ப்ரஶ்நோபநிஷத் - த்விதீயஃ ப்ரஶ்நஃ

Prashnopanishad - Dvitiyah Prashnah

🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
த்விதீயஃ ப்ரஶ்நஃ
அத ஹைந-ம்பார்கவோ வைதர்பிஃ பப்ரச்ச।
பகவந் கத்யேவ தேவாஃ ப்ரஜாம்-விँதாரயந்தே கதர ஏதத்ப்ரகாஶயந்தே கஃ புநரேஷாம்-வँரிஷ்டஃ இதி ॥1॥
தஸ்மை ஸ ஹோவாசாகாஶோ ஹ வா ஏஷ தேவோ வாயுரக்நிராபஃ ப்ரு'திவீ வாங்மநஶ்சக்ஷு-ஶ்ஶ்ரோத்ர-ஞ்ச।
தே ப்ரகாஶ்யாபிவதந்தி வயமேதத்பாணமவஷ்டப்ய விதாரயாமஃ ॥2॥
தாந் வரிஷ்டஃ ப்ராண உவாச।
மா மோஹமாபத்யத அஹமேவைதத்பஞ்சதாத்மாந-ம்ப்ரவிபஜ்யைதத்பாணமவஷ்டப்ய விதாரயாமீதி தே-ऽஶ்ரத்ததாநா பபூவுஃ ॥3॥
ஸோ-ऽபிமாநாதூர்த்வமுத்க்ராமத இவ தஸ்மிந்நுத்க்ராமத்யதேதரே ஸர்வ ஏவோத்க்ராமந்தே தஸ்மிம்ஶ்ச ப்ரதிஷ்டமாநே ஸர்வ ஏவ ப்ரதிஷ்டந்தே।
தத்யதா மக்ஷிகா மதுகரராஜாநமுத்க்ராமந்தம் ஸர்வ ஏவோத்க்ராமந்தே தஸ்மிம்ஶ்ச ப்ரதிஷ்டமாநே ஸர்வ ஏவ ப்ரதிஷ்டந்த ஏவம்-வாँங்மநஷ்சக்ஷு-ஶ்ஶ்ரோத்ர-ஞ்ச தே ப்ரீதாஃ ப்ராணம் ஸ்துந்வந்தி ॥4॥
ஏஷோ-ऽக்நிஸ்தபத்யேஷ ஸூர்ய ஏஷ பர்ஜந்யோ மகவாநேஷ வாயுஃ।
ஏஷ ப்ரு'திவீ ரயிர்தேவ-ஸ்ஸதஸச்சாம்ரு'த-ஞ்ச யத் ॥5॥
அரா இவ ரதநாபௌ ப்ராணே ஸர்வ-ம்ப்ரதிஷ்டிதம்।
ரு'சோ யஜூஷி ஸாமாநி யஜ்ஞஃ, க்ஷத்ர-ம்ப்ரஹ்ம ச ॥6॥
ப்ரஜாபதிஶ்சரஸி கர்பே த்வமேவ ப்ரதிஜாயஸே।
துப்ய-ம்ப்ராண ப்ரஜாஸ்த்விமா பலிம் ஹரந்தி யஃ ப்ராணைஃ ப்ரதிதிஷ்டஸி ॥7॥
தேவாநாமஸி வஹ்நிதமஃ பித்ரு'ணா-ம்ப்ரதமா ஸ்வதா।
ரு'ஷீணா-ஞ்சரிதம் ஸத்யமதர்வாங்கிரஸாமஸி ॥8॥
இந்த்ரஸ்த்வ-ம்ப்ராண தேஜஸா ருத்ரோ-ऽஸி பரிரக்ஷிதா।
த்வமந்தரிக்ஷே சரஸி ஸூர்யஸ்த்வ-ஞ்ஜ்யோதிஷா-ம்பதிஃ ॥9॥
யதா த்வமபிவர்​ஷஸ்யதேமாஃ ப்ராண தே ப்ரஜாஃ।
ஆநந்தரூபாஸ்திஷ்டந்தி காமாயாந்ந-ம்பவிஷ்யதீதி ॥10॥
வ்ராத்யஸ்த்வ-ம்ப்ராணைகர்​ஷரத்தா விஶ்வஸ்ய ஸத்பதிஃ।
வயமாத்யஸ்ய தாதாரஃ பிதா த்வ-ம்மாதரிஶ்வ நஃ ॥11॥
யா தே தநூர்வாசி ப்ரதிஷ்டிதா யா ஶ்ரோத்ரே யா ச சக்ஷுஷி।
யா ச மநஸி ஸந்ததா ஶிவா-ந்தா-ங்குரூ மோத்க்ரமீஃ ॥12॥
ப்ராணஸ்யேதம்-வँஶே ஸர்வ-ந்த்ரிதிவே ய-த்ப்ரதிஷ்டிதம்।
மாதேவ புத்ரா-ந்ரக்ஷஸ்வ ஶ்ரீஶ்ச ப்ரஜ்ஞா-ஞ்ச விதேஹி ந இதி ॥13॥
Roman (IAST) Transliteration
dvitīyaḥ praśnaḥ
atha haina-mbhārgavo vaidarbhiḥ papraccha|
bhagavan katyeva devāḥ prajāṃ-vi~dhārayante katara etatprakāśayante kaḥ punareṣāṃ-va~riṣṭhaḥ iti ||1||
tasmai sa hovācākāśo ha vā eṣa devo vāyuragnirāpaḥ pṛthivī vāṅmanaścakṣu-śśrotra-ñca|
te prakāśyābhivadanti vayametadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmaḥ ||2||
tān variṣṭhaḥ prāṇa uvāca|
mā mohamāpadyatha ahamevaitatpañcadhātmāna-mpravibhajyaitadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmīti te-'śraddadhānā babhūvuḥ ||3||
so-'bhimānādūrdhvamutkrāmata iva tasminnutkrāmatyathetare sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭhante|
tadyathā makṣikā madhukararājānamutkrāmantaṃ sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭanta evaṃ-vā~ṅmanaṣcakṣu-śśrotra-ñca te prītāḥ prāṇaṃ stunvanti ||4||
eṣo-'gnistapatyeṣa sūrya eṣa parjanyo maghavāneṣa vāyuḥ|
eṣa pṛthivī rayirdeva-ssadasaccāmṛta-ñca yat ||5||
arā iva rathanābhau prāṇe sarva-mpratiṣṭhitam|
ṛco yajūṣi sāmāni yajñaḥ, kṣatra-mbrahma ca ||6||
prajāpatiścarasi garbhe tvameva pratijāyase|
tubhya-mprāṇa prajāstvimā baliṃ haranti yaḥ prāṇaiḥ pratitiṣṭhasi ||7||
devānāmasi vahnitamaḥ pitṛṇā-mprathamā svadhā|
ṛṣīṇā-ñcaritaṃ satyamatharvāṅgirasāmasi ||8||
indrastva-mprāṇa tejasā rudro-'si parirakṣitā|
tvamantarikṣe carasi sūryastva-ñjyotiṣā-mpatiḥ ||9||
yadā tvamabhivar​ṣasyathemāḥ prāṇa te prajāḥ|
ānandarūpāstiṣṭhanti kāmāyānna-mbhaviṣyatīti ||10||
vrātyastva-mprāṇaikar​ṣarattā viśvasya satpatiḥ|
vayamādyasya dātāraḥ pitā tva-mmātariśva naḥ ||11||
yā te tanūrvāci pratiṣṭhitā yā śrotre yā ca cakṣuṣi|
yā ca manasi santatā śivā-ntā-ṅkurū motkramīḥ ||12||
prāṇasyedaṃ-va~śe sarva-ntridive ya-tpratiṣṭhitam|
māteva putrā-nrakṣasva śrīśca prajñā-ñca vidhehi na iti ||13||
Sanskrit — Devanagari (original)
द्वितीयः प्रश्नः
अथ हैन-म्भार्गवो वैदर्भिः पप्रच्छ।
भगवन् कत्येव देवाः प्रजां-विँधारयन्ते कतर एतत्प्रकाशयन्ते कः पुनरेषां-वँरिष्ठः इति ॥1॥
तस्मै स होवाचाकाशो ह वा एष देवो वायुरग्निरापः पृथिवी वाङ्मनश्चक्षु-श्श्रोत्र-ञ्च।
ते प्रकाश्याभिवदन्ति वयमेतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामः ॥2॥
तान् वरिष्ठः प्राण उवाच।
मा मोहमापद्यथ अहमेवैतत्पञ्चधात्मान-म्प्रविभज्यैतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामीति ते-ऽश्रद्दधाना बभूवुः ॥3॥
सो-ऽभिमानादूर्ध्वमुत्क्रामत इव तस्मिन्नुत्क्रामत्यथेतरे सर्व एवोत्क्रामन्ते तस्मिंश्च प्रतिष्ठमाने सर्व एव प्रतिष्ठन्ते।
तद्यथा मक्षिका मधुकरराजानमुत्क्रामन्तं सर्व एवोत्क्रामन्ते तस्मिंश्च प्रतिष्ठमाने सर्व एव प्रतिष्टन्त एवं-वाँङ्मनष्चक्षु-श्श्रोत्र-ञ्च ते प्रीताः प्राणं स्तुन्वन्ति ॥4॥
एषो-ऽग्निस्तपत्येष सूर्य एष पर्जन्यो मघवानेष वायुः।
एष पृथिवी रयिर्देव-स्सदसच्चामृत-ञ्च यत् ॥5॥
अरा इव रथनाभौ प्राणे सर्व-म्प्रतिष्ठितम्।
ऋचो यजूषि सामानि यज्ञः, क्षत्र-म्ब्रह्म च ॥6॥
प्रजापतिश्चरसि गर्भे त्वमेव प्रतिजायसे।
तुभ्य-म्प्राण प्रजास्त्विमा बलिं हरन्ति यः प्राणैः प्रतितिष्ठसि ॥7॥
देवानामसि वह्नितमः पितृणा-म्प्रथमा स्वधा।
ऋषीणा-ञ्चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ॥8॥
इन्द्रस्त्व-म्प्राण तेजसा रुद्रो-ऽसि परिरक्षिता।
त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्व-ञ्ज्योतिषा-म्पतिः ॥9॥
यदा त्वमभिवर्​षस्यथेमाः प्राण ते प्रजाः।
आनन्दरूपास्तिष्ठन्ति कामायान्न-म्भविष्यतीति ॥10॥
व्रात्यस्त्व-म्प्राणैकर्​षरत्ता विश्वस्य सत्पतिः।
वयमाद्यस्य दातारः पिता त्व-म्मातरिश्व नः ॥11॥
या ते तनूर्वाचि प्रतिष्ठिता या श्रोत्रे या च चक्षुषि।
या च मनसि सन्तता शिवा-न्ता-ङ्कुरू मोत्क्रमीः ॥12॥
प्राणस्येदं-वँशे सर्व-न्त्रिदिवे य-त्प्रतिष्ठितम्।
मातेव पुत्रा-न्रक्षस्व श्रीश्च प्रज्ञा-ञ्च विधेहि न इति ॥13॥
dvitīyaḥ praśnaḥ
atha haina-mbhārgavo vaidarbhiḥ papraccha|
bhagavan katyeva devāḥ prajāṃ-vi~dhārayante katara etatprakāśayante kaḥ punareṣāṃ-va~riṣṭhaḥ iti ||1||
tasmai sa hovācākāśo ha vā eṣa devo vāyuragnirāpaḥ pṛthivī vāṅmanaścakṣu-śśrotra-ñca|
te prakāśyābhivadanti vayametadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmaḥ ||2||
tān variṣṭhaḥ prāṇa uvāca|
mā mohamāpadyatha ahamevaitatpañcadhātmāna-mpravibhajyaitadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmīti te-'śraddadhānā babhūvuḥ ||3||
so-'bhimānādūrdhvamutkrāmata iva tasminnutkrāmatyathetare sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭhante|
tadyathā makṣikā madhukararājānamutkrāmantaṃ sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭanta evaṃ-vā~ṅmanaṣcakṣu-śśrotra-ñca te prītāḥ prāṇaṃ stunvanti ||4||
eṣo-'gnistapatyeṣa sūrya eṣa parjanyo maghavāneṣa vāyuḥ|
eṣa pṛthivī rayirdeva-ssadasaccāmṛta-ñca yat ||5||
arā iva rathanābhau prāṇe sarva-mpratiṣṭhitam|
ṛco yajūṣi sāmāni yajñaḥ, kṣatra-mbrahma ca ||6||
prajāpatiścarasi garbhe tvameva pratijāyase|
tubhya-mprāṇa prajāstvimā baliṃ haranti yaḥ prāṇaiḥ pratitiṣṭhasi ||7||
devānāmasi vahnitamaḥ pitṛṇā-mprathamā svadhā|
ṛṣīṇā-ñcaritaṃ satyamatharvāṅgirasāmasi ||8||
indrastva-mprāṇa tejasā rudro-'si parirakṣitā|
tvamantarikṣe carasi sūryastva-ñjyotiṣā-mpatiḥ ||9||
yadā tvamabhivar​ṣasyathemāḥ prāṇa te prajāḥ|
ānandarūpāstiṣṭhanti kāmāyānna-mbhaviṣyatīti ||10||
vrātyastva-mprāṇaikar​ṣarattā viśvasya satpatiḥ|
vayamādyasya dātāraḥ pitā tva-mmātariśva naḥ ||11||
yā te tanūrvāci pratiṣṭhitā yā śrotre yā ca cakṣuṣi|
yā ca manasi santatā śivā-ntā-ṅkurū motkramīḥ ||12||
prāṇasyedaṃ-va~śe sarva-ntridive ya-tpratiṣṭhitam|
māteva putrā-nrakṣasva śrīśca prajñā-ñca vidhehi na iti ||13||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in