📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.46 సున్దరకాణ్డ - షట్చత్వారింశ సర్గః
5.46 Sundarakanda - Shatchatvarimsha Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ షట్చత్వారింశస్సర్గః ।
హతాన్మన్త్రిసుతాన్ బుద్ధ్వా వానరేణ మహాత్మనా ।
రావణస్సంవృతాకారశ్చకార మతిముత్తమామ్ ॥ 1 ॥
స విరూపాక్షయూపాక్షౌ దుర్ధరం చైవ రాక్షసమ్ ।
ప్రఘసం భాసకర్ణం చ పఞ్చసేనాగ్రనాయకాన్ ॥ 2 ॥
సన్దిదేశ దశగ్రీవో వీరాన్నయవిశారదాన్ ।
హనుమద్గ్రహణవ్యగ్రాన్వాయువేగసమాన్యుధి ॥ 3 ॥
యాత సేనాగ్రగాస్సర్వే మహాబలపరిగ్రహాః ।
సవాజిరథమాతఙ్గాస్స కపిశ్శాస్యతామితి ॥ 4 ॥
యత్నైశ్చ ఖలు భావ్యం స్యాత్తమాసాద్య వనాలయమ్ ।
కర్మ చాపి సమాధేయం దేశకాలావిరోధినమ్ ॥ 5 ॥
న హ్యహం తం కపిం మన్యే కర్మణా ప్రతితర్కయన్ ।
సర్వథా తన్మహద్భూతం మహాబలపరిగ్రహమ్ ॥ 6 ॥
భవేదిన్ద్రేణ వా సృష్టమస్మదర్థం తపోబలాత్ ।
సనాగయక్షగన్ధర్వా దేవాసురమహర్షయః ॥ 7 ॥
యుష్మాభిస్సహితైస్సర్వైర్మయా సహ వినిర్జితాః ।
తైరవశ్యం విధాతవ్యం వ్యలీకం కిఞ్చిదేవ నః ॥ 8 ॥
తదేవ నాత్ర సన్దేహః ప్రసహ్య పరిగృహ్యతామ్ ।
నావమాన్యో భవద్భిశ్చ హరిర్ధీరపరాక్రమః ॥ 9 ॥
దృష్టా హి హరయః పూర్వం మయా విపులవిక్రమాః ।
వాలీ చ సహసుగ్రీవో జామ్బవాంశ్చ మహాబలః ॥ 10 ॥
నీలస్సేనాపతిశ్చైవ యే చాన్యే ద్వివిదాదయః ।
నైవం తేషాం గతిర్భీమా న తేజో న పరాక్రమః ॥ 11 ॥
న మతిర్న బలోత్సాహౌ న రూపపరికల్పనమ్ ।
మహత్సత్త్వమిదం జ్ఞేయం కపిరూపం వ్యవస్థితమ్ ॥ 12 ॥
ప్రయత్నం మహదాస్థాయ క్రియతామస్య నిగ్రహః ।
కామం లోకాస్త్రయస్సేన్ద్రాస్ససురాసురమానవాః ॥ 13 ॥
భవతామగ్రతః స్థాతుం న పర్యాప్తా రణాజిరే ।
తథాపి తు నయజ్ఞేన జయమాకాఙ్క్షతా రణే ॥ 14 ॥
ఆత్మా రక్ష్యః ప్రయత్నేన యుద్ధసిద్ధిర్హి చఞ్చలా ।
తే స్వామివచనం సర్వే ప్రతిగృహ్య మహౌజసః ॥ 15 ॥
సముత్పేతుర్మహావేగా హుతాశసమతేజసః ।
రథైర్మత్తైశ్చ మాతఙ్గైర్వాజిభిశ్చ మహాజవైః ॥ 16 ॥
శస్త్రైశ్చ వివిధైస్తీక్ష్ణైస్సర్వైశ్చోపచితా బలైః ।
తతస్తం దదృశుర్వీరా దీప్యమానం మహాకపిమ్ ॥ 17 ॥
రశ్మిమన్తమివోద్యన్తం స్వతేజోరశ్మిమాలినమ్ ।
తోరణస్థం మహోత్సాహం మహాసత్త్వం మహాబలమ్ ॥ 18 ॥
మహామతిం మహావేగం మహాకాయం మహాబలమ్ ।
తం సమీక్ష్యైవ తే సర్వే దిక్షు సర్వాస్వవస్థితాః ॥ 19 ॥
తై స్తైః ప్రహరణైర్భీమైరభిపేతుస్తతస్తతః ।
తస్య పఞ్చాయసాస్తీక్ష్ణాశ్శితాః పీతముఖాశ్శరాః ॥ 20 ॥
శిరస్యుత్పలపత్రాభా దుర్ధరేణ నిపాతితాః ।
స తైః పఞ్చభిరావిద్ధశ్శరైశ్శిరసి వానరః ॥ 21 ॥
ఉత్పపాత నదన్ వ్యోమ్ని దిశో దశ వినాదయన్ ।
తతస్తు దుర్ధరో వీరస్సరథస్సజ్యకార్ముకః ॥ 22 ॥
కిరన్ శరశతైస్తీక్ష్ణైరభిపేదే మహాబలః ।
స కపిర్వారయామాస తం వ్యోమ్ని శరవర్షిణమ్ ॥ 23 ॥
వృష్టిమన్తం పయోదాన్తే పయోదమివ మారుతః ।
అర్ధ్యమానస్తతస్తేన దుర్ధరేణానిలాత్మజః ॥ 24 ॥
చకార కదనం భూయో వ్యవర్ధత చ వేగవాన్ ।
స దూరం సహసోత్పత్య దుర్ధరస్య రథే హరిః ॥ 25 ॥
నిపపాత మహావేగో విద్యుద్రాశిర్గిరావివ ।
తతస్స మథితాష్టాశ్వం రథం భగ్నాక్షకూబరమ్ ॥ 26 ॥
విహాయ న్యపతద్భూమౌ దుర్ధరస్త్యక్తజీవితః ।
తం విరూపాక్షయూపాక్షౌ దృష్ట్వా నిపతితం భువి ॥ 27 ॥
సఞ్జాతరోషౌ దుర్ధర్షావుత్పేతురరిన్దమౌ ।
స తాభ్యాం సహసోత్పత్య విష్ఠితో విమలేఽమ్బరే ॥ 28 ॥
ముద్గరాభ్యాం మహాబాహుర్వక్షస్యభిహతః కపిః ।
తయోర్వేగవతోర్వేగం వినిహత్య మహాబలః ॥ 29 ॥
నిపపాత పునర్భూమౌ సుపర్ణసమవిక్రమః ।
స సాలవృక్షమాసాద్య తముత్పాట్య చ వానరః ॥ 30 ॥
తావుభౌ రాక్షసౌ వీరౌ జఘాన పవనాత్మజః ।
తతస్తాంస్త్రీన్హతాన్జ్ఞాత్వా వానరేణ తరస్వినా ॥ 31 ॥
అభిపేదే మహావేగః ప్రసహ్య ప్రఘసో హరిమ్ ।
భాసకర్ణశ్చ సఙ్కృద్ధశ్శూలమాదాయ వీర్యవాన్ ॥ 32 ॥
ఏకతః కపిశార్దూలం యశస్వినమవస్థితమ్ ।
పట్టిసేన శితాగ్రేణ ప్రఘసః ప్రత్యయోధయత్ ॥ 33 ॥
భాసకర్ణశ్చ శూలేన రాక్షసః కపిసత్తమమ్ ।
స తాభ్యాం విక్షతైర్గాత్రైరసృగ్దిగ్ధతనూరుహః ॥ 34 ॥
అభవద్వానరః క్రుద్ధో బాలసూర్యసమప్రభః ।
సముత్పాట్య గిరేశ్శృఙ్గం సమృగవ్యాలపాదపమ్ ॥ 35 ॥
జఘాన హనుమాన్ వీరో రాక్షసౌ కపికుఞ్జరః ।
తతస్తేష్వవసన్నేషు సేనాపతిషు పఞ్చసు ॥ 36 ॥
బలం తదవశేషం చ నాశయామాస వానరః ।
అశ్వైరశ్వాన్ గజైర్నాగాన్ యోధైర్యోధాన్ రథైరథాన్ ॥ 37 ॥
స కపిర్నాశయామాస సహస్రాక్ష ఇవాసురాన్ ।
హతైర్నాగైశ్చ తురగైర్భగ్నాక్షైశ్చ మహారథైః ॥ 38 ॥
హతైశ్చ రాక్షసైర్భూమీ రుద్ధమార్గా సమన్తతః ।
తతః కపిస్తాన్ధ్వజినీపతీన్ రణే నిహత్య వీరాన్సబలాన్సవాహనాన్ ।
సమీక్ష్య వీరః పరిగృహ్య తోరణం కృతక్షణః కాల ఇవ ప్రజాక్షయే ॥ 39 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే షట్చత్వారింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ |
hatānmantrisutān buddhvā vānareṇa mahātmanā |
rāvaṇassaṃvṛtākāraścakāra matimuttamām || 1 ||
sa virūpākṣayūpākṣau durdharaṃ caiva rākṣasam |
praghasaṃ bhāsakarṇaṃ ca pañcasenāgranāyakān || 2 ||
sandideśa daśagrīvo vīrānnayaviśāradān |
hanumadgrahaṇavyagrānvāyuvegasamānyudhi || 3 ||
yāta senāgragāssarve mahābalaparigrahāḥ |
savājirathamātaṅgāssa kapiśśāsyatāmiti || 4 ||
yatnaiśca khalu bhāvyaṃ syāttamāsādya vanālayam |
karma cāpi samādheyaṃ deśakālāvirodhinam || 5 ||
na hyahaṃ taṃ kapiṃ manye karmaṇā pratitarkayan |
sarvathā tanmahadbhūtaṃ mahābalaparigraham || 6 ||
bhavedindreṇa vā sṛṣṭamasmadarthaṃ tapobalāt |
sanāgayakṣagandharvā devāsuramaharṣayaḥ || 7 ||
yuṣmābhissahitaissarvairmayā saha vinirjitāḥ |
tairavaśyaṃ vidhātavyaṃ vyalīkaṃ kiñcideva naḥ || 8 ||
tadeva nātra sandehaḥ prasahya parigṛhyatām |
nāvamānyo bhavadbhiśca harirdhīraparākramaḥ || 9 ||
dṛṣṭā hi harayaḥ pūrvaṃ mayā vipulavikramāḥ |
vālī ca sahasugrīvo jāmbavāṃśca mahābalaḥ || 10 ||
nīlassenāpatiścaiva ye cānye dvividādayaḥ |
naivaṃ teṣāṃ gatirbhīmā na tejo na parākramaḥ || 11 ||
na matirna balotsāhau na rūpaparikalpanam |
mahatsattvamidaṃ jñeyaṃ kapirūpaṃ vyavasthitam || 12 ||
prayatnaṃ mahadāsthāya kriyatāmasya nigrahaḥ |
kāmaṃ lokāstrayassendrāssasurāsuramānavāḥ || 13 ||
bhavatāmagrataḥ sthātuṃ na paryāptā raṇājire |
tathāpi tu nayajñena jayamākāṅkṣatā raṇe || 14 ||
ātmā rakṣyaḥ prayatnena yuddhasiddhirhi cañcalā |
te svāmivacanaṃ sarve pratigṛhya mahaujasaḥ || 15 ||
samutpeturmahāvegā hutāśasamatejasaḥ |
rathairmattaiśca mātaṅgairvājibhiśca mahājavaiḥ || 16 ||
śastraiśca vividhaistīkṣṇaissarvaiścopacitā balaiḥ |
tatastaṃ dadṛśurvīrā dīpyamānaṃ mahākapim || 17 ||
raśmimantamivodyantaṃ svatejoraśmimālinam |
toraṇasthaṃ mahotsāhaṃ mahāsattvaṃ mahābalam || 18 ||
mahāmatiṃ mahāvegaṃ mahākāyaṃ mahābalam |
taṃ samīkṣyaiva te sarve dikṣu sarvāsvavasthitāḥ || 19 ||
tai staiḥ praharaṇairbhīmairabhipetustatastataḥ |
tasya pañcāyasāstīkṣṇāśśitāḥ pītamukhāśśarāḥ || 20 ||
śirasyutpalapatrābhā durdhareṇa nipātitāḥ |
sa taiḥ pañcabhirāviddhaśśaraiśśirasi vānaraḥ || 21 ||
utpapāta nadan vyomni diśo daśa vinādayan |
tatastu durdharo vīrassarathassajyakārmukaḥ || 22 ||
kiran śaraśataistīkṣṇairabhipede mahābalaḥ |
sa kapirvārayāmāsa taṃ vyomni śaravarṣiṇam || 23 ||
vṛṣṭimantaṃ payodānte payodamiva mārutaḥ |
ardhyamānastatastena durdhareṇānilātmajaḥ || 24 ||
cakāra kadanaṃ bhūyo vyavardhata ca vegavān |
sa dūraṃ sahasotpatya durdharasya rathe hariḥ || 25 ||
nipapāta mahāvego vidyudrāśirgirāviva |
tatassa mathitāṣṭāśvaṃ rathaṃ bhagnākṣakūbaram || 26 ||
vihāya nyapatadbhūmau durdharastyaktajīvitaḥ |
taṃ virūpākṣayūpākṣau dṛṣṭvā nipatitaṃ bhuvi || 27 ||
sañjātaroṣau durdharṣāvutpeturarindamau |
sa tābhyāṃ sahasotpatya viṣṭhito vimale'mbare || 28 ||
mudgarābhyāṃ mahābāhurvakṣasyabhihataḥ kapiḥ |
tayorvegavatorvegaṃ vinihatya mahābalaḥ || 29 ||
nipapāta punarbhūmau suparṇasamavikramaḥ |
sa sālavṛkṣamāsādya tamutpāṭya ca vānaraḥ || 30 ||
tāvubhau rākṣasau vīrau jaghāna pavanātmajaḥ |
tatastāṃstrīnhatānjñātvā vānareṇa tarasvinā || 31 ||
abhipede mahāvegaḥ prasahya praghaso harim |
bhāsakarṇaśca saṅkṛddhaśśūlamādāya vīryavān || 32 ||
ekataḥ kapiśārdūlaṃ yaśasvinamavasthitam |
paṭṭisena śitāgreṇa praghasaḥ pratyayodhayat || 33 ||
bhāsakarṇaśca śūlena rākṣasaḥ kapisattamam |
sa tābhyāṃ vikṣatairgātrairasṛgdigdhatanūruhaḥ || 34 ||
abhavadvānaraḥ kruddho bālasūryasamaprabhaḥ |
samutpāṭya gireśśṛṅgaṃ samṛgavyālapādapam || 35 ||
jaghāna hanumān vīro rākṣasau kapikuñjaraḥ |
tatasteṣvavasanneṣu senāpatiṣu pañcasu || 36 ||
balaṃ tadavaśeṣaṃ ca nāśayāmāsa vānaraḥ |
aśvairaśvān gajairnāgān yodhairyodhān rathairathān || 37 ||
sa kapirnāśayāmāsa sahasrākṣa ivāsurān |
hatairnāgaiśca turagairbhagnākṣaiśca mahārathaiḥ || 38 ||
hataiśca rākṣasairbhūmī ruddhamārgā samantataḥ |
tataḥ kapistāndhvajinīpatīn raṇe nihatya vīrānsabalānsavāhanān |
samīkṣya vīraḥ parigṛhya toraṇaṃ kṛtakṣaṇaḥ kāla iva prajākṣaye || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ ||