📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.35 అరణ్యకాణ్డ - పఞ్చత్రింశ సర్గః
3.35 Aranyakanda - Panchatrimsha Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ పఞ్చత్రింశస్సర్గః ।
తతశ్శూర్పణఖావాక్యం తచ్ఛ్రుత్వా రోమహర్షణమ్ ।
సచివానభ్యనుజ్ఞాయ కార్యం బుద్ధ్వా జగామ హ ॥ 1 ॥
తత్కార్యమనుగమ్యాథ యథావదుపలభ్య చ ।
దోషాణాం చ గుణానాం చ సమ్ప్రధార్య బలాబలమ్ ॥ 2 ॥
ఇతి కర్తవ్యమిత్యేవ కృత్వా నిశ్చయమాత్మనః ।
స్థిరబుద్ధిస్తతో రమ్యాం యానశాలాం జగామ హ ॥ 3 ॥
యానశాలాం తతో గత్వా ప్రచ్ఛన్నో రాక్షసాధిపః ।
సూతం సఞ్చోదయామాస రథస్సంయోజ్యతామితి ॥ 4 ॥
ఏవముక్తః క్షేణేనైవ సారథిర్లఘువిక్రమః ।
రథం సంయోజయామాస తస్యాభిమతముత్తమమ్ ॥ 5 ॥
కాఞ్చనం రథమాస్థాయ కామగం రత్నభూషితమ్ ।
పిశాచవదనైర్యుక్తం ఖరైః కాఞ్చనభూషణైః ॥ 6 ॥
మేఘప్రతిమనాదేన స తేన ధనదానుజః ।
రాక్షసాధిపతిశ్శ్రీమాన్యయౌ నదనదీపతిమ్ ॥ 7 ॥
స శ్వేతవాలవ్యజనః శ్వేతచ్ఛత్రో దశాననః ।
స్నిగ్ధవైదూర్యసఙ్కాశ స్తప్తకాఞ్చనకుణ్డలః ॥ 8 ॥
వింశద్భుజో దశగ్రీవో దర్శనీయపరిచ్ఛదః ।
త్రిదశారిర్మునీన్ద్రఘ్నో దశశీర్ష ఇవాద్రిరాట్ ॥ 9 ॥
కామగం రథమాస్థాయ శుశుభే రాక్షసేశ్వరః ।
విద్యున్మణ్డలవాన్మేఘస్సబలాక ఇవామ్బరే ॥ 10 ॥
స శైలం సాగరానూపం వీర్యవానవలోకయన్ ।
నానాపుష్పఫలైర్వృక్షైరనుకీర్ణం సహస్రశః ॥ 11 ॥
శీతమఙ్గలతోయాభిః పద్మినీభిస్సమన్తతః ।
విశాలైరాశ్రమపదైర్వేదిమద్భిస్సమావృతమ్ ॥ 12 ॥
కదల్యాఢకిసమ్బాధం నారికేలోపశోభితమ్ ।
సాలైస్తాలైస్తమాలైశ్చ పుష్పితైస్తరుభిర్వృతమ్ ॥ 13 ॥
నాగైస్సుపర్ణైర్గన్ధైర్వైః కిన్నరైశ్చ సహస్రశః ।
అజైర్వైఖానసైర్మాషైర్వాలఖిల్యైర్మరీచిపైః ॥ 14 ॥
అత్యన్తనియతాహారైశ్శోభితం పరమర్షిభిః ।
జితకామైశ్చ సిద్ధైశ్చ చారణైరుపశోభితమ్ ॥ 15 ॥
దివ్యాభరణమాల్యాభిర్దివ్యరూపాభిరావృతమ్ ।
క్రీడారతివిధిజ్ఞాభిరప్సరోభిస్సహస్రశః ॥ 16 ॥
సేవితం దేవపన్తీభిశ్శ్రీమతీభిశ్శ్రియాఽఽవృతమ్ ।
దేవదానవసఙ్ఘైశ్చ చరితం త్వమృతాశిభిః ॥ 17 ॥
హంసక్రౌఞ్చప్లవాకీర్ణం సారసైస్సమ్ప్రణాదితమ్ ।
వైఢూర్యప్రస్తరం రమ్యం స్నిగ్ధం సాగరతేజసా ॥ 18 ॥
పాణ్డురాణి విశాలాని దివ్యమాల్యయుతాని చ ।
తూర్యగీతాభిజుష్టాని విమానాని సమన్తతః ॥ 19 ॥
తపసా జితలోకానాం కామగాన్యభిసమ్పతన్ ।
గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ దదర్శ ధనదానుజః ॥ 20 ॥
నిర్యాసరసమూలానాం చన్దనానాం సహస్రశః ।
వనాని పశ్యన్సౌమ్యాని ఘ్రాణతృప్తికరాణి చ ॥ 21 ॥
అగరూణాం చ ముఖ్యానాం వనాన్యుపవనాని చ ।
తక్కోలానాం చ జాత్యానాం ఫలానాం చ సుగన్ధినామ్ ॥ 22 ॥
పుష్పాణి చ తమాలస్య గుల్మాని మరిచస్య చ ।
ముక్తానాం చ సమూహాని శుష్యమాణాని తీరతః ॥ 23 ॥
శఙ్ఖానాం ప్రసరం చైవ ప్రవాలనిచయం తథా ।
కాఞ్చనాని చ శైలాని రాజతాని చ సర్వశః ॥ 24 ॥
ప్రస్రవాణి మనోజ్ఞాని ప్రసన్నాని హ్రదాని చ ।
ధనధాన్యోపపన్నాని స్త్రీరత్నైశ్శోభితాని చ ॥ 25 ॥
హస్త్యశ్వరథగాఢాని నగరాణ్యవలోకయన్ ।
తం సమం సర్వతస్నిగ్ధం మృదుసంస్పర్శమారుతమ్ ।
అనూపం సిన్ధురాజస్య దదర్శ త్రిదివోపమమ్ ॥ 26 ॥
తత్రాపశ్యత్స మేఘాభం న్యగ్రోధమృషిభిర్వృతమ్ ॥ 27 ॥
సమన్తాద్యస్య తాశ్శాఖాశ్శతయోజనమాయతాః ।
యస్య హస్తినమాదాయ మహాకాయం చ కచ్ఛపమ్ ॥ 28 ॥
భక్షార్థం గరుడశ్శాఖామాజగామ మహాబలః ।
తస్య తాం సహసా శాఖాం భారేణ పతగోత్తమః ॥ 29 ॥
సుపర్ణః పర్ణబహులాం బభఞ్జ చ మహాబలః ।
తత్ర వైఖానసా మాషా వాలఖిల్యా మరీచిపాః ॥ 30 ॥
అజా బభూవుర్ధూమ్రాశ్చ సఙ్గతాః పరమర్షయః ।
తేషాం దయార్థం గరుడస్తాం శాఖాం శతయోజనామ్ ॥ 31 ॥
జగామాదాయ వేగేన తౌ చోభౌ గజకచ్ఛపౌ ।
ఏకపాదేన ధర్మాత్మా భక్షయిత్వా తదామిషమ్ ॥ 32 ॥
నిషాదవిషయం హత్వా శాఖయా పతగోత్తమః ।
ప్రహర్షమతులం లేభే మోక్షయిత్వా మహామునీన్ ॥ 33 ॥
స తేనైవ ప్రహర్షేణ ద్విగుణీకృతవిక్రమః ।
అమృతానయనార్థం వై చకార మతిమాన్మతిమ్ ॥ 34 ॥
అయోజాలాని నిర్మథ్య భిత్వా రత్నమయం గృహమ్ ।
మహేన్ద్రభవనాద్గుప్తమాజహారామృతం తతః ॥ 35 ॥
తం మహర్షిగణైర్జుష్టం సుపర్ణకృతలక్షణమ్ ।
నామ్నా సుభద్రం న్యగ్రోధం దదర్శ ధనదానుజః ॥ 36 ॥
తం తు గత్వా పరం పారం సముద్రస్య నదీపతేః ।
దదర్శాశ్రమమేకాన్తే రమ్యే పుణ్యే వనాన్తరే ॥ 37 ॥
తత్ర కృష్ణాజినధరం జటావల్కలధారిణమ్ ।
దదర్శ నియతాహారం మారీచం నామ రాక్షసామ్ ॥ 38 ॥
స రావణస్సమాగమ్య విధివత్తేన రక్షసా ।
మారీచేనార్చితో రాజా సర్వకామైరమానుషైః ॥ 39 ॥
తం స్వయం పూజయిత్వా తు భోజనేనోదకేన చ ।
అర్థోపహితయా వాచా మారీచో వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 40 ॥
కచ్చిత్సుకుశలం రాజన్లఙ్కాయాం రాక్షసేశ్వర ।
కేనార్థేన పునస్త్వం వై తూర్ణమేవమిహాగతః ॥ 41 ॥
ఏవముక్తో మహాతేజా మారీచేన స రావణః ।
తతః పశ్చాదిదం వాక్యమబ్రవీద్వాక్యకోవిదః ॥ 42 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే పఞ్చత్రింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcatriṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhāvākyaṃ tacchrutvā romaharṣaṇam |
sacivānabhyanujñāya kāryaṃ buddhvā jagāma ha || 1 ||
tatkāryamanugamyātha yathāvadupalabhya ca |
doṣāṇāṃ ca guṇānāṃ ca sampradhārya balābalam || 2 ||
iti kartavyamityeva kṛtvā niścayamātmanaḥ |
sthirabuddhistato ramyāṃ yānaśālāṃ jagāma ha || 3 ||
yānaśālāṃ tato gatvā pracchanno rākṣasādhipaḥ |
sūtaṃ sañcodayāmāsa rathassaṃyojyatāmiti || 4 ||
evamuktaḥ kṣeṇenaiva sārathirlaghuvikramaḥ |
rathaṃ saṃyojayāmāsa tasyābhimatamuttamam || 5 ||
kāñcanaṃ rathamāsthāya kāmagaṃ ratnabhūṣitam |
piśācavadanairyuktaṃ kharaiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ || 6 ||
meghapratimanādena sa tena dhanadānujaḥ |
rākṣasādhipatiśśrīmānyayau nadanadīpatim || 7 ||
sa śvetavālavyajanaḥ śvetacchatro daśānanaḥ |
snigdhavaidūryasaṅkāśa staptakāñcanakuṇḍalaḥ || 8 ||
viṃśadbhujo daśagrīvo darśanīyaparicchadaḥ |
tridaśārirmunīndraghno daśaśīrṣa ivādrirāṭ || 9 ||
kāmagaṃ rathamāsthāya śuśubhe rākṣaseśvaraḥ |
vidyunmaṇḍalavānmeghassabalāka ivāmbare || 10 ||
sa śailaṃ sāgarānūpaṃ vīryavānavalokayan |
nānāpuṣpaphalairvṛkṣairanukīrṇaṃ sahasraśaḥ || 11 ||
śītamaṅgalatoyābhiḥ padminībhissamantataḥ |
viśālairāśramapadairvedimadbhissamāvṛtam || 12 ||
kadalyāḍhakisambādhaṃ nārikelopaśobhitam |
sālaistālaistamālaiśca puṣpitaistarubhirvṛtam || 13 ||
nāgaissuparṇairgandhairvaiḥ kinnaraiśca sahasraśaḥ |
ajairvaikhānasairmāṣairvālakhilyairmarīcipaiḥ || 14 ||
atyantaniyatāhāraiśśobhitaṃ paramarṣibhiḥ |
jitakāmaiśca siddhaiśca cāraṇairupaśobhitam || 15 ||
divyābharaṇamālyābhirdivyarūpābhirāvṛtam |
krīḍāratividhijñābhirapsarobhissahasraśaḥ || 16 ||
sevitaṃ devapantībhiśśrīmatībhiśśriyā''vṛtam |
devadānavasaṅghaiśca caritaṃ tvamṛtāśibhiḥ || 17 ||
haṃsakrauñcaplavākīrṇaṃ sārasaissampraṇāditam |
vaiḍhūryaprastaraṃ ramyaṃ snigdhaṃ sāgaratejasā || 18 ||
pāṇḍurāṇi viśālāni divyamālyayutāni ca |
tūryagītābhijuṣṭāni vimānāni samantataḥ || 19 ||
tapasā jitalokānāṃ kāmagānyabhisampatan |
gandharvāpsarasaścaiva dadarśa dhanadānujaḥ || 20 ||
niryāsarasamūlānāṃ candanānāṃ sahasraśaḥ |
vanāni paśyansaumyāni ghrāṇatṛptikarāṇi ca || 21 ||
agarūṇāṃ ca mukhyānāṃ vanānyupavanāni ca |
takkolānāṃ ca jātyānāṃ phalānāṃ ca sugandhinām || 22 ||
puṣpāṇi ca tamālasya gulmāni maricasya ca |
muktānāṃ ca samūhāni śuṣyamāṇāni tīrataḥ || 23 ||
śaṅkhānāṃ prasaraṃ caiva pravālanicayaṃ tathā |
kāñcanāni ca śailāni rājatāni ca sarvaśaḥ || 24 ||
prasravāṇi manojñāni prasannāni hradāni ca |
dhanadhānyopapannāni strīratnaiśśobhitāni ca || 25 ||
hastyaśvarathagāḍhāni nagarāṇyavalokayan |
taṃ samaṃ sarvatasnigdhaṃ mṛdusaṃsparśamārutam |
anūpaṃ sindhurājasya dadarśa tridivopamam || 26 ||
tatrāpaśyatsa meghābhaṃ nyagrodhamṛṣibhirvṛtam || 27 ||
samantādyasya tāśśākhāśśatayojanamāyatāḥ |
yasya hastinamādāya mahākāyaṃ ca kacchapam || 28 ||
bhakṣārthaṃ garuḍaśśākhāmājagāma mahābalaḥ |
tasya tāṃ sahasā śākhāṃ bhāreṇa patagottamaḥ || 29 ||
suparṇaḥ parṇabahulāṃ babhañja ca mahābalaḥ |
tatra vaikhānasā māṣā vālakhilyā marīcipāḥ || 30 ||
ajā babhūvurdhūmrāśca saṅgatāḥ paramarṣayaḥ |
teṣāṃ dayārthaṃ garuḍastāṃ śākhāṃ śatayojanām || 31 ||
jagāmādāya vegena tau cobhau gajakacchapau |
ekapādena dharmātmā bhakṣayitvā tadāmiṣam || 32 ||
niṣādaviṣayaṃ hatvā śākhayā patagottamaḥ |
praharṣamatulaṃ lebhe mokṣayitvā mahāmunīn || 33 ||
sa tenaiva praharṣeṇa dviguṇīkṛtavikramaḥ |
amṛtānayanārthaṃ vai cakāra matimānmatim || 34 ||
ayojālāni nirmathya bhitvā ratnamayaṃ gṛham |
mahendrabhavanādguptamājahārāmṛtaṃ tataḥ || 35 ||
taṃ maharṣigaṇairjuṣṭaṃ suparṇakṛtalakṣaṇam |
nāmnā subhadraṃ nyagrodhaṃ dadarśa dhanadānujaḥ || 36 ||
taṃ tu gatvā paraṃ pāraṃ samudrasya nadīpateḥ |
dadarśāśramamekānte ramye puṇye vanāntare || 37 ||
tatra kṛṣṇājinadharaṃ jaṭāvalkaladhāriṇam |
dadarśa niyatāhāraṃ mārīcaṃ nāma rākṣasām || 38 ||
sa rāvaṇassamāgamya vidhivattena rakṣasā |
mārīcenārcito rājā sarvakāmairamānuṣaiḥ || 39 ||
taṃ svayaṃ pūjayitvā tu bhojanenodakena ca |
arthopahitayā vācā mārīco vākyamabravīt || 40 ||
kaccitsukuśalaṃ rājanlaṅkāyāṃ rākṣaseśvara |
kenārthena punastvaṃ vai tūrṇamevamihāgataḥ || 41 ||
evamukto mahātejā mārīcena sa rāvaṇaḥ |
tataḥ paścādidaṃ vākyamabravīdvākyakovidaḥ || 42 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcatriṃśassargaḥ ||