📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.66 కిష్కిన్ధాకాణ్డ - షట్షష్టితమ సర్గః
4.66 Kishkindhakanda - Shatshashtitama Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ షట్షష్టితమస్సర్గః ।
అనేకశతసాహస్రీం విషణ్ణాం హరివాహినీమ్ ।
జామ్బవాన్సముదీక్ష్యైవం హనూమన్తమథాబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
వీర వానరలోకస్య సర్వశాస్త్రవిదాం వర ।
తూష్ణీమేకాన్తమాశ్రిత్య హనూమన్కిం న జల్పసి ॥ 2 ॥
హనూమన్హరిరాజస్య సుగ్రీవస్య సమో హ్యసి ।
రామలక్ష్మణయోశ్చాపి తేజసా చ బలేన చ ॥ 3 ॥
అరిష్టనేమినః పుత్రో వైనతేయో మహాబలః ।
గరుత్మానితి విఖ్యాత ఉత్తమస్సర్వపక్షిణామ్ ॥ 4 ॥
బహుశో హి మయా దృష్టః సాగరే స మహాబలః ।
భుజఙ్గానుద్ధరన్పక్షీ మహావేగో మహాయశాః ॥ 5 ॥
పక్షయోర్యద్బలం తస్య తావద్భుజబలం తవ ।
విక్రమశ్చాపి వేగశ్చ న తే తేనావహీయతే ॥ 6 ॥
బలం బుద్ధిశ్చ తేజశ్చ సత్త్వం చ హరిపుఙ్గవ ।
విశిష్టం సర్వభూతేషు కిమాత్మానం న బుధ్యసే ॥ 7 ॥
అప్సరాప్సరసాం శ్రేష్ఠా విఖ్యాతా పుఞ్జికస్థలా ।
అఞ్జనేతి పరిఖ్యాతా పత్నీ కేసరిణో హరేః ॥ 8 ॥
విఖ్యాతా త్రిషు లోకేషు రూపేణాప్రతిమా భువి ।
అభిశాపాదభూత్తాత వానరీ కామరూపిణీ ॥ 9 ॥
దుహితా వానరేన్ద్రస్య కుఞ్జరస్య మహాత్మనః ।
మానుషం విగ్రహం కృత్వా రూపయౌవనశాలినీ ॥ 10 ॥
విచిత్రమాల్యాభరణా మహార్హక్షౌమవాసినీ ।
అచరత్పర్వతస్యాగ్రే ప్రావృడమ్బుదసన్నిభే ॥ 11 ॥
తస్యా వస్త్రం విశాలాక్ష్యాః పీతం రక్తదశం శుభమ్ ।
స్థితాయాః పర్వతస్యాగ్రే మారుతోఽపహరచ్ఛనైః ॥ 12 ॥
స దదర్శ తతస్తస్యా వృత్తావూరూ సుసంహతౌ ।
స్తనౌ చ పీనౌ సహితౌ సుజాతం చారు చాననమ్ ॥ 13 ॥
తాం విశాలాయతశ్రోణీం తనుమధ్యాం యశస్వినీమ్ ।
దృష్టవైవ శుభసర్వాఙ్గీం పవనః కామమోహితః ॥ 14 ॥
స తాం భుజాభ్యాం దీర్ఘాభ్యాం పర్యష్వజత మారుతః ।
మన్మథావిష్టసర్వాఙ్గో గతాత్మా తామనిన్దితామ్ ॥ 15 ॥
సా తు తత్రైవ సమ్భ్రాన్తా సువ్రతా వాక్యమబ్రవీత్ ।
ఏకపత్నీవ్రతమిదం కో నాశయితుమిచ్ఛతి ॥ 16 ॥
అఞ్జనాయా వచ్శుత్వా మారుతః ప్రత్యభాషత ।
న త్వాం హింసామి సుశ్రోణి మా భూత్తే సుభగే భయమ్ ॥ 17 ॥
మనసాఽస్మి గతో యత్త్వాం పరిష్వజ్య యశస్వినీమ్ ।
వీర్యవాన్బుద్ధిసమ్పన్నః పుత్రస్తవ భవిష్యతి ॥ 18 ॥
మహాసత్త్వో మహాతేజా మహాబలపరాక్రమః ।
లఙ్ఘనే ప్లవనే చైవ భవిష్యతి హి మత్సమః ॥ 19 ॥
ఏవముక్తా తతస్తుష్టా జననీ తే మహాకపే ।
గుహాయాం త్వాం మహాబాహో ప్రజజ్ఞే ప్లవగర్షభమ్ ॥ 20 ॥
అభ్యుత్థితం తతస్సూర్యం బాలో దృష్ట్వా మహావనే ।
ఫలం చేతి జిఘృక్షుస్త్వముత్ప్లుత్యాభ్యుద్గతో దివమ్ ॥ 21 ॥
శతాని త్రీణి గత్వాఽథ యోజనానాం మహాకపే ।
తేజసా తస్య నిర్ధూతో న విషాదం తతోగతః ॥ 22 ॥
తావదాపపత స్తూర్ణమన్తరిక్షం మహాకపే ।
క్షిప్తమిన్ద్రేణ తే వజ్రం కోపావిష్టేన ధీమతా ॥ 23 ॥
తదా శైలాగ్రశిఖరే వామో హనురభజ్యత ।
తతో హి నామధేయం తే హనుమానితి కీర్త్యతే ॥ 24 ॥
తస్త్వావి నిహతం దృష్ట్వా వాయుర్గన్ధవహస్స్వయమ్ ।
త్రైలోక్యే భృశసఙ్కృద్ధో న వవౌ వై ప్రభఞ్జనః ॥ 25 ॥
సమ్భ్రాన్తాశ్చ సూరాస్సర్వే త్రైలోక్యే క్షుభితే సతి ।
ప్రసాదయన్తి సఙ్క్రుద్ధం మారుతం భువనేశ్వరాః ॥ 26 ॥
ప్రసాదితే చ పవనే బ్రహ్మా తుభ్యం వరం దదౌ ।
అశస్త్రవధ్యతాం తాత సమరే సత్యవిక్రమ ॥ 27 ॥
వజ్రస్య చ నిపాతేన విరుజం త్వాం సమీక్ష్య చ ।
సహస్రనేత్రః ప్రీతాత్మా దదౌ తే వరముత్తమమ్ ॥ 28 ॥
స్వచ్ఛన్దతశ్చ మరణం తేభూయాదితి వై ప్రభో ।
స త్వం కేసరిణః పుత్రః క్షేత్రజో భీమవిక్రమః ॥ 29 ॥
మారుతస్యౌరసః పుత్రస్తేజసా చాపి తత్సమః ।
త్వం హి వాయుసుతో వత్స ప్లవనే చాపి తత్సమః ॥ 30 ॥
వయమద్య గతప్రాణా భవాన్నస్త్రాతు సామ్ప్రతమ్ ।
దాక్ష్యవిక్రమసమ్పన్నః కపిరాజ ఇవాపరః ॥ 31 ॥
త్రివిక్రమే మయా తాత సశైలవనకాననా ।
త్రిస్సప్తకృత్వః పృథివీ పరిక్రాన్తా ప్రదక్షిణమ్ ॥ 32 ॥
తథా చౌషధయోఽస్మాభిస్సఞ్చితా దేవశాసనాత్ ।
నిష్పన్నమమృతం యాభిస్తదాసీన్నో మహద్బలమ్ ॥ 33 ॥
స ఇదానీమహం వృద్ధః పరిహీనపరాక్రమః ।
సామ్ప్రతం కాలమస్మాకం భవాన్సర్వగుణాన్వితః ॥ 34 ॥
తద్విజృమ్భస్వ విక్రాన్తః ప్లవతాముత్తమో హ్యసి ।
త్వద్వీర్యం ద్రష్టుకామా హి సర్వా వానరవాహినీ ॥ 35 ॥
ఉత్తిష్ఠ హరిశార్దూల లఙ్ఘయస్వ మహార్ణవమ్ ।
పరా హి సర్వభూతానాం హనుమన్యా గతిస్తవ ॥ 36 ॥
విషణ్ణా హరయస్సర్వే హనుమన్కిముపేక్షసే ।
విక్రమస్వ మహావేగో విష్ణుస్త్రీన్విక్రమానివ ॥ 37 ॥
తతస్తు వై జామ్బవతా ప్రచోదితః ప్రతీతవేగః పవనాత్మజః కపిః ।
ప్రహర్షయంస్తాం హరివీరవాహినీం చకార రూపం మహదాత్మనస్తదా ॥ 38 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షట్షష్టితమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |
anekaśatasāhasrīṃ viṣaṇṇāṃ harivāhinīm |
jāmbavānsamudīkṣyaivaṃ hanūmantamathābravīt || 1 ||
vīra vānaralokasya sarvaśāstravidāṃ vara |
tūṣṇīmekāntamāśritya hanūmankiṃ na jalpasi || 2 ||
hanūmanharirājasya sugrīvasya samo hyasi |
rāmalakṣmaṇayoścāpi tejasā ca balena ca || 3 ||
ariṣṭaneminaḥ putro vainateyo mahābalaḥ |
garutmāniti vikhyāta uttamassarvapakṣiṇām || 4 ||
bahuśo hi mayā dṛṣṭaḥ sāgare sa mahābalaḥ |
bhujaṅgānuddharanpakṣī mahāvego mahāyaśāḥ || 5 ||
pakṣayoryadbalaṃ tasya tāvadbhujabalaṃ tava |
vikramaścāpi vegaśca na te tenāvahīyate || 6 ||
balaṃ buddhiśca tejaśca sattvaṃ ca haripuṅgava |
viśiṣṭaṃ sarvabhūteṣu kimātmānaṃ na budhyase || 7 ||
apsarāpsarasāṃ śreṣṭhā vikhyātā puñjikasthalā |
añjaneti parikhyātā patnī kesariṇo hareḥ || 8 ||
vikhyātā triṣu lokeṣu rūpeṇāpratimā bhuvi |
abhiśāpādabhūttāta vānarī kāmarūpiṇī || 9 ||
duhitā vānarendrasya kuñjarasya mahātmanaḥ |
mānuṣaṃ vigrahaṃ kṛtvā rūpayauvanaśālinī || 10 ||
vicitramālyābharaṇā mahārhakṣaumavāsinī |
acaratparvatasyāgre prāvṛḍambudasannibhe || 11 ||
tasyā vastraṃ viśālākṣyāḥ pītaṃ raktadaśaṃ śubham |
sthitāyāḥ parvatasyāgre māruto'paharacchanaiḥ || 12 ||
sa dadarśa tatastasyā vṛttāvūrū susaṃhatau |
stanau ca pīnau sahitau sujātaṃ cāru cānanam || 13 ||
tāṃ viśālāyataśroṇīṃ tanumadhyāṃ yaśasvinīm |
dṛṣṭavaiva śubhasarvāṅgīṃ pavanaḥ kāmamohitaḥ || 14 ||
sa tāṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃ paryaṣvajata mārutaḥ |
manmathāviṣṭasarvāṅgo gatātmā tāmaninditām || 15 ||
sā tu tatraiva sambhrāntā suvratā vākyamabravīt |
ekapatnīvratamidaṃ ko nāśayitumicchati || 16 ||
añjanāyā vacśutvā mārutaḥ pratyabhāṣata |
na tvāṃ hiṃsāmi suśroṇi mā bhūtte subhage bhayam || 17 ||
manasā'smi gato yattvāṃ pariṣvajya yaśasvinīm |
vīryavānbuddhisampannaḥ putrastava bhaviṣyati || 18 ||
mahāsattvo mahātejā mahābalaparākramaḥ |
laṅghane plavane caiva bhaviṣyati hi matsamaḥ || 19 ||
evamuktā tatastuṣṭā jananī te mahākape |
guhāyāṃ tvāṃ mahābāho prajajñe plavagarṣabham || 20 ||
abhyutthitaṃ tatassūryaṃ bālo dṛṣṭvā mahāvane |
phalaṃ ceti jighṛkṣustvamutplutyābhyudgato divam || 21 ||
śatāni trīṇi gatvā'tha yojanānāṃ mahākape |
tejasā tasya nirdhūto na viṣādaṃ tatogataḥ || 22 ||
tāvadāpapata stūrṇamantarikṣaṃ mahākape |
kṣiptamindreṇa te vajraṃ kopāviṣṭena dhīmatā || 23 ||
tadā śailāgraśikhare vāmo hanurabhajyata |
tato hi nāmadheyaṃ te hanumāniti kīrtyate || 24 ||
tastvāvi nihataṃ dṛṣṭvā vāyurgandhavahassvayam |
trailokye bhṛśasaṅkṛddho na vavau vai prabhañjanaḥ || 25 ||
sambhrāntāśca sūrāssarve trailokye kṣubhite sati |
prasādayanti saṅkruddhaṃ mārutaṃ bhuvaneśvarāḥ || 26 ||
prasādite ca pavane brahmā tubhyaṃ varaṃ dadau |
aśastravadhyatāṃ tāta samare satyavikrama || 27 ||
vajrasya ca nipātena virujaṃ tvāṃ samīkṣya ca |
sahasranetraḥ prītātmā dadau te varamuttamam || 28 ||
svacchandataśca maraṇaṃ tebhūyāditi vai prabho |
sa tvaṃ kesariṇaḥ putraḥ kṣetrajo bhīmavikramaḥ || 29 ||
mārutasyaurasaḥ putrastejasā cāpi tatsamaḥ |
tvaṃ hi vāyusuto vatsa plavane cāpi tatsamaḥ || 30 ||
vayamadya gataprāṇā bhavānnastrātu sāmpratam |
dākṣyavikramasampannaḥ kapirāja ivāparaḥ || 31 ||
trivikrame mayā tāta saśailavanakānanā |
trissaptakṛtvaḥ pṛthivī parikrāntā pradakṣiṇam || 32 ||
tathā cauṣadhayo'smābhissañcitā devaśāsanāt |
niṣpannamamṛtaṃ yābhistadāsīnno mahadbalam || 33 ||
sa idānīmahaṃ vṛddhaḥ parihīnaparākramaḥ |
sāmprataṃ kālamasmākaṃ bhavānsarvaguṇānvitaḥ || 34 ||
tadvijṛmbhasva vikrāntaḥ plavatāmuttamo hyasi |
tvadvīryaṃ draṣṭukāmā hi sarvā vānaravāhinī || 35 ||
uttiṣṭha hariśārdūla laṅghayasva mahārṇavam |
parā hi sarvabhūtānāṃ hanumanyā gatistava || 36 ||
viṣaṇṇā harayassarve hanumankimupekṣase |
vikramasva mahāvego viṣṇustrīnvikramāniva || 37 ||
tatastu vai jāmbavatā pracoditaḥ pratītavegaḥ pavanātmajaḥ kapiḥ |
praharṣayaṃstāṃ harivīravāhinīṃ cakāra rūpaṃ mahadātmanastadā || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||