📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.32 బాలకాణ్డ - ద్వాత్రింశ సర్గః
1.32 Balakanda - Dvatrimsha Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వాత్రింశస్సర్గః ।
బ్రహ్మయోనిర్మహానాసీత్ కుశో నామ మహాతపాః ।
అక్లిష్టవ్రతధర్మజ్ఞః సజ్జనప్రతిపూజకః ॥ 1 ॥
స మహాత్మా కులీనాయాం యుక్తాయాం సుగుణోల్బణాన్ ।
వైదర్భ్యాం జనయామాస చతురస్సదృశాన్ సుతాన్ ॥ 2 ॥
కుశామ్బం కుశనాభం చ అధూర్తరజసం వసుమ్ ।
దీప్తియుక్తాన్ మహోత్సాహాన్ క్షత్రధర్మచికీర్షయా ॥ 3 ॥
తానువాచ కుశః పుత్రాన్ ధర్మిష్ఠాన్ సత్యవాదినః ।
క్రియతాం పాలనం పుత్రాః ధర్మం ప్రాప్స్యథ పుష్కలమ్ ॥ 4 ॥
ఋషేస్తు వచనం శ్రుత్వా చత్వారో లోకసమ్మతాః ।
నివేశం చక్రిరే సర్వే పురాణాం నృవరాస్తదా ॥ 5 ॥
కుశామ్బస్తు మహాతేజాః కౌశామ్బీమకరోత్పురీమ్ ।
కుశనాభస్తు ధర్మాత్మా పురం చక్రే మహోదయమ్ ॥ 6 ॥
అధూర్తరజసో రామ ధర్మారణ్యం మహీపతిః ।
చక్రే పురవరం రాజా వసుశ్చక్రే గిరివ్రజమ్ ॥ 7 ॥
ఏషా వసుమతీ రామ వసోస్తస్య మహాత్మనః ।
ఏతే శైలవరాః పఞ్చ ప్రకాశన్తే సమన్తతః ॥ 8 ॥
సుమాగధీ నదీ రమ్యా మగధాన్ విశ్రుతాయయౌ ।
పఞ్చానాం శైలముఖ్యానాం మధ్యే మాలేవ శోభతే ॥ 9 ॥
సైషా హి మాగధీ రామ వసోస్తస్య మహాత్మనః ।
పూర్వాభిచరితా రామ సుక్షేత్రా సస్యమాలినీ ॥ 10 ॥
కుశనాభస్తు రాజర్షిః కన్యాశతమనుత్తమమ్ ।
జనయామాస ధర్మాత్మా ఘృతాచ్యాం రఘునన్దన ॥ 11 ॥
తాస్తు యౌవనశాలిన్యో రూపవత్య స్స్వలఙ్కృతాః ।
ఉద్యానభూమిమాగమ్య ప్రావృషీవ శతహ్రదాః ॥ 12 ॥
గాయన్త్యో నృత్యమానాశ్చ వాదయన్త్యశ్చ సర్వశః ।
ఆమోదం పరమం జగ్ముర్వరాభరణభూషితాః ॥ 13 ॥
అథ తాశ్చారుసర్వాఙ్గ్యో రూపేణాప్రతిమా భువి ।
ఉద్యానభూమిమాగమ్య తారా ఇవ ఘనాన్తరే ॥ 14 ॥
తాస్సర్వగుణసమ్పన్నా రూపయౌవనసంయుతాః ।
దృష్ట్వా సర్వాత్మకో వాయురిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 15 ॥
అహం వః కామయే సర్వా భార్యా మమ భవిష్యథ ।
మానుషస్త్యజ్యతాం భావః దీర్ఘమాయురవాప్స్యథ ॥ 16 ॥
చలం హి యౌవనం నిత్యం మానుషేషు విశేషతః ।
అక్షయ్యం యౌవనం ప్రాప్తాః అమర్యశ్చ భవిష్యథ ॥ 17 ॥
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా వాయోరక్లిష్టకర్మణః ।
అపహాస్య తతో వాక్యం కన్యాశతమథాబ్రవీత్ ॥ 18 ॥
అన్తశ్చరసి భూతానాం సర్వేషాం త్వం సురోత్తమ ।
ప్రభావజ్ఞాః స్మ తే సర్వాః కిమస్మానవమన్యసే ॥ 19 ॥
కుశనాభసుతాస్సర్వాః సమర్థాస్త్వాం సురోత్తమ ।
స్థానాచ్చ్యావయితుం దేవం రక్షామస్తు తపో వయమ్ ॥ 20 ॥
మాభూత్స కాలో దుర్మేధః పితరం సత్యవాదినమ్ ।
నావమన్యస్వ ధర్మేణ స్వయం వరముపాస్మహే ॥ 21 ॥
పితా హి ప్రభురస్మాకం దైవతం పరమం హి నః ।
యస్య నో దాస్యతి పితా స నో భర్తా భవిష్యతి ॥ 22 ॥
తాసాం తద్వచనం శ్రుత్వా వాయుః పరమకోపనః ।
ప్రవిశ్య సర్వగాత్రాణి బభఞ్జ భగవాన్ ప్రభుః ॥ 23 ॥
తాః కన్యా వాయునా భగ్నా వివిశుర్నృపతేర్గృహమ్ ।
ప్రాపతన్ భువి సమ్భ్రాన్తాస్సలజ్జా స్సాస్రలోచనాః ॥ 24 ॥
స చ తా దయితా దీనాః కన్యాః పరమశోభనాః ।
దృష్ట్వా భగ్నాస్తదా రాజా సమ్భ్రాన్త ఇదమబ్రవీత్ ॥ 25 ॥
కిమిదం కథ్యతాం పుత్ర్యః కో ధర్మమవమన్యతే ।
కుబ్జాః కేన కృతాః సర్వా వేష్టన్త్యో నాభిభాషథ ।
ఏవం రాజా వినిశ్శ్వస్య సమాధిం సన్దధే తతః ॥ 26 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ద్వాత్రింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvātriṃśassargaḥ |
brahmayonirmahānāsīt kuśo nāma mahātapāḥ |
akliṣṭavratadharmajñaḥ sajjanapratipūjakaḥ || 1 ||
sa mahātmā kulīnāyāṃ yuktāyāṃ suguṇolbaṇān |
vaidarbhyāṃ janayāmāsa caturassadṛśān sutān || 2 ||
kuśāmbaṃ kuśanābhaṃ ca adhūrtarajasaṃ vasum |
dīptiyuktān mahotsāhān kṣatradharmacikīrṣayā || 3 ||
tānuvāca kuśaḥ putrān dharmiṣṭhān satyavādinaḥ |
kriyatāṃ pālanaṃ putrāḥ dharmaṃ prāpsyatha puṣkalam || 4 ||
ṛṣestu vacanaṃ śrutvā catvāro lokasammatāḥ |
niveśaṃ cakrire sarve purāṇāṃ nṛvarāstadā || 5 ||
kuśāmbastu mahātejāḥ kauśāmbīmakarotpurīm |
kuśanābhastu dharmātmā puraṃ cakre mahodayam || 6 ||
adhūrtarajaso rāma dharmāraṇyaṃ mahīpatiḥ |
cakre puravaraṃ rājā vasuścakre girivrajam || 7 ||
eṣā vasumatī rāma vasostasya mahātmanaḥ |
ete śailavarāḥ pañca prakāśante samantataḥ || 8 ||
sumāgadhī nadī ramyā magadhān viśrutāyayau |
pañcānāṃ śailamukhyānāṃ madhye māleva śobhate || 9 ||
saiṣā hi māgadhī rāma vasostasya mahātmanaḥ |
pūrvābhicaritā rāma sukṣetrā sasyamālinī || 10 ||
kuśanābhastu rājarṣiḥ kanyāśatamanuttamam |
janayāmāsa dharmātmā ghṛtācyāṃ raghunandana || 11 ||
tāstu yauvanaśālinyo rūpavatya ssvalaṅkṛtāḥ |
udyānabhūmimāgamya prāvṛṣīva śatahradāḥ || 12 ||
gāyantyo nṛtyamānāśca vādayantyaśca sarvaśaḥ |
āmodaṃ paramaṃ jagmurvarābharaṇabhūṣitāḥ || 13 ||
atha tāścārusarvāṅgyo rūpeṇāpratimā bhuvi |
udyānabhūmimāgamya tārā iva ghanāntare || 14 ||
tāssarvaguṇasampannā rūpayauvanasaṃyutāḥ |
dṛṣṭvā sarvātmako vāyuridaṃ vacanamabravīt || 15 ||
ahaṃ vaḥ kāmaye sarvā bhāryā mama bhaviṣyatha |
mānuṣastyajyatāṃ bhāvaḥ dīrghamāyuravāpsyatha || 16 ||
calaṃ hi yauvanaṃ nityaṃ mānuṣeṣu viśeṣataḥ |
akṣayyaṃ yauvanaṃ prāptāḥ amaryaśca bhaviṣyatha || 17 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā vāyorakliṣṭakarmaṇaḥ |
apahāsya tato vākyaṃ kanyāśatamathābravīt || 18 ||
antaścarasi bhūtānāṃ sarveṣāṃ tvaṃ surottama |
prabhāvajñāḥ sma te sarvāḥ kimasmānavamanyase || 19 ||
kuśanābhasutāssarvāḥ samarthāstvāṃ surottama |
sthānāccyāvayituṃ devaṃ rakṣāmastu tapo vayam || 20 ||
mābhūtsa kālo durmedhaḥ pitaraṃ satyavādinam |
nāvamanyasva dharmeṇa svayaṃ varamupāsmahe || 21 ||
pitā hi prabhurasmākaṃ daivataṃ paramaṃ hi naḥ |
yasya no dāsyati pitā sa no bhartā bhaviṣyati || 22 ||
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā vāyuḥ paramakopanaḥ |
praviśya sarvagātrāṇi babhañja bhagavān prabhuḥ || 23 ||
tāḥ kanyā vāyunā bhagnā viviśurnṛpatergṛham |
prāpatan bhuvi sambhrāntāssalajjā ssāsralocanāḥ || 24 ||
sa ca tā dayitā dīnāḥ kanyāḥ paramaśobhanāḥ |
dṛṣṭvā bhagnāstadā rājā sambhrānta idamabravīt || 25 ||
kimidaṃ kathyatāṃ putryaḥ ko dharmamavamanyate |
kubjāḥ kena kṛtāḥ sarvā veṣṭantyo nābhibhāṣatha |
evaṃ rājā viniśśvasya samādhiṃ sandadhe tataḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||