📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.56 కిష్కిన్ధాకాణ్డ - షట్పఞ్చాశ సర్గః
4.56 Kishkindhakanda - Shatpanchasha Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ షట్పఞ్చాశస్సర్గః ।
ఉపవిష్టాస్తు తే సర్వే యస్మిన్ప్రాయం గిరిస్థలే ।
హరయో గృధ్రరాజశ్చ తం దేశముపచక్రమే ॥ 1 ॥
సమ్పాతిర్నామ నామ్నా తు చిరఞ్జీవీ విహఙ్గమః ।
భ్రాతా జటాయుషః శ్రీమాన్విఖ్యాతబలపౌరుషః ॥ 2 ॥
కన్దరాదభినిష్క్రమ్య స విన్ధ్యస్య మహాగిరేః ।
ఉపవిష్టాన్హరీన్దృష్ట్వా హృష్టాత్మా గిరమబ్రవీత్ ॥ 3 ॥
విధిః కిల నరం లోకే విధానేనానువర్తతే ।
యథాఽయం విహితో భక్ష్యశ్చిరాన్మహ్యముపాగతః ॥ 4 ॥
పరమ్పరాణాం భక్షిష్యే వానరాణాం మృతం మృతమ్ ।
ఉవాచేదం వచః పక్షీ తాన్నిరీక్ష్య ప్లవఙ్గమాన్ ॥ 5 ॥
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా భక్ష్యలుబ్ధస్య పక్షిణః ।
అఙ్గదః పరమాయస్తో హనూమన్తమథాబ్రవీత్ ॥ 6 ॥
పశ్య సీతాపదేశేన సాక్షాద్వైవస్వతో యమః ।
ఇమం దేశమనుప్రాప్తో వానరాణాం విపత్తయే ॥ 7 ॥
రామస్య న కృతం కార్యం రాజ్ఞో న చ వచః కృతమ్ ।
హరీణామియమజ్ఞాతా విపత్తిస్సహసాగతా ॥ 8 ॥
వైదేహ్యాః ప్రియకామేన కృతం కర్మ జటాయుషా ।
గృధ్రారాజేన యత్తత్ర శ్రుతం వస్తదశేషతః ॥ 9 ॥
తథా సర్వాణి భూతాని తిర్యగ్యోనిగతాన్యపి ।
ప్రియం కుర్వన్తి రామస్య త్యక్త్వా ప్రాణాన్యథా వయమ్ ॥ 10 ॥
అన్యోఽన్యముపకుర్వన్తి స్నేహకారుణ్యయన్త్రితాః ।
తేన తస్యోపకారార్థం త్యజతాఽత్మానమాత్మనా ॥ 11 ॥
ప్రియం కృతం హి రామస్య ధర్మజ్ఞేన జటాయుషా ।
రాఘవార్థే పరిశ్రాన్తా వయం సన్త్యక్తజీవితాః ॥ 12 ॥
కాన్తారాణి ప్రపన్నాః స్మ న చ పశ్యామ మైథిలీమ్ ।
స సుఖీ గృధ్రరాజస్తు రావణేన హతో రణే ॥ 13 ॥
ముక్తశ్చ సుగ్రీవభయాద్గతశ్చ పరమాం గతిమ్ ।
జటాయుషో వినాశేన రాజ్ఞో దశరథస్య చ ॥ 14 ॥
హరణేన చ వైదేహ్యా స్సంశయం హరయో గతాః ।
రామలక్ష్మణయోర్వాసశ్చ అరణ్యే సహ సీతయా ॥ 15 ॥
రాఘవస్య చ బాణేన వాలినశ్చ తథా వధః ।
రామకోపాదశేషాణాం రక్షసానాం తథా వధః ॥ 16 ॥
కైకేయ్యా వరదానేన ఇదం చ వికృతం కృతమ్ ।
తదసుఖమనుకీర్తితం వచో భువి పతితాంశ్చ సమీక్ష్య వానరాన్ ।
భృశచలితమతిర్మహామతిః కృపణముదాహృతవాన్ స గృధ్రరాట్ ॥ 17 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షట్పఞ్చాశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ṣaṭpañcāśassargaḥ |
upaviṣṭāstu te sarve yasminprāyaṃ giristhale |
harayo gṛdhrarājaśca taṃ deśamupacakrame || 1 ||
sampātirnāma nāmnā tu cirañjīvī vihaṅgamaḥ |
bhrātā jaṭāyuṣaḥ śrīmānvikhyātabalapauruṣaḥ || 2 ||
kandarādabhiniṣkramya sa vindhyasya mahāgireḥ |
upaviṣṭānharīndṛṣṭvā hṛṣṭātmā giramabravīt || 3 ||
vidhiḥ kila naraṃ loke vidhānenānuvartate |
yathā'yaṃ vihito bhakṣyaścirānmahyamupāgataḥ || 4 ||
paramparāṇāṃ bhakṣiṣye vānarāṇāṃ mṛtaṃ mṛtam |
uvācedaṃ vacaḥ pakṣī tānnirīkṣya plavaṅgamān || 5 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā bhakṣyalubdhasya pakṣiṇaḥ |
aṅgadaḥ paramāyasto hanūmantamathābravīt || 6 ||
paśya sītāpadeśena sākṣādvaivasvato yamaḥ |
imaṃ deśamanuprāpto vānarāṇāṃ vipattaye || 7 ||
rāmasya na kṛtaṃ kāryaṃ rājño na ca vacaḥ kṛtam |
harīṇāmiyamajñātā vipattissahasāgatā || 8 ||
vaidehyāḥ priyakāmena kṛtaṃ karma jaṭāyuṣā |
gṛdhrārājena yattatra śrutaṃ vastadaśeṣataḥ || 9 ||
tathā sarvāṇi bhūtāni tiryagyonigatānyapi |
priyaṃ kurvanti rāmasya tyaktvā prāṇānyathā vayam || 10 ||
anyo'nyamupakurvanti snehakāruṇyayantritāḥ |
tena tasyopakārārthaṃ tyajatā'tmānamātmanā || 11 ||
priyaṃ kṛtaṃ hi rāmasya dharmajñena jaṭāyuṣā |
rāghavārthe pariśrāntā vayaṃ santyaktajīvitāḥ || 12 ||
kāntārāṇi prapannāḥ sma na ca paśyāma maithilīm |
sa sukhī gṛdhrarājastu rāvaṇena hato raṇe || 13 ||
muktaśca sugrīvabhayādgataśca paramāṃ gatim |
jaṭāyuṣo vināśena rājño daśarathasya ca || 14 ||
haraṇena ca vaidehyā ssaṃśayaṃ harayo gatāḥ |
rāmalakṣmaṇayorvāsaśca araṇye saha sītayā || 15 ||
rāghavasya ca bāṇena vālinaśca tathā vadhaḥ |
rāmakopādaśeṣāṇāṃ rakṣasānāṃ tathā vadhaḥ || 16 ||
kaikeyyā varadānena idaṃ ca vikṛtaṃ kṛtam |
tadasukhamanukīrtitaṃ vaco bhuvi patitāṃśca samīkṣya vānarān |
bhṛśacalitamatirmahāmatiḥ kṛpaṇamudāhṛtavān sa gṛdhrarāṭ || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṭpañcāśassargaḥ ||