঃ কৃতঃ ।
মেষস্য বৃষণৌ গৃহ্য শক্রাযাঽশু প্রযচ্ছথ ॥ 6 ॥
অফলস্তু কৃতো মেষঃ পরাং তুষ্টিং প্রদাস্যতি ।
ভবতাং হর্ষণার্থায যে চ দাস্যন্তি মানবাঃ ॥ 7 ॥
অগ্নেস্তু বচনং শ্রুত্বা পিতৃদেবাস্সমাগতাঃ ।
উত্পাট্য মেষবৃষণৌ সহস্রাক্ষে ন্যবেশযন্ ॥ 8 ॥
তদা প্রভৃতি কাকুত্স্থ পিতৃদেবাস্সমাগতাঃ ।
অফলান্ ভুঞ্জতে মেষান্ ফলৈস্তেষামযোজযন্ ॥ 9 ॥
ইন্দ্রস্তু মেষবৃষণস্তদাপ্রভৃতি রাঘব ।
গৌতমস্য প্রভাবেন তপসশ্চ মহাত্মনঃ ॥ 10 ॥
তদাগচ্ছ মহাতেজ আশ্রমং পুণ্যকর্মণঃ ।
তারযৈনাং মহাভাগামহল্যাং দেবরূপিণীম্ ॥ 11 ॥
বিশ্বামিত্রবচশ্শ্রুত্বা রাঘবস্সহলক্ষ্মণঃ ।
বিশ্বামিত্রং পুরস্কৃত্য তমাশ্রমমথাবিশত্ ॥ 12 ॥
দদর্শ চ মহাভাগাং তপসা দ্যোতিতপ্রভাম্ ।
লোকৈরপি সমাগম্য দুর্নিরীক্ষ্যাং সুরাসুরৈঃ ॥ 13 ॥
প্রযত্নান্নির্মিতাং ধাত্রা দিব্যাং মাযামযীমিব ।
স তুষারাবৃতাং সাভ্রাং পূর্ণচন্দ্রপ্রভামিব ॥ 14 ॥
মধ্যেংঽভসো দুরাধর্ষাং দীপ্তাং সূর্যপ্রভামিব ।
সা হি গৌতমবাক্যেন দুর্নিরীক্ষ্যা বভূব হ ॥ 15 ॥
ত্রযাণামপি লোকানাং যাবদ্রামস্য দর্শনম্ ।
শাপস্যান্তমুপাগম্য তেষাং দর্শনমাগতা ॥ 16 ॥
রাঘবৌ তু ততস্তস্যাঃ পাদৌ জগৃহতুস্তদা ।
স্মরন্তী গৌতমবচঃ প্রতিজগ্রাহ সা চ তৌ ॥ 17 ॥
পাদ্যমর্ঘ্যং তথাঽঽতিথ্যং চকার সুসমাহিতা ।
প্রতিজগ্রাহ কাকুত্স্থো বিধিদৃষ্টেন কর্মণা ॥ 18 ॥
পুষ্পবৃষ্টির্মহত্যাসীদ্দেবদুন্দুভিনিস্বনৈঃ ।
গন্ধর্বাপ্সরসাং চৈব মহানাসীত্সমাগমঃ ॥ 19 ॥
সাধু সাধ্বিতি দেবাস্তামহল্যাং সমপূজযন্ ।
তপোবলবিশুদ্ধাঙ্গী গৌতমস্য বশানুগাম্ ॥ 20 ॥
গৌতমোঽপি মহাতেজা অহল্যাসহিতস্সুখী ।
রামং সম্পূজ্য বিধিবত্তপস্তেপে মহাতপাঃ ॥ 21 ॥
রামোঽপি পরমাং পূজাং গৌতমস্য মহামুনেঃ ।
সকাশাদ্বিধিবত্প্রাপ্য জগাম মিথিলাং ততঃ ॥ 22 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে একোনপঞ্চাশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
aphalastu tataśśakro devānagnipurogamān |
abravīttrastavadanassarṣissaṅghān sacāraṇān || 1 ||
kurvatā tapaso vighnaṃ gautamasya mahātmanaḥ |
krodhamutpādya hi mayā surakāryamidaṃ kṛtam || 2 ||
aphalo'smi kṛtastena krodhātsā ca nirākṛtā |
śāpamokṣeṇa mahatā tapo'syāpahṛtaṃ mayā || 3 ||
tasmātsuravarāssarve sarṣissaṅghāssacāraṇāḥ |
surasāhyakaraṃ sarve saphalaṃ kartumarhatha || 4 ||
śatakratorvacaśśrutvā devāssāgnipurogamāḥ |
pitṛdevānupetyāhu ssaha sarvairmarudgaṇaiḥ || 5 ||
ayaṃ meṣassavṛṣaṇaśśakro hyavṛṣaṇaḥ kṛtaḥ |
meṣasya vṛṣaṇau gṛhya śakrāyā'śu prayacchatha || 6 ||
aphalastu kṛto meṣaḥ parāṃ tuṣṭiṃ pradāsyati |
bhavatāṃ harṣaṇārthāya ye ca dāsyanti mānavāḥ || 7 ||
agnestu vacanaṃ śrutvā pitṛdevāssamāgatāḥ |
utpāṭya meṣavṛṣaṇau sahasrākṣe nyaveśayan || 8 ||
tadā prabhṛti kākutstha pitṛdevāssamāgatāḥ |
aphalān bhuñjate meṣān phalaisteṣāmayojayan || 9 ||
indrastu meṣavṛṣaṇastadāprabhṛti rāghava |
gautamasya prabhāvena tapasaśca mahātmanaḥ || 10 ||
tadāgaccha mahāteja āśramaṃ puṇyakarmaṇaḥ |
tārayaināṃ mahābhāgāmahalyāṃ devarūpiṇīm || 11 ||
viśvāmitravacaśśrutvā rāghavassahalakṣmaṇaḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya tamāśramamathāviśat || 12 ||
dadarśa ca mahābhāgāṃ tapasā dyotitaprabhām |
lokairapi samāgamya durnirīkṣyāṃ surāsuraiḥ || 13 ||
prayatnānnirmitāṃ dhātrā divyāṃ māyāmayīmiva |
sa tuṣārāvṛtāṃ sābhrāṃ pūrṇacandraprabhāmiva || 14 ||
madhyeṃ'bhaso durādharṣāṃ dīptāṃ sūryaprabhāmiva |
sā hi gautamavākyena durnirīkṣyā babhūva ha || 15 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ yāvadrāmasya darśanam |
śāpasyāntamupāgamya teṣāṃ darśanamāgatā || 16 ||
rāghavau tu tatastasyāḥ pādau jagṛhatustadā |
smarantī gautamavacaḥ pratijagrāha sā ca tau || 17 ||
pādyamarghyaṃ tathā''tithyaṃ cakāra susamāhitā |
pratijagrāha kākutstho vidhidṛṣṭena karmaṇā || 18 ||
puṣpavṛṣṭirmahatyāsīddevadundubhinisvanaiḥ |
gandharvāpsarasāṃ caiva mahānāsītsamāgamaḥ || 19 ||
sādhu sādhviti devāstāmahalyāṃ samapūjayan |
tapobalaviśuddhāṅgī gautamasya vaśānugām || 20 ||
gautamo'pi mahātejā ahalyāsahitassukhī |
rāmaṃ sampūjya vidhivattapastepe mahātapāḥ || 21 ||
rāmo'pi paramāṃ pūjāṃ gautamasya mahāmuneḥ |
sakāśādvidhivatprāpya jagāma mithilāṃ tataḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकोनपञ्चाशस्सर्गः ।
अफलस्तु ततश्शक्रो देवानग्निपुरोगमान् ।
अब्रवीत्त्रस्तवदनस्सर्षिस्सङ्घान् सचारणान् ॥ 1 ॥
कुर्वता तपसो विघ्नं गौतमस्य महात्मनः ।
क्रोधमुत्पाद्य हि मया सुरकार्यमिदं कृतम् ॥ 2 ॥
अफलोऽस्मि कृतस्तेन क्रोधात्सा च निराकृता ।
शापमोक्षेण महता तपोऽस्यापहृतं मया ॥ 3 ॥
तस्मात्सुरवरास्सर्वे सर्षिस्सङ्घास्सचारणाः ।
सुरसाह्यकरं सर्वे सफलं कर्तुमर्हथ ॥ 4 ॥
शतक्रतोर्वचश्श्रुत्वा देवास्साग्निपुरोगमाः ।
पितृदेवानुपेत्याहु स्सह सर्वैर्मरुद्गणैः ॥ 5 ॥
अयं मेषस्सवृषणश्शक्रो ह्यवृषणः कृतः ।
मेषस्य वृषणौ गृह्य शक्रायाऽशु प्रयच्छथ ॥ 6 ॥
अफलस्तु कृतो मेषः परां तुष्टिं प्रदास्यति ।
भवतां हर्षणार्थाय ये च दास्यन्ति मानवाः ॥ 7 ॥
अग्नेस्तु वचनं श्रुत्वा पितृदेवास्समागताः ।
उत्पाट्य मेषवृषणौ सहस्राक्षे न्यवेशयन् ॥ 8 ॥
तदा प्रभृति काकुत्स्थ पितृदेवास्समागताः ।
अफलान् भुञ्जते मेषान् फलैस्तेषामयोजयन् ॥ 9 ॥
इन्द्रस्तु मेषवृषणस्तदाप्रभृति राघव ।
गौतमस्य प्रभावेन तपसश्च महात्मनः ॥ 10 ॥
तदागच्छ महातेज आश्रमं पुण्यकर्मणः ।
तारयैनां महाभागामहल्यां देवरूपिणीम् ॥ 11 ॥
विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा राघवस्सहलक्ष्मणः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य तमाश्रममथाविशत् ॥ 12 ॥
ददर्श च महाभागां तपसा द्योतितप्रभाम् ।
लोकैरपि समागम्य दुर्निरीक्ष्यां सुरासुरैः ॥ 13 ॥
प्रयत्नान्निर्मितां धात्रा दिव्यां मायामयीमिव ।
स तुषारावृतां साभ्रां पूर्णचन्द्रप्रभामिव ॥ 14 ॥
मध्येंऽभसो दुराधर्षां दीप्तां सूर्यप्रभामिव ।
सा हि गौतमवाक्येन दुर्निरीक्ष्या बभूव ह ॥ 15 ॥
त्रयाणामपि लोकानां यावद्रामस्य दर्शनम् ।
शापस्यान्तमुपागम्य तेषां दर्शनमागता ॥ 16 ॥
राघवौ तु ततस्तस्याः पादौ जगृहतुस्तदा ।
स्मरन्ती गौतमवचः प्रतिजग्राह सा च तौ ॥ 17 ॥
पाद्यमर्घ्यं तथाऽऽतिथ्यं चकार सुसमाहिता ।
प्रतिजग्राह काकुत्स्थो विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ 18 ॥
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीद्देवदुन्दुभिनिस्वनैः ।
गन्धर्वाप्सरसां चैव महानासीत्समागमः ॥ 19 ॥
साधु साध्विति देवास्तामहल्यां समपूजयन् ।
तपोबलविशुद्धाङ्गी गौतमस्य वशानुगाम् ॥ 20 ॥
गौतमोऽपि महातेजा अहल्यासहितस्सुखी ।
रामं सम्पूज्य विधिवत्तपस्तेपे महातपाः ॥ 21 ॥
रामोऽपि परमां पूजां गौतमस्य महामुनेः ।
सकाशाद्विधिवत्प्राप्य जगाम मिथिलां ततः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
aphalastu tataśśakro devānagnipurogamān |
abravīttrastavadanassarṣissaṅghān sacāraṇān || 1 ||
kurvatā tapaso vighnaṃ gautamasya mahātmanaḥ |
krodhamutpādya hi mayā surakāryamidaṃ kṛtam || 2 ||
aphalo'smi kṛtastena krodhātsā ca nirākṛtā |
śāpamokṣeṇa mahatā tapo'syāpahṛtaṃ mayā || 3 ||
tasmātsuravarāssarve sarṣissaṅghāssacāraṇāḥ |
surasāhyakaraṃ sarve saphalaṃ kartumarhatha || 4 ||
śatakratorvacaśśrutvā devāssāgnipurogamāḥ |
pitṛdevānupetyāhu ssaha sarvairmarudgaṇaiḥ || 5 ||
ayaṃ meṣassavṛṣaṇaśśakro hyavṛṣaṇaḥ kṛtaḥ |
meṣasya vṛṣaṇau gṛhya śakrāyā'śu prayacchatha || 6 ||
aphalastu kṛto meṣaḥ parāṃ tuṣṭiṃ pradāsyati |
bhavatāṃ harṣaṇārthāya ye ca dāsyanti mānavāḥ || 7 ||
agnestu vacanaṃ śrutvā pitṛdevāssamāgatāḥ |
utpāṭya meṣavṛṣaṇau sahasrākṣe nyaveśayan || 8 ||
tadā prabhṛti kākutstha pitṛdevāssamāgatāḥ |
aphalān bhuñjate meṣān phalaisteṣāmayojayan || 9 ||
indrastu meṣavṛṣaṇastadāprabhṛti rāghava |
gautamasya prabhāvena tapasaśca mahātmanaḥ || 10 ||
tadāgaccha mahāteja āśramaṃ puṇyakarmaṇaḥ |
tārayaināṃ mahābhāgāmahalyāṃ devarūpiṇīm || 11 ||
viśvāmitravacaśśrutvā rāghavassahalakṣmaṇaḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya tamāśramamathāviśat || 12 ||
dadarśa ca mahābhāgāṃ tapasā dyotitaprabhām |
lokairapi samāgamya durnirīkṣyāṃ surāsuraiḥ || 13 ||
prayatnānnirmitāṃ dhātrā divyāṃ māyāmayīmiva |
sa tuṣārāvṛtāṃ sābhrāṃ pūrṇacandraprabhāmiva || 14 ||
madhyeṃ'bhaso durādharṣāṃ dīptāṃ sūryaprabhāmiva |
sā hi gautamavākyena durnirīkṣyā babhūva ha || 15 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ yāvadrāmasya darśanam |
śāpasyāntamupāgamya teṣāṃ darśanamāgatā || 16 ||
rāghavau tu tatastasyāḥ pādau jagṛhatustadā |
smarantī gautamavacaḥ pratijagrāha sā ca tau || 17 ||
pādyamarghyaṃ tathā''tithyaṃ cakāra susamāhitā |
pratijagrāha kākutstho vidhidṛṣṭena karmaṇā || 18 ||
puṣpavṛṣṭirmahatyāsīddevadundubhinisvanaiḥ |
gandharvāpsarasāṃ caiva mahānāsītsamāgamaḥ || 19 ||
sādhu sādhviti devāstāmahalyāṃ samapūjayan |
tapobalaviśuddhāṅgī gautamasya vaśānugām || 20 ||
gautamo'pi mahātejā ahalyāsahitassukhī |
rāmaṃ sampūjya vidhivattapastepe mahātapāḥ || 21 ||
rāmo'pi paramāṃ pūjāṃ gautamasya mahāmuneḥ |
sakāśādvidhivatprāpya jagāma mithilāṃ tataḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.