📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.59 అరణ్యకాణ్డ - ఏకోనషష్టితమ సర్గః
3.59 Aranyakanda - Ekonashashtitama Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనషష్టితమస్సర్గః ।
అథాశ్రమాదుపావృత్తమన్తరా రఘునన్దనః ।
పరిపప్రచ్ఛ సౌమిత్రిం రామో దుఃఖార్దితం పునః ॥ 1 ॥
తమువాచ కిమర్థం త్వమాగతోఽపాస్య మైథిలీమ్ ।
యదా సా తవ విశ్వాసాద్వనే విరహితా మయా ॥ 2 ॥
దృష్ట్వైవాభ్యాగతం త్వాం మే మైథిలీం త్యజ్య లక్ష్మణ ।
శఙ్కమానం మహత్పాపం యత్సత్యం వ్యథితం మనః ॥ 3 ॥
స్ఫురతే నయనం సవ్యం బాహుశ్చ హృదయం చ మే ।
దృష్ట్వా లక్ష్మణ దూరే త్వాం సీతావిరహితం పథి ॥ 4 ॥
ఏవముక్తన్తు సౌమిత్రిర్లక్ష్మణశ్శుభలక్షణః ।
భూయో దుఃఖసమావిష్టో దుఃఖితం రామమబ్రవీత్ ॥ 5 ॥
న స్వయం కామకారేణ తాం త్యక్త్వాహమిహాగతః ।
ప్రచోదిత స్తయైవోగ్రైస్త్వత్సకాశమిహాగతః ॥ 6 ॥
ఆర్యేణేవ పరాక్రుష్టం హాసీతే లక్ష్మణేతి చ ।
పరిత్రాహీతి యద్వాక్యం మైథిల్యాస్తచ్ఛ్రుతిం గతమ్ ॥ 7 ॥
సా తమార్తస్వరం శ్రుత్వా తవ స్నేహేన మైథిలీ ।
గచ్ఛ గచ్ఛేతి మామాహ రుదన్తీ భయవిహ్వలా ॥ 8 ॥
ప్రచోద్యమానేన మయా గచ్ఛేతి బహుశస్తయా ।
ప్రత్యుక్తా మైథిలీ వాక్యమిదం త్వత్ప్రత్యయాన్వితమ్ ॥ 9 ॥
న తత్పశ్యామ్యహం రక్షో యదస్య భయమావహేత్ ।
నిర్వృతా భవ నాస్త్యేతత్కేనాప్యేవముదాహృతమ్ ॥ 10 ॥
విగర్హితం చ నీచం చ కథమార్యోఽభిధాస్యతి ।
త్రాహీతి వచనం సీతే యస్త్రాయేత్రిదశానపి ॥ 11 ॥
కిం నిమిత్తం తు కేనాపి భ్రాతురాలమ్బ్య మే స్వరమ్ ।
రాక్షసేనేరితం వాక్యం త్రాహి త్రాహీతి శోభనే ॥ 12 ॥
విస్వరం వ్యాహృతం వాక్యం లక్ష్మణ త్రాహి మామితి ।
న భవత్యా వ్యథా కార్యా కునారీజనసేవితా ॥ 13 ॥
అలం వైక్లబ్యమాలమ్బ్య స్వస్థా భవ నిరుత్సుకా ।
న సోఽస్తి త్రిషు లోకేషు పుమాన్వై రాఘవం రణే ॥ 14 ॥
జాతో వా జాయమానో వా సంయుగే యః పరాజయేత్ ।
న జయ్యో రాఘవో యుద్ధే దేవైశ్శక్రపురోగమైః ॥ 15 ॥
ఏవముక్తా తు వైదేహీ పరిమోహితచేతనా ।
ఉవాచాశ్రూణి ముఞ్చన్తీ దారుణం మామిదం వచః ॥ 16 ॥
భావో మయి తవాత్యర్థం పాప ఏవ నివేశితః ।
వినష్టే భ్రాతరి ప్రాప్తుం న చ త్వం మామవాప్స్యసి ॥ 17 ॥
సఙ్కేతాద్భరతేన త్వం రామం సమనుగచ్ఛసి ।
క్రోశన్తం హి యథాత్యర్థం నైవమభ్యవపద్యసే ॥ 18 ॥
రిపుః ప్రచ్ఛన్నచారీ త్వం మదర్థమనుగచ్ఛసి ।
రాఘవస్యాన్తరప్రేప్సుస్తథైనం నాభిపద్యసే ॥ 19 ॥
ఏవముక్తో హి వైదేహ్యా సంరబ్ధో రక్తలోచనః ।
క్రోధాత్ప్రస్ఫురమాణోష్ఠ ఆశ్రమాదభినిర్గతః ॥ 20 ॥
ఏవం బ్రువాణం సౌమిత్రిం రామస్సన్తాపమోహితః ।
అబ్రవీద్దుష్కృతం సౌమ్య తాం వినా యత్త్వమాగతః ॥ 21 ॥
జానన్నపి సమర్థం మాం రక్షసాం వినివారణే ।
అనేన క్రోధవాక్యేన మైథిల్యా నిస్సృతో భవాన్ ॥ 22 ॥
న హి తే పరితుష్యామి త్యక్త్వా యద్యాసి మైథిలీమ్ ।
క్రుద్ధాయాః పరుషం శ్రుత్వా తాం విహాయ త్వమాగతః ॥ 23 ॥
సర్వథా త్వవినీతం తే సీతయా యత్ప్రచోదితః ।
క్రోధస్య వశమాపన్నో నాకరోశ్శాసనం మమ ॥ 24 ॥
అసౌ హి రాక్షసశ్శేతే శరేణాభిహతో మయా ।
మృగరూపేణ యేనాహమాశ్రమాదపవాహితః ॥ 25 ॥
వికృష్య చాపం పరిధాయ సాయకం సలీలబాణేన చ తాడితో మయా ।
మార్గీం తనుం త్యజ్య స విక్లబస్వరో బభూవ కేయూరధరస్సరాక్షసః ॥ 26 ॥
శరాహతేనైవ తదార్తయా గిరా స్వరం సమాలమ్బ్య సుదూరసుశ్రవమ్ ।
ఉదాహృతం తద్వచనం సుదారుణం త్వమాగతో యేన విహాయ మైథిలీమ్ ॥ 27 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనషష్టితమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
athāśramādupāvṛttamantarā raghunandanaḥ |
paripapraccha saumitriṃ rāmo duḥkhārditaṃ punaḥ || 1 ||
tamuvāca kimarthaṃ tvamāgato'pāsya maithilīm |
yadā sā tava viśvāsādvane virahitā mayā || 2 ||
dṛṣṭvaivābhyāgataṃ tvāṃ me maithilīṃ tyajya lakṣmaṇa |
śaṅkamānaṃ mahatpāpaṃ yatsatyaṃ vyathitaṃ manaḥ || 3 ||
sphurate nayanaṃ savyaṃ bāhuśca hṛdayaṃ ca me |
dṛṣṭvā lakṣmaṇa dūre tvāṃ sītāvirahitaṃ pathi || 4 ||
evamuktantu saumitrirlakṣmaṇaśśubhalakṣaṇaḥ |
bhūyo duḥkhasamāviṣṭo duḥkhitaṃ rāmamabravīt || 5 ||
na svayaṃ kāmakāreṇa tāṃ tyaktvāhamihāgataḥ |
pracodita stayaivograistvatsakāśamihāgataḥ || 6 ||
āryeṇeva parākruṣṭaṃ hāsīte lakṣmaṇeti ca |
paritrāhīti yadvākyaṃ maithilyāstacchrutiṃ gatam || 7 ||
sā tamārtasvaraṃ śrutvā tava snehena maithilī |
gaccha gaccheti māmāha rudantī bhayavihvalā || 8 ||
pracodyamānena mayā gaccheti bahuśastayā |
pratyuktā maithilī vākyamidaṃ tvatpratyayānvitam || 9 ||
na tatpaśyāmyahaṃ rakṣo yadasya bhayamāvahet |
nirvṛtā bhava nāstyetatkenāpyevamudāhṛtam || 10 ||
vigarhitaṃ ca nīcaṃ ca kathamāryo'bhidhāsyati |
trāhīti vacanaṃ sīte yastrāyetridaśānapi || 11 ||
kiṃ nimittaṃ tu kenāpi bhrāturālambya me svaram |
rākṣaseneritaṃ vākyaṃ trāhi trāhīti śobhane || 12 ||
visvaraṃ vyāhṛtaṃ vākyaṃ lakṣmaṇa trāhi māmiti |
na bhavatyā vyathā kāryā kunārījanasevitā || 13 ||
alaṃ vaiklabyamālambya svasthā bhava nirutsukā |
na so'sti triṣu lokeṣu pumānvai rāghavaṃ raṇe || 14 ||
jāto vā jāyamāno vā saṃyuge yaḥ parājayet |
na jayyo rāghavo yuddhe devaiśśakrapurogamaiḥ || 15 ||
evamuktā tu vaidehī parimohitacetanā |
uvācāśrūṇi muñcantī dāruṇaṃ māmidaṃ vacaḥ || 16 ||
bhāvo mayi tavātyarthaṃ pāpa eva niveśitaḥ |
vinaṣṭe bhrātari prāptuṃ na ca tvaṃ māmavāpsyasi || 17 ||
saṅketādbharatena tvaṃ rāmaṃ samanugacchasi |
krośantaṃ hi yathātyarthaṃ naivamabhyavapadyase || 18 ||
ripuḥ pracchannacārī tvaṃ madarthamanugacchasi |
rāghavasyāntaraprepsustathainaṃ nābhipadyase || 19 ||
evamukto hi vaidehyā saṃrabdho raktalocanaḥ |
krodhātprasphuramāṇoṣṭha āśramādabhinirgataḥ || 20 ||
evaṃ bruvāṇaṃ saumitriṃ rāmassantāpamohitaḥ |
abravīdduṣkṛtaṃ saumya tāṃ vinā yattvamāgataḥ || 21 ||
jānannapi samarthaṃ māṃ rakṣasāṃ vinivāraṇe |
anena krodhavākyena maithilyā nissṛto bhavān || 22 ||
na hi te parituṣyāmi tyaktvā yadyāsi maithilīm |
kruddhāyāḥ paruṣaṃ śrutvā tāṃ vihāya tvamāgataḥ || 23 ||
sarvathā tvavinītaṃ te sītayā yatpracoditaḥ |
krodhasya vaśamāpanno nākarośśāsanaṃ mama || 24 ||
asau hi rākṣasaśśete śareṇābhihato mayā |
mṛgarūpeṇa yenāhamāśramādapavāhitaḥ || 25 ||
vikṛṣya cāpaṃ paridhāya sāyakaṃ salīlabāṇena ca tāḍito mayā |
mārgīṃ tanuṃ tyajya sa viklabasvaro babhūva keyūradharassarākṣasaḥ || 26 ||
śarāhatenaiva tadārtayā girā svaraṃ samālambya sudūrasuśravam |
udāhṛtaṃ tadvacanaṃ sudāruṇaṃ tvamāgato yena vihāya maithilīm || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||