📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ముణ్డక ఉపనిషద్ - తృతీయ ముణ్డక, ప్రథమ కాణ్డః
Mundaka Upanishad - Tritiya Mundaka, Prathama Kandah
Upanishad Telugu
॥ తృతీయ ముణ్డకే ప్రథమః ఖణ్డః ॥
ద్వా సుపర్ణా సయుజా సఖాయా సమానం-వృఁక్ష-మ్పరిషస్వజాతే ।
తయోరన్యః పిప్పలం స్వాద్వత్త్యనశ్నన్నన్యో అభిచాకశీతి ॥ 1॥
సమానే వృక్షే పురుషో నిమగ్నో-ఽనిశయా శోచతి ముహ్యమానః ।
జుష్టం-యఁదా పశ్యత్యన్యమీశమస్య
మహిమానమితి వీతశోకః ॥ 2॥
యదా పశ్యః పశ్యతే రుక్మవర్ణం
కర్తారమీశ-మ్పురుష-మ్బ్రహ్మయోనిమ్ ।
తదా విద్వా-న్పుణ్యపాపే విధూయ
నిరఞ్జనః పరమం సామ్యముపైతి ॥ 3॥
ప్రణో హ్యేష య-స్సర్వభూతైర్విభాతి
విజానన్ విద్వా-న్భవతే నాతివాదీ ।
ఆత్మక్రీడ ఆత్మరతిః క్రియావా-
నేష బ్రహ్మవిదాం-వఁరిష్ఠః ॥ 4॥
సత్యేన లభ్యస్తపసా హ్యేష ఆత్మా
సమ్యగ్జ్ఞానేన బ్రహ్మచర్యేణ నిత్యమ్ ।
అన్తస్శరీరే జ్యోతిర్మయో హి శుభ్రో
య-మ్పశ్యన్తి యతయః, క్షీణదోషాః ॥ 5॥
సత్యమేవ జయతే నానృతం
సత్యేన పన్థా వితతో దేవయానః ।
యేనా-ఽఽక్రమన్త్యృషయో హ్యాప్తకామా
యత్ర త-థ్సత్యస్య పరమ-న్నిధానమ్ ॥ 6॥
బృహచ్చ తద్ దివ్యమచిన్త్యరూపం
సూక్ష్మాచ్చ త-థ్సూక్ష్మతరం-విఁభాతి ।
దూరా-థ్సుదూరే తదిహాన్తికే చ
పశ్యన్త్విహైవ నిహిత-ఙ్గుహాయామ్ ॥ 7॥
న చక్షుషా గృహ్యతే నాపి వాచా
నాన్యైర్దేవైస్తపసా కర్మణ వా ।
జ్ఞానప్రసాదేన విశుద్ధసత్త్వ-
స్తతస్తు త-మ్పశ్యతే నిష్కలం
ధ్యాయమానః ॥ 8॥
ఏషో-ఽణురాత్మా చేతసా వేదితవ్యో
యస్మి-న్ప్రాణః పఞ్చధా సం​విఁవేశ ।
ప్రాణైశ్చిత్తం సర్వమోత-మ్ప్రజానాం
యస్మిన్ విశుద్ధే విభవత్యేష ఆత్మా ॥ 9॥
యం-యంఁ లోక-మ్మనసా సం​విఁభాతి
విశుద్ధసత్త్వః కామయతే యాంశ్చ కామాన్ ।
త-న్తం-లోఁక-ఞ్జయతే తాంశ్చ కామాం-
స్తస్మాదాత్మజ్ఞం హ్యర్చయేత్ భూతికామః ॥ 10॥
॥ ఇతి ముణ్డకోపనిషది తృతీయముణ్డకే ప్రథమః ఖణ్డః ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| tṛtīya muṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
dvā suparṇā sayujā sakhāyā samānaṃ-vṛ~kṣa-mpariṣasvajāte |
tayoranyaḥ pippalaṃ svādvattyanaśnannanyo abhicākaśīti || 1||
samāne vṛkṣe puruṣo nimagno-'niśayā śocati muhyamānaḥ |
juṣṭaṃ-ya~dā paśyatyanyamīśamasya
mahimānamiti vītaśokaḥ || 2||
yadā paśyaḥ paśyate rukmavarṇaṃ
kartāramīśa-mpuruṣa-mbrahmayonim |
tadā vidvā-npuṇyapāpe vidhūya
nirañjanaḥ paramaṃ sāmyamupaiti || 3||
praṇo hyeṣa ya-ssarvabhūtairvibhāti
vijānan vidvā-nbhavate nātivādī |
ātmakrīḍa ātmaratiḥ kriyāvā-
neṣa brahmavidāṃ-va~riṣṭhaḥ || 4||
satyena labhyastapasā hyeṣa ātmā
samyagjñānena brahmacaryeṇa nityam |
antasśarīre jyotirmayo hi śubhro
ya-mpaśyanti yatayaḥ, kṣīṇadoṣāḥ || 5||
satyameva jayate nānṛtaṃ
satyena panthā vitato devayānaḥ |
yenā-''kramantyṛṣayo hyāptakāmā
yatra ta-thsatyasya parama-nnidhānam || 6||
bṛhacca tad divyamacintyarūpaṃ
sūkṣmācca ta-thsūkṣmataraṃ-vi~bhāti |
dūrā-thsudūre tadihāntike ca
paśyantvihaiva nihita-ṅguhāyām || 7||
na cakṣuṣā gṛhyate nāpi vācā
nānyairdevaistapasā karmaṇa vā |
jñānaprasādena viśuddhasattva-
statastu ta-mpaśyate niṣkalaṃ
dhyāyamānaḥ || 8||
eṣo-'ṇurātmā cetasā veditavyo
yasmi-nprāṇaḥ pañcadhā saṃ​vi~veśa |
prāṇaiścittaṃ sarvamota-mprajānāṃ
yasmin viśuddhe vibhavatyeṣa ātmā || 9||
yaṃ-yaṃ~ loka-mmanasā saṃ​vi~bhāti
viśuddhasattvaḥ kāmayate yāṃśca kāmān |
ta-ntaṃ-lo~ka-ñjayate tāṃśca kāmāṃ-
stasmādātmajñaṃ hyarcayet bhūtikāmaḥ || 10||
|| iti muṇḍakopaniṣadi tṛtīyamuṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||