📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.25 అయోధ్యాకాణ్డ - పఞ్చవింశ సర్గః
2.25 Ayodhyakanda - Panchavimsha Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ పఞ్చవింశస్సర్గః ।
సాఽవనీయ తమాయాసముపస్పృశ్య జలం శుచిః ।
చకార మాతా రామస్య మఙ్గలాని మనస్వినీ ॥ 1 ॥
న శక్యసే వారయితుం గచ్ఛేదానీం రఘూత్తమ ।
శీఘ్రం చ వినివర్తస్వ వర్తస్వ చ సతాం క్రమే ॥ 2 ॥
యం పాలయసి ధర్మం త్వం ధృత్యా చ నియమేన చ ।
స వై రాఘవశార్దూల ధర్మస్త్వామభిరక్షతు ॥ 3 ॥
యేభ్యః ప్రణమసే పుత్ర చైత్యేష్వాయతనేషు చ ।
తే చ త్వామభిరక్షన్తు వనే సహ మహర్షిభిః ॥ 4 ॥
యాని దత్తాని తేఽస్త్రాణి విశ్వామిత్రేణ ధీమతా ।
తాని త్వామభిరక్షన్తు గుణైస్సముదితం సదా ॥ 5 ॥
పితృశుశ్రూషయా పుత్ర మాతృశుశ్రూషయా తథా ।
సత్యేన చ మహాబాహో చిరం జీవాభిరక్షితః ॥ 6 ॥
సమిత్కుశ పవిత్రాణి వేద్యశ్చాయతనాని చ ।
స్థణ్డిలాని విచిత్రాణి శైలా వృక్షాః క్షుపా హ్రదాః ॥ 7 ॥
పతఙ్గాః పన్నగాస్సింహాస్త్వాం రక్షన్తు నరోత్తమ ।
స్వస్తిసాధ్యాశ్చ విశ్వే చ మరుతశ్చ మహర్షయః ।
స్వస్తి ధాతా విధాతా చ స్వస్తి పూషా భగోఽర్యమా ॥ 8 ॥
లోకపాలాశ్చ తే సర్వే వాసవప్రముఖాస్తథా ।
ఋతవశ్చైవ పక్షాశ్చ మాసా స్సంవత్సరాః క్షపాః ॥ 9 ॥
దినాని చ ముహూర్తాశ్చ స్వస్తి కుర్వన్తు తే సదా ।
స్మృతిర్ధృతిశ్చ ధర్మశ్చ పాతు త్వాం పుత్ర సర్వతః ॥ 10 ॥
స్కన్దశ్చ భగవాన్దేవ స్సోమశ్చ స బృహస్పతిః ।
సప్తర్షయో నారదశ్చ తే త్వాం రక్షన్తు సర్వతః ॥ 11 ॥
యాశ్చాపి సర్వతస్సిధ్దా దిశశ్చ సదిగీశ్వరాః ।
స్తుతా మయా వనే తస్మిన్పాన్తు త్వాం పుత్ర నిత్యశః ॥ 12 ॥
శైలాస్సర్వే సముద్రాశ్చ రాజా వరుణ ఏవ చ ।
ద్యౌరన్తరిక్షం పృథివీ నద్యస్సర్వాస్తథైవ చ ॥ 13 ॥
నక్షత్రాణి చ సర్వాణి గ్రహాశ్చ సహదేవతాః ।
అహోరాత్రే తథా సన్ధ్యే పాన్తు త్వాం వనమాశ్రితమ్ ॥ 14 ॥
ఋతవశ్చైవ షట్పుణ్యా మాసాస్సంవత్సరాస్తథా ।
కలాశ్చ కాష్ఠాశ్చ తథా తవ శర్మ దిశన్తు తే ॥ 15 ॥
మహావనే విచరతో మునివేషస్య ధీమతః ।
తవాదిత్యాశ్చ దైత్యాశ్చ భవన్తు సుఖదాస్సదా ॥ 16 ॥
రాక్షసానాం పిశాచానాం రౌద్రాణాం క్రూరకర్మణామ్ ।
క్రవ్యాదానాం చ సర్వేషాం మా భూత్పుత్రక తే భయమ్ ॥ 17 ॥
ప్లవగా వృశ్చికా దంశామశకాశ్చైవ కాననే ।
సరీసృపాశ్చ కీటాశ్చ మా భూవన్గహనే తవ ॥ 18 ॥
మహాద్విపాశ్చ సింహాశ్చ వ్యాఘ్రా ఋక్షాశ్చ దంష్ట్రిణః ।
మహిషా శ్శృఙ్గిణో రౌద్రా న తే ద్రుహ్యన్తు పుత్రక ॥ 19 ॥
నృమాంసభోజనా రౌద్రా యే చాన్యే సత్వజాతయః ।
మా చ త్వాం హింసిషుః పుత్ర మయా సమ్పూజితాస్త్విహ ॥ 20 ॥
ఆగమాస్తే శివాస్సన్తు సిధ్యన్తు చ పరాక్రమాః ।
సర్వసమ్పత్తయే రామ స్వస్తిమాన్గచ్ఛ పుత్రక ॥ 21 ॥
స్వస్తి తే ఽస్త్వన్తరిక్షేభ్యః పార్థివేభ్యః పునః పునః ।
సర్వేభ్యశ్చైవ దేవేభ్యో యే చ వై పరిపన్థినః ॥ 22 ॥
గురుస్సోమశ్చ సూర్యశ్చ ధనదోఽథ యమస్తథా ।
పాన్తు త్వామర్చితా రామ దణ్డకారణ్యవాసినమ్ ॥ 23 ॥
అగ్నిర్వాయుస్తథా ధూమో మన్త్రాశ్చర్షిముఖాచ్చ్యుతాః ।
ఉపస్పర్శనకాలే తు పాన్తు త్వాం రఘునన్దన ॥ 24 ॥
సర్వలోకప్రభుర్బ్రహ్మా భూతభర్తా తథర్షయః ।
యే చ శేషాస్సురాస్తే త్వాం రక్షన్తు వనవాసినమ్ ॥ 25 ॥
ఇతి మాల్యైస్సురగణాన్గన్ధైశ్చాపి యశస్వినీ ।
స్తుతిభిశ్చానురూపాభిరానర్చాఽయతలోచనా ॥ 26 ॥
జ్వలనం సముపాదాయ బ్రాహ్మణేన మహాత్మనా ।
హావయామాస విధినా రామమఙ్గలకారణాత్ ॥ 27 ॥
ఘృతం శ్వేతాని మాల్యాని సమిధశ్శ్వేతసర్షపాన్ ।
ఉపసమ్పాదయామాస కౌశల్యా పరమాఙ్గనా ॥ 28 ॥
ఉపాధ్యాయ స్సవిధినా హుత్వా శాన్తిమనామయమ్ ।
హుతహవ్యావశేషేణ బాహ్యం బలిమకల్పయత్ ॥ 29 ॥
మధు దధ్యక్షతఘృతైః స్వస్తివాచ్యద్విజాంస్తతః ।
వాచయామాస రామస్య వనేస్వస్త్యయనక్రియాః ॥ 30 ॥
తతస్తస్మై ద్విజేన్ద్రాయ రామమాతా యశస్వినీ ।
దక్షిణాం ప్రదదౌ కామ్యాం రాఘవం చేదమబ్రవీత్ ॥ 31 ॥
యన్మఙ్గలం సహస్రాక్షే సర్వదేవనమస్కృతే ।
వృత్రనాశే సమభవత్తత్తే భవతు మఙ్గలమ్ ॥ 32 ॥
యన్మఙ్గలం సుపర్ణస్య వినతాఽకల్పయత్పురా ।
అమృతం ప్రార్థయానస్య తత్తే భవతు మఙ్గలమ్ ॥ 33 ॥
అమృతోత్పాదనే దైత్యాన్ ఘ్నతో వజ్రధరస్య యత్ ।
అదితిర్మఙ్గలం ప్రాదాత్తత్తే భవతు మఙ్గలమ్ ॥ 34 ॥
త్రీన్విక్రమాన్ప్రక్రమతో విష్ణోరమితతేజసః ।
యదాసీన్మఙ్గలం రామ తత్తే భవతు మఙ్గలమ్ ॥ 35 ॥
ఋతవస్సాగరా ద్వీపా వేదా లోకా దిశశ్చ తే ।
మఙ్గలాని మహాబాహో దిశన్తు శుభమఙ్గలాః ॥ 36 ॥
ఇతి పుత్రస్య శేషాంశ్చ కృత్వా శిరసి భామినీ ।
గన్ధైశ్చాపి సమాలభ్య రామమాయతలోచనా ॥ 37 ॥
ఓషధీం చాపి సిద్ధార్థాం విశల్యకరణీం శుభామ్ ।
చకార రక్షాం కౌశల్యా మన్త్రైరభిజజాప చ ॥ 38 ॥
ఉవాచాతిప్రహృష్టేవ సా దుఃఖవశవర్తినీ ।
వాఙ్గ్మాత్రేణ న భావేన వాచాఽసంసజ్జమానయా ॥ 39 ॥
ఆనమ్య మూర్ధ్ని చాఘ్రాయ పరిష్వజ్య యశస్వినీ ।
అవదత్పుత్ర సిద్ధార్థో గచ్ఛ రామ యథాసుఖమ్ ॥ 40 ॥
అరోగం సర్వసిద్ధార్థమయోధ్యాం పునరాగతమ్ ।
పశ్యామి త్వాం సుఖం వత్స సుస్థితం రాజవర్త్మని ॥ 41 ॥
ప్రణష్టదుఃఖసఙ్కల్పా హర్షవిద్యోతితాననా ।
ద్రక్ష్యామి త్వాం వనాత్ప్రాప్తం పూర్ణచన్ద్రమివోదితమ్ ॥ 42 ॥
భద్రాసనగతం రామ వనవాసాదిహాగతమ్ ।
ద్రక్ష్యామి చ పునస్త్వాం తు తీర్ణవన్తం పితుర్వచః ॥ 43 ॥
మఙ్గలైరుపసపన్నో వనవాసాదిహాగతః ।
వధ్వా మమ చ నిత్యం త్వం కామాన్సంవర్ధ యాహి భోః ॥ 44 ॥
మయాఽర్చితా దేవగణాశ్శివాదయో మహర్షయో భూతమహాసురోరగాః ।
అభిప్రయాతస్య వనం చిరాయ తే హితాని కాఙ్క్షన్తు దిశశ్చ రాఘవ ॥ 45 ॥
ఇతీవ సాఽశ్రుప్రతిపూర్ణలోచనా సమాప్య చ స్వస్త్యయనం యథావిధి ।
ప్రదక్షిణం చైవ చకార రాఘవం పునః పునశ్చాపి నిపీడ్య సస్వజే ॥ 46 ॥
తథా తు దేవ్యా స కృతప్రదక్షిణో నిపీడ్య మాతుశ్చరణౌ పునః పునః ।
జగామ సీతానిలయం మహాయశా స్స రాఘవః ప్రజ్వలిత స్స్వయా శ్రియా ॥ 47 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే పఞ్చవింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha pañcaviṃśassargaḥ |
sā'vanīya tamāyāsamupaspṛśya jalaṃ śuciḥ |
cakāra mātā rāmasya maṅgalāni manasvinī || 1 ||
na śakyase vārayituṃ gacchedānīṃ raghūttama |
śīghraṃ ca vinivartasva vartasva ca satāṃ krame || 2 ||
yaṃ pālayasi dharmaṃ tvaṃ dhṛtyā ca niyamena ca |
sa vai rāghavaśārdūla dharmastvāmabhirakṣatu || 3 ||
yebhyaḥ praṇamase putra caityeṣvāyataneṣu ca |
te ca tvāmabhirakṣantu vane saha maharṣibhiḥ || 4 ||
yāni dattāni te'strāṇi viśvāmitreṇa dhīmatā |
tāni tvāmabhirakṣantu guṇaissamuditaṃ sadā || 5 ||
pitṛśuśrūṣayā putra mātṛśuśrūṣayā tathā |
satyena ca mahābāho ciraṃ jīvābhirakṣitaḥ || 6 ||
samitkuśa pavitrāṇi vedyaścāyatanāni ca |
sthaṇḍilāni vicitrāṇi śailā vṛkṣāḥ kṣupā hradāḥ || 7 ||
pataṅgāḥ pannagāssiṃhāstvāṃ rakṣantu narottama |
svastisādhyāśca viśve ca marutaśca maharṣayaḥ |
svasti dhātā vidhātā ca svasti pūṣā bhago'ryamā || 8 ||
lokapālāśca te sarve vāsavapramukhāstathā |
ṛtavaścaiva pakṣāśca māsā ssaṃvatsarāḥ kṣapāḥ || 9 ||
dināni ca muhūrtāśca svasti kurvantu te sadā |
smṛtirdhṛtiśca dharmaśca pātu tvāṃ putra sarvataḥ || 10 ||
skandaśca bhagavāndeva ssomaśca sa bṛhaspatiḥ |
saptarṣayo nāradaśca te tvāṃ rakṣantu sarvataḥ || 11 ||
yāścāpi sarvatassidhdā diśaśca sadigīśvarāḥ |
stutā mayā vane tasminpāntu tvāṃ putra nityaśaḥ || 12 ||
śailāssarve samudrāśca rājā varuṇa eva ca |
dyaurantarikṣaṃ pṛthivī nadyassarvāstathaiva ca || 13 ||
nakṣatrāṇi ca sarvāṇi grahāśca sahadevatāḥ |
ahorātre tathā sandhye pāntu tvāṃ vanamāśritam || 14 ||
ṛtavaścaiva ṣaṭpuṇyā māsāssaṃvatsarāstathā |
kalāśca kāṣṭhāśca tathā tava śarma diśantu te || 15 ||
mahāvane vicarato muniveṣasya dhīmataḥ |
tavādityāśca daityāśca bhavantu sukhadāssadā || 16 ||
rākṣasānāṃ piśācānāṃ raudrāṇāṃ krūrakarmaṇām |
kravyādānāṃ ca sarveṣāṃ mā bhūtputraka te bhayam || 17 ||
plavagā vṛścikā daṃśāmaśakāścaiva kānane |
sarīsṛpāśca kīṭāśca mā bhūvangahane tava || 18 ||
mahādvipāśca siṃhāśca vyāghrā ṛkṣāśca daṃṣṭriṇaḥ |
mahiṣā śśṛṅgiṇo raudrā na te druhyantu putraka || 19 ||
nṛmāṃsabhojanā raudrā ye cānye satvajātayaḥ |
mā ca tvāṃ hiṃsiṣuḥ putra mayā sampūjitāstviha || 20 ||
āgamāste śivāssantu sidhyantu ca parākramāḥ |
sarvasampattaye rāma svastimāngaccha putraka || 21 ||
svasti te 'stvantarikṣebhyaḥ pārthivebhyaḥ punaḥ punaḥ |
sarvebhyaścaiva devebhyo ye ca vai paripanthinaḥ || 22 ||
gurussomaśca sūryaśca dhanado'tha yamastathā |
pāntu tvāmarcitā rāma daṇḍakāraṇyavāsinam || 23 ||
agnirvāyustathā dhūmo mantrāścarṣimukhāccyutāḥ |
upasparśanakāle tu pāntu tvāṃ raghunandana || 24 ||
sarvalokaprabhurbrahmā bhūtabhartā tatharṣayaḥ |
ye ca śeṣāssurāste tvāṃ rakṣantu vanavāsinam || 25 ||
iti mālyaissuragaṇāngandhaiścāpi yaśasvinī |
stutibhiścānurūpābhirānarcā'yatalocanā || 26 ||
jvalanaṃ samupādāya brāhmaṇena mahātmanā |
hāvayāmāsa vidhinā rāmamaṅgalakāraṇāt || 27 ||
ghṛtaṃ śvetāni mālyāni samidhaśśvetasarṣapān |
upasampādayāmāsa kauśalyā paramāṅganā || 28 ||
upādhyāya ssavidhinā hutvā śāntimanāmayam |
hutahavyāvaśeṣeṇa bāhyaṃ balimakalpayat || 29 ||
madhu dadhyakṣataghṛtaiḥ svastivācyadvijāṃstataḥ |
vācayāmāsa rāmasya vanesvastyayanakriyāḥ || 30 ||
tatastasmai dvijendrāya rāmamātā yaśasvinī |
dakṣiṇāṃ pradadau kāmyāṃ rāghavaṃ cedamabravīt || 31 ||
yanmaṅgalaṃ sahasrākṣe sarvadevanamaskṛte |
vṛtranāśe samabhavattatte bhavatu maṅgalam || 32 ||
yanmaṅgalaṃ suparṇasya vinatā'kalpayatpurā |
amṛtaṃ prārthayānasya tatte bhavatu maṅgalam || 33 ||
amṛtotpādane daityān ghnato vajradharasya yat |
aditirmaṅgalaṃ prādāttatte bhavatu maṅgalam || 34 ||
trīnvikramānprakramato viṣṇoramitatejasaḥ |
yadāsīnmaṅgalaṃ rāma tatte bhavatu maṅgalam || 35 ||
ṛtavassāgarā dvīpā vedā lokā diśaśca te |
maṅgalāni mahābāho diśantu śubhamaṅgalāḥ || 36 ||
iti putrasya śeṣāṃśca kṛtvā śirasi bhāminī |
gandhaiścāpi samālabhya rāmamāyatalocanā || 37 ||
oṣadhīṃ cāpi siddhārthāṃ viśalyakaraṇīṃ śubhām |
cakāra rakṣāṃ kauśalyā mantrairabhijajāpa ca || 38 ||
uvācātiprahṛṣṭeva sā duḥkhavaśavartinī |
vāṅgmātreṇa na bhāvena vācā'saṃsajjamānayā || 39 ||
ānamya mūrdhni cāghrāya pariṣvajya yaśasvinī |
avadatputra siddhārtho gaccha rāma yathāsukham || 40 ||
arogaṃ sarvasiddhārthamayodhyāṃ punarāgatam |
paśyāmi tvāṃ sukhaṃ vatsa susthitaṃ rājavartmani || 41 ||
praṇaṣṭaduḥkhasaṅkalpā harṣavidyotitānanā |
drakṣyāmi tvāṃ vanātprāptaṃ pūrṇacandramivoditam || 42 ||
bhadrāsanagataṃ rāma vanavāsādihāgatam |
drakṣyāmi ca punastvāṃ tu tīrṇavantaṃ piturvacaḥ || 43 ||
maṅgalairupasapanno vanavāsādihāgataḥ |
vadhvā mama ca nityaṃ tvaṃ kāmānsaṃvardha yāhi bhoḥ || 44 ||
mayā'rcitā devagaṇāśśivādayo maharṣayo bhūtamahāsuroragāḥ |
abhiprayātasya vanaṃ cirāya te hitāni kāṅkṣantu diśaśca rāghava || 45 ||
itīva sā'śrupratipūrṇalocanā samāpya ca svastyayanaṃ yathāvidhi |
pradakṣiṇaṃ caiva cakāra rāghavaṃ punaḥ punaścāpi nipīḍya sasvaje || 46 ||
tathā tu devyā sa kṛtapradakṣiṇo nipīḍya mātuścaraṇau punaḥ punaḥ |
jagāma sītānilayaṃ mahāyaśā ssa rāghavaḥ prajvalita ssvayā śriyā || 47 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcaviṃśassargaḥ ||