📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.10 కిష్కిన్ధాకాణ్డ - దశమ సర్గః
4.10 Kishkindhakanda - Dashama Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ దశమస్సర్గః ।
తతః క్రోధసమావిష్టం సమ్రబ్ధం తముపాగతమ్ ।
అహం ప్రసాదయాఞ్చక్రే భ్రాతరం ప్రియకామ్యయా ॥ 1 ॥
దిష్ట్యాసి కుశలీ ప్రాప్తో నిహతశ్చ త్వయా రిపుః ।
అనాథస్య హి మే నాథస్త్వమేకోఽనాథనన్దనః ॥ 2 ॥
ఇదం బహుశలాకం తే పూర్ణచన్ద్రమివోదితమ్ ।
ఛత్రం సవాలవ్యజనం ప్రతీచ్ఛస్వ మయా ధృతమ్ ॥ 3 ॥
ఆర్తశ్చాథ బిలద్వారి స్థితస్సంవత్సరం నృప ।
దృష్ట్వాఽహం శోణితం ద్వారి బిలాచ్చాపి సముత్థితమ్ ॥ 4 ॥
శోకసంవిగ్నహృదయో భృశం వ్యాకులితేన్ద్రియః ।
అపిధాయ బిలద్వారం శైలశృఙ్గేణ తత్తథా ॥ 5 ॥
తస్మాద్దేశాదపాక్రమ్య కిష్కిన్ధాం ప్రావిశం పునః ।
విషాదాత్విహ మాం దృష్ట్వా పౌరైర్మన్త్రిభిరేవ చ ॥ 6 ॥
అభిషిక్తో న కామేన తన్మేత్వం క్షన్తుమర్హసి ।
త్వమేవ రాజా మానార్హస్సదా చాహం యథా పురమ్ ॥ 7 ॥
రాజభావనియోగోఽయం మమ త్వద్విరహాత్కృతః ।
సామాత్యపౌరనగరం స్థితం నిహతకణ్టకమ్ ॥ 8 ॥
న్యాసభూతమిదం రాజ్యం తవ నిర్యాతయామ్యహమ్ ।
మా చ రోషం కృథాస్సౌమ్య మయి శత్రునిబర్హణ ॥ 9 ॥
యాచే త్వాం శిరసా రాజన్మయా బద్ధోఽయమఞ్జలిః ।
బలాదస్మిన్ సమాగమ్య మన్త్రిభిః పురవాసిభిః ॥ 10 ॥
రాజభావే నియుక్తోఽహం శూన్యదేశజిగీషయా ।
స్నిగ్ధమేవం బ్రువాణం మాం స తు నిర్భర్త్స్య వానరః ॥ 11 ॥
ధిక్త్వామితి చ మా ముక్త్వా బహు తత్తదువాచ హ ।
ప్రకృతీశ్చ సమానీయ మున్త్రిణశ్చైవ సమ్మతాన్ ॥ 12 ॥
మామాహ సుహృదాం మధ్యే వాక్యం పరమగర్హితమ్ ।
విదితం వో యథా రాత్రౌ మాయావీ స మహాసురః ॥ 13 ॥
మాం సమాహ్వయత క్రూరో యుద్ధాకాఙ్క్షీ సుదుర్మతిః ।
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా నిస్సృతోఽహం నృపాలయాత్ ॥ 14 ॥
అనుయాతశ్చ మాం తూర్ణమయం భ్రాతా సుదారుణః ।
స తు దృష్ట్వైవ మాం రాత్రౌ సద్వితీయం మహాబలః ॥ 15 ॥
ప్రాద్రవద్భయసన్త్రస్తో వీక్ష్యావాం సముపాగతౌ ।
అనుద్రుతశ్చ వేగేన ప్రవివేశ మహాబిలమ్ ॥ 16 ॥
తం ప్రవిష్టం విదిత్వా సుఘోరం సుమహద్బిలమ్ ।
అయముక్తోఽథ మే భ్రాతా మయా తు క్రూరదర్శనః ॥ 17 ॥
అహత్వా నాస్తి మే శక్తిః ప్రతిగన్తుమితః పురీమ్ ।
బిలద్వారి ప్రతీక్ష త్వం యావదేనం నిహన్మ్యహమ్ ॥ 18 ॥
స్థితోఽయమితి మత్వా తు ప్రవిష్టోఽహం దురాసదమ్ ।
తం చ మే మార్గమాణస్య గతస్సంవత్సరస్తదా ॥ 19 ॥
స తు దృష్టో మయా శత్రురనిర్వేదాద్భయావహః ।
నిహతశ్చ మయా తత్ర సోఽసురో బన్ధుభిస్సహ ॥ 20 ॥
తస్యాస్యాత్తు ప్రవృత్తేన రుధిరౌఘేణ తద్బిలమ్ ।
పూర్ణమాసీద్దురాక్రామం స్తనతస్తస్య భూతలే ॥ 21 ॥
సూదయిత్వా తు తం శత్రుం విక్రాన్తం దున్దుభేస్సుతమ్ ।
నిష్క్రామన్నేవ పశ్యామి బిలస్య పిహితం ముఖమ్ ॥ 22 ॥
విక్రోశమానస్య తు మే సుగ్రీవేతి పునః పునః ।
యదా ప్రతివచో నాస్తి తతోఽహం భృశదుఃఖితః ॥ 23 ॥
పాదప్రహారైస్తు మయా బహుభిస్తద్విదారితమ్ ।
తతోఽహం తేన నిష్క్రమ్య యథా పురముపాగతః ॥ 24 ॥
అత్రానేనాస్మి సంరుద్ధో రాజ్యం ప్రార్థయతాఽత్మనః ।
సుగ్రీవేణ నృశంసేన విస్మృత్య భ్రాతృసౌహృదమ్ ॥ 25 ॥
ఏవముక్త్వా తు మాం తత్ర వస్త్రేణైకేన వానరః ।
నిర్వాసయామాస తదా వాలీ విగతసాధ్వసః ॥ 26 ॥
తేనాహమపవిద్ధశ్చ హృతదారశ్చ రాఘవ ।
తద్భయాచ్ఛ మహీకృత్స్నా క్రాన్తేయం సవనార్ణవా ॥ 27 ॥
ఋష్యమూకం గిరివరం భార్యాహరణదుఃఖితః ।
ప్రవిష్టోఽస్మి దురాధర్షం వాలినః కారణాన్తరే ॥ 28 ॥
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం వైరానుకథనం మహత్ ।
అనాగసా మయా ప్రాప్తం వ్యసనం పశ్య రాఘవ ॥ 29 ॥
వాలినస్తు భయార్తస్య సర్వలోకభయఙ్కర ।
కర్తుమర్హసి మే వీర ప్రసాదం తస్య నిగ్రహాత్ ॥ 30 ॥
ఏవముక్తస్స తేజస్వీ ధర్మజ్ఞో ధర్మసంహితమ్ ।
వచనం వక్తుమారేభే సుగ్రీవం ప్రహసన్నివ ॥ 31 ॥
అమోఘాస్సూర్యసఙ్కాశా మమైతే నిశితా శ్శరాః ।
తస్మిన్వాలిని దుర్వృత్తే నిపతిష్యన్తి వేగితాః ॥ 32 ॥
యావత్తం నాభిపశ్యామి తవ భార్యాపహారిణమ్ ।
తావత్స జీవేత్పాపాత్మా వాలీ చారిత్రదూషకః ॥ 33 ॥
ఆత్మానుమానాత్పశ్యామి మగ్నం త్వాం శోకసాగరే ।
త్వామహం తారయిష్యామి కామం ప్రాప్స్యసి పుష్కలమ్ ॥ 34 ॥
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా హర్షపౌరుషవర్ధనమ్ ।
సుగ్రీవః పరమప్రీతస్సుమహద్వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 35 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే దశమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
tataḥ krodhasamāviṣṭaṃ samrabdhaṃ tamupāgatam |
ahaṃ prasādayāñcakre bhrātaraṃ priyakāmyayā || 1 ||
diṣṭyāsi kuśalī prāpto nihataśca tvayā ripuḥ |
anāthasya hi me nāthastvameko'nāthanandanaḥ || 2 ||
idaṃ bahuśalākaṃ te pūrṇacandramivoditam |
chatraṃ savālavyajanaṃ pratīcchasva mayā dhṛtam || 3 ||
ārtaścātha biladvāri sthitassaṃvatsaraṃ nṛpa |
dṛṣṭvā'haṃ śoṇitaṃ dvāri bilāccāpi samutthitam || 4 ||
śokasaṃvignahṛdayo bhṛśaṃ vyākulitendriyaḥ |
apidhāya biladvāraṃ śailaśṛṅgeṇa tattathā || 5 ||
tasmāddeśādapākramya kiṣkindhāṃ prāviśaṃ punaḥ |
viṣādātviha māṃ dṛṣṭvā paurairmantribhireva ca || 6 ||
abhiṣikto na kāmena tanmetvaṃ kṣantumarhasi |
tvameva rājā mānārhassadā cāhaṃ yathā puram || 7 ||
rājabhāvaniyogo'yaṃ mama tvadvirahātkṛtaḥ |
sāmātyapauranagaraṃ sthitaṃ nihatakaṇṭakam || 8 ||
nyāsabhūtamidaṃ rājyaṃ tava niryātayāmyaham |
mā ca roṣaṃ kṛthāssaumya mayi śatrunibarhaṇa || 9 ||
yāce tvāṃ śirasā rājanmayā baddho'yamañjaliḥ |
balādasmin samāgamya mantribhiḥ puravāsibhiḥ || 10 ||
rājabhāve niyukto'haṃ śūnyadeśajigīṣayā |
snigdhamevaṃ bruvāṇaṃ māṃ sa tu nirbhartsya vānaraḥ || 11 ||
dhiktvāmiti ca mā muktvā bahu tattaduvāca ha |
prakṛtīśca samānīya muntriṇaścaiva sammatān || 12 ||
māmāha suhṛdāṃ madhye vākyaṃ paramagarhitam |
viditaṃ vo yathā rātrau māyāvī sa mahāsuraḥ || 13 ||
māṃ samāhvayata krūro yuddhākāṅkṣī sudurmatiḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā nissṛto'haṃ nṛpālayāt || 14 ||
anuyātaśca māṃ tūrṇamayaṃ bhrātā sudāruṇaḥ |
sa tu dṛṣṭvaiva māṃ rātrau sadvitīyaṃ mahābalaḥ || 15 ||
prādravadbhayasantrasto vīkṣyāvāṃ samupāgatau |
anudrutaśca vegena praviveśa mahābilam || 16 ||
taṃ praviṣṭaṃ viditvā sughoraṃ sumahadbilam |
ayamukto'tha me bhrātā mayā tu krūradarśanaḥ || 17 ||
ahatvā nāsti me śaktiḥ pratigantumitaḥ purīm |
biladvāri pratīkṣa tvaṃ yāvadenaṃ nihanmyaham || 18 ||
sthito'yamiti matvā tu praviṣṭo'haṃ durāsadam |
taṃ ca me mārgamāṇasya gatassaṃvatsarastadā || 19 ||
sa tu dṛṣṭo mayā śatruranirvedādbhayāvahaḥ |
nihataśca mayā tatra so'suro bandhubhissaha || 20 ||
tasyāsyāttu pravṛttena rudhiraugheṇa tadbilam |
pūrṇamāsīddurākrāmaṃ stanatastasya bhūtale || 21 ||
sūdayitvā tu taṃ śatruṃ vikrāntaṃ dundubhessutam |
niṣkrāmanneva paśyāmi bilasya pihitaṃ mukham || 22 ||
vikrośamānasya tu me sugrīveti punaḥ punaḥ |
yadā prativaco nāsti tato'haṃ bhṛśaduḥkhitaḥ || 23 ||
pādaprahāraistu mayā bahubhistadvidāritam |
tato'haṃ tena niṣkramya yathā puramupāgataḥ || 24 ||
atrānenāsmi saṃruddho rājyaṃ prārthayatā'tmanaḥ |
sugrīveṇa nṛśaṃsena vismṛtya bhrātṛsauhṛdam || 25 ||
evamuktvā tu māṃ tatra vastreṇaikena vānaraḥ |
nirvāsayāmāsa tadā vālī vigatasādhvasaḥ || 26 ||
tenāhamapaviddhaśca hṛtadāraśca rāghava |
tadbhayāccha mahīkṛtsnā krānteyaṃ savanārṇavā || 27 ||
ṛṣyamūkaṃ girivaraṃ bhāryāharaṇaduḥkhitaḥ |
praviṣṭo'smi durādharṣaṃ vālinaḥ kāraṇāntare || 28 ||
etatte sarvamākhyātaṃ vairānukathanaṃ mahat |
anāgasā mayā prāptaṃ vyasanaṃ paśya rāghava || 29 ||
vālinastu bhayārtasya sarvalokabhayaṅkara |
kartumarhasi me vīra prasādaṃ tasya nigrahāt || 30 ||
evamuktassa tejasvī dharmajño dharmasaṃhitam |
vacanaṃ vaktumārebhe sugrīvaṃ prahasanniva || 31 ||
amoghāssūryasaṅkāśā mamaite niśitā śśarāḥ |
tasminvālini durvṛtte nipatiṣyanti vegitāḥ || 32 ||
yāvattaṃ nābhipaśyāmi tava bhāryāpahāriṇam |
tāvatsa jīvetpāpātmā vālī cāritradūṣakaḥ || 33 ||
ātmānumānātpaśyāmi magnaṃ tvāṃ śokasāgare |
tvāmahaṃ tārayiṣyāmi kāmaṃ prāpsyasi puṣkalam || 34 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā harṣapauruṣavardhanam |
sugrīvaḥ paramaprītassumahadvākyamabravīt || 35 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe daśamassargaḥ ||