📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.20 కిష్కిన్ధాకాణ్డ - వింశ సర్గః
4.20 Kishkindhakanda - Vimsha Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ వింశస్సర్గః ।
రామచాపవిసృష్టేన శరేణాన్తకరేణ తమ్ ।
దృష్ట్వా వినిహతం భూమౌ తారా తారాధిపాననా ॥ 1 ॥
సా సమాసాద్య భర్తారం పర్యష్వజత భామినీ ।
ఇషుణాఽభిహతం దృష్ట్వా వాలినం కుఞ్జరోపమమ్ ॥ 2 ॥
వానరేన్ద్ర మహేన్ద్రాభం శోకసన్తప్తమానసా ।
తారా తరుమివోన్మూలం పర్యదేవయదాతురా ॥ 3 ॥
రణే దారుణ విక్రాన్త ప్రవీర ప్లవతాం వర ।
కిం దీనామపురోభాగామద్య త్వం నాభిభాషసే ॥ 4 ॥
ఉత్తిష్ఠ హరిశార్దూల భజస్వ శయనోత్తమమ్ ।
నైవంవిధాశ్శేరతే హి భూమౌ నృపతిసత్తమాః ॥ 5 ॥
అతీవ ఖలు తే కాన్తా వసుధా వసుధాధిప ।
గతాసురపి యాం గాత్రైర్మాం విహాయ నిషేవసే ॥ 6 ॥
వ్యక్తమన్యా త్వయా వీర ధర్మతః సమ్ప్రవర్తితా ।
కిష్కిన్ధేవ పురీ రమ్యా స్వర్గమార్గే వినిర్మితా ॥ 7 ॥
యాన్యస్మాభిస్త్వయా సార్ధం వనేషు మధుగన్ధిషు ।
విహృతాని త్వయా కాలే తేషాముపరమః కృతః ॥ 8 ॥
నిరానన్దా నిరాశాఽహం నిమగ్నా శోకసాగరే ।
త్వయి పఞ్చత్వమాపన్నే మహాయూథపయూథపే ॥ 9 ॥
హృదయం సుస్థిరం మహ్యం దృష్ట్వా వినిహతం పతిమ్ ।
యన్న శోకాభిసన్తప్తం స్ఫుటతేఽద్య సహస్రధా ॥ 10 ॥
సుగ్రీవస్య త్వయా భార్యా హృతా స చ వివాసితః ।
యత్తు త్తస్య త్వయా వ్యుష్టిః ప్రాప్తేయం ప్లవగాధిప ॥ 11 ॥
నిశ్శ్రేయసపరా మోహాత్త్వయా చాహం విగర్హితా ।
యైషాఽబ్రువం హితం వాక్యం వానరేన్ద్ర హితైషిణీ ॥ 12 ॥
రూపయౌవనదృప్తానాం దక్షిణానాం చ మానద ।
నూనమప్సరసామార్య చిత్తాని ప్రమథిష్యసి ॥ 13 ॥
కాలో నిస్సంశయో నూనం జీవితాన్తకరస్తవ ।
బలాద్యేనావపన్నోఽసి సుగ్రీవస్యావశో వశమ్ ॥ 14 ॥
వైధవ్యం శోకసన్తాపం కృపణం కృపణా సతీ ।
అదుఃఖోపచితా పూర్వం వర్తయిష్యామ్యనాథవత్ ॥ 15 ॥
లాలితశ్చాఙ్గదో వీరస్సుకుమారస్సుఖోచితః ।
వర్త్స్యతే కామవస్థాం మే పితృవ్యే క్రోధమూర్ఛితే ॥ 16 ॥
కురుష్వ పితరం పుత్ర సుదృష్టం ధర్మవత్సలమ్ ।
దుర్లభం దర్శనం వత్స తవ తస్య భవిష్యతి ॥ 17 ॥
సమాశ్వాసయ పుత్రం త్వం సన్దేశం సన్దిశస్వ మే ।
మూర్ధ్ని చైనం సమాఘ్రాయ ప్రవాసం ప్రస్థితో హ్యసి ॥ 18 ॥
రామేణ హి మహత్కర్మ కృతం త్వామభినిఘ్నతా ।
ఆనృణ్యం చ గతం తస్య సుగ్రీవస్య ప్రతిశ్రవే ॥ 19 ॥
సకామో భవ సుగ్రీవ రుమాం త్వం ప్రతిపత్స్యసే ।
భుఙ్క్షవ రాజ్యమనుద్విగ్నశ్శస్తో భ్రాతా రిపుస్తవ ॥ 20 ॥
కిం మామేవం విలపతీం ప్రేమ్ణా త్వం నాభిభాషసే ।
ఇమాః పశ్య వరా బహ్వీర్భార్యాస్తే వానరేశ్వర ॥ 21 ॥
తస్యా విలపితం శ్రుత్వా వానర్యస్సర్వతశ్చ తాః ।
పరిగృహ్యాఙ్గదం దీనం దుఃఖార్తా పరిచుక్రుశుః ॥ 22 ॥
కిమఙ్గదం సాఙ్గదవీరబాహో విహాయ యాస్యద్య చిరప్రవాసమ్ ।
న యుక్తమేవం గుణసన్నికృష్టం విహాయ పుత్రం ప్రియపుత్ర గన్తుమ్ ॥ 23 ॥
కిమప్రియం తే ప్రియ చారువేష మయా కృతం నాథ సుతేన వా తే ।
సహాఙ్గదాం మాం ప్రవిహాయ వీర యత్ప్రస్థితో దీర్ఘ మితః ప్రవాసమ్ ॥ 24 ॥
యద్యప్రియం కిఞ్చిదసమ్ప్రధార్య కృతం మయా స్యాత్తవ దీర్ఘబాహో ।
క్షమస్వ మే తద్ధరివంశనాథ వ్రజామి మూర్ధ్నా తవ వీర పాదౌ ॥ 25 ॥
తథా తు తారా కరుణం రుదన్తీ భర్తుస్సమీపే సహ వానరీభిః ।
వ్యవస్యత ప్రాయముపోపవేష్టు మనిన్ద్యవర్ణా భువి యత్ర వాలీ ॥ 26 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే వింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
rāmacāpavisṛṣṭena śareṇāntakareṇa tam |
dṛṣṭvā vinihataṃ bhūmau tārā tārādhipānanā || 1 ||
sā samāsādya bhartāraṃ paryaṣvajata bhāminī |
iṣuṇā'bhihataṃ dṛṣṭvā vālinaṃ kuñjaropamam || 2 ||
vānarendra mahendrābhaṃ śokasantaptamānasā |
tārā tarumivonmūlaṃ paryadevayadāturā || 3 ||
raṇe dāruṇa vikrānta pravīra plavatāṃ vara |
kiṃ dīnāmapurobhāgāmadya tvaṃ nābhibhāṣase || 4 ||
uttiṣṭha hariśārdūla bhajasva śayanottamam |
naivaṃvidhāśśerate hi bhūmau nṛpatisattamāḥ || 5 ||
atīva khalu te kāntā vasudhā vasudhādhipa |
gatāsurapi yāṃ gātrairmāṃ vihāya niṣevase || 6 ||
vyaktamanyā tvayā vīra dharmataḥ sampravartitā |
kiṣkindheva purī ramyā svargamārge vinirmitā || 7 ||
yānyasmābhistvayā sārdhaṃ vaneṣu madhugandhiṣu |
vihṛtāni tvayā kāle teṣāmuparamaḥ kṛtaḥ || 8 ||
nirānandā nirāśā'haṃ nimagnā śokasāgare |
tvayi pañcatvamāpanne mahāyūthapayūthape || 9 ||
hṛdayaṃ susthiraṃ mahyaṃ dṛṣṭvā vinihataṃ patim |
yanna śokābhisantaptaṃ sphuṭate'dya sahasradhā || 10 ||
sugrīvasya tvayā bhāryā hṛtā sa ca vivāsitaḥ |
yattu ttasya tvayā vyuṣṭiḥ prāpteyaṃ plavagādhipa || 11 ||
niśśreyasaparā mohāttvayā cāhaṃ vigarhitā |
yaiṣā'bruvaṃ hitaṃ vākyaṃ vānarendra hitaiṣiṇī || 12 ||
rūpayauvanadṛptānāṃ dakṣiṇānāṃ ca mānada |
nūnamapsarasāmārya cittāni pramathiṣyasi || 13 ||
kālo nissaṃśayo nūnaṃ jīvitāntakarastava |
balādyenāvapanno'si sugrīvasyāvaśo vaśam || 14 ||
vaidhavyaṃ śokasantāpaṃ kṛpaṇaṃ kṛpaṇā satī |
aduḥkhopacitā pūrvaṃ vartayiṣyāmyanāthavat || 15 ||
lālitaścāṅgado vīrassukumārassukhocitaḥ |
vartsyate kāmavasthāṃ me pitṛvye krodhamūrchite || 16 ||
kuruṣva pitaraṃ putra sudṛṣṭaṃ dharmavatsalam |
durlabhaṃ darśanaṃ vatsa tava tasya bhaviṣyati || 17 ||
samāśvāsaya putraṃ tvaṃ sandeśaṃ sandiśasva me |
mūrdhni cainaṃ samāghrāya pravāsaṃ prasthito hyasi || 18 ||
rāmeṇa hi mahatkarma kṛtaṃ tvāmabhinighnatā |
ānṛṇyaṃ ca gataṃ tasya sugrīvasya pratiśrave || 19 ||
sakāmo bhava sugrīva rumāṃ tvaṃ pratipatsyase |
bhuṅkṣava rājyamanudvignaśśasto bhrātā ripustava || 20 ||
kiṃ māmevaṃ vilapatīṃ premṇā tvaṃ nābhibhāṣase |
imāḥ paśya varā bahvīrbhāryāste vānareśvara || 21 ||
tasyā vilapitaṃ śrutvā vānaryassarvataśca tāḥ |
parigṛhyāṅgadaṃ dīnaṃ duḥkhārtā paricukruśuḥ || 22 ||
kimaṅgadaṃ sāṅgadavīrabāho vihāya yāsyadya cirapravāsam |
na yuktamevaṃ guṇasannikṛṣṭaṃ vihāya putraṃ priyaputra gantum || 23 ||
kimapriyaṃ te priya cāruveṣa mayā kṛtaṃ nātha sutena vā te |
sahāṅgadāṃ māṃ pravihāya vīra yatprasthito dīrgha mitaḥ pravāsam || 24 ||
yadyapriyaṃ kiñcidasampradhārya kṛtaṃ mayā syāttava dīrghabāho |
kṣamasva me taddharivaṃśanātha vrajāmi mūrdhnā tava vīra pādau || 25 ||
tathā tu tārā karuṇaṃ rudantī bhartussamīpe saha vānarībhiḥ |
vyavasyata prāyamupopaveṣṭu manindyavarṇā bhuvi yatra vālī || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe viṃśassargaḥ ||