📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.39 కిష్కిన్ధాకాణ్డ - ఏకోనచత్వారింశ సర్గః
4.39 Kishkindhakanda - Ekonachatvarimsha Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ।
ఇతి బ్రువాణం సుగ్రీవం రామో ధర్మభృతాం వరః ।
బాహుభ్యాం సమ్పరిష్వజ్య ప్రత్యువాచ కృతాఞ్జలిమ్ ॥ 1 ॥
యదిన్ద్రో వర్షతే వర్షం న తచ్చిత్రం భవేత్క్వచిత్ ।
ఆదిత్యో వా సహస్రాంశుః కుర్యాద్వితిమిరం నభః ॥ 2 ॥
చన్ద్రమా రశ్మిభిః కుర్యాత్పృథివీం సౌమ్య నిర్మలామ్ ।
త్వద్విధో వాఽపి మిత్రాణాం ప్రతికుర్యాత్పరన్తప ॥ 3 ॥
ఏవం త్వయి న తచ్చిత్రం భవేద్యత్సౌమ్య శోభనమ్ ।
జానామ్యహం త్వాం సుగ్రీవ సతతం ప్రియవాదినమ్ ॥ 4 ॥
త్వత్సనాథః సఖే సఙ్ఖ్యే జేతాఽస్మి సకలానరీన్ ।
త్వమేవ మే సుహృతన్మిత్రం సాహాయ్యం కర్తుమర్హసి ॥ 5 ॥
జహారాత్మవినాశాయ వైదేహీం రాక్షసాధమః ।
వఞ్చయిత్వా తు పౌలోమీమనుహ్లాదో యథా శచీమ్ ॥ 6 ॥
న చిరాత్తం హనిష్యామి రావణం నిశితైశ్శరైః ।
పౌలోమ్యాః పితరం దృప్తం శతక్రతురివాఽహవే ॥ 7 ॥
ఏతస్మిన్నన్తరే చైవ రజస్సమభివర్తత ।
ఉష్ణాం తీవ్రాం సహస్రాంశోశ్ఛాదయద్గగనే ప్రభామ్ ॥ 8 ॥
దిశః పర్యాకులాశ్చాసన్రజసా తేన మూర్ఛతా ।
చచాల చ మహీ సర్వా సశైలవనకాననా ॥ 9 ॥
తతో నగేన్ద్రసఙ్కాశైస్తీక్ష్ణదంష్ట్రైర్మహాబలైః ।
కృత్స్నా సఞ్ఛాదితా భూమిరసఙ్ఖ్యేయైః ప్లవఙ్గమైః ॥ 10 ॥
నిమేషాన్తరమాత్రేణ తతస్తైర్హరియూథపైః ।
కోటీశతపరీవారైః కామరూపిభిరావృతా ॥ 11 ॥
నాదేయైః పార్వతీయైశ్చ సాముద్రైశ్చ మహాబలైః ।
హరిభిర్మేఘనిర్హ్రాదైరన్యైశ్చ వనచారిభిః ॥ 12 ॥
తరుణాదిత్యవర్ణైశ్చ శశిగౌరైశ్చ వానరైః ।
పద్మకేసరవర్ణైశ్చ శ్వేతైర్మేరుకృతాలయైః ॥ 13 ॥
కోటీసహస్రైర్దశభిః శ్రీమాన్పరివృతస్తదా ।
వీరశ్శతవలిర్నామ వానరః ప్రత్యదృశ్యత ॥ 14 ॥
తతః కాఞ్చనశైలాభస్తారాయా వీర్యవాన్పితా ।
అనేకైర్దశసాహస్రైః కోటిభిః ప్రత్యదృశ్యత ॥ 15 ॥
తథాఽపరేణ కోటీనాం సహస్రేణ సమన్వితః ।
పితా రుమాయా సమ్ప్రాప్తస్సుగ్రీవశ్వశురో విభుః ॥ 16 ॥
పద్మకేసరసఙ్కాశస్తరుణార్కనిభాననః ।
బుద్ధిమాన్వానరశ్రేష్ఠస్సర్వవానరసత్తమః ॥ 17 ॥
అనేకైర్బహుసాహస్రైర్వానరాణాం సమన్వితః ।
పితా హనుమతశ్రశీమాన్కేసరీ ప్రత్యదృశ్యత ॥ 18 ॥
గోలాఙ్గూలమహారాజో గవాక్షో భీమవిక్రమః ।
వృతః కోటిసహస్రేణ వానరాణామదృశ్యత ॥ 19 ॥
ఋక్షాణాం భీమవేగానాం ధూమ్రశ్శత్రునిబర్హణః ।
వృతః కోటిసహస్రాభ్యాం ద్వాభ్యాం సమభివర్తత ॥ 20 ॥
మహాచలనిభైర్ఘోరైః పనసో నామ యూథపః ।
ఆజగామ మహావీర్యస్తిసృభిః కోటిభిర్వృతః ॥ 21 ॥
నీలాఞ్జనచయాకారో నీలో నామాఽథ యూథపః ।
అదృశ్యత మహాకాయః కోటిభిర్దశభిర్వృతః ॥ 22 ॥
తతః కాఞ్చనశైలాభో గవయో నామ యూథపః ।
ఆజగామ మహావీర్యః పఞ్చభిః కోటిభిర్వృతః ॥ 23 ॥
దరీముఖశ్చ బలవాన్యూథపోఽభ్యాయయౌ తదా ।
వృతః కోటిసహస్రేణ సుగ్రీవం సముపస్థితః ॥ 24 ॥
మైన్దశ్చ ద్వివిదశ్చోభావశ్విపుత్రౌ మహాబలౌ ।
కోటికోటిసహస్రేణ వానరాణామదృశ్యతామ్ ॥ 25 ॥
గజశ్చ బలవాన్ వీరః కోటిభిస్తిసృభిర్వృతః ।
ఆజగామ మహాతేజా సుగ్రీవస్య సమీపతః ॥ 26 ॥
ఋక్షరాజో మహాతేజా జామ్బవాన్నామ నామతః ।
కోటిభిర్దశభిః ప్రాప్తః సుగ్రీవస్య వశే స్థితః ॥ 27 ॥
రుమణ్వాన్నామ విక్రాన్తో వానరో వానరేశ్వరమ్ ।
ఆయయౌ బలవాంస్తూర్ణం కోటీశతసమావృతః ॥ 28 ॥
తతః కోటిసహస్రాణాం సహస్రేణ శతేన చ ।
పృష్ఠతోఽనుగతః ప్రాప్తో హరిభిర్గన్ధమాదనః ॥ 29 ॥
తతః పద్మసహస్రేణ వృతశ్శఙ్కుశతేన చ ।
యువరాజోఽఙ్గదః ప్రాప్తః పితృతుల్యపరాక్రమః ॥ 30 ॥
తతస్తారాద్యుతిస్తారో హరిర్భీమపరాక్రమః ।
పఞ్చభిర్హరికోటీభిర్దూరతః ప్రత్యదృశ్యత ॥ 31 ॥
ఇన్ద్రజానుః కపిర్వీరో యూథపః ప్రత్యదృశ్యత ।
ఏకాదశానాం కోటీనామీశ్వరస్తైస్సమావృతః ॥ 32 ॥
తతో రమ్భస్త్వనుప్రాప్తస్తరుణాదిత్యసన్నిభః ।
అయుతేనావృతశ్చైవ సహస్రేణ శతేన చ ॥ 33 ॥
తతో యూథపతిర్వీరో దుర్ముఖో నామ వానరః ।
ప్రత్యదృశ్యత కోటీభ్యాం ద్వాభ్యాం పరివృతో బలీ ॥ 34 ॥
కైలాసశిఖరాకారైర్వానరైర్భీమవిక్రమైః ।
వృతః కోటిసహస్రేణ హనుమాన్ప్రత్యదృశ్యత ॥ 35 ॥
నలశ్చాపి మహావీర్యస్సంవృతో ద్రుమవాసిభిః ।
కోటీశతేన సమ్ప్రాప్తస్సహస్రేణ శతేన చ ॥ 36 ॥
తతో దధిముఖశ్రీమాన్కోటిభిర్దశభిర్వృతః ।
సమ్ప్రాప్తోఽభిమతస్తస్య సుగ్రీవస్య మహాత్మనః ॥ 37 ॥
శరభః కుముదో వహ్నిర్వానరో రంహ ఏవ చ ।
ఏతే చాన్యే చ బహవో వానరాః కామరూపిణః ॥ 38 ॥
ఆవృత్య పృథివీం సర్వాం పర్వతాంశ్చ వనాని చ ।
యూథపా స్సమనుప్రాప్తా స్తేషాం సఙ్ఖ్యా న విద్యతే ॥ 39 ॥
ఆగతాశ్చ విశిష్టాశ్చ పృథివ్యాం సర్వవానరాః ।
ఆప్లవన్తః ప్లవన్తశ్చ గర్జన్తశ్చ ప్లవఙ్గమాః ।
అభ్యవర్తన్త సుగ్రీవం సూర్యమభ్రగణా ఇవ ॥ 40 ॥
కుర్వాణా బహుశబ్దాంశ్చ ప్రహృష్టా బాహుశాలినః ।
శిరోభిర్వానరేన్ద్రాయ సుగ్రీవాయ న్యవేదయన్ ॥ 41 ॥
అపరే వానరశ్రేష్ఠాస్సఙ్గమ్య చ యథోచితమ్ ।
సుగ్రీవేణ సమాగమ్య స్థితాః ప్రాఞ్జలయ స్తదా ॥ 42 ॥
సుగ్రీవస్త్వరితో రామే సర్వాంస్తాం వానరరర్షభాన్ ।
నివేదయిత్వా ధర్మజ్ఞః స్థితః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్ ॥ 43 ॥
యథాసుఖం పర్వతనిఝరేషు వనేషు సర్వేషు చ వానరేన్ద్రాః ।
నివేశయిత్వా విధివద్బలాని బలం బలజ్ఞః ప్రతిపత్తుమీష్టే ॥ 44 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonacatvāriṃśassargaḥ |
iti bruvāṇaṃ sugrīvaṃ rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ |
bāhubhyāṃ sampariṣvajya pratyuvāca kṛtāñjalim || 1 ||
yadindro varṣate varṣaṃ na taccitraṃ bhavetkvacit |
ādityo vā sahasrāṃśuḥ kuryādvitimiraṃ nabhaḥ || 2 ||
candramā raśmibhiḥ kuryātpṛthivīṃ saumya nirmalām |
tvadvidho vā'pi mitrāṇāṃ pratikuryātparantapa || 3 ||
evaṃ tvayi na taccitraṃ bhavedyatsaumya śobhanam |
jānāmyahaṃ tvāṃ sugrīva satataṃ priyavādinam || 4 ||
tvatsanāthaḥ sakhe saṅkhye jetā'smi sakalānarīn |
tvameva me suhṛtanmitraṃ sāhāyyaṃ kartumarhasi || 5 ||
jahārātmavināśāya vaidehīṃ rākṣasādhamaḥ |
vañcayitvā tu paulomīmanuhlādo yathā śacīm || 6 ||
na cirāttaṃ haniṣyāmi rāvaṇaṃ niśitaiśśaraiḥ |
paulomyāḥ pitaraṃ dṛptaṃ śatakraturivā'have || 7 ||
etasminnantare caiva rajassamabhivartata |
uṣṇāṃ tīvrāṃ sahasrāṃśośchādayadgagane prabhām || 8 ||
diśaḥ paryākulāścāsanrajasā tena mūrchatā |
cacāla ca mahī sarvā saśailavanakānanā || 9 ||
tato nagendrasaṅkāśaistīkṣṇadaṃṣṭrairmahābalaiḥ |
kṛtsnā sañchāditā bhūmirasaṅkhyeyaiḥ plavaṅgamaiḥ || 10 ||
nimeṣāntaramātreṇa tatastairhariyūthapaiḥ |
koṭīśataparīvāraiḥ kāmarūpibhirāvṛtā || 11 ||
nādeyaiḥ pārvatīyaiśca sāmudraiśca mahābalaiḥ |
haribhirmeghanirhrādairanyaiśca vanacāribhiḥ || 12 ||
taruṇādityavarṇaiśca śaśigauraiśca vānaraiḥ |
padmakesaravarṇaiśca śvetairmerukṛtālayaiḥ || 13 ||
koṭīsahasrairdaśabhiḥ śrīmānparivṛtastadā |
vīraśśatavalirnāma vānaraḥ pratyadṛśyata || 14 ||
tataḥ kāñcanaśailābhastārāyā vīryavānpitā |
anekairdaśasāhasraiḥ koṭibhiḥ pratyadṛśyata || 15 ||
tathā'pareṇa koṭīnāṃ sahasreṇa samanvitaḥ |
pitā rumāyā samprāptassugrīvaśvaśuro vibhuḥ || 16 ||
padmakesarasaṅkāśastaruṇārkanibhānanaḥ |
buddhimānvānaraśreṣṭhassarvavānarasattamaḥ || 17 ||
anekairbahusāhasrairvānarāṇāṃ samanvitaḥ |
pitā hanumataśraśīmānkesarī pratyadṛśyata || 18 ||
golāṅgūlamahārājo gavākṣo bhīmavikramaḥ |
vṛtaḥ koṭisahasreṇa vānarāṇāmadṛśyata || 19 ||
ṛkṣāṇāṃ bhīmavegānāṃ dhūmraśśatrunibarhaṇaḥ |
vṛtaḥ koṭisahasrābhyāṃ dvābhyāṃ samabhivartata || 20 ||
mahācalanibhairghoraiḥ panaso nāma yūthapaḥ |
ājagāma mahāvīryastisṛbhiḥ koṭibhirvṛtaḥ || 21 ||
nīlāñjanacayākāro nīlo nāmā'tha yūthapaḥ |
adṛśyata mahākāyaḥ koṭibhirdaśabhirvṛtaḥ || 22 ||
tataḥ kāñcanaśailābho gavayo nāma yūthapaḥ |
ājagāma mahāvīryaḥ pañcabhiḥ koṭibhirvṛtaḥ || 23 ||
darīmukhaśca balavānyūthapo'bhyāyayau tadā |
vṛtaḥ koṭisahasreṇa sugrīvaṃ samupasthitaḥ || 24 ||
maindaśca dvividaścobhāvaśviputrau mahābalau |
koṭikoṭisahasreṇa vānarāṇāmadṛśyatām || 25 ||
gajaśca balavān vīraḥ koṭibhistisṛbhirvṛtaḥ |
ājagāma mahātejā sugrīvasya samīpataḥ || 26 ||
ṛkṣarājo mahātejā jāmbavānnāma nāmataḥ |
koṭibhirdaśabhiḥ prāptaḥ sugrīvasya vaśe sthitaḥ || 27 ||
rumaṇvānnāma vikrānto vānaro vānareśvaram |
āyayau balavāṃstūrṇaṃ koṭīśatasamāvṛtaḥ || 28 ||
tataḥ koṭisahasrāṇāṃ sahasreṇa śatena ca |
pṛṣṭhato'nugataḥ prāpto haribhirgandhamādanaḥ || 29 ||
tataḥ padmasahasreṇa vṛtaśśaṅkuśatena ca |
yuvarājo'ṅgadaḥ prāptaḥ pitṛtulyaparākramaḥ || 30 ||
tatastārādyutistāro harirbhīmaparākramaḥ |
pañcabhirharikoṭībhirdūrataḥ pratyadṛśyata || 31 ||
indrajānuḥ kapirvīro yūthapaḥ pratyadṛśyata |
ekādaśānāṃ koṭīnāmīśvarastaissamāvṛtaḥ || 32 ||
tato rambhastvanuprāptastaruṇādityasannibhaḥ |
ayutenāvṛtaścaiva sahasreṇa śatena ca || 33 ||
tato yūthapatirvīro durmukho nāma vānaraḥ |
pratyadṛśyata koṭībhyāṃ dvābhyāṃ parivṛto balī || 34 ||
kailāsaśikharākārairvānarairbhīmavikramaiḥ |
vṛtaḥ koṭisahasreṇa hanumānpratyadṛśyata || 35 ||
nalaścāpi mahāvīryassaṃvṛto drumavāsibhiḥ |
koṭīśatena samprāptassahasreṇa śatena ca || 36 ||
tato dadhimukhaśrīmānkoṭibhirdaśabhirvṛtaḥ |
samprāpto'bhimatastasya sugrīvasya mahātmanaḥ || 37 ||
śarabhaḥ kumudo vahnirvānaro raṃha eva ca |
ete cānye ca bahavo vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ || 38 ||
āvṛtya pṛthivīṃ sarvāṃ parvatāṃśca vanāni ca |
yūthapā ssamanuprāptā steṣāṃ saṅkhyā na vidyate || 39 ||
āgatāśca viśiṣṭāśca pṛthivyāṃ sarvavānarāḥ |
āplavantaḥ plavantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
abhyavartanta sugrīvaṃ sūryamabhragaṇā iva || 40 ||
kurvāṇā bahuśabdāṃśca prahṛṣṭā bāhuśālinaḥ |
śirobhirvānarendrāya sugrīvāya nyavedayan || 41 ||
apare vānaraśreṣṭhāssaṅgamya ca yathocitam |
sugrīveṇa samāgamya sthitāḥ prāñjalaya stadā || 42 ||
sugrīvastvarito rāme sarvāṃstāṃ vānarararṣabhān |
nivedayitvā dharmajñaḥ sthitaḥ prāñjalirabravīt || 43 ||
yathāsukhaṃ parvatanijhareṣu vaneṣu sarveṣu ca vānarendrāḥ |
niveśayitvā vidhivadbalāni balaṃ balajñaḥ pratipattumīṣṭe || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonacatvāriṃśassargaḥ ||