📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.30 సున్దరకాణ్డ - త్రింశ సర్గః
5.30 Sundarakanda - Trimsha Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ త్రింశస్సర్గః ।
హనుమానపి విక్రాన్తః సర్వం శుశ్రావ తత్త్వతః ।
సీతాయాస్త్రిజటాయాశ్చ రాక్షసీనాం చ తర్జనమ్ ॥ 1 ॥
అవేక్షమాణస్తాం దేవీం దేవతామివ నన్దనే ।
తతో బహువిధాం చిన్తాం చిన్తయామాస వానరః ॥ 2 ॥
యాం కపీనాం సహస్రాణి సుబహూన్యయుతాని చ ।
దిక్షు సర్వాసు మార్గన్తే సేయమాసాదితా మయా ॥ 3 ॥
చారేణ తు సుయుక్తేన శత్రోశ్శక్తిమవేక్షతా ।
గూఢేన చరతా తావదవేక్షితమిదం మయా ॥ 4 ॥
రాక్షసానాం విశేషశ్చ పురీ చేయమవేక్షితా ।
రాక్షసాధిపతేరస్య ప్రభావో రావణస్య చ ॥ 5 ॥
యుక్తం తస్యాప్రమేయస్య సర్వసత్త్వదయావతః ।
సమాశ్వాసయితుం భార్యాం పతిదర్శనకాఙ్క్షిణీమ్ ॥ 6 ॥
అహమాశ్వాసయామ్యేనాం పూర్ణచన్ద్రనిభాననామ్ ।
అదృష్టదుఃఖాం దుఃఖార్తాం దుఃఖస్యాన్తమగచ్ఛతీమ్ ॥ 7 ॥
యద్యప్యహమిమాం దేవీం శోకోపహతచేతనామ్ ।
అనాశ్వాస్య గమిష్యామి దోషవద్గమనం భవేత్ ॥ 8 ॥
గతే హి మయి తత్రేయం రాజపుత్రీ యశస్వినీ ।
పరిత్రాణమవిన్దన్తీ జానకీ జీవితం త్యజేత్ ॥ 9 ॥
మయా చ స మహాబాహుః పూర్ణచన్ద్రనిభాననః ।
సమాశ్యాసయితుం న్యాయ్యస్సీతాదర్శనలాలసః ॥ 10 ॥
నిశాచరీణాం ప్రత్యక్షమనర్హం చాభిభాషితమ్ ।
కథన్ను ఖలు కర్తవ్యమిదం కృచ్ఛ్రగతో హ్యహమ్ ॥ 11 ॥
అనేన రాత్రిశేషేణ యది నాశ్వాస్యతే మయా ।
సర్వథా నాస్తి సన్దేహః పరిత్యక్ష్యతి జీవితమ్ ॥ 12 ॥
రామశ్చ యది పృచ్ఛేన్మాం కిం మాం సీతాబ్రవీద్వచః ।
కిమహం తం ప్రతి బ్రూయామసమ్భాష్య సుమధ్యమామ్ ॥ 13 ॥
సీతాసన్దేశరహితం మామితస్త్వరయాఽగతమ్ ।
నిర్దహేదపి కాకుత్స్య క్రుద్ధస్తీవ్రేణ చక్షుషా ॥ 14 ॥
యది చోద్యోజయిష్యామి భర్తారం రామకారణాత్ ।
వ్యర్థమాగమనం తస్య ససైన్యస్య భవిష్యతి ॥ 15 ॥
అన్తరం తు అహం ఆసాద్య రాక్షసీనాం ఇహ స్థితః ।
శనైః ఆశ్వాసయిష్యామి సమ్తాప బహులాం ఇమామ్ ॥ 16 ॥
అహం త్వతితనుశ్చైవ వానరశ్చ విశేషతః ।
వాచం చోదాహరిష్యామి మానుషీమిహ సంస్కృతామ్ ॥ 17 ॥
యది వాచం ప్రదాస్యామి ద్విజాతిరివ సంస్కృతామ్ ।
రావణం మన్యమానా మాం సీతా భీతా భవిష్యతి ॥ 18 ॥
వానరస్య విశేషేణ కథం స్యాదభిభాషణమ్ ।
అవశ్యమేవ వక్తవ్యం మానుషం వాక్యమర్థవత్ ॥ 19 ॥
మయా సాన్త్వయితుం శక్యా నాన్యథేయమనిన్దితా ।
సేయమాలోక్య మే రూపం జానకీ భాషితం తథా ॥ 20 ॥
రక్షోభిస్త్రాసితా పూర్వం భూయస్త్రాసం గమిష్యతి ।
తతో జాతపరిత్రాసా శబ్దం కుర్యాన్మనస్వినీ ॥ 21 ॥
జానమానా విశాలాక్షీ రావణం కామరూపిణమ్ ।
సీతయా చ కృతే శబ్దే సహసా రాక్షసీగణాః ।
నానాప్రహరణో ఘోరః సమేయాదన్తకోపమః ॥ 22 ॥
తతో మాం సమ్పరిక్షిప్య సర్వతో వికృతాననాః ॥ 23 ॥
వధే చ గ్రహణే చైవ కుర్యుర్యత్నం యథాబలమ్ ।
గృహ్య శాఖాః ప్రశాఖాశ్చ స్కన్ధాంశ్చోత్తమశాఖినామ్ ॥ 24 ॥
దృష్ట్వా విపరిధావన్తం భవేయుర్భయశఙ్కితాః ।
మమ రూపం చ సమ్ప్రేక్ష్య వనే విచరతో మహత్ ॥ 25 ॥
రాక్షస్యో భయవిత్రస్తా భవేయుర్వికృతాననాః ।
తతః కుర్యుస్సమాహ్వానం రాక్షస్యో రక్షసామపి ॥ 26 ॥
రాక్షసేన్ద్రనియుక్తానాం రాక్షసేన్ద్రనివేశనే ।
తే శూలశక్తినిస్త్రింశవివిధాయుధపాణయః ॥ 27 ॥
ఆపతేయుర్విమర్దేఽస్మిన్వేగేనోద్వేగకారణాత్ ।
సమృద్ధస్తైస్తు పరితో విధమన్ రక్షసాం బలమ్ ॥ 28 ॥
శక్నుయాం న తు సమ్ప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః ।
మాం వా గృహ్ణీయురాప్లుత్య బహవశ్శీఘ్రకారిణః ॥ 29 ॥
స్యాదియం చాగృహీతార్థా మమ చ గ్రహణం భవేత్ ।
హింసాభిరుచయో హింస్యురిమాం వా జనకాత్మజామ్ ॥ 30 ॥
విపన్నం స్యాత్తతః కార్యం రామసుగ్రీవయోరిదమ్ ।
ఉద్దేశే నష్టమార్గేఽస్మిన్ రాక్షసైః పరివారితే ॥ 31 ॥
సాగరేణ పరిక్షిప్తే గుప్తే వసతి జానకీ ।
విశస్తే వా గృహీతే వా రక్షోభిర్మయి సంయుగే ॥ 32 ॥
నాన్యం పశ్యామి రామస్య సహాయం కార్యసాధనే ।
విమృశంశ్చ న పశ్యామి యో హతే మయి వానరః ॥ 33 ॥
శతయోజనవిస్తీర్ణం లఙ్ఘయేత మహోదధిమ్ ।
కామం హన్తుం సమర్థోఽస్మి సహస్రాణ్యపి రక్షసామ్ ॥ 34 ॥
న తు శక్ష్యామి సమ్ప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః ।
అసత్యాని చ యుద్ధాని సంశయో మే న రోచతే ॥ 35 ॥
కశ్చ నిస్సంశయం కార్యం కుర్యాత్ప్రాజ్ఞః ససంశయమ్ ।
ప్రాణత్యాగశ్చ వైదేహ్యా భవేదనభిభాషణే ॥ 36 ॥
ఏష దోషో మహాన్హి స్యాన్మమ సీతాభిభాషణే ।
భూతాశ్చార్థా వినశ్యన్తి దేశకాలవిరోధితాః ॥ 37 ॥
విక్లబం దూతమాసాద్య తమః సూర్యోదయే యథా ।
అర్థానర్థాన్తరే బుద్ధినిశ్చితాపి న శోభతే ॥ 38 ॥
ఘాతయన్తి హి కార్యాణి దూతాః పణ్డితమానినః ।
న వినశ్యేత్కథం కార్యం వైక్లబ్యం న కథం భవేత్ ॥ 39 ॥
లఙ్ఘనం చ సముద్రస్య కథం ను న వృథా భవేత్ ।
కథం ను ఖలు వాక్యం మే శృణుయాన్నోద్విజేత వా ।
ఇతి సఞ్చిన్త్య హనుమాంశ్చకార మతిమాన్మతిమ్ ॥ 40 ॥
రామమక్లిష్టకర్మాణం సుబన్ధుమనుకీర్తయన్ ॥ 41 ॥
నైనాముద్వేజయిష్యామి తద్బన్ధుగతమానసామ్ ।
ఇక్ష్వాకూణాం వరిష్ఠస్య రామస్య విదితాత్మనః ॥ 42 ॥
శుభాని ధర్మయుక్తాని వచనాని సమర్పయన్ ।
శ్రావయిష్యామి సర్వాణి మధురాం ప్రబ్రువన్ గిరమ్ ॥ 43 ॥
శ్రద్ధాస్యతి యథాహీయం తథా సర్వం సమాదధే ।
ఇతి స బహువిధం మహానుభావో జగతిపతేః ప్రమదామవేక్షమాణః ।
మధురమవితథం జగాద వాక్యం ద్రుమవిటపాన్తరమాస్థితో హనూమాన్ ॥ 44 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే త్రింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha triṃśassargaḥ |
hanumānapi vikrāntaḥ sarvaṃ śuśrāva tattvataḥ |
sītāyāstrijaṭāyāśca rākṣasīnāṃ ca tarjanam || 1 ||
avekṣamāṇastāṃ devīṃ devatāmiva nandane |
tato bahuvidhāṃ cintāṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 2 ||
yāṃ kapīnāṃ sahasrāṇi subahūnyayutāni ca |
dikṣu sarvāsu mārgante seyamāsāditā mayā || 3 ||
cāreṇa tu suyuktena śatrośśaktimavekṣatā |
gūḍhena caratā tāvadavekṣitamidaṃ mayā || 4 ||
rākṣasānāṃ viśeṣaśca purī ceyamavekṣitā |
rākṣasādhipaterasya prabhāvo rāvaṇasya ca || 5 ||
yuktaṃ tasyāprameyasya sarvasattvadayāvataḥ |
samāśvāsayituṃ bhāryāṃ patidarśanakāṅkṣiṇīm || 6 ||
ahamāśvāsayāmyenāṃ pūrṇacandranibhānanām |
adṛṣṭaduḥkhāṃ duḥkhārtāṃ duḥkhasyāntamagacchatīm || 7 ||
yadyapyahamimāṃ devīṃ śokopahatacetanām |
anāśvāsya gamiṣyāmi doṣavadgamanaṃ bhavet || 8 ||
gate hi mayi tatreyaṃ rājaputrī yaśasvinī |
paritrāṇamavindantī jānakī jīvitaṃ tyajet || 9 ||
mayā ca sa mahābāhuḥ pūrṇacandranibhānanaḥ |
samāśyāsayituṃ nyāyyassītādarśanalālasaḥ || 10 ||
niśācarīṇāṃ pratyakṣamanarhaṃ cābhibhāṣitam |
kathannu khalu kartavyamidaṃ kṛcchragato hyaham || 11 ||
anena rātriśeṣeṇa yadi nāśvāsyate mayā |
sarvathā nāsti sandehaḥ parityakṣyati jīvitam || 12 ||
rāmaśca yadi pṛcchenmāṃ kiṃ māṃ sītābravīdvacaḥ |
kimahaṃ taṃ prati brūyāmasambhāṣya sumadhyamām || 13 ||
sītāsandeśarahitaṃ māmitastvarayā'gatam |
nirdahedapi kākutsya kruddhastīvreṇa cakṣuṣā || 14 ||
yadi codyojayiṣyāmi bhartāraṃ rāmakāraṇāt |
vyarthamāgamanaṃ tasya sasainyasya bhaviṣyati || 15 ||
antaraṃ tu ahaṃ āsādya rākṣasīnāṃ iha sthitaḥ |
śanaiḥ āśvāsayiṣyāmi samtāpa bahulāṃ imām || 16 ||
ahaṃ tvatitanuścaiva vānaraśca viśeṣataḥ |
vācaṃ codāhariṣyāmi mānuṣīmiha saṃskṛtām || 17 ||
yadi vācaṃ pradāsyāmi dvijātiriva saṃskṛtām |
rāvaṇaṃ manyamānā māṃ sītā bhītā bhaviṣyati || 18 ||
vānarasya viśeṣeṇa kathaṃ syādabhibhāṣaṇam |
avaśyameva vaktavyaṃ mānuṣaṃ vākyamarthavat || 19 ||
mayā sāntvayituṃ śakyā nānyatheyamaninditā |
seyamālokya me rūpaṃ jānakī bhāṣitaṃ tathā || 20 ||
rakṣobhistrāsitā pūrvaṃ bhūyastrāsaṃ gamiṣyati |
tato jātaparitrāsā śabdaṃ kuryānmanasvinī || 21 ||
jānamānā viśālākṣī rāvaṇaṃ kāmarūpiṇam |
sītayā ca kṛte śabde sahasā rākṣasīgaṇāḥ |
nānāpraharaṇo ghoraḥ sameyādantakopamaḥ || 22 ||
tato māṃ samparikṣipya sarvato vikṛtānanāḥ || 23 ||
vadhe ca grahaṇe caiva kuryuryatnaṃ yathābalam |
gṛhya śākhāḥ praśākhāśca skandhāṃścottamaśākhinām || 24 ||
dṛṣṭvā viparidhāvantaṃ bhaveyurbhayaśaṅkitāḥ |
mama rūpaṃ ca samprekṣya vane vicarato mahat || 25 ||
rākṣasyo bhayavitrastā bhaveyurvikṛtānanāḥ |
tataḥ kuryussamāhvānaṃ rākṣasyo rakṣasāmapi || 26 ||
rākṣasendraniyuktānāṃ rākṣasendraniveśane |
te śūlaśaktinistriṃśavividhāyudhapāṇayaḥ || 27 ||
āpateyurvimarde'sminvegenodvegakāraṇāt |
samṛddhastaistu parito vidhaman rakṣasāṃ balam || 28 ||
śaknuyāṃ na tu samprāptuṃ paraṃ pāraṃ mahodadheḥ |
māṃ vā gṛhṇīyurāplutya bahavaśśīghrakāriṇaḥ || 29 ||
syādiyaṃ cāgṛhītārthā mama ca grahaṇaṃ bhavet |
hiṃsābhirucayo hiṃsyurimāṃ vā janakātmajām || 30 ||
vipannaṃ syāttataḥ kāryaṃ rāmasugrīvayoridam |
uddeśe naṣṭamārge'smin rākṣasaiḥ parivārite || 31 ||
sāgareṇa parikṣipte gupte vasati jānakī |
viśaste vā gṛhīte vā rakṣobhirmayi saṃyuge || 32 ||
nānyaṃ paśyāmi rāmasya sahāyaṃ kāryasādhane |
vimṛśaṃśca na paśyāmi yo hate mayi vānaraḥ || 33 ||
śatayojanavistīrṇaṃ laṅghayeta mahodadhim |
kāmaṃ hantuṃ samartho'smi sahasrāṇyapi rakṣasām || 34 ||
na tu śakṣyāmi samprāptuṃ paraṃ pāraṃ mahodadheḥ |
asatyāni ca yuddhāni saṃśayo me na rocate || 35 ||
kaśca nissaṃśayaṃ kāryaṃ kuryātprājñaḥ sasaṃśayam |
prāṇatyāgaśca vaidehyā bhavedanabhibhāṣaṇe || 36 ||
eṣa doṣo mahānhi syānmama sītābhibhāṣaṇe |
bhūtāścārthā vinaśyanti deśakālavirodhitāḥ || 37 ||
viklabaṃ dūtamāsādya tamaḥ sūryodaye yathā |
arthānarthāntare buddhiniścitāpi na śobhate || 38 ||
ghātayanti hi kāryāṇi dūtāḥ paṇḍitamāninaḥ |
na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ vaiklabyaṃ na kathaṃ bhavet || 39 ||
laṅghanaṃ ca samudrasya kathaṃ nu na vṛthā bhavet |
kathaṃ nu khalu vākyaṃ me śṛṇuyānnodvijeta vā |
iti sañcintya hanumāṃścakāra matimānmatim || 40 ||
rāmamakliṣṭakarmāṇaṃ subandhumanukīrtayan || 41 ||
naināmudvejayiṣyāmi tadbandhugatamānasām |
ikṣvākūṇāṃ variṣṭhasya rāmasya viditātmanaḥ || 42 ||
śubhāni dharmayuktāni vacanāni samarpayan |
śrāvayiṣyāmi sarvāṇi madhurāṃ prabruvan giram || 43 ||
śraddhāsyati yathāhīyaṃ tathā sarvaṃ samādadhe |
iti sa bahuvidhaṃ mahānubhāvo jagatipateḥ pramadāmavekṣamāṇaḥ |
madhuramavitathaṃ jagāda vākyaṃ drumaviṭapāntaramāsthito hanūmān || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe triṃśassargaḥ ||