Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
Verse 1
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्ति त्रयश्शिखाः ।
तस्मैतारात्मने मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 1 ॥
तस्मैतारात्मने मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 1 ॥
omityekākṣaraṃ brahma vyāharanti trayaśśikhāḥ |
tasmaitārātmane medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 1 ||
tasmaitārātmane medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 1 ||
Verse 2
नत्वा यं मुनयस्सर्वे परंयान्ति दुरासदम् ।
नकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 2 ॥
नकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 2 ॥
natvā yaṃ munayassarve paraṃyānti durāsadam |
nakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 2 ||
nakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 2 ||
Verse 3
मोहजालविनिर्मुक्तो ब्रह्मविद्याति यत्पदम् ।
मोकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 3 ॥
मोकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 3 ॥
mohajālavinirmukto brahmavidyāti yatpadam |
mokārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 3 ||
mokārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 3 ||
Verse 4
भवमाश्रित्ययं विद्वान् नभवोह्यभवत्परः ।
भकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 4 ॥
भकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 4 ॥
bhavamāśrityayaṃ vidvān nabhavohyabhavatparaḥ |
bhakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 4 ||
bhakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 4 ||
Verse 5
गगनाकारवद्भान्तमनुभात्यखिलं जगत् ।
गकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 5 ॥
गकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 5 ॥
gaganākāravadbhāntamanubhātyakhilaṃ jagat |
gakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 5 ||
gakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 5 ||
Verse 6
वटमूलनिवासो यो लोकानां प्रभुरव्ययः ।
वकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 6 ॥
वकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 6 ॥
vaṭamūlanivāso yo lokānāṃ prabhuravyayaḥ |
vakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 6 ||
vakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 6 ||
Verse 7
तेजोभिर्यस्यसूर्योऽसौ कालक्लृप्तिकरो भवेत् ।
तेकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 7 ॥
तेकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 7 ॥
tejobhiryasyasūryo'sau kālaklṛptikaro bhavet |
tekārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 7 ||
tekārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 7 ||
Verse 8
दक्षत्रिपुरसंहारे यः कालविषभञ्जने ।
दकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 8 ॥
दकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 8 ॥
dakṣatripurasaṃhāre yaḥ kālaviṣabhañjane |
dakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 8 ||
dakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 8 ||
Verse 9
क्षिप्रं भवति वाक्सिद्धिर्यन्नामस्मरणान्नृणाम् ।
क्षिकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 9 ॥
क्षिकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 9 ॥
kṣipraṃ bhavati vāksiddhiryannāmasmaraṇānnṛṇām |
kṣikārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 9 ||
kṣikārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 9 ||
Verse 10
णाकारवाच्योयस्सुप्तं सन्दीपयति मे मनः ।
णाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 10 ॥
णाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 10 ॥
ṇākāravācyoyassuptaṃ sandīpayati me manaḥ |
ṇākārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 10 ||
ṇākārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 10 ||
Verse 11
मूर्तयो ह्यष्टधायस्य जगज्जन्मादिकारणम् ।
मूकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 11 ॥
मूकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 11 ॥
mūrtayo hyaṣṭadhāyasya jagajjanmādikāraṇam |
mūkārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 11 ||
mūkārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 11 ||
Verse 12
तत्त्वं ब्रह्मासि परममिति यद्गुरुबोधितः ।
सरेफतात्मने मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 12 ॥
सरेफतात्मने मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 12 ॥
tattvaṃ brahmāsi paramamiti yadgurubodhitaḥ |
sarephatātmane medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 12 ||
sarephatātmane medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 12 ||
Verse 13
येयं विदित्वा ब्रह्माद्या ऋषयो यान्ति निर्वृतिम् ।
येकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 13 ॥
येकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 13 ॥
yeyaṃ viditvā brahmādyā ṛṣayo yānti nirvṛtim |
yekārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 13 ||
yekārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 13 ||
Verse 14
महतां देवमित्याहुर्निगमागमयोश्शिवः ।
मकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 14 ॥
मकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 14 ॥
mahatāṃ devamityāhurnigamāgamayośśivaḥ |
makārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 14 ||
makārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 14 ||
Verse 15
सर्वस्यजगतो ह्यन्तर्बहिर्यो व्याप्यसंस्थितः ।
ह्यकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 15 ॥
ह्यकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 15 ॥
sarvasyajagato hyantarbahiryo vyāpyasaṃsthitaḥ |
hyakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 15 ||
hyakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 15 ||
Verse 16
त्वमेव जगतस्साक्षी सृष्टिस्थित्यन्तकारणम् ।
मेकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 16 ॥
मेकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 16 ॥
tvameva jagatassākṣī sṛṣṭisthityantakāraṇam |
mekārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 16 ||
mekārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 16 ||
Verse 17
धामेति धातृसृष्टेर्यत्कारणं कार्यमुच्यते ।
धाङ्काररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 17 ॥
धाङ्काररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 17 ॥
dhāmeti dhātṛsṛṣṭeryatkāraṇaṃ kāryamucyate |
dhāṅkārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 17 ||
dhāṅkārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 17 ||
Verse 18
प्रकृतेर्यत्परं ध्यात्वा तादात्म्यं याति वै मुनिः ।
प्रकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 18 ॥
प्रकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 18 ॥
prakṛteryatparaṃ dhyātvā tādātmyaṃ yāti vai muniḥ |
prakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 18 ||
prakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 18 ||
Verse 19
ज्ञानिनोयमुपास्यन्ति तत्त्वातीतं चिदात्मकम् ।
ज्ञाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 19 ॥
ज्ञाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 19 ॥
jñāninoyamupāsyanti tattvātītaṃ cidātmakam |
jñākārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 19 ||
jñākārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 19 ||
Verse 20
प्रज्ञा सञ्जायते यस्य ध्याननामार्चनादिभिः ।
प्रकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 20 ॥
प्रकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 20 ॥
prajñā sañjāyate yasya dhyānanāmārcanādibhiḥ |
prakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 20 ||
prakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 20 ||
Verse 21
यस्य स्मरणमात्रेण नरोमुक्तस्सबन्धनात् । [ सरोमुक्त ]
यकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 21 ॥
यकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 21 ॥
yasya smaraṇamātreṇa naromuktassabandhanāt | [ saromukta ]
yakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 21 ||
yakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 21 ||
Verse 22
छवेर्यन्नेन्द्रियाण्यापुर्विषयेष्विह जाड्यताम् ।
छकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 22 ॥
छकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 22 ॥
chaveryannendriyāṇyāpurviṣayeṣviha jāḍyatām |
chakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 22 ||
chakārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 22 ||
Verse 23
स्वान्तेविदां जडानां यो दूरेतिष्ठति चिन्मयः ।
स्वाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 23 ॥
स्वाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 23 ॥
svāntevidāṃ jaḍānāṃ yo dūretiṣṭhati cinmayaḥ |
svākārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 23 ||
svākārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 23 ||
Verse 24
हारप्रायफणीन्द्राय सर्वविद्याप्रदायिने ।
हाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 24 ॥
हाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 24 ॥
hāraprāyaphaṇīndrāya sarvavidyāpradāyine |
hākārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 24 ||
hākārarūpiṇe medhādakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 24 ||
इति श्री मेधादक्षिणामूर्ति मन्त्रवर्णपद स्तुतिः ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्ति त्रयश्शिखाः ।
तस्मैतारात्मने मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 1 ॥
नत्वा यं मुनयस्सर्वे परंयान्ति दुरासदम् ।
नकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 2 ॥
मोहजालविनिर्मुक्तो ब्रह्मविद्याति यत्पदम् ।
मोकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 3 ॥
भवमाश्रित्ययं विद्वान् नभवोह्यभवत्परः ।
भकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 4 ॥
गगनाकारवद्भान्तमनुभात्यखिलं जगत् ।
गकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 5 ॥
वटमूलनिवासो यो लोकानां प्रभुरव्ययः ।
वकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 6 ॥
तेजोभिर्यस्यसूर्योऽसौ कालक्लृप्तिकरो भवेत् ।
तेकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 7 ॥
दक्षत्रिपुरसंहारे यः कालविषभञ्जने ।
दकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 8 ॥
क्षिप्रं भवति वाक्सिद्धिर्यन्नामस्मरणान्नृणाम् ।
क्षिकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 9 ॥
णाकारवाच्योयस्सुप्तं सन्दीपयति मे मनः ।
णाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 10 ॥
मूर्तयो ह्यष्टधायस्य जगज्जन्मादिकारणम् ।
मूकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 11 ॥
तत्त्वं ब्रह्मासि परममिति यद्गुरुबोधितः ।
सरेफतात्मने मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 12 ॥
येयं विदित्वा ब्रह्माद्या ऋषयो यान्ति निर्वृतिम् ।
येकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 13 ॥
महतां देवमित्याहुर्निगमागमयोश्शिवः ।
मकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 14 ॥
सर्वस्यजगतो ह्यन्तर्बहिर्यो व्याप्यसंस्थितः ।
ह्यकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 15 ॥
त्वमेव जगतस्साक्षी सृष्टिस्थित्यन्तकारणम् ।
मेकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 16 ॥
धामेति धातृसृष्टेर्यत्कारणं कार्यमुच्यते ।
धाङ्काररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 17 ॥
प्रकृतेर्यत्परं ध्यात्वा तादात्म्यं याति वै मुनिः ।
प्रकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 18 ॥
ज्ञानिनोयमुपास्यन्ति तत्त्वातीतं चिदात्मकम् ।
ज्ञाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 19 ॥
प्रज्ञा सञ्जायते यस्य ध्याननामार्चनादिभिः ।
प्रकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 20 ॥
यस्य स्मरणमात्रेण नरोमुक्तस्सबन्धनात् । [ सरोमुक्त ]
यकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 21 ॥
छवेर्यन्नेन्द्रियाण्यापुर्विषयेष्विह जाड्यताम् ।
छकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 22 ॥
स्वान्तेविदां जडानां यो दूरेतिष्ठति चिन्मयः ।
स्वाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 23 ॥
हारप्रायफणीन्द्राय सर्वविद्याप्रदायिने ।
हाकाररूपिणे मेधादक्षिणामूर्तये नमः ॥ 24 ॥
इति श्री मेधादक्षिणामूर्ति मन्त्रवर्णपद स्तुतिः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.