ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸਿਂਹਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਮਦ੍ਭੁਤਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ।
ਹृष੍ਟਰੋਮਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਭ੍ਯਭਾषਤ ॥ 1 ॥
ਸਦृਸ਼ਂ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਵੈਤਦ੍ਭੁਵਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ।
ਮਹਾਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸੂਤਸ੍ਯ ਵਸਿष੍ਠਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਿਨਃ ॥ 2 ॥
ਯਤ੍ਤੁ ਮੇ ਹृਦ੍ਗਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ।
ਕੁਰੂष੍ਵ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਭਵ ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਵਃ ॥ 3 ॥
ਅਹਨ੍ਨਿਯਮਮਾਤਿष੍ਠੇ ਸਿਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।
ਤਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨਕਰੌ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਰਾਕ੍षਸੌ ਕਾਮਰੂਪਿਣੌ ॥ 4 ॥
ਵ੍ਰਤੇ ਮੇ ਬਹੁਸ਼ਸ਼੍ਚੀਰ੍ਣੇ ਸਮਾਪ੍ਤ੍ਯਾਂ ਰਾਕ੍षਸਾਵਿਮੌ ।
ਮਾਰੀਚਸ਼੍ਚ ਸੁਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤੌ ਸੁਸ਼ਿਕ੍षਿਤੌ ॥ 5 ॥
ਸਮਾਂਸਰੁਧਿਰੌਘੇਣ ਵੇਦਿਂ ਤਾਮਭ੍ਯਵਰ੍षਤਾਮ੍ ।
ਅਵਧੂਤੇ ਤਥਾਭੂਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਯਮਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ॥ 6 ॥
ਕृਤਸ਼੍ਰਮੋ ਨਿਰੁਤ੍ਸਾਹਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਦਪਾਕ੍ਰਮੇ ।
ਨ ਚ ਮੇ ਕ੍ਰੋਧਮੁਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ॥ 7 ॥
ਤਥਾ ਭੂਤਾ ਹਿ ਸਾ ਚਰ੍ਯਾ ਨ ਸ਼ਾਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ।
ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰਂ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਰਾਮਂ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ 8 ॥
ਕਾਕਪਕ੍षਧਰਂ ਸ਼ੂਰਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਮੇ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਹ੍ਯੇष ਮਯਾ ਗੁਪ੍ਤੋ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸਾ ॥ 9 ॥
ਰਾਕ੍षਸਾ ਯੇ ਵਿਕਰ੍ਤਾਰਸ੍ਤੇषਾਮਪਿ ਵਿਨਾਸ਼ਨੇ ।
ਸ਼੍ਰੇਯਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਬਹੁਰੂਪਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 10 ॥
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਯੇਨ ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ ।
ਨ ਚ ਤੌ ਰਾਮਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤੌ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਕਥਞ੍ਚਨ ॥ 11 ॥
ਨ ਚ ਤੌ ਰਾਘਵਾਦਨ੍ਯੋ ਹਨ੍ਤੁਮੁਤ੍ਸਹਤੇ ਪੁਮਾਨ੍ ।
ਵੀਰ੍ਯੋਤ੍ਸਿਕ੍ਤੌ ਹਿ ਤੌ ਪਾਪੌ ਕਾਲਪਾਸ਼ਵਸ਼ਂ ਗਤੌ ॥ 12 ॥
ਰਾਮਸ੍ਯ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਨ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤੌ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਨ ਚ ਪੁਤ੍ਰਕृਤਸ੍ਨੇਹਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ॥ 13 ॥
ਅਹਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨਾਮਿ ਹਤੌ ਤੌ ਵਿਦ੍ਧਿ ਰਾਕ੍षਸੌ ।
ਅਹਂ ਵੇਦ੍ਮਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਮਂ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ 14 ॥
ਵਸਿष੍ਠੋऽਪਿ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯੇ ਚੇਮੇ ਤਪਸਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ।
ਯਦਿ ਤੇ ਧਰ੍ਮਲਾਭਂ ਚ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪਰਮਂ ਭੁਵਿ ॥ 15 ॥
ਸ੍ਥਿਤਮਿਚ੍ਛਸਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਰਾਮਂ ਮੇ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਯਦਿਹ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਦਦਤੇ ਤਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ॥ 16 ॥
ਵਸਿष੍ਠਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਤੋ ਰਾਮਂ ਵਿਸਰ੍ਜਯ ।
ਅਭਿਪ੍ਰੇਤਮਸਂਸਕ੍ਤਮਾਤ੍ਮਜਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 17 ॥
ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਰਾਮਂ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਮ੍ ।
ਨਾਤ੍ਯੇਤਿ ਕਾਲੋ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਯਥਾऽਯਂ ਮਮ ਰਾਘਵ ॥ 18 ॥
ਤਥਾ ਕੁਰੁष੍ਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮਾ ਚ ਸ਼ੋਕੇ ਮਨਃ ਕृਥਾਃ ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਹਿਤਂ ਵਚਃ ॥ 19 ॥
ਵਿਰਰਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ।
ਸ ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਵਚਸ਼੍ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ 20 ॥
ਸ਼ੋਕਮਭ੍ਯਗਮਤ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਵ੍ਯषੀਦਤ ਭਯਾਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਇਤਿ ਹृਦਯਮਨੋਵਿਦਾਰਣਂ ਮੁਨਿਵਚਨਂ ਤਦਤੀਵ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵਾਨ੍ ।
ਨਰਪਤਿਰਭਵਨ੍ਮਹਾਂਸ੍ਤਦਾ ਵ੍ਯਥਿਤਮਨਾਃ ਪ੍ਰਚਚਾਲ ਚਾਸਨਾਤ੍ ॥ 21 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
tacchrutvā rājasiṃhasya vākyamadbhutavistaram |
hṛṣṭaromā mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitadbhuvi nānyathā |
mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭhavyapadeśinaḥ || 2 ||
yattu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam |
kurūṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ || 3 ||
ahanniyamamātiṣṭhe sidhyarthaṃ puruṣarṣabha |
tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau || 4 ||
vrate me bahuśaścīrṇe samāptyāṃ rākṣasāvimau |
mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau || 5 ||
samāṃsarudhiraugheṇa vediṃ tāmabhyavarṣatām |
avadhūte tathābhūte tasminniyamaniścaye || 6 ||
kṛtaśramo nirutsāhastasmāddeśādapākrame |
na ca me krodhamutsraṣṭuṃ buddhirbhavati pārthiva || 7 ||
tathā bhūtā hi sā caryā na śāpastatra mucyate |
svaputraṃ rājaśārdūla rāmaṃ satyaparākramam || 8 ||
kākapakṣadharaṃ śūraṃ jyeṣṭhaṃ me dātumarhasi |
śakto hyeṣa mayā gupto divyena svena tejasā || 9 ||
rākṣasā ye vikartārasteṣāmapi vināśane |
śreyaścāsmai pradāsyāmi bahurūpaṃ na saṃśayaḥ || 10 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ yena khyātiṃ gamiṣyati |
na ca tau rāmamāsādya śaktau sthātuṃ kathañcana || 11 ||
na ca tau rāghavādanyo hantumutsahate pumān |
vīryotsiktau hi tau pāpau kālapāśavaśaṃ gatau || 12 ||
rāmasya rājaśārdūla na paryāptau mahātmanaḥ |
na ca putrakṛtasnehaṃ kartumarhasi pārthiva || 13 ||
ahaṃ te pratijānāmi hatau tau viddhi rākṣasau |
ahaṃ vedmi mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 14 ||
vasiṣṭho'pi mahātejā ye ceme tapasi sthitāḥ |
yadi te dharmalābhaṃ ca yaśaśca paramaṃ bhuvi || 15 ||
sthitamicchasi rājendra rāmaṃ me dātumarhasi |
yadihyanujñāṃ kākutstha dadate tava mantriṇaḥ || 16 ||
vasiṣṭhapramukhāḥ sarve tato rāmaṃ visarjaya |
abhipretamasaṃsaktamātmajaṃ dātumarhasi || 17 ||
daśarātraṃ hi yajñasya rāmaṃ rājīvalocanam |
nātyeti kālo yajñasya yathā'yaṃ mama rāghava || 18 ||
tathā kuruṣva bhadraṃ te mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ |
ityevamuktvā dharmātmā dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 19 ||
virarāma mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ |
sa tanniśamya rājendro viśvāmitravacaśśubham || 20 ||
śokamabhyagamattīvraṃ vyaṣīdata bhayānvitaḥ |
iti hṛdayamanovidāraṇaṃ munivacanaṃ tadatīva śuśruvān |
narapatirabhavanmahāṃstadā vyathitamanāḥ pracacāla cāsanāt || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकोनविंशस्सर्गः ।
तच्छ्रुत्वा राजसिंहस्य वाक्यमद्भुतविस्तरम् ।
हृष्टरोमा महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 1 ॥
सदृशं राजशार्दूल तवैतद्भुवि नान्यथा ।
महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठव्यपदेशिनः ॥ 2 ॥
यत्तु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यस्य निश्चयम् ।
कुरूष्व राजशार्दूल भव सत्यप्रतिश्रवः ॥ 3 ॥
अहन्नियममातिष्ठे सिध्यर्थं पुरुषर्षभ ।
तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥ 4 ॥
व्रते मे बहुशश्चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाविमौ ।
मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ ॥ 5 ॥
समांसरुधिरौघेण वेदिं तामभ्यवर्षताम् ।
अवधूते तथाभूते तस्मिन्नियमनिश्चये ॥ 6 ॥
कृतश्रमो निरुत्साहस्तस्माद्देशादपाक्रमे ।
न च मे क्रोधमुत्स्रष्टुं बुद्धिर्भवति पार्थिव ॥ 7 ॥
तथा भूता हि सा चर्या न शापस्तत्र मुच्यते ।
स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 8 ॥
काकपक्षधरं शूरं ज्येष्ठं मे दातुमर्हसि ।
शक्तो ह्येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा ॥ 9 ॥
राक्षसा ये विकर्तारस्तेषामपि विनाशने ।
श्रेयश्चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः ॥ 10 ॥
त्रयाणामपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति ।
न च तौ राममासाद्य शक्तौ स्थातुं कथञ्चन ॥ 11 ॥
न च तौ राघवादन्यो हन्तुमुत्सहते पुमान् ।
वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशं गतौ ॥ 12 ॥
रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः ।
न च पुत्रकृतस्नेहं कर्तुमर्हसि पार्थिव ॥ 13 ॥
अहं ते प्रतिजानामि हतौ तौ विद्धि राक्षसौ ।
अहं वेद्मि महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 14 ॥
वसिष्ठोऽपि महातेजा ये चेमे तपसि स्थिताः ।
यदि ते धर्मलाभं च यशश्च परमं भुवि ॥ 15 ॥
स्थितमिच्छसि राजेन्द्र रामं मे दातुमर्हसि ।
यदिह्यनुज्ञां काकुत्स्थ ददते तव मन्त्रिणः ॥ 16 ॥
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ततो रामं विसर्जय ।
अभिप्रेतमसंसक्तमात्मजं दातुमर्हसि ॥ 17 ॥
दशरात्रं हि यज्ञस्य रामं राजीवलोचनम् ।
नात्येति कालो यज्ञस्य यथाऽयं मम राघव ॥ 18 ॥
तथा कुरुष्व भद्रं ते मा च शोके मनः कृथाः ।
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्मार्थसहितं वचः ॥ 19 ॥
विरराम महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।
स तन्निशम्य राजेन्द्रो विश्वामित्रवचश्शुभम् ॥ 20 ॥
शोकमभ्यगमत्तीव्रं व्यषीदत भयान्वितः ।
इति हृदयमनोविदारणं मुनिवचनं तदतीव शुश्रुवान् ।
नरपतिरभवन्महांस्तदा व्यथितमनाः प्रचचाल चासनात् ॥ 21 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
tacchrutvā rājasiṃhasya vākyamadbhutavistaram |
hṛṣṭaromā mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitadbhuvi nānyathā |
mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭhavyapadeśinaḥ || 2 ||
yattu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam |
kurūṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ || 3 ||
ahanniyamamātiṣṭhe sidhyarthaṃ puruṣarṣabha |
tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau || 4 ||
vrate me bahuśaścīrṇe samāptyāṃ rākṣasāvimau |
mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau || 5 ||
samāṃsarudhiraugheṇa vediṃ tāmabhyavarṣatām |
avadhūte tathābhūte tasminniyamaniścaye || 6 ||
kṛtaśramo nirutsāhastasmāddeśādapākrame |
na ca me krodhamutsraṣṭuṃ buddhirbhavati pārthiva || 7 ||
tathā bhūtā hi sā caryā na śāpastatra mucyate |
svaputraṃ rājaśārdūla rāmaṃ satyaparākramam || 8 ||
kākapakṣadharaṃ śūraṃ jyeṣṭhaṃ me dātumarhasi |
śakto hyeṣa mayā gupto divyena svena tejasā || 9 ||
rākṣasā ye vikartārasteṣāmapi vināśane |
śreyaścāsmai pradāsyāmi bahurūpaṃ na saṃśayaḥ || 10 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ yena khyātiṃ gamiṣyati |
na ca tau rāmamāsādya śaktau sthātuṃ kathañcana || 11 ||
na ca tau rāghavādanyo hantumutsahate pumān |
vīryotsiktau hi tau pāpau kālapāśavaśaṃ gatau || 12 ||
rāmasya rājaśārdūla na paryāptau mahātmanaḥ |
na ca putrakṛtasnehaṃ kartumarhasi pārthiva || 13 ||
ahaṃ te pratijānāmi hatau tau viddhi rākṣasau |
ahaṃ vedmi mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 14 ||
vasiṣṭho'pi mahātejā ye ceme tapasi sthitāḥ |
yadi te dharmalābhaṃ ca yaśaśca paramaṃ bhuvi || 15 ||
sthitamicchasi rājendra rāmaṃ me dātumarhasi |
yadihyanujñāṃ kākutstha dadate tava mantriṇaḥ || 16 ||
vasiṣṭhapramukhāḥ sarve tato rāmaṃ visarjaya |
abhipretamasaṃsaktamātmajaṃ dātumarhasi || 17 ||
daśarātraṃ hi yajñasya rāmaṃ rājīvalocanam |
nātyeti kālo yajñasya yathā'yaṃ mama rāghava || 18 ||
tathā kuruṣva bhadraṃ te mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ |
ityevamuktvā dharmātmā dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 19 ||
virarāma mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ |
sa tanniśamya rājendro viśvāmitravacaśśubham || 20 ||
śokamabhyagamattīvraṃ vyaṣīdata bhayānvitaḥ |
iti hṛdayamanovidāraṇaṃ munivacanaṃ tadatīva śuśruvān |
narapatirabhavanmahāṃstadā vyathitamanāḥ pracacāla cāsanāt || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.