📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.1 - సావిత్రాణి జుహోతి ప్రసూత్యై - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః
5.1 - Savitrani Juhoti Prasutyai - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah
Krishna Vedic Telugu
కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-మ్పఞ్చమకాణ్డే ప్రథమః ప్రశ్నః - ఉఖ్యాగ్నికథనం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥
సా॒వి॒త్రాణి॑ జుహోతి॒ ప్రసూ᳚త్యై చతుర్గృహీ॒తేన॑ జుహోతి॒ చతు॑ష్పాదః ప॒శవః॑ ప॒శూనే॒వా-ఽవ॑ రున్ధే॒ చత॑స్రో॒ దిశో॑ ది॒క్ష్వే॑వ ప్రతి॑ తిష్ఠతి॒ ఛన్దాగ్ం॑సి దే॒వేభ్యో ఽపా᳚-ఽక్రామ॒-న్న వో॑ భా॒గాని॑ హ॒వ్యం-వఁ॑క్ష్యామ॒ ఇతి॒ తేభ్య॑ ఏ॒తచ్చ॑తు-ర్గృహీ॒తమ॑-ధారయ-న్పురో-ఽను వా॒క్యా॑యై యా॒జ్యా॑యై దే॒వతా॑యై వషట్కా॒రాయ॒ యచ్చ॑తుర్గృహీ॒త-ఞ్జు॒హోతి॒ ఛన్దాగ్॑స్యే॒వ త-త్ప్రీ॑ణాతి॒ తాన్య॑స్య ప్రీ॒తాని॑ దే॒వేభ్యో॑ హ॒వ్యం-వఁ॑హన్తి॒ య-ఙ్కా॒మయే॑త॒ [య-ఙ్కా॒మయే॑త, పాపీ॑యాన్-థ్స్యా॒దిత్యేకై॑క॒-] 1
పాపీ॑యాన్-థ్స్యా॒దిత్యేకై॑క॒-న్తస్య॑ జుహుయా॒-దాహు॑తీభిరే॒వైన॒మప॑ గృహ్ణాతి॒ పాపీ॑యా-న్భవతి॒ య-ఙ్కా॒మయే॑త॒ వసీ॑యాన్-థ్స్యా॒దితి॒ సర్వా॑ణి॒ తస్యా॑-ఽను॒ద్రుత్య॑ జుహుయా॒దాహు॑త్యై॒వైన॑మ॒భి క్ర॑మయతి॒ వసీ॑యా-న్భవ॒త్యథో॑ య॒జ్ఞస్యై॒వైషా-ఽభిక్రా᳚న్తి॒రేతి॒ వా ఏ॒ష య॑జ్ఞము॒ఖా-దృద్ధ్యా॒ యో᳚-ఽగ్నేర్దే॒వతా॑యా॒ ఏత్య॒ష్టావే॒తాని॑ సావి॒త్రాణి॑ భవన్త్య॒ష్టాక్ష॑రా గాయ॒త్రీ గా॑య॒త్రో᳚- [గా॑య॒త్రః, అ॒గ్నిస్తేనై॒వ] 2
-ఽగ్నిస్తేనై॒వ య॑జ్ఞము॒ఖాదృద్ధ్యా॑ అ॒గ్నేర్దే॒వతా॑యై॒ నైత్య॒ష్టౌ సా॑వి॒త్రాణి॑ భవ॒న్త్యాహు॑తిర్నవ॒మీ త్రి॒వృత॑మే॒వ య॑జ్ఞము॒ఖే వియా॑తయతి॒ యది॑ కా॒మయే॑త॒ ఛన్దాగ్ం॑సి యజ్ఞయశ॒సేనా᳚ ఽర్పయేయ॒మిత్యృచ॑మన్త॒మా-ఙ్కు॑ర్యా॒చ్ఛన్దాగ్॑స్యే॒వ య॑జ్ఞయశ॒సేనా᳚ ఽర్పయతి॒ యది॑ కా॒మయే॑త॒ యజ॑మానం-యఁజ్ఞయశ॒సేనా᳚-ఽర్పయేయ॒మితి॒ యజు॑రన్త॒మ-ఙ్కు॑ర్యా॒-ద్యజ॑మానమే॒వ య॑జ్ఞయశ॒సేనా᳚-ఽర్పయత్యృ॒చా స్తోమ॒గ్ం॒ సమ॑ర్ధ॒యే- [సమ॑ర్ధ॒యేతి॑, ఆ॒హ॒ సమృ॑ద్ధ్యై] 3
-త్యా॑హ॒ సమృ॑ద్ధ్యై చ॒తుర్భి॒రభ్రి॒మా ద॑త్తే చ॒త్వారి॒ ఛన్దాగ్ం॑సి॒ ఛన్దో॑భిరే॒వ దే॒వస్య॑ త్వా సవి॒తుః ప్ర॑స॒వ ఇత్యా॑హ॒ ప్రసూ᳚త్యా అ॒గ్నిర్దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత॒ స వేణు॒-మ్ప్రా-ఽవి॑శ॒-థ్స ఏ॒తామూ॒తిమను॒ సమ॑చర॒-ద్య-ద్వేణో᳚-స్సుషి॒రగ్ం సు॑షి॒రా-ఽభ్రి॑ర్భవతి సయోని॒త్వాయ॒ స యత్ర॑య॒త్రా-ఽవ॑స॒-త్త-త్కృ॒ష్ణమ॑భవ-త్కల్మా॒షీ భ॑వతి రూ॒పస॑మృద్ధ్యా ఉభయతః॒, క్ష్ణూర్భ॑వతీ॒తశ్చా॒-ఽ-ముత॑శ్చా॒-ఽర్కస్యా-వ॑రుద్ధ్యై వ్యామమా॒త్రీ భ॑వత్యే॒తావ॒ద్వై పురు॑షే వీ॒ర్యం॑-వీఁ॒ర్య॑సమ్మి॒తా ఽప॑రిమితా భవ॒త్య-ప॑రిమిత॒స్యా-ఽ వ॑రుద్ధ్యై॒ యో వన॒స్పతీ॑నా-మ్ఫల॒గ్రహి॒-స్స ఏ॑షాం-వీఁ॒ర్యా॑వా-న్ఫల॒గ్రహి॒ర్వేణు॑-ర్వైణ॒వీ భ॑వతి వీ॒ర్య॑స్యా వ॑రుద్ధ్యై ॥ 4 ॥
(కా॒మయే॑త - గాయ॒త్రో᳚ - ఽర్ధ॒యేతి॑ - చ - స॒ప్తవిగ్ం॑శతిశ్చ) (అ. 1)
వ్యృ॑ద్ధం॒-వాఁ ఏ॒త-ద్య॒జ్ఞస్య॒ యద॑య॒జుష్కే॑ణ క్రి॒యత॑ ఇ॒మామ॑గృభ్ణ-న్రశ॒నా-మృ॒తస్యేత్య॑శ్వాభి॒ధానీ॒మా ద॑త్తే॒ యజు॑ష్కృత్యై య॒జ్ఞస్య॒ సమృ॑ద్ధ్యై॒ ప్రతూ᳚ర్తం-వాఁజి॒న్నా ద్ర॒వేత్యశ్వ॑-మ॒భి ద॑ధాతి రూ॒పమే॒వా-ఽస్యై॒త-న్మ॑హి॒మానం॒-వ్యాఁచ॑ష్టే యు॒ఞ్జాథా॒గ్ం॒ రాస॑భం-యుఁ॒వమితి॑ గర్ద॒భ-మస॑త్యే॒వ గ॑ర్ద॒భ-మ్ప్రతి॑ ష్ఠాపయతి॒ తస్మా॒దశ్వా᳚-ద్గర్ద॒భో-ఽస॑త్తరో॒ యోగే॑యోగే త॒వస్త॑ర॒మిత్యా॑హ॒ [త॒వస్త॑ర॒మిత్యా॑హ, యోగే॑యోగ] 5
యోగే॑యోగ ఏ॒వైనం॑-యుఁఙ్క్తే॒ వాజే॑వాజే హవామహ॒ ఇత్యా॒హాన్నం॒-వైఁ వాజో-ఽన్న॑మే॒వావ॑ రున్ధే॒ సఖా॑య॒ ఇన్ద్ర॑మూ॒తయ॒ ఇత్యా॑హేన్ద్రి॒యమే॒వావ॑ రున్ధే॒ ఽగ్నిర్దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత॒ త-మ్ప్ర॒జాప॑తి॒రన్వ॑విన్ద-త్ప్రాజాప॒త్యో-ఽశ్వో ఽశ్వే॑న॒ స-మ్భ॑ర॒త్యను॑విత్త్యై పాపవస్య॒సం-వాఁ ఏ॒త-త్క్రి॑యతే॒ యచ్ఛ్రేయ॑సా చ॒ పాపీ॑యసా చ సమా॒న-ఙ్కర్మ॑ కు॒ర్వన్తి॒ పాపీ॑యా॒న్॒.- [పాపీ॑యాన్, హ్యశ్వా᳚-ద్గర్ద॒భో-ఽశ్వ॒-] 6
-హ్యశ్వా᳚-ద్గర్ద॒భో-ఽశ్వ॒-మ్పూర్వ॑-న్నయన్తి పాపవస్య॒-సస్య॒ వ్యావృ॑త్త్యై॒ తస్మా॒చ్ఛ్రేయాగ్ం॑స॒-మ్పాపీ॑యా-న్ప॒శ్చాదన్వే॑తి బ॒హుర్వై భవ॑తో॒ భ్రాతృ॑వ్యో॒ భవ॑తీవ॒ ఖలు॒ వా ఏ॒ష యో᳚-ఽగ్ని-ఞ్చి॑ను॒తే వ॒జ్ర్యశ్వః॑ ప్ర॒తూర్వ॒న్నేహ్య॑వ॒-క్రామ॒న్న-శ॑స్తీ॒రిత్యా॑హ॒ వజ్రే॑ణై॒వ పా॒ప్మాన॒-మ్భ్రాతృ॑వ్య॒మవ॑ క్రామతి రు॒ద్రస్య॒ గాణ॑పత్యా॒దిత్యా॑హ రౌ॒ద్రా వై ప॒శవో॑ రు॒ద్రాదే॒వ [ ] 7
ప॒శూ-న్ని॒ర్యాచ్యా॒-ఽఽత్మనే॒ కర్మ॑ కురుతే పూ॒ష్ణా స॒యుజా॑ స॒హేత్యా॑హ పూ॒షా వా అద్ధ్వ॑నాగ్ం సన్నే॒తా సమ॑ష్ట్యై॒ పురీ॑షాయతనో॒ వా ఏ॒ష యద॒గ్నిరఙ్గి॑రసో॒ వా ఏ॒తమగ్రే॑ దే॒వతా॑నా॒గ్ం॒ సమ॑భర-న్పృథి॒వ్యా-స్స॒ధస్థా॑ద॒గ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑-మఙ్గిర॒స్వ-దచ్ఛే॒హీత్యా॑హ॒ సాయ॑తనమే॒వైన॑-న్దే॒వతా॑భి॒-స్స-మ్భ॑రత్య॒గ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑-మఙ్గిర॒స్వ- దచ్ఛే॑మ॒ ఇత్యా॑హ॒ యేన॑ [ ] 8
స॒ఙ్గచ్ఛ॑తే॒ వాజ॑మే॒వాస్య॑ వృఙ్క్తే ప్ర॒జాప॑తయే ప్రతి॒ప్రోచ్యా॒గ్ని-స్స॒మ్భృత్య॒ ఇత్యా॑హురి॒యం-వైఁ ప్ర॒జాప॑తి॒స్తస్యా॑ ఏ॒తచ్ఛ్రోత్రం॒-యఁద్వ॒ల్మీకో॒-ఽగ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑-మఙ్గిర॒స్వ-ద్భ॑రిష్యామ॒ ఇతి॑ వల్మీకవ॒పాముప॑ తిష్ఠతే సా॒క్షాదే॒వ ప్ర॒జాప॑తయే ప్రతి॒ప్రోచ్యా॒-ఽగ్నిగ్ం స-మ్భ॑రత్య॒గ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑-మఙ్గిర॒స్వ-ద్భ॑రామ॒ ఇత్యా॑హ॒ యేన॑ స॒గఞ్చ్ఛ॑తే॒ వాజ॑మే॒వాస్య॑ వృ॒ఙ్క్తే ఽన్వ॒గ్నిరు॒షసా॒మగ్ర॑- [-ఽన్వ॒గ్నిరు॒షసా॒మగ్ర᳚మ్, అ॒ఖ్య॒దిత్యా॒హా-] 9
-మఖ్య॒దిత్యా॒హా-ను॑ఖ్యాత్యా ఆ॒గత్య॑ వా॒జ్యద్ధ్వ॑న ఆ॒క్రమ్య॑ వాజి-న్పృథి॒వీమిత్యా॑హే॒చ్ఛత్యే॒వైన॒-మ్పూర్వ॑యా వి॒న్దత్యుత్త॑రయా॒ ద్వాభ్యా॒మా క్ర॑మయతి॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యా॒ అను॑రూపాభ్యా॒-న్తస్మా॒దను॑రూపాః ప॒శవః॒ ప్రజా॑యన్తే॒ ద్యౌస్తే॑ పృ॒ష్ఠ-మ్పృ॑థి॒వీ స॒ధస్థ॒మిత్యా॑హై॒భ్యో వా ఏ॒తం-లోఁ॒కేభ్యః॑ ప్ర॒జాప॑తి॒-స్సమై॑రయ-ద్రూ॒పమే॒వాస్యై॒-తన్మ॑హి॒మానం॒-వ్యాఁచ॑ష్టే వ॒జ్రీ వా ఏ॒ష యదశ్వో॑ ద॒-ద్భిర॒న్యతో॑దద్భ్యో॒ భూయాం॒-లోఁమ॑భిరుభ॒యాద॑ద్భ్యో॒ య-న్ద్వి॒ష్యా-త్తమ॑ధస్ప॒ద-న్ధ్యా॑యే॒-ద్వజ్రే॑ణై॒వైనగ్గ్॑ స్తృణుతే ॥ 10 ॥
(ఆ॒హ॒ - పాపీ॑యాన్ - రు॒ద్రాదే॒వ - యేనా - ఽగ్రం॑ - ఁవ॒జ్రీ వై - స॒ప్తద॑శ చ) (అ. 2)
ఉత్క్రా॒మో-ద॑క్రమీ॒దితి॒ ద్వాభ్యా॒ముత్క్ర॑మయతి॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యా॒ అను॑రూపాభ్యా॒-న్తస్మా॒దను॑రూపాః ప॒శవః॒ ప్రజా॑యన్తే॒ ఽప ఉప॑ సృజతి॒ యత్ర॒ వా ఆప॑ ఉప॒ గచ్ఛ॑న్తి॒ తదోష॑ధయః॒ ప్రతి॑ తిష్ఠ॒న్త్యోష॑ధీః ప్రతి॒తిష్ఠ॑న్తీః ప॒శవో-ఽను॒ ప్రతి॑ తిష్ఠన్తి ప॒శూన్. య॒జ్ఞో య॒జ్ఞం-యఁజ॑మానో॒ యజ॑మాన-మ్ప్ర॒జాస్తస్మా॑ద॒ప ఉప॑ సృజతి॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై॒ యద॑ద్ధ్వ॒ర్యు-ర॑న॒గ్నావాహు॑తి-ఞ్జుహు॒యాద॒న్ధో᳚ ఽద్ధ్వ॒ర్యు- [-ఽద్ధ్వ॒ర్యుః, స్యా॒-ద్రక్షాగ్ం॑సి] 11
-స్స్యా॒-ద్రక్షాగ్ం॑సి య॒జ్ఞగ్ం హ॑న్యు॒ర్॒హిర॑ణ్యము॒పాస్య॑ జుహోత్యగ్ని॒వత్యే॒వ జు॑హోతి॒ నాన్ధో᳚-ఽద్ధ్వ॒ర్యుర్భవ॑తి॒ న య॒జ్ఞగ్ం రక్షాగ్ం॑సి ఘ్నన్తి॒ జిఘ॑ర్మ్య॒గ్ని-మ్మన॑సా ఘృ॒తేనేత్యా॑హ॒ మన॑సా॒ హి పురు॑షో య॒జ్ఞమ॑భి॒గచ్ఛ॑తి ప్రతి॒క్ష్యన్త॒-మ్భువ॑నాని॒ విశ్వేత్యా॑హ॒ సర్వ॒గ్గ్॒ హ్యే॑ష ప్ర॒త్య-ఙ్క్షేతి॑ పృ॒థు-న్తి॑ర॒శ్చా వయ॑సా బృ॒హన్త॒మిత్యా॒హా-ఽల్పో॒ హ్యే॑ష జా॒తో మ॒హా- [మ॒హాన్, భవ॑తి॒] 12
-న్భవ॑తి॒ వ్యచి॑ష్ఠ॒మన్నగ్ం॑ రభ॒సం-విఁదా॑న॒మిత్యా॒హా ఽన్న॑మే॒వా-ఽస్మై᳚ స్వదయతి॒ సర్వ॑మస్మై స్వదతే॒ య ఏ॒వం-వేఁదా ఽఽత్వా॑ జిఘర్మి॒ వచ॑సా ఘృ॒తేనేత్యా॑హ॒ తస్మా॒-ద్య-త్పురు॑షో॒ మన॑సా-ఽభి॒గచ్ఛ॑తి॒ త-ద్వా॒చా వ॑దత్య ర॒క్షసేత్యా॑హ॒ రక్ష॑సా॒మప॑హత్యై॒ మర్య॑శ్రీ-స్స్పృహ॒య-ద్వ॑ర్ణో అ॒గ్నిరిత్యా॒హా-ప॑చితిమే॒వా-ఽస్మి॑-న్దధా॒త్య-ప॑చితిమా-న్భవతి॒ య ఏ॒వం- [య ఏ॒వమ్, వేద॒ మన॑సా॒ త్వై] 13
-ఁవేద॒ మన॑సా॒ త్వై తామాప్తు॑మర్​హతి॒ యామ॑ద్ధ్వ॒ర్యుర॑-న॒గ్నావాహు॑తి-ఞ్జు॒హోతి॒ మన॑స్వతీభ్యా-ఞ్జుహో॒త్యాహు॑త్యో॒రాప్త్యై॒ ద్వాభ్యా॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత్యై యజ్ఞము॒ఖే య॑జ్ఞముఖే॒ వై క్రి॒యమా॑ణే య॒జ్ఞగ్ం రక్షాగ్ం॑సి జిఘాగ్ం సన్త్యే॒తర్​హి॒ ఖలు॒ వా ఏ॒త-ద్య॑జ్ఞము॒ఖం-యఁర్​హ్యే॑న॒-దాహు॑తి-రశ్ఞు॒తే పరి॑ లిఖతి॒ రక్ష॑సా॒మప॑హత్యై తి॒సృభిః॒ పరి॑ లిఖతి త్రి॒వృద్వా అ॒గ్నిర్యావా॑నే॒వా-ఽగ్నిస్తస్మా॒-ద్రక్షా॒గ్॒స్యప॑ హన్తి [హన్తి, గా॒య॒త్రి॒యా పరి॑] 14
గాయత్రి॒యా పరి॑ లిఖతి॒ తేజో॒ వై గా॑య॒త్రీ తేజ॑సై॒వైన॒-మ్పరి॑గృహ్ణాతి త్రి॒ష్టుభా॒ పరి॑ లిఖతీన్ద్రి॒యం-వైఁ త్రి॒ష్టు-గి॑న్ద్రి॒యేణై॒వైన॒-మ్పరి॑ గృహ్ణాత్యను॒ష్టుభా॒ పరి॑ లిఖత్యను॒ష్టు-ఫ్సర్వా॑ణి॒ ఛన్దాగ్ం॑సి పరి॒భూః పర్యా᳚ప్త్యై మద్ధ్య॒తో॑-ఽను॒ష్టుభా॒ వాగ్వా అ॑ను॒ష్టు-ప్తస్మా᳚-న్మద్ధ్య॒తో వా॒చా వ॑దామో గాయత్రి॒యా ప్ర॑థ॒మయా॒ పరి॑ లిఖ॒త్యథా॑-ఽను॒ష్టుభా-ఽథ॑ త్రి॒ష్టుభా॒ తేజో॒ వై గా॑య॒త్రీ య॒జ్ఞో॑ ఽను॒ష్టుగి॑న్ద్రి॒య-న్త్రి॒ష్టు-ప్తేజ॑సా చై॒వేన్ద్రి॒యేణ॑ చోభ॒యతో॑ య॒జ్ఞ-మ్పరి॑ గృహ్ణాతి ॥ 15 ॥
(అ॒న్ధో᳚-ఽద్ధ్వ॒ర్యు - ర్మ॒హాన్ - భ॑వతి॒ య ఏ॒వగ్ం - హ॑న్తి - త్రి॒ష్టుభా॒ తేజో॒ వై గా॑య॒త్రీ - త్రయో॑దశ చ) (అ. 3)
దే॒వస్య॑ త్వా సవి॒తుః ప్ర॑స॒వ ఇతి॑ ఖనతి॒ ప్రసూ᳚త్యా॒ అథో॑ ధూ॒మ-మే॒వైతేన॑ జనయతి॒ జ్యోతి॑ష్మన్త-న్త్వా-ఽగ్నే సు॒ప్రతీ॑క॒-మిత్యా॑హ॒ జ్యోతి॑రే॒వైతేన॑ జనయతి॒ సో᳚-ఽగ్నిర్జా॒తః ప్ర॒జా-శ్శు॒చా-ఽఽర్ప॑య॒-త్త-న్దే॒వా అ॑ర్ధ॒ర్చేనా॑-శమయఞ్ఛి॒వ-మ్ప్ర॒జాభ్యో-ఽహిగ్ం॑ సన్త॒మిత్యా॑హ ప్ర॒జాభ్య॑ ఏ॒వైనగ్ం॑ శమయతి॒ ద్వాభ్యా᳚-ఙ్ఖనతి॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యా అ॒పా-మ్పృ॒ష్ఠమ॒సీతి॑ పుష్కరప॒ర్ణమా [పుష్కరప॒ర్ణమా, హ॒ర॒త్య॒పాం-వాఁ] 16
హ॑రత్య॒పాం-వాఁ ఏ॒త-త్పృ॒ష్ఠం-యఁ-త్పు॑ష్కరప॒ర్ణగ్ం రూ॒పేణై॒వైన॒దా హ॑రతి పుష్కరప॒ర్ణేన॒ స-మ్భ॑రతి॒ యోని॒ర్వా అ॒గ్నేః పు॑ష్కరప॒ర్ణగ్ం సయో॑నిమే॒వాగ్నిగ్ం సమ్భ॑రతి కృష్ణాజి॒నేన॒ సమ్భ॑రతి య॒జ్ఞో వై కృ॑ష్ణాజి॒నం-యఁ॒జ్ఞేనై॒వ య॒జ్ఞగ్ం సమ్భ॑రతి॒ య-ద్గ్రా॒మ్యాణా᳚-మ్పశూ॒నా-ఞ్చర్మ॑ణా స॒మ్భరే᳚-ద్గ్రా॒మ్యా-న్ప॒శూఞ్ఛు॒చా-ఽర్ప॑యే-త్కృష్ణాజి॒నేన॒ సమ్భ॑రత్యార॒ణ్యానే॒వ ప॒శూ- [ప॒శూన్, శు॒చా-ఽర్ప॑యతి॒] 17
-ఞ్ఛు॒చా-ఽర్ప॑యతి॒ తస్మా᳚-థ్స॒మావ॑-త్పశూ॒నా-మ్ప్ర॒జాయ॑మానానా-మార॒ణ్యాః ప॒శవః॒ కనీ॑యాగ్ంస-శ్శు॒చా హ్యృ॑తా లో॑మ॒త-స్సమ్భ॑ర॒త్యతో॒ హ్య॑స్య॒ మేద్ధ్య॑-ఙ్కృష్ణాజి॒న-ఞ్చ॑ పుష్కరప॒ర్ణ-ఞ్చ॒ సగ్గ్​ స్తృ॑ణాతీ॒యం-వైఁ కృ॑ష్ణాజి॒నమ॒సౌ పు॑ష్కరప॒ర్ణ-మా॒భ్యా-మే॒వైన॑-ముభ॒యతః॒ పరి॑గృహ్ణాత్య॒-గ్నిర్దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత॒ తమథ॒ర్వా-ఽన్వ॑పశ్య॒దథ॑ర్వా త్వా ప్రథ॒మో నిర॑మన్థదగ్న॒ ఇ- [నిర॑మన్థదగ్న॒ ఇతి॑, ఆ॒హ॒ య ఏ॒వైన॑-] 18
-త్యా॑హ॒ య ఏ॒వైన॑-మ॒న్వప॑శ్య॒-త్తేనై॒వైన॒గ్ం॒ సమ్భ॑రతి॒ త్వామ॑గ్నే॒ పుష్క॑రా॒దధీత్యా॑హ పుష్కరప॒ర్ణే హ్యే॑న॒ముప॑శ్రిత॒-మవి॑న్ద॒-త్తము॑ త్వా ద॒ద్ధ్యఙ్ఙృషి॒రిత్యా॑హ ద॒ద్ధ్యఙ్ వా ఆ॑థర్వ॒ణ-స్తే॑జ॒స్వ్యా॑సీ॒-త్తేజ॑ ఏ॒వాస్మి॑-న్దధాతి॒ తము॑ త్వా పా॒థ్యో వృషేత్యా॑హ॒ పూర్వ॑మే॒వోది॒త-ముత్త॑రేణా॒భి గృ॑ణాతి [గృ॑ణాతి, చ॒త॒సృభి॒-స్సమ్భ॑రతి] 19
20
చత॒సృభి॒-స్సమ్భ॑రతి చ॒త్వారి॒ ఛన్దాగ్ం॑సి॒ ఛన్దో॑భిరే॒వ గా॑య॒త్రీభి॑ర్బ్రాహ్మ॒ణస్య॑ గాయ॒త్రో హి బ్రా᳚హ్మ॒ణ-స్త్రి॒ష్టుగ్భీ॑ రాజ॒న్య॑స్య॒ త్రైష్టు॑భో॒ హి రా॑జ॒న్యో॑ య-ఙ్కా॒మయే॑త॒ వసీ॑యాన్-థ్స్యా॒దిత్యు॒భయీ॑భి॒స్తస్య॒ సమ్భ॑రే॒-త్తేజ॑శ్చై॒వా-ఽస్మా॑ ఇన్ద్రి॒య-ఞ్చ॑ స॒మీచీ॑ దధాత్యష్టా॒భి-స్సమ్భ॑రత్య॒ష్టాక్ష॑రా గాయ॒త్రీ గా॑య॒త్రో᳚ ఽగ్నిర్యావా॑నే॒వా-ఽగ్నిస్తగ్ం సమ్భ॑రతి॒ సీద॑ హోత॒రిత్యా॑- -హ దే॒వతా॑ ఏ॒వాస్మై॒ సగ్ం సా॑దయతి॒ ని హోతేతి॑ మను॒ష్యా᳚న్-థ్సగ్ం సీ॑ద॒స్వేతి॒ వయాగ్ం॑సి॒ జని॑ష్వా॒ హి జేన్యో॒ అగ్రే॒ అహ్నా॒మిత్యా॑హ దేవ మను॒ష్యానే॒వా-ఽస్మై॒ సగ్ంస॑న్నా॒-న్ప్రజ॑నయతి ॥ 20
(ఐ - వ ప॒శూ - నితి॑ - గృణాతి - హోత॒రితి॑ - స॒ప్తవిగ్ం॑శతిశ్చ) (అ. 4)
క్రూ॒రమి॑వ॒ వా అ॑స్యా ఏ॒త-త్క॑రోతి॒ య-త్ఖన॑త్య॒ప ఉప॑ సృజ॒త్యాపో॒ వై శా॒న్తా-శ్శా॒న్తాభి॑రే॒వా-ఽస్యై॒ శుచగ్ం॑ శమయతి॒ స-న్తే॑ వా॒యుర్మా॑త॒రిశ్వా॑ దధా॒త్విత్యా॑హ ప్రా॒ణో వై వా॒యుః ప్రా॒ణేనై॒వాస్యై᳚ ప్రా॒ణగ్ం స-న్ద॑ధాతి॒ స-న్తే॑ వా॒యురిత్యా॑హ॒ తస్మా᳚-ద్వా॒యుప్ర॑చ్యుతా ది॒వో వృష్టి॑రీర్తే॒ తస్మై॑ చ దేవి॒ వష॑డస్తు॒ [వష॑డస్తు, తుభ్య॒మిత్యా॑హ॒] 21
తుభ్య॒మిత్యా॑హ॒ షడ్వా ఋ॒తవ॑ ఋ॒తుష్వే॒వ వృష్టి॑-న్దధాతి॒ తస్మా॒-థ్సర్వా॑నృ॒తూన్. వ॑ర్​షతి॒ య-ద్వ॑షట్కు॒ర్యా-ద్యా॒తయా॑మా-ఽస్య వషట్కా॒ర-స్స్యా॒ద్యన్న వ॑షట్కు॒ర్యా-ద్రక్షాగ్ం॑సి య॒జ్ఞగ్ం హ॑న్యు॒ర్వడిత్యా॑హ ప॒రోక్ష॑మే॒వ వష॑-ట్కరోతి॒ నాస్య॑ యా॒తయా॑మా వషట్కా॒రో భవ॑తి॒ న య॒జ్ఞగ్ం రక్షాగ్ం॑సి ఘ్నన్తి॒ సుజా॑తో॒ జ్యోతి॑షా స॒హేత్య॑ను॒ష్టుభోప॑ నహ్యత్యను॒ష్టు- [నహ్యత్యను॒ష్టుప్, సర్వా॑ణి॒ ఛన్దాగ్ం॑సి॒] 22
-ఫ్సర్వా॑ణి॒ ఛన్దాగ్ం॑సి॒ ఛన్దాగ్ం॑సి॒ ఖలు॒ వా అ॒గ్నేః ప్రి॒యా త॒నూః ప్రి॒యయై॒వైన॑-న్త॒నువా॒ పరి॑ దధాతి॒ వేదు॑కో॒ వాసో॑ భవతి॒య ఏ॒వం-వేఁద॑ వారు॒ణో వా అ॒గ్నిరుప॑నద్ధ॒ ఉదు॑ తిష్ఠ స్వద్ధ్వరో॒ర్ధ్వ ఊ॒ షుణ॑ ఊ॒తయ॒ ఇతి॑ సావి॒త్రీభ్యా॒ము-త్తి॑ష్ఠతి సవి॒తృప్ర॑సూత ఏ॒వాస్యో॒ర్ధ్వాం-వఁ॑రుణమే॒నిము-థ్సృ॑జతి॒ ద్వాభ్యా॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత్యై॒ స జా॒తో గర్భో॑ అసి॒ [గర్భో॑ అసి, రోద॑స్యో॒రిత్యా॑హే॒మే] 23
రోద॑స్యో॒రిత్యా॑హే॒మే వై రోద॑సీ॒ తయో॑రే॒ష గర్భో॒ యద॒గ్ని-స్తస్మా॑-దే॒వమా॒హాగ్నే॒ చారు॒ర్విభృ॑త॒ ఓష॑ధీ॒ష్విత్యా॑హ య॒దా హ్యే॑తం-విఁ॒భర॒న్త్యథ॒ చారు॑తరో॒ భవ॑తి॒ ప్ర మా॒తృభ్యో॒ అధి॒ కని॑క్రద-ద్గా॒ ఇత్యా॒హౌష॑ధయో॒ వా అ॑స్య మా॒తర॒స్తాభ్య॑ ఏ॒వైన॒-మ్ప్రచ్యా॑వయతి స్థి॒రో భ॑వ వీ॒డ్వ॑ఙ్గ॒ ఇతి॑ గర్ద॒భ ఆ సా॑దయతి॒ [ఆ సా॑దయతి, స-న్న॑హ్యత్యే॒వైన॑-] 24
స-న్న॑హ్యత్యే॒వైన॑-మే॒తయా᳚ స్థే॒మ్నే గ॑ర్ద॒భేన॒ సమ్భ॑రతి॒ తస్మా᳚-ద్గర్ద॒భః ప॑శూ॒నా-మ్భా॑రభా॒రిత॑మో గర్ద॒భేన॒ స-మ్భ॑రతి॒ తస్మా᳚-ద్గర్ద॒భో-ఽప్య॑నాలే॒శే-ఽత్య॒న్యా-న్ప॒శూ-న్మే᳚ద్య॒త్యన్న॒గ్గ్॒ హ్యే॑నేనా॒-ఽర్కగ్ం స॒మ్భర॑న్తి గర్ద॒భేన॒ సమ్భ॑రతి॒ తస్మా᳚-ద్గర్ద॒భో ద్వి॒రేతా॒-స్సన్ కని॑ష్ఠ-మ్పశూ॒నా-మ్ప్రజా॑యతే॒-ఽగ్నిర్​హ్య॑స్య॒ యోని॑-న్ని॒ర్దహ॑తి ప్ర॒జాసు॒ వా ఏ॒ష ఏ॒తర్​హ్యారూ॑ఢ॒- [ఏ॒తర్​హ్యారూ॑ఢః, స ఈ᳚శ్వ॒రః ప్ర॒జా-శ్శు॒చా] 25
-స్స ఈ᳚శ్వ॒రః ప్ర॒జా-శ్శు॒చా ప్ర॒దహః॑ శి॒వో భ॑వ ప్ర॒జాభ్య॒ ఇత్యా॑హ ప్ర॒జాభ్య॑ ఏ॒వైనగ్ం॑ శమయతి॒ మాను॑షీభ్య॒స్త్వమ॑ఙ్గిర॒ ఇత్యా॑హ మాన॒వ్యో॑ హి ప్ర॒జా మా ద్యావా॑పృథి॒వీ అ॒భి శూ॑శుచో॒ మా-ఽన్తరి॑క్ష॒-మ్మా వన॒స్పతీ॒నిత్యా॑హై॒భ్య ఏ॒వైనం॑-లోఁ॒కేభ్యః॑ శమయతి॒ ప్రైతు॑ వా॒జీ కని॑క్రద॒దిత్యా॑హ వా॒జీ హ్యే॑ష నాన॑ద॒-ద్రాస॑భః॒ పత్వే- [పత్వేతి, ఆ॒హ॒ రాస॑భ॒ ఇతి॒] 26
-త్యా॑హ॒ రాస॑భ॒ ఇతి॒ హ్యే॑తమృష॒యో-ఽవ॑ద॒-న్భర॑న్న॒గ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑మిత్యా॑హా॒-ఽగ్నిగ్గ్​ హ్యే॑ష భర॑తి॒ మా పా॒ద్యాయు॑షః పు॒రేత్యా॒హా-ఽఽయు॑రే॒వా-ఽస్మి॑-న్దధాతి॒ తస్మా᳚-ద్గర్ద॒భ-స్సర్వ॒మాయు॑రేతి॒ తస్మా᳚-ద్గర్ద॒భే పు॒రా-ఽఽయు॑షః॒ ప్రమీ॑తే బిభ్యతి॒ వృషా॒-ఽగ్నిం-వృఁష॑ణ॒-మ్భర॒న్నిత్యా॑హ॒ వృషా॒ హ్యే॑ష వృషా॒-ఽగ్నిర॒పా-ఙ్గర్భగ్ం॑ - [వృషా॒-ఽగ్నిర॒పా-ఙ్గర్భ᳚మ్, స॒ము॒ద్రియ॒-] 27
సము॒ద్రియ॒-మిత్యా॑హా॒-ఽపాగ్​ హ్యే॑ష గర్భో॒ యద॒గ్నిరగ్న॒ ఆ యా॑హి వీ॒తయ॒ ఇతి॒ వా ఇ॒మౌ లో॒కౌ వ్యై॑తా॒మగ్న॒ ఆ యా॑హి వీ॒తయ॒ ఇతి॒ యదాహా॒ ఽనయో᳚ర్లో॒కయో॒-ర్వీత్యై॒ ప్రచ్యు॑తో॒ వా ఏ॒ష ఆ॒యత॑నా॒దగ॑తః ప్రతి॒ష్ఠాగ్ం స ఏ॒తర్​హ్య॑ద్ధ్వ॒ర్యు-ఞ్చ॒ యజ॑మాన-ఞ్చ ద్ధ్యాయత్యృ॒తగ్ం స॒త్యమిత్యా॑హే॒యం-వాఁ ఋ॒తమ॒సౌ [ ] 28
స॒త్యమ॒నయో॑రే॒వైన॒-మ్ప్రతి॑ ష్ఠాపయతి॒ నా-ఽఽర్తి॒మార్చ్ఛ॑త్యద్ధ్వ॒ర్యుర్న యజ॑మానో॒ వరు॑ణో॒ వా ఏ॒ష యజ॑మానమ॒భ్యైతి॒ యద॒గ్నిరుప॑నద్ధ॒ ఓష॑ధయః॒ ప్రతి॑ గృహ్ణీతా॒గ్నిమే॒త-మిత్యా॑హ॒ శాన్త్యై॒ వ్యస్య॒న్ విశ్వా॒ అమ॑తీ॒రరా॑తీ॒-రిత్యా॑హ॒ రక్ష॑సా॒మప॑హత్యై ని॒షీద॑-న్నో॒ అప॑ దుర్మ॒తిగ్ం హ॑న॒దిత్యా॑హ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యా॒ ఓష॑ధయః॒ ప్రతి॑మోదద్ధ్వ- [ప్రతి॑మోదద్ధ్వమ్, ఏ॒న॒మిత్యా॒హౌష॑ధయో॒] 29
-మేన॒మిత్యా॒హౌష॑ధయో॒ వా అ॒గ్నేర్భా॑గ॒ధేయ॒-న్తాభి॑రే॒వైన॒గ్ం॒ సమ॑ర్ధయతి॒ పుష్పా॑వతీ-స్సుపిప్ప॒లా ఇత్యా॑హ॒ తస్మా॒దోష॑ధయః॒ ఫల॑-ఙ్గృహ్ణన్త్య॒ యం-వోఁ॒ గర్భ॑ ఋ॒త్వియః॑ ప్ర॒త్నగ్ం స॒ధస్థ॒మా-ఽస॑ద॒దిత్యా॑హ॒ యాభ్య॑ ఏ॒వైన॑-మ్ప్రచ్యా॒వయ॑తి॒ తాస్వే॒వైన॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠాపయతి॒ ద్వాభ్యా॑ము॒పావ॑హరతి॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై ॥ 30 ॥
(అ॒స్త్వ॒ - ను॒ష్టు - బ॑సి - సాదయ॒త్యా - రూ॑ఢః॒-పత్వేతి॒-గర్భ॑-మ॒సౌ - మో॑దద్ధ్వం॒ - ద్విచ॑త్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 5)
వా॒రు॒ణో వా అ॒గ్నిరుప॑నద్ధో॒ వి పాజ॒సేతి॒ విస్రగ్ం॑సయతి సవి॒తృప్ర॑సూత ఏ॒వాస్య॒ విషూ॑చీం-వఁరుణమే॒నిం-విఁసృ॑జత్య॒ప ఉప॑ సృజ॒త్యాపో॒ వై శా॒న్తా-శ్శా॒న్తాభి॑రే॒వాస్య॒ శుచగ్ం॑ శమయతి తి॒సృభి॒రుప॑ సృజతి త్రి॒వృద్వా అ॒గ్నిర్యావా॑నే॒వా-గ్నిస్తస్య॒ శుచగ్ం॑ శమయతి మి॒త్ర-స్స॒గ్ం॒సృజ్య॑ పృథి॒వీమిత్యా॑హ మి॒త్రో వై శి॒వో దే॒వానా॒-న్తేనై॒వై- [దే॒వానా॒-న్తేనై॒వ, ఏ॒న॒గ్ం॒ సగ్ం సృ॑జతి॒] 31
-న॒గ్ం॒ సగ్ం సృ॑జతి॒ శాన్త్యై॒ యద్గ్రా॒మ్యాణా॒-మ్పాత్రా॑ణా-ఙ్క॒పాలై᳚-స్సగ్ంసృ॒జే-ద్గ్రా॒మ్యాణి॒ పాత్రా॑ణి శు॒చా-ఽర్ప॑యేదర్మకపా॒లై-స్సగ్ం సృ॑జత్యే॒తాని॒ వా అ॑నుపజీవనీ॒యాని॒ తాన్యే॒వ శు॒చా-ఽర్ప॑యతి॒ శర్క॑రాభి॒-స్సగ్ం సృ॑జతి॒ ధృత్యా॒ అథో॑ శ॒న్త్వాయా॑ జలో॒మై-స్సగ్ం సృ॑జత్యే॒షా వా అ॒గ్నేః ప్రి॒యా త॒నూర్యద॒జా ప్రి॒యయై॒వైన॑-న్త॒నువా॒ సగ్ం సృ॑జ॒త్యథో॒ తేజ॑సా కృష్ణాజి॒నస్య॒ లోమ॑భి॒-స్సగ్ం - [లోమ॑భి॒-స్సమ్, సృ॒జ॒తి॒ య॒జ్ఞో వై] 32
సృ॑జతి య॒జ్ఞో వై కృ॑ష్ణాజి॒నం-యఁ॒జ్ఞేనై॒వ య॒జ్ఞగ్ం సగ్ం సృ॑జతి రు॒ద్రా-స్స॒భృత్య॑ పృథి॒వీమిత్యా॑హై॒తా వా ఏ॒త-న్దే॒వతా॒ అగ్రే॒ సమ॑భర॒-న్తాభి॑రే॒వైన॒గ్ం॒ సమ్భ॑రతి మ॒ఖస్య॒ శిరో॒-ఽసీత్యా॑హ య॒జ్ఞో వై మ॒ఖస్తస్యై॒త-చ్ఛిరో॒ యదు॒ఖా తస్మా॑దే॒వమా॑హ య॒జ్ఞస్య॑ ప॒దే స్థ॒ ఇత్యా॑హ య॒జ్ఞస్య॒ హ్యే॑తే [ ] 33
ప॒దే అథో॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై॒ ప్రా-ఽన్యాభి॒-ర్యచ్ఛ॒త్యన్వ॒న్యై-ర్మ॑న్త్రయతే మిథున॒త్వాయ॒ త్ర్యు॑ద్ధి-ఙ్కరోతి॒ త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కా ఏ॒షాం-లోఁ॒కానా॒మాప్త్యై॒ ఛన్దో॑భిః కరోతి వీ॒ర్యం॑-వైఁ ఛన్దాగ్ం॑సి వీ॒ర్యే॑ణై॒వైనా᳚-ఙ్కరోతి॒ యజు॑షా॒ బిల॑-ఙ్కరోతి॒ వ్యావృ॑త్త్యా॒ ఇయ॑తీ-ఙ్కరోతి ప్ర॒జాప॑తినా యజ్ఞము॒ఖేన॒ సమ్మి॑తా-న్ద్విస్త॒నా-ఙ్క॑రోతి॒ యావా॑పృథి॒వ్యోర్దోహా॑య॒ చతుః॑స్తనా-ఙ్కరోతి పశూ॒నా-న్దోహా॑యా॒ష్టాస్త॑నా-ఙ్కరోతి॒ ఛన్ద॑సా॒-న్దోహా॑య॒ నవా᳚శ్రి-మభి॒చర॑తః కుర్యా-త్త్రి॒వృత॑మే॒వ వజ్రగ్ం॑ స॒మ్భృత్య॒ భ్రాతృ॑వ్యాయ॒ ప్రహ॑రతి॒ స్తృత్యై॑ కృ॒త్వాయ॒ సా మ॒హీము॒ఖామితి॒ ని ద॑ధాతి దే॒వతా᳚స్వే॒వైనా॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠాపయతి ॥ 34 ॥
(తేనై॒వ - లోమ॑భి॒-స్స - మే॒తే - అ॑భి॒చర॑త॒ - ఏక॑విగ్ంశతిశ్చ) (అ. 6)
స॒ప్తభి॑ర్ధూపయతి స॒ప్త వై శీ॑ర్​ష॒ణ్యాః᳚ ప్రా॒ణా-శ్శిర॑ ఏ॒త-ద్య॒జ్ఞస్య॒ యదు॒ఖా శీ॒ర్॒షన్నే॒వ య॒జ్ఞస్య॑ ప్రా॒ణా-న్ద॑ధాతి॒ తస్మా᳚-థ్స॒ప్త శీ॒ర్॒ష-న్ప్రా॒ణా అ॑శ్వశ॒కేన॑ ధూపయతి ప్రాజాప॒త్యో వా అశ్వః॑ సయోని॒త్వాయా-ది॑తి॒స్త్వేత్యా॑హే॒యం-వాఁ అది॑తి॒రది॑త్యై॒వాది॑త్యా-ఙ్ఖనత్య॒స్యా అక్రూ॑రఙ్కారాయ॒ న హి స్వ-స్స్వగ్ం హి॒నస్తి॑ దే॒వానా᳚-న్త్వా॒ పత్నీ॒రిత్యా॑హ దే॒వానాం॒- [దే॒వానా᳚మ్, వా ఏ॒తా-మ్పత్న॒యో-ఽగ్రే॑-ఽ] 35
-ఁవా ఏ॒తా-మ్పత్న॒యో-ఽగ్రే॑-ఽ-కుర్వ॒-న్తాభి॑రే॒వైనా᳚-న్దధాతి ధి॒షణా॒స్త్వేత్యా॑హ వి॒ద్యా వై ధి॒షణా॑ వి॒ద్యాభి॑-రే॒వైనా॑-మ॒భీన్ధే॒ గ్నాస్త్వేత్యా॑హ॒ ఛన్దాగ్ం॑సి॒ వై గ్నా శ్ఛన్దో॑భి-రే॒వైనాగ్॑ శ్రపయతి॒ వరూ᳚త్రయ॒స్త్వేత్యా॑హ॒ హోత్రా॒ వై వరూ᳚త్రయో॒ హోత్రా॑భిరే॒వైనా᳚-మ్పచతి॒ జన॑య॒స్త్వేత్యా॑హ దే॒వానాం॒-వైఁ పత్నీ॒- [పత్నీః᳚, జన॑య॒స్తాభి॑-] 36
-ర్జన॑య॒స్తాభి॑-రే॒వైనా᳚-మ్పచతి ష॒డ్భిః ప॑చతి॒ షడ్వా ఋ॒తవ॑ ఋ॒తుభి॑రే॒వైనా᳚-మ్పచతి॒ ద్విః పచ॒న్త్విత్యా॑హ॒ తస్మా॒-ద్ద్వి-స్సం॑​వఁథ్స॒రస్య॑ స॒స్య-మ్ప॑చ్యతే వారు॒ణ్యు॑ఖా-ఽభీద్ధా॑ మై॒త్రియోపై॑తి॒ శాన్త్యై॑ దే॒వస్త్వా॑ సవి॒తో-ద్వ॑ప॒త్విత్యా॑హ సవి॒తృప్ర॑సూత ఏ॒వైనా॒-మ్బ్రహ్మ॑ణా దే॒వతా॑భి॒రు-ద్వ॑ప॒త్యప॑ద్యమానా పృథి॒వ్యాశా॒ దిశ॒ ఆ పృ॒ణే- [ఆ పృ॒ణ, ఇత్యా॑హ॒] 37
-త్యా॑హ॒ తస్మా॑ద॒గ్ని-స్సర్వా॒ దిశో-ఽను॒ విభా॒త్యుత్తి॑ష్ఠ బృహ॒తీ భ॑వో॒ర్ధ్వా తి॑ష్ఠ ధ్రు॒వా త్వమిత్యా॑హ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యా అసు॒ర్య॑-మ్పాత్ర॒మనా᳚చ్ఛృణ్ణ॒మా-చ్ఛృ॑ణత్తి దేవ॒త్రా-ఽక॑రజక్షీ॒రేణా-ఽఽచ్ఛృ॑ణత్తి పర॒మం-వాఁ ఏ॒త-త్పయో॒ యద॑జక్షీ॒ర-మ్ప॑ర॒మేణై॒వైనా॒-మ్పయ॒సా-ఽఽచ్ఛృ॑ణత్తి॒ యజు॑షా॒ వ్యావృ॑త్త్యై॒ ఛన్దో॑భి॒రా చ్ఛృ॑ణత్తి॒ ఛన్దో॑భి॒ర్వా ఏ॒షా క్రి॑యతే॒ ఛన్దో॑భిరే॒వ ఛన్దా॒గ్॒స్యా చ్ఛృ॑ణత్తి ॥ 38 ॥
(ఆ॒హ॒ దే॒వానాం॒ - ఁవై పత్నీః᳚ - పృణై॒ - షా - షట్ చ॑) (అ. 7)
ఏక॑విగ్ంశత్యా॒ మాషైః᳚ పురుషశీ॒ర్॒ష-మచ్ఛై᳚త్యమే॒ద్ధ్యా వై మాషా॑ అమే॒ద్ధ్య-మ్పు॑రుషశీ॒ర్॒ష-మ॑మే॒ద్ధ్యైరే॒వా-స్యా॑-మే॒ద్ధ్య-న్ని॑రవ॒దాయ॒ మేద్ధ్య॑-ఙ్కృ॒త్వా ఽఽహ॑ర॒త్యేక॑విగ్ంశతి-ర్భవన్త్యేకవి॒గ్ం॒శో వై పురు॑షః॒ పురు॑ష॒స్యా-ఽఽప్త్యై॒ వ్యృ॑ద్ధం॒-వాఁ ఏ॒త-త్ప్రా॒ణైర॑మే॒ద్ధ్యం-యఁ-త్పు॑రుషశీ॒ర్॒షగ్ం స॑ప్త॒ధా వితృ॑ణ్ణాం-వఁల్మీకవ॒పా-మ్ప్రతి॒ ని ద॑ధాతి స॒ప్త వై శీ॑ర్​ష॒ణ్యాః᳚ ప్రా॒ణాః ప్రా॒ణైరే॒వైన॒-థ్సమ॑ర్ధయతి మేద్ధ్య॒త్వాయ॒ యావ॑న్తో॒ [యావ॑న్తః, వై మృ॒త్యుబ॑న్ధవ॒-] 39
వై మృ॒త్యుబ॑న్ధవ॒-స్తేషాం᳚-యఁ॒మ ఆధి॑పత్య॒-మ్పరీ॑యాయ యమగా॒థాభిః॒ పరి॑గాయతి య॒మాదే॒వైన॑-ద్వృఙ్క్తే తి॒సృభిః॒ పరి॑గాయతి॒ త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కా ఏ॒భ్య ఏ॒వైన॑ల్లో॒కేభ్యో॑ వృఙ్క్తే॒ తస్మా॒-ద్గాయ॑తే॒ న దేయ॒-ఙ్గాథా॒ హి త-ద్వృ॒ఙ్క్తే᳚ ఽగ్నిభ్యః॑ ప॒శూనా ల॑భతే॒ కామా॒ వా అ॒గ్నయః॒ కామా॑నే॒వావ॑ రున్ధే॒ య-త్ప॒శూ-న్నా-ఽఽలభే॒తా-ఽన॑వరుద్ధా అస్య [ ] 40
ప॒శవః॑ స్యు॒ర్య-త్పర్య॑గ్నికృతాను-థ్సృ॒జే-ద్య॑జ్ఞవేశ॒స-ఙ్కు॑ర్యా॒-ద్య-థ్సగ్గ్॑స్థా॒పయే᳚-ద్యా॒తయా॑మాని శీ॒ర్॒షాణి॑ స్యు॒ర్య-త్ప॒శూనా॒లభ॑తే॒ తేనై॒వ ప॒శూనవ॑ రున్ధే॒ య-త్పర్య॑గ్నికృతాను-థ్సృ॒జతి॑ శీ॒ర్​ష్ణా-మయా॑తయామత్వాయ ప్రాజాప॒త్యేన॒ సగ్గ్​ స్థా॑పయతి య॒జ్ఞో వై ప్ర॒జాప॑తిర్య॒జ్ఞ ఏ॒వ య॒జ్ఞ-మ్ప్రతి॑ష్ఠాపయతి ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత॒ స రి॑రిచా॒నో॑-ఽమన్యత॒ స ఏ॒తా ఆ॒ప్రీర॑పశ్య॒-త్తాభి॒ర్వై స ము॑ఖ॒త [స ము॑ఖ॒తః, ఆ॒త్మాన॒మా ఽప్రీ॑ణీత॒] 41
ఆ॒త్మాన॒మా ఽప్రీ॑ణీత॒ యదే॒తా ఆ॒ప్రియో॒ భవ॑న్తి య॒జ్ఞో వై ప్ర॒జాప॑తి-ర్య॒జ్ఞమే॒వైతాభి॑ర్ముఖ॒త ఆ ప్రీ॑ణా॒త్య-ప॑రిమితఛన్దసో భవ॒న్త్యప॑రిమితః ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జాప॑తే॒రాప్త్యా॑ ఊనాతిరి॒క్తా మి॑థు॒నాః ప్రజా᳚త్యై లోమ॒శం-వైఁ నామై॒తచ్ఛన్దః॑ ప్ర॒జాప॑తేః ప॒శవో॑ లోమ॒శాః ప॒శూనే॒వా-ఽవ॑ రున్ధే॒ సర్వా॑ణి॒ వా ఏ॒తా రూ॒పాణి॒ సర్వా॑ణి రూ॒పాణ్య॒గ్నౌ చిత్యే᳚ క్రియన్తే॒ తస్మా॑దే॒తా అ॒గ్నేశ్చిత్య॑స్య [అ॒గ్నేశ్చిత్య॑స్య, భ॒వ॒న్త్యేక॑విగ్ం శతిగ్ం] 42
భవ॒న్త్యేక॑విగ్ం శతిగ్ం సామిధే॒నీరన్వా॑హ॒ రుగ్వా ఏ॑కవి॒గ్ం॒శో రుచ॑మే॒వ గ॑చ్ఛ॒త్యథో᳚ ప్రతి॒ష్ఠామే॒వ ప్ర॑తి॒ష్ఠా హ్యే॑కవి॒గ్ం॒శ-శ్చతు॑ర్విగ్ంశతి॒మన్వా॑హ॒ చతు॑ర్విగ్ంశతిరర్ధమా॒సా-స్సం॑​వఁథ్స॒ర-స్సం॑​వఁథ్స॒రో᳚-ఽగ్నిర్వై᳚శ్వాన॒ర-స్సా॒క్షాదే॒వ వై᳚శ్వాన॒రమవ॑ రున్ధే॒ పరా॑చీ॒రన్వా॑హ॒ పరా॑ఙివ॒ హి సు॑వ॒ర్గో లో॒క-స్సమా᳚స్త్వా-ఽగ్న ఋ॒తవో॑ వర్ధయ॒న్త్విత్యా॑హ॒ సమా॑భిరే॒వా-ఽగ్నిం-వఁ॑ర్ధయ- [-ఽగ్నిం-వఁ॑ర్ధయతి, ఋ॒తుభిః॑ సం​వఁథ్స॒రం-విఁశ్వా॒] 43
-త్యృ॒తుభిః॑ సం​వఁథ్స॒రం-విఁశ్వా॒ ఆ భా॑హి ప్ర॒దిశః॑ పృథి॒వ్యా ఇత్యా॑హ॒ తస్మా॑ద॒గ్ని-స్సర్వా॒ దిశో-ఽను॒ విభా॑తి॒ ప్రత్యౌ॑హతామ॒శ్వినా॑ మృ॒త్యుమ॑స్మా॒దిత్యా॑హ మృ॒త్యుమే॒వా-ఽస్మా॒దప॑ నుద॒త్యుద్వ॒య-న్తమ॑స॒స్పరీత్యా॑హ పా॒ప్మా వై తమః॑ పా॒ప్మాన॑మే॒వాస్మా॒దప॑ హ॒న్త్యగ॑న్మ॒ జ్యోతి॑రుత్త॒మ-మిత్యా॑హా॒-ఽసౌ వా ఆ॑ది॒త్యో జ్యోతి॑రుత్త॒మ-మా॑ది॒త్యస్యై॒వ సాయు॑జ్య-ఙ్గచ్ఛతి॒ న సం॑​వఁథ్స॒రస్తి॑ష్ఠతి॒ నాస్య॒ శ్రీస్తి॑ష్ఠతి॒ యస్యై॒తాః క్రి॒యన్తే॒ జ్యోతి॑ష్మతీ-ముత్త॒మామన్వా॑హ॒ జ్యోతి॑రే॒వాస్మా॑ ఉ॒పరి॑ష్టా-ద్దధాతి సువ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్యాను॑ఖ్యాత్యై ॥ 44 ॥
(యావ॑న్తో - ఽస్య - ముఖ॒త - శ్చిత్య॑స్య - వర్ధయ - త్యాది॒త్యో᳚ - ఽష్టావిగ్ం॑శతిశ్చ) (అ. 8)
ష॒డ్భిర్దీ᳚క్షయతి॒ షడ్వా ఋ॒తవ॑ ఋ॒తుభి॑రే॒వైన॑-న్దీక్షయతి స॒ప్తభి॑ర్దీక్షయతి స॒ప్త ఛన్దాగ్ం॑సి॒ ఛన్దో॑భిరే॒వైన॑-న్దీక్షయతి॒ విశ్వే॑ దే॒వస్య॑ నే॒తురిత్య॑-ను॒ష్టుభో᳚త్త॒మయా॑ జుహోతి॒ వాగ్వా అ॑ను॒ష్టు-ప్తస్మా᳚-త్ప్రా॒ణానాం॒-వాఁగు॑త్త॒మై- క॑స్మాద॒క్షరా॒దనా᳚ప్త-మ్ప్రథ॒మ-మ్ప॒ద-న్తస్మా॒-ద్య-ద్వా॒చో-ఽనా᳚ప్త॒-న్తన్మ॑ను॒ష్యా॑ ఉప॑ జీవన్తి పూ॒ర్ణయా॑ జుహోతి పూ॒ర్ణ ఇ॑వ॒ హి ప్ర॒జాప॑తిః [ప్ర॒జాప॑తిః, ప్ర॒జాప॑తే॒రాపత్యై॒] 45
ప్ర॒జాప॑తే॒రాప్త్యై॒ న్యూ॑నయా జుహోతి॒ న్యూ॑నా॒ద్ధి ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అసృ॑జత ప్ర॒జానా॒గ్ం॒ సృష్ట్యై॒ యద॒ర్చిషి॑ ప్రవృ॒ఞ్జ్యా-ద్భూ॒తమవ॑ రున్ధీత॒ యదఙ్గా॑రేషు భవి॒ష్యదఙ్గా॑రేషు॒ ప్రవృ॑ణక్తి భవి॒ష్య దే॒వావ॑ రున్ధే భవి॒ష్యద్ధి భూయో॑ భూ॒తా-ద్ద్వాభ్యా॒-మ్ప్రవృ॑ణక్తి ద్వి॒పా-ద్యజ॑మానః॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై॒ బ్రహ్మ॑ణా॒ వా ఏ॒షా యజు॑షా॒ సమ్భృ॑తా॒ యదు॒ఖా సా యద్భిద్యే॒తా-ఽఽర్తి॒మార్చ్ఛే॒- [-ఽఽర్తి॒మార్చ్ఛే᳚త్, యజ॑మానో] 46
-ద్యజ॑మానో హ॒న్యేతా᳚-ఽస్య య॒జ్ఞో మిత్రై॒తాము॒ఖా-న్త॒పేత్యా॑హ॒ బ్రహ్మ॒ వై మి॒త్రో బ్రహ్మ॑న్నే॒వైనా॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠాపయతి॒ నా-ఽఽర్తి॒మార్చ్ఛ॑తి॒ యజ॑మానో॒ నాస్య॑ య॒జ్ఞో హ॑న్యతే॒ యది॒ భిద్యే॑త॒ తైరే॒వ క॒పాలై॒-స్సగ్ం సృ॑జే॒-థ్సైవ తతః॒ ప్రాయ॑శ్చిత్తి॒ర్యో గ॒తశ్రీ॒-స్స్యాన్మ॑థి॒త్వా తస్యావ॑ దద్ధ్యా-ద్భూ॒తో వా ఏ॒ష స స్వా- [ఏ॒ష స స్వామ్, దే॒వతా॒ముపై॑తి॒] 47
-న్దే॒వతా॒ముపై॑తి॒ యో భూతి॑కామ॒-స్స్యాద్య ఉ॒ఖాయై॑ స॒మ్భవే॒-థ్స ఏ॒వ తస్య॑ స్యా॒దతో॒ హ్యే॑ష స॒మ్భవ॑త్యే॒ష వై స్వ॑య॒మ్భూర్నామ॒ భవ॑త్యే॒వ య-ఙ్కా॒మయే॑త॒ భ్రాతృ॑వ్యమస్మై జనయేయ॒మిత్య॒-న్యత॒స్తస్యా॒-ఽఽహృత్యా-ఽవ॑ దద్ధ్యా-థ్సా॒క్షాదే॒వాస్మై॒ భ్రాతృ॑వ్య-ఞ్జనయత్యమ్బ॒రీషా॒దన్న॑ కామ॒స్యావ॑ దద్ధ్యాదమ్బ॒రీషే॒ వా అన్న॑-మ్భ్రియతే॒ సయో᳚న్యే॒వాన్న॒- [సయో᳚న్యే॒వాన్న᳚మ్, అవ॑ రున్ధే॒] 48
-మవ॑ రున్ధే॒ ముఞ్జా॒నవ॑ దధా॒త్యూర్గ్వై ముఞ్జా॒ ఊర్జ॑మే॒వాస్మా॒ అపి॑ దధాత్య॒గ్నిర్దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత॒ స క్రు॑ము॒క-మ్ప్రా-ఽవి॑శ-త్క్రుము॒కమవ॑ దధాతి॒ యదే॒వాస్య॒ తత్ర॒ న్య॑క్త॒-న్త దే॒వావ॑ రున్ధ॒ ఆజ్యే॑న॒ సం-యౌఁ᳚త్యే॒తద్వా అ॒గ్నేః ప్రి॒య-న్ధామ॒ యదాజ్య॑-మ్ప్రి॒యేణై॒వైన॒-న్ధామ్నా॒ సమ॑ర్ధయ॒త్యథో॒ తేజ॑సా॒ [తేజ॑సా, వై క॑కన్తీ॒మా ద॑ధాతి॒] 49
వై క॑ఙ్కతీ॒మా ద॑ధాతి॒ భా ఏ॒వావ॑ రున్ధే శమీ॒మయీ॒మా ద॑ధాతి॒ శాన్త్యై॒ సీద॒ త్వ-మ్మా॒తుర॒స్యా ఉ॒పస్థ॒ ఇతి॑ తి॒సృభి॑ర్జా॒తముప॑ తిష్ఠతే॒ త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కా ఏ॒ష్వే॑వ లో॒కేష్వా॒విద॑-ఙ్గచ్ఛ॒త్యథో᳚ ప్రా॒ణానే॒వా-ఽఽత్మ-న్ధ॑త్తే ॥ 50 ॥
( ప్ర॒జాప॑తి--ర్ ఋచ్ఛే॒థ్ - స్వా - మే॒వాన్నం॒ - తేజ॑సా॒ - చతు॑స్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 9)
న హ॑ స్మ॒ వై పు॒రా-ఽగ్నిరప॑రశువృక్ణ-న్దహతి॒ తద॑స్మై ప్రయో॒గ ఏ॒వర్​షి॑రస్వదయ॒-ద్యద॑గ్నే॒ యాని॒ కాని॒ చేతి॑ స॒మిధ॒మా ద॑ధా॒త్యప॑రశువృక్ణ-మే॒వాస్మై᳚ స్వదయతి॒ సర్వ॑మస్మై స్వదతే॒ య ఏ॒వం-వేఁదౌదు॑మ్బరీ॒మా ద॑ధా॒త్యూర్గ్వా ఉ॑దు॒మ్బర॒ ఊర్జ॑మే॒వాస్మా॒ అపి॑ దధాతి ప్ర॒జాప॑తిర॒గ్ని-మ॑సృజత॒ తగ్ం సృ॒ష్టగ్ం రక్షాగ్॑- [సృ॒ష్టగ్ం రక్షాగ్ం॑సి, అ॒జి॒ఘా॒గ్ం॒స॒న్​థ్స ఏ॒త-] 51
-స్యజిఘాగ్ంస॒న్​థ్స ఏ॒త-ద్రా᳚క్షో॒ఘ్నమ॑పశ్య॒-త్తేన॒ వై సరక్షా॒గ్॒స్యపా॑-ఽహత॒ య-ద్రా᳚క్షో॒ఘ్న-మ్భవ॑త్య॒గ్నేరే॒వ తేన॑ జా॒తా-ద్రక్షా॒గ్॒స్యప॑ హ॒న్త్యాశ్వ॑త్థీ॒మా ద॑ధాత్యశ్వ॒త్థో వై వన॒స్పతీ॑నాగ్ం సపత్నసా॒హో విజి॑త్యై॒ వైక॑ఙ్కతీ॒మా ద॑ధాతి॒ భా ఏ॒వావ॑ రున్ధే శమీ॒మయీ॒మా ద॑ధాతి॒ శాన్త్యై॒ సగ్ంశి॑త-మ్మే॒ బ్రహ్మోదే॑షా-మ్బా॒హూ అ॑తిర॒మిత్యు॑త్త॒మే ఔదు॑మ్బరీ [ఔదు॑మ్బరీ, వా॒చ॒య॒తి॒ బ్రహ్మ॑ణై॒వ] 52
వాచయతి॒ బ్రహ్మ॑ణై॒వ క్ష॒త్రగ్ం సగ్గ్​ శ్య॑తి క్ష॒త్రేణ॒ బ్రహ్మ॒ తస్మా᳚-ద్బ్రాహ్మ॒ణో రా॑జ॒న్య॑వా॒నత్య॒న్య-మ్బ్రా᳚హ్మ॒ణ-న్తస్మా᳚-ద్రాజ॒న్యో᳚ బ్రాహ్మ॒ణవా॒నత్య॒న్యగ్ం రా॑జ॒న్య॑-మ్మృ॒త్యుర్వా ఏ॒ష యద॒గ్నిర॒మృత॒గ్ం॒ హిర॑ణ్యగ్ం రు॒క్మమన్త॑ర॒-మ్ప్రతి॑ముఞ్చతే॒ ఽమృత॑మే॒వ మృ॒త్యోర॒న్తర్ధ॑త్త॒ ఏక॑విగ్ంశతినిర్బాధో భవ॒త్యేక॑విగ్ంశతి॒ర్వై దే॑వలో॒కా ద్వాద॑శ॒ మాసాః॒ పఞ్చ॒ర్తవ॒స్త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కా అ॒సావా॑ది॒త్య [అ॒సావా॑ది॒త్యః, ఏ॒క॒వి॒గ్ం॒శ ఏ॒తావ॑న్తో॒ వై] 53
ఏ॑కవి॒గ్ం॒శ ఏ॒తావ॑న్తో॒ వై దే॑వలో॒కాస్తేభ్య॑ ఏ॒వ భ్రాతృ॑వ్యమ॒న్తరే॑తి నిర్బా॒ధైర్వై దే॒వా అసు॑రా-న్నిర్బా॒ధే॑-ఽకుర్వత॒ తన్ని॑ర్బా॒ధానా᳚-న్నిర్బాధ॒త్వ-న్ని॑ర్బా॒ధీ భ॑వతి॒ భ్రాతృ॑వ్యానే॒వ ని॑ర్బా॒ధే కు॑రుతే సావిత్రి॒యా ప్రతి॑ముఞ్చతే॒ ప్రసూ᳚త్యై॒ నక్తో॒షాసేత్యుత్త॑రయా ఽహోరా॒త్రాభ్యా॑మే॒వైన॒-ముద్య॑చ్ఛతే దే॒వా అ॒గ్ని-న్ధా॑రయ-న్ద్రవిణో॒దా ఇత్యా॑హ ప్రా॒ణా వై దే॒వా ద్ర॑విణో॒దా అ॑హోరా॒త్రాభ్యా॑మే॒వైన॑ము॒ద్యత్య॑ [ ] 54
ప్రా॒ణైర్దా॑ధా॒రా ఽఽసీ॑నః॒ ప్రతి॑ముఞ్చతే॒ తస్మా॒దాసీ॑నాః ప్ర॒జాః ప్రజా॑యన్తే కృష్ణాజి॒నముత్త॑ర॒-న్తేజో॒ వై హిర॑ణ్య॒-మ్బ్రహ్మ॑ కృష్ణాజి॒న-న్తేజ॑సా చై॒వైన॒-మ్బ్రహ్మ॑ణా చోభ॒యతః॒ పరి॑గృహ్ణాతి॒ షడు॑ద్యామగ్ం శి॒క్య॑-మ్భవతి॒ షడ్వా ఋ॒తవ॑ ఋ॒తుభి॑రే॒వైన॒-ముద్య॑చ్ఛతే॒ య-ద్ద్వాద॑శోద్యామగ్ం సం​వఁథ్స॒రేణై॒వ మౌ॒ఞ్జ-మ్భ॑వ॒త్యూర్గ్వై ముఞ్జా॑ ఊ॒ర్జైవైన॒గ్ం॒ స మ॑ర్ధయతి సుప॒ర్ణో॑-ఽసి గ॒రుత్మా॒నిత్యవే᳚క్షతే రూ॒పమే॒వాస్యై॒తన్మ॑హి॒మానం॒-వ్యాఁచ॑ష్టే॒ దివ॑-ఙ్గచ్ఛ॒ సువః॑ ప॒తేత్యా॑హ సువ॒ర్గమే॒వైనం॑-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయతి ॥ 55 ॥
(రక్షా॒గ్॒స్యౌ - దు॑బంరి - ఆది॒త్య - ఉ॒ద్యత్య॒ - సం - చతు॑ర్విగ్ంశతిశ్చ) (అ. 10)
సమి॑ద్ధో అ॒ఞ్జన్ కృద॑ర-మ్మతీ॒నా-ఙ్ఘృ॒తమ॑గ్నే॒ మధు॑మ॒-త్పిన్వ॑మానః । వా॒జీ వహ॑న్ వా॒జిన॑-ఞ్జాతవేదో దే॒వానాం᳚-వఁక్షి ప్రి॒యమా స॒ధస్థ᳚మ్ ॥ ఘృ॒తేనా॒ఞ్జన్​థ్స-మ్ప॒థో దే॑వ॒యానా᳚-న్ప్రజా॒నన్ వా॒జ్యప్యే॑తు దే॒వాన్ । అను॑ త్వా సప్తే ప్ర॒దిశః॑ సచన్తాగ్​ స్వ॒ధామ॒స్మై యజ॑మానాయ ధేహి ॥ ఈడ్య॒శ్చాసి॒ వన్ద్య॑శ్చ వాజిన్నా॒శుశ్చాసి॒ మేద్ధ్య॑శ్చ సప్తే । అ॒గ్నిష్ట్వా॑ [అ॒గ్నిష్ట్వా᳚, దే॒వైర్వసు॑భి-స్స॒జోషాః᳚] 56
దే॒వైర్వసు॑భి-స్స॒జోషాః᳚ ప్రీ॒తం-వఁహ్నిం॑-వఁహతు జా॒తవే॑దాః ॥ స్తీ॒ర్ణ-మ్బ॒ర్॒హి-స్సు॒ష్టరీ॑మా జుషా॒ణోరు పృ॒థు ప్రథ॑మాన-మ్పృథి॒వ్యామ్ । దే॒వేభి॑ర్యు॒క్తమది॑తి-స్స॒జోషా᳚-స్స్యో॒న-ఙ్కృ॑ణ్వా॒నా సు॑వి॒తే ద॑ధాతు ॥ ఏ॒తా ఉ॑ వ-స్సు॒భగా॑ వి॒శ్వరూ॑పా॒ విపక్షో॑భి॒-శ్శ్రయ॑మాణా॒ ఉదాతైః᳚ । ఋ॒ష్వా-స్స॒తీః క॒వష॒-శ్శుమ్భ॑మానా॒ ద్వారో॑ దే॒వీ-స్సు॑ప్రాయ॒ణా భ॑వన్తు ॥ అ॒న్త॒రా మి॒త్రావరు॑ణా॒ చర॑న్తీ॒ ముఖం॑-యఁ॒జ్ఞానా॑మ॒భి సం॑​విఁదా॒నే । ఉ॒షాసా॑ వాగ్ం [ఉ॒షాసా॑ వామ్, సు॒హి॒ర॒ణ్యే సు॑శి॒ల్పే] 57
సుహిర॒ణ్యే సు॑శి॒ల్పే ఋ॒తస్య॒ యోనా॑వి॒హ సా॑దయామి ॥ ప్ర॒థ॒మా వాగ్ం॑ సర॒థినా॑ సు॒వర్ణా॑ దే॒వౌ పశ్య॑న్తౌ॒ భువ॑నాని॒ విశ్వా᳚ । అపి॑ప్రయ॒-ఞ్చోద॑నా వా॒-మ్మిమా॑నా॒ హోతా॑రా॒ జ్యోతిః॑ ప్ర॒దిశా॑ ది॒శన్తా᳚ ॥ ఆ॒ది॒త్యైర్నో॒ భార॑తీ వష్టు య॒జ్ఞగ్ం సర॑స్వతీ స॒హ రు॒ద్రైర్న॑ ఆవీత్ । ఇడోప॑హూతా॒ వసు॑భి-స్స॒జోషా॑ య॒జ్ఞ-న్నో॑ దేవీర॒మృతే॑షు ధత్త ॥ త్వష్టా॑ వీ॒ర-న్దే॒వకా॑మ-ఞ్జజాన॒ త్వష్టు॒రర్వా॑ జాయత ఆ॒శురశ్వః॑ । 58
త్వష్టే॒దం-విఁశ్వ॒-మ్భువ॑న-ఞ్జజాన బ॒హోః క॒ర్తార॑మి॒హ య॑క్షి హోతః ॥ అశ్వో॑ ఘృ॒తేన॒ త్మన్యా॒ సమ॑క్త॒ ఉప॑ దే॒వాగ్ం ఋ॑తు॒శః పాథ॑ ఏతు । వన॒స్పతి॑-ర్దేవలో॒క-మ్ప్ర॑జా॒నన్న॒గ్నినా॑ హ॒వ్యా స్వ॑ది॒తాని॑ వక్షత్ ॥ ప్ర॒జాప॑తే॒స్తప॑సా వావృధా॒న-స్స॒ద్యో జా॒తో ద॑ధిషే య॒జ్ఞమ॑గ్నే । స్వాహా॑కృతేన హ॒విషా॑ పురోగా యా॒హి సా॒ద్ధ్యా హ॒విర॑దన్తు దే॒వాః ॥ 59 ॥
(అ॒గ్నిష్ట్వా॑ - వా॒ - మశ్వో॒ - ద్విచ॑త్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 11)
(సా॒వి॒త్రాణి॒ - వ్యృ॑ద్ధ॒ - ముత్క్రా॑మ - దే॒వస్య॑ ఖనతి - క్రూ॒రం -ఁవా॑రు॒ణః - స॒ప్తభి॒ - రేక॑విగ్ంశత్యా - ష॒డ్భి - ర్న హ॑ స్మ॒ - సమి॑ద్ధో అ॒ఞ్జ - న్నేకా॑దశ )
(సా॒వి॒త్రా - ణ్యుత్క్రా॑మ - క్రూ॒రం -ఁవా॑రు॒ణః - ప॒శవః॑ స్యు॒ - ర్న హ॑ స్మ॒ - నవ॑పఞ్చా॒శత్)
(సా॒వి॒త్రాణి॑, హ॒విర॑దన్తు దే॒వాః)
॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-మ్పఞ్చమకాణ్డే ప్రథమః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - ukhyāgnikathanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
sā॒vi॒trāṇi̭ juhoti॒ prasū᳚tyai caturgṛhī॒tena̭ juhoti॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ cata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo 'pā᳚-'krāma॒-nna vo̭ bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒tacca̭tu-rgṛhī॒tama̭-dhāraya-npuro-'nu vā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turgṛhī॒ta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hanti॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ [ya-ṅkā॒mayḙta, pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-] 1
pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyā॒-dāhṷtībhire॒vaina॒mapa̭ gṛhṇāti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭-'nu॒drutya̭ juhuyā॒dāhṷtyai॒vaina̭ma॒bhi kra̭mayati॒ vasī̭yā-nbhava॒tyatho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚nti॒reti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khā-dṛddhyā॒ yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ etya॒ṣṭāve॒tāni̭ sāvi॒trāṇi̭ bhavantya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚- [gā̭ya॒traḥ, a॒gnistenai॒va] 2
-'gnistenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naitya॒ṣṭau sā̭vi॒trāṇi̭ bhava॒ntyāhṷtirnava॒mī tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe viyā̭tayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ chandāgṃ̭si yajñayaśa॒senā᳚ 'rpayeya॒mityṛca̭manta॒mā-ṅkṷryā॒cchandāg̭sye॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚ 'rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jñayaśa॒senā᳚-'rpayeya॒miti॒ yajṷranta॒ma-ṅkṷryā॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-'rpayatyṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdha॒ye- [sama̭rdha॒yeti̭, ā॒ha॒ samṛ̭ddhyai] 3
-tyā̭ha॒ samṛ̭ddhyai ca॒turbhi॒rabhri॒mā da̭tte ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyā a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa veṇu॒-mprā-'vi̭śa॒-thsa e॒tāmū॒timanu॒ sama̭cara॒-dya-dveṇo᳚-ssuṣi॒ragṃ sṷṣi॒rā-'bhri̭rbhavati sayoni॒tvāya॒ sa yatra̭ya॒trā-'va̭sa॒-tta-tkṛ॒ṣṇama̭bhava-tkalmā॒ṣī bha̭vati rū॒pasa̭mṛddhyā ubhayataḥ॒, kṣṇūrbha̭vatī॒taścā॒-'-muta̭ścā॒-'rkasyā-va̭ruddhyai vyāmamā॒trī bha̭vatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒rya̭sammi॒tā 'pa̭rimitā bhava॒tya-pa̭rimita॒syā-' va̭ruddhyai॒ yo vana॒spatī̭nā-mphala॒grahi॒-ssa ḙṣāṃ-vī~॒ryā̭vā-nphala॒grahi॒rveṇṷ-rvaiṇa॒vī bha̭vati vī॒rya̭syā va̭ruddhyai || 4 ||
(kā॒mayḙta - gāya॒tro᳚ - 'rdha॒yeti̭ - ca - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 1)
vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yata̭ i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nā-mṛ॒tasyetya̭śvābhi॒dhānī॒mā da̭tte॒ yajṷṣkṛtyai ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai॒ pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra॒vetyaśva̭-ma॒bhi da̭dhāti rū॒pame॒vā-'syai॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vamiti̭ garda॒bha-masa̭tye॒va ga̭rda॒bha-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ tasmā॒daśvā᳚-dgarda॒bho-'sa̭ttaro॒ yogḙyoge ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha॒ [ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha, yogḙyoga] 5
yogḙyoga e॒vainaṃ̭-yu~ṅkte॒ vājḙvāje havāmaha॒ ityā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ sakhā̭ya॒ indra̭mū॒taya॒ ityā̭hendri॒yame॒vāva̭ rundhe॒ 'gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ ta-mpra॒jāpa̭ti॒ranva̭vinda-tprājāpa॒tyo-'śvo 'śvḙna॒ sa-mbha̭ra॒tyanṷvittyai pāpavasya॒saṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yacchreya̭sā ca॒ pāpī̭yasā ca samā॒na-ṅkarma̭ ku॒rvanti॒ pāpī̭yā॒n॒.- [pāpī̭yān, hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-] 6
-hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-mpūrva̭-nnayanti pāpavasya॒-sasya॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒cchreyāgṃ̭sa॒-mpāpī̭yā-npa॒ścādanvḙti ba॒hurvai bhava̭to॒ bhrātṛ̭vyo॒ bhava̭tīva॒ khalu॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te va॒jryaśvaḥ̭ pra॒tūrva॒nnehya̭va॒-krāma॒nna-śa̭stī॒rityā̭ha॒ vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒mava̭ krāmati ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā॒dityā̭ha rau॒drā vai pa॒śavo̭ ru॒drāde॒va [ ] 7
pa॒śū-nni॒ryācyā॒-''tmane॒ karma̭ kurute pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒hetyā̭ha pū॒ṣā vā addhva̭nāgṃ sanne॒tā sama̭ṣṭyai॒ purī̭ṣāyatano॒ vā e॒ṣa yada॒gniraṅgi̭raso॒ vā e॒tamagrḙ de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sama̭bhara-npṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche॒hītyā̭ha॒ sāya̭taname॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva- dacchḙma॒ ityā̭ha॒ yena̭ [ ] 8
sa॒ṅgaccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛṅkte pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒gni-ssa॒mbhṛtya॒ ityā̭huri॒yaṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒stasyā̭ e॒tacchrotraṃ॒-ya~dva॒lmīko॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāma॒ iti̭ valmīkava॒pāmupa̭ tiṣṭhate sā॒kṣāde॒va pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒-'gnigṃ sa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāma॒ ityā̭ha॒ yena̭ sa॒gañccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛ॒ṅkte 'nva॒gniru॒ṣasā॒magra̭- [-'nva॒gniru॒ṣasā॒magra᳚m, a॒khya॒dityā॒hā-] 9
-makhya॒dityā॒hā-nṷkhyātyā ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīmityā̭he॒cchatye॒vaina॒-mpūrva̭yā vi॒ndatyutta̭rayā॒ dvābhyā॒mā kra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha॒mityā̭hai॒bhyo vā e॒taṃ-lo~॒kebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒-ssamai̭raya-drū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe va॒jrī vā e॒ṣa yadaśvo̭ da॒-dbhira॒nyato̭dadbhyo॒ bhūyāṃ॒-lo~ma̭bhirubha॒yāda̭dbhyo॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttama̭dhaspa॒da-ndhyā̭ye॒-dvajrḙṇai॒vainagg̭ stṛṇute || 10 ||
(ā॒ha॒ - pāpī̭yān - ru॒drāde॒va - yenā - 'graṃ̭ - ~va॒jrī vai - sa॒ptada̭śa ca) (a. 2)
utkrā॒mo-da̭kramī॒diti॒ dvābhyā॒mutkra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ 'pa upa̭ sṛjati॒ yatra॒ vā āpa̭ upa॒ gaccha̭nti॒ tadoṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ tiṣṭha॒ntyoṣa̭dhīḥ prati॒tiṣṭha̭ntīḥ pa॒śavo-'nu॒ prati̭ tiṣṭhanti pa॒śūn. ya॒jño ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ yaja̭māna-mpra॒jāstasmā̭da॒pa upa̭ sṛjati॒ prati̭ṣṭhityai॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚ 'ddhva॒ryu- [-'ddhva॒ryuḥ, syā॒-drakṣāgṃ̭si] 11
-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ jigha̭rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvetyā̭ha॒ sarva॒gg॒ hyḙṣa pra॒tya-ṅkṣeti̭ pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hanta॒mityā॒hā-'lpo॒ hyḙṣa jā॒to ma॒hā- [ma॒hān, bhava̭ti॒] 12
-nbhava̭ti॒ vyaci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭na॒mityā॒hā 'nna̭me॒vā-'smai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~dā ''tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ tasmā॒-dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-dvā॒cā va̭datya ra॒kṣasetyā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirityā॒hā-pa̭citime॒vā-'smi̭-ndadhā॒tya-pa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ- [ya e॒vam, veda॒ mana̭sā॒ tvai] 13
-~veda॒ mana̭sā॒ tvai tāmāptṷmar​hati॒ yāma̭ddhva॒ryura̭-na॒gnāvāhṷti-ñju॒hoti॒ mana̭svatībhyā-ñjuho॒tyāhṷtyo॒rāptyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai yajñamu॒khe ya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃ santye॒tar​hi॒ khalu॒ vā e॒ta-dya̭jñamu॒khaṃ-ya~r​hyḙna॒-dāhṷti-raśñu॒te pari̭ likhati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭ likhati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-'gnistasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hanti [hanti, gā॒ya॒tri॒yā pari̭] 14
gāyatri॒yā pari̭ likhati॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭sai॒vaina॒-mpari̭gṛhṇāti tri॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭu-gi̭ndri॒yeṇai॒vaina॒-mpari̭ gṛhṇātyanu॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatyanu॒ṣṭu-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si pari॒bhūḥ paryā᳚ptyai maddhya॒to̭-'nu॒ṣṭubhā॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-nmaddhya॒to vā॒cā va̭dāmo gāyatri॒yā pra̭tha॒mayā॒ pari̭ likha॒tyathā̭-'nu॒ṣṭubhā-'tha̭ tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī ya॒jño̭ 'nu॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭu-pteja̭sā cai॒vendri॒yeṇa̭ cobha॒yato̭ ya॒jña-mpari̭ gṛhṇāti || 15 ||
(a॒ndho᳚-'ddhva॒ryu - rma॒hān - bha̭vati॒ ya e॒vagṃ - ha̭nti - tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī - trayo̭daśa ca) (a. 3)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ khanati॒ prasū᳚tyā॒ atho̭ dhū॒ma-me॒vaitena̭ janayati॒ jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒-mityā̭ha॒ jyoti̭re॒vaitena̭ janayati॒ so᳚-'gnirjā॒taḥ pra॒jā-śśu॒cā-''rpa̭ya॒-tta-nde॒vā a̭rdha॒rcenā̭-śamayañchi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa॒mityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ dvābhyā᳚-ṅkhanati॒ prati̭ṣṭhityā a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sīti̭ puṣkarapa॒rṇamā [puṣkarapa॒rṇamā, ha॒ra॒tya॒pāṃ-vā~] 16
ha̭ratya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dā ha̭rati puṣkarapa॒rṇena॒ sa-mbha̭rati॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭nime॒vāgnigṃ sambha̭rati kṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭rati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sambha̭rati॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā-ñcarma̭ṇā sa॒mbhare᳚-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā-'rpa̭ye-tkṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭ratyāra॒ṇyāne॒va pa॒śū- [pa॒śūn, śu॒cā-'rpa̭yati॒] 17
-ñchu॒cā-'rpa̭yati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā lo̭ma॒ta-ssambha̭ra॒tyato॒ hya̭sya॒ meddhya̭-ṅkṛṣṇāji॒na-ñca̭ puṣkarapa॒rṇa-ñca॒ sagg​ stṛ̭ṇātī॒yaṃ-vai~ kṛ̭ṣṇāji॒nama॒sau pṷṣkarapa॒rṇa-mā॒bhyā-me॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇātya॒-gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ tamatha॒rvā-'nva̭paśya॒datha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagna॒ i- [nira̭manthadagna॒ iti̭, ā॒ha॒ ya e॒vaina̭-] 18
-tyā̭ha॒ ya e॒vaina̭-ma॒nvapa̭śya॒-ttenai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati॒ tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒dadhītyā̭ha puṣkarapa॒rṇe hyḙna॒mupa̭śrita॒-mavi̭nda॒-ttamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣi॒rityā̭ha da॒ddhyaṅ vā ā̭tharva॒ṇa-stḙja॒svyā̭sī॒-tteja̭ e॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣetyā̭ha॒ pūrva̭me॒vodi॒ta-mutta̭reṇā॒bhi gṛ̭ṇāti [gṛ̭ṇāti, ca॒ta॒sṛbhi॒-ssambha̭rati] 19
cata॒sṛbhi॒-ssambha̭rati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va gā̭ya॒trībhi̭rbrāhma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭugbhī̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo̭ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityu॒bhayī̭bhi॒stasya॒ sambha̭re॒-tteja̭ścai॒vā-'smā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhātyaṣṭā॒bhi-ssambha̭ratya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚ 'gniryāvā̭ne॒vā-'gnistagṃ sambha̭rati॒ sīda̭ hota॒rityā̭- -ha de॒vatā̭ e॒vāsmai॒ sagṃ sā̭dayati॒ ni hoteti̭ manu॒ṣyā᳚n-thsagṃ sī̭da॒sveti॒ vayāgṃ̭si॒ jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnā॒mityā̭ha deva manu॒ṣyāne॒vā-'smai॒ sagṃsa̭nnā॒-npraja̭nayati || 20
(ai - va pa॒śū - niti̭ - gṛṇāti - hota॒riti̭ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 4)
krū॒rami̭va॒ vā a̭syā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vā-'syai॒ śucagṃ̭ śamayati॒ sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhā॒tvityā̭ha prā॒ṇo vai vā॒yuḥ prā॒ṇenai॒vāsyai᳚ prā॒ṇagṃ sa-nda̭dhāti॒ sa-ntḙ vā॒yurityā̭ha॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ [vaṣa̭ḍastu, tubhya॒mityā̭ha॒] 21
tubhya॒mityā̭ha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va vṛṣṭi̭-ndadhāti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭r​ṣati॒ ya-dva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒hetya̭nu॒ṣṭubhopa̭ nahyatyanu॒ṣṭu- [nahyatyanu॒ṣṭup, sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒] 22
-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ pari̭ dadhāti॒ vedṷko॒ vāso̭ bhavati॒ya e॒vaṃ-ve~da̭ vāru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddha॒ udṷ tiṣṭha svaddhvaro॒rdhva ū॒ ṣuṇa̭ ū॒taya॒ iti̭ sāvi॒trībhyā॒mu-tti̭ṣṭhati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsyo॒rdhvāṃ-va~̭ruṇame॒nimu-thsṛ̭jati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ sa jā॒to garbho̭ asi॒ [garbho̭ asi, roda̭syo॒rityā̭he॒me] 23
roda̭syo॒rityā̭he॒me vai roda̭sī॒ tayo̭re॒ṣa garbho॒ yada॒gni-stasmā̭-de॒vamā॒hāgne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhī॒ṣvityā̭ha ya॒dā hyḙtaṃ-vi~॒bhara॒ntyatha॒ cārṷtaro॒ bhava̭ti॒ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭krada-dgā॒ ityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a̭sya mā॒tara॒stābhya̭ e॒vaina॒-mpracyā̭vayati sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga॒ iti̭ garda॒bha ā sā̭dayati॒ [ā sā̭dayati, sa-nna̭hyatye॒vaina̭-] 24
sa-nna̭hyatye॒vaina̭-me॒tayā᳚ sthe॒mne ga̭rda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bhaḥ pa̭śū॒nā-mbhā̭rabhā॒rita̭mo garda॒bhena॒ sa-mbha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho-'pya̭nāle॒śe-'tya॒nyā-npa॒śū-nme᳚dya॒tyanna॒gg॒ hyḙnenā॒-'rkagṃ sa॒mbhara̭nti garda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho dvi॒retā॒-ssan kani̭ṣṭha-mpaśū॒nā-mprajā̭yate॒-'gnir​hya̭sya॒ yoni̭-nni॒rdaha̭ti pra॒jāsu॒ vā e॒ṣa e॒tar​hyārṷ̄ḍha॒- [e॒tar​hyārṷ̄ḍhaḥ, sa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā] 25
-ssa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā pra॒dahaḥ̭ śi॒vo bha̭va pra॒jābhya॒ ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgira॒ ityā̭ha māna॒vyo̭ hi pra॒jā mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatī॒nityā̭hai॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati॒ praitṷ vā॒jī kani̭krada॒dityā̭ha vā॒jī hyḙṣa nāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patve- [patveti, ā॒ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒] 26
-tyā̭ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒ hyḙtamṛṣa॒yo-'va̭da॒-nbhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mityā̭hā॒-'gnigg​ hyḙṣa bhara̭ti॒ mā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒retyā॒hā-''yṷre॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-dgarda॒bha-ssarva॒māyṷreti॒ tasmā᳚-dgarda॒bhe pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭te bibhyati॒ vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara॒nnityā̭ha॒ vṛṣā॒ hyḙṣa vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbhagṃ̭ - [vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbha᳚m, sa॒mu॒driya॒-] 27
samu॒driya॒-mityā̭hā॒-'pāg​ hyḙṣa garbho॒ yada॒gniragna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ vā i॒mau lo॒kau vyai̭tā॒magna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ yadāhā॒ 'nayo᳚rlo॒kayo॒-rvītyai॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣa ā॒yata̭nā॒daga̭taḥ prati॒ṣṭhāgṃ sa e॒tar​hya̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca ddhyāyatyṛ॒tagṃ sa॒tyamityā̭he॒yaṃ-vā~ ṛ॒tama॒sau [ ] 28
sa॒tyama॒nayo̭re॒vaina॒-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ yada॒gnirupa̭naddha॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒gnime॒ta-mityā̭ha॒ śāntyai॒ vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī॒-rityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ni॒ṣīda̭-nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭na॒dityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭modaddhva- [prati̭modaddhvam, e॒na॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒] 29
-mena॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a॒gnerbhā̭ga॒dheya॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ puṣpā̭vatī-ssupippa॒lā ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇantya॒ yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā-'sa̭da॒dityā̭ha॒ yābhya̭ e॒vaina̭-mpracyā॒vaya̭ti॒ tāsve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ dvābhyā̭mu॒pāva̭harati॒ prati̭ṣṭhityai || 30 ||
(a॒stva॒ - nu॒ṣṭu - ba̭si - sādaya॒tyā - rṷ̄ḍhaḥ॒-patveti॒-garbha̭-ma॒sau - mo̭daddhvaṃ॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 5)
vā॒ru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddho॒ vi pāja॒seti॒ visragṃ̭sayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsya॒ viṣṷ̄cīṃ-va~ruṇame॒niṃ-vi~sṛ̭jatya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati ti॒sṛbhi॒rupa̭ sṛjati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati mi॒tra-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vīmityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vai- [de॒vānā॒-ntenai॒va, e॒na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒] 31
-na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒ śāntyai॒ yadgrā॒myāṇā॒-mpātrā̭ṇā-ṅka॒pālai᳚-ssagṃsṛ॒je-dgrā॒myāṇi॒ pātrā̭ṇi śu॒cā-'rpa̭yedarmakapā॒lai-ssagṃ sṛ̭jatye॒tāni॒ vā a̭nupajīvanī॒yāni॒ tānye॒va śu॒cā-'rpa̭yati॒ śarka̭rābhi॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ dhṛtyā॒ atho̭ śa॒ntvāyā̭ jalo॒mai-ssagṃ sṛ̭jatye॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūryada॒jā pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ sagṃ sṛ̭ja॒tyatho॒ teja̭sā kṛṣṇāji॒nasya॒ loma̭bhi॒-ssagṃ - [loma̭bhi॒-ssam, sṛ॒ja॒ti॒ ya॒jño vai] 32
sṛ̭jati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sagṃ sṛ̭jati ru॒drā-ssa॒bhṛtya̭ pṛthi॒vīmityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ sama̭bhara॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati ma॒khasya॒ śiro॒-'sītyā̭ha ya॒jño vai ma॒khastasyai॒ta-cchiro॒ yadu॒khā tasmā̭de॒vamā̭ha ya॒jñasya̭ pa॒de stha॒ ityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙte [ ] 33
pa॒de atho॒ prati̭ṣṭhityai॒ prā-'nyābhi॒-ryaccha॒tyanva॒nyai-rma̭ntrayate mithuna॒tvāya॒ tryṷddhi-ṅkaroti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai॒ chando̭bhiḥ karoti vī॒ryaṃ̭-vai~ chandāgṃ̭si vī॒ryḙṇai॒vainā᳚-ṅkaroti॒ yajṷṣā॒ bila̭-ṅkaroti॒ vyāvṛ̭ttyā॒ iya̭tī-ṅkaroti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tā-ndvista॒nā-ṅka̭roti॒ yāvā̭pṛthi॒vyordohā̭ya॒ catuḥ̭stanā-ṅkaroti paśū॒nā-ndohā̭yā॒ṣṭāsta̭nā-ṅkaroti॒ chanda̭sā॒-ndohā̭ya॒ navā᳚śri-mabhi॒cara̭taḥ kuryā-ttri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyai̭ kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khāmiti॒ ni da̭dhāti de॒vatā᳚sve॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati || 34 ||
(tenai॒va - loma̭bhi॒-ssa - me॒te - a̭bhi॒cara̭ta॒ - eka̭vigṃśatiśca) (a. 6)
sa॒ptabhi̭rdhūpayati sa॒pta vai śī̭r​ṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā-śśira̭ e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒khā śī॒r॒ṣanne॒va ya॒jñasya̭ prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a̭śvaśa॒kena̭ dhūpayati prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ sayoni॒tvāyā-di̭ti॒stvetyā̭he॒yaṃ-vā~ adi̭ti॒radi̭tyai॒vādi̭tyā-ṅkhanatya॒syā akrṷ̄raṅkārāya॒ na hi sva-ssvagṃ hi॒nasti̭ de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī॒rityā̭ha de॒vānāṃ॒- [de॒vānā᳚m, vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'] 35
-~vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'-kurva॒-ntābhi̭re॒vainā᳚-ndadhāti dhi॒ṣaṇā॒stvetyā̭ha vi॒dyā vai dhi॒ṣaṇā̭ vi॒dyābhi̭-re॒vainā̭-ma॒bhīndhe॒ gnāstvetyā̭ha॒ chandāgṃ̭si॒ vai gnā śchando̭bhi-re॒vaināg̭ śrapayati॒ varū᳚traya॒stvetyā̭ha॒ hotrā॒ vai varū᳚trayo॒ hotrā̭bhire॒vainā᳚-mpacati॒ jana̭ya॒stvetyā̭ha de॒vānāṃ॒-vai~ patnī॒- [patnīḥ᳚, jana̭ya॒stābhi̭-] 36
-rjana̭ya॒stābhi̭-re॒vainā᳚-mpacati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭cati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainā᳚-mpacati॒ dviḥ paca॒ntvityā̭ha॒ tasmā॒-ddvi-ssaṃ̭​va~thsa॒rasya̭ sa॒sya-mpa̭cyate vāru॒ṇyṷkhā-'bhīddhā̭ mai॒triyopai̭ti॒ śāntyai̭ de॒vastvā̭ savi॒to-dva̭pa॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vainā॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi॒ru-dva̭pa॒tyapa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ॒ṇe- [ā pṛ॒ṇa, ityā̭ha॒] 37
-tyā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā॒tyutti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvamityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā asu॒rya̭-mpātra॒manā᳚cchṛṇṇa॒mā-cchṛ̭ṇatti deva॒trā-'ka̭rajakṣī॒reṇā-''cchṛ̭ṇatti para॒maṃ-vā~ e॒ta-tpayo॒ yada̭jakṣī॒ra-mpa̭ra॒meṇai॒vainā॒-mpaya॒sā-''cchṛ̭ṇatti॒ yajṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyai॒ chando̭bhi॒rā cchṛ̭ṇatti॒ chando̭bhi॒rvā e॒ṣā kri̭yate॒ chando̭bhire॒va chandā॒g॒syā cchṛ̭ṇatti || 38 ||
(ā॒ha॒ de॒vānāṃ॒ - ~vai patnīḥ᳚ - pṛṇai॒ - ṣā - ṣaṭ ca̭) (a. 7)
eka̭vigṃśatyā॒ māṣaiḥ᳚ puruṣaśī॒r॒ṣa-macchai᳚tyame॒ddhyā vai māṣā̭ ame॒ddhya-mpṷruṣaśī॒r॒ṣa-ma̭me॒ddhyaire॒vā-syā̭-me॒ddhya-nni̭rava॒dāya॒ meddhya̭-ṅkṛ॒tvā ''ha̭ra॒tyeka̭vigṃśati-rbhavantyekavi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ॒ purṷṣa॒syā-''ptyai॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣagṃ sa̭pta॒dhā vitṛ̭ṇṇāṃ-va~lmīkava॒pā-mprati॒ ni da̭dhāti sa॒pta vai śī̭r​ṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇaire॒vaina॒-thsama̭rdhayati meddhya॒tvāya॒ yāva̭nto॒ [yāva̭ntaḥ, vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-] 39
vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-steṣāṃ᳚-ya~॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya yamagā॒thābhiḥ॒ pari̭gāyati ya॒māde॒vaina̭-dvṛṅkte ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭gāyati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyo̭ vṛṅkte॒ tasmā॒-dgāya̭te॒ na deya॒-ṅgāthā॒ hi ta-dvṛ॒ṅkte᳚ 'gnibhyaḥ̭ pa॒śūnā la̭bhate॒ kāmā॒ vā a॒gnayaḥ॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-tpa॒śū-nnā-''labhe॒tā-'na̭varuddhā asya [ ] 40
pa॒śavaḥ̭ syu॒rya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒je-dya̭jñaveśa॒sa-ṅkṷryā॒-dya-thsagg̭sthā॒paye᳚-dyā॒tayā̭māni śī॒r॒ṣāṇi̭ syu॒rya-tpa॒śūnā॒labha̭te॒ tenai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ ya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒jati̭ śī॒r​ṣṇā-mayā̭tayāmatvāya prājāpa॒tyena॒ sagg​ sthā̭payati ya॒jño vai pra॒jāpa̭tirya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tā ā॒prīra̭paśya॒-ttābhi॒rvai sa mṷkha॒ta [sa mṷkha॒taḥ, ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒] 41
ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒ yade॒tā ā॒priyo॒ bhava̭nti ya॒jño vai pra॒jāpa̭ti-rya॒jñame॒vaitābhi̭rmukha॒ta ā prī̭ṇā॒tya-pa̭rimitachandaso bhava॒ntyapa̭rimitaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ ūnātiri॒ktā mi̭thu॒nāḥ prajā᳚tyai loma॒śaṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ pra॒jāpa̭teḥ pa॒śavo̭ loma॒śāḥ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ sarvā̭ṇi॒ vā e॒tā rū॒pāṇi॒ sarvā̭ṇi rū॒pāṇya॒gnau citye᳚ kriyante॒ tasmā̭de॒tā a॒gneścitya̭sya [a॒gneścitya̭sya, bha॒va॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ] 42
bhava॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ sāmidhe॒nīranvā̭ha॒ rugvā ḙkavi॒gṃ॒śo ruca̭me॒va ga̭ccha॒tyatho᳚ prati॒ṣṭhāme॒va pra̭ti॒ṣṭhā hyḙkavi॒gṃ॒śa-ścatṷrvigṃśati॒manvā̭ha॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ parā̭cī॒ranvā̭ha॒ parā̭ṅiva॒ hi sṷva॒rgo lo॒ka-ssamā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhaya॒ntvityā̭ha॒ samā̭bhire॒vā-'gniṃ-va~̭rdhaya- [-'gniṃ-va~̭rdhayati, ṛ॒tubhiḥ̭ saṃ​va~thsa॒raṃ-vi~śvā॒] 43
-tyṛ॒tubhiḥ̭ saṃ​va~thsa॒raṃ-vi~śvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyā ityā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā̭ti॒ pratyaṷhatāma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā॒dityā̭ha mṛ॒tyume॒vā-'smā॒dapa̭ nuda॒tyudva॒ya-ntama̭sa॒sparītyā̭ha pā॒pmā vai tamaḥ̭ pā॒pmāna̭me॒vāsmā॒dapa̭ ha॒ntyaga̭nma॒ jyoti̭rutta॒ma-mityā̭hā॒-'sau vā ā̭di॒tyo jyoti̭rutta॒ma-mā̭di॒tyasyai॒va sāyṷjya-ṅgacchati॒ na saṃ̭​va~thsa॒rasti̭ṣṭhati॒ nāsya॒ śrīsti̭ṣṭhati॒ yasyai॒tāḥ kri॒yante॒ jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmanvā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 44 ||
(yāva̭nto - 'sya - mukha॒ta - ścitya̭sya - vardhaya - tyādi॒tyo᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)
ṣa॒ḍbhirdī᳚kṣayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayati sa॒ptabhi̭rdīkṣayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-ndīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turitya̭-nu॒ṣṭubho᳚tta॒mayā̭ juhoti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mai- ka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ [pra॒jāpa̭tiḥ, pra॒jāpa̭te॒rāpatyai॒] 45
pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai॒ yada॒rciṣi̭ pravṛ॒ñjyā-dbhū॒tamava̭ rundhīta॒ yadaṅgā̭reṣu bhavi॒ṣyadaṅgā̭reṣu॒ pravṛ̭ṇakti bhavi॒ṣya de॒vāva̭ rundhe bhavi॒ṣyaddhi bhūyo̭ bhū॒tā-ddvābhyā॒-mpravṛ̭ṇakti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ brahma̭ṇā॒ vā e॒ṣā yajṷṣā॒ sambhṛ̭tā॒ yadu॒khā sā yadbhidye॒tā-''rti॒mārcche॒- [-''rti॒mārcche᳚t, yaja̭māno] 46
-dyaja̭māno ha॒nyetā᳚-'sya ya॒jño mitrai॒tāmu॒khā-nta॒petyā̭ha॒ brahma॒ vai mi॒tro brahma̭nne॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ nāsya̭ ya॒jño ha̭nyate॒ yadi॒ bhidyḙta॒ taire॒va ka॒pālai॒-ssagṃ sṛ̭je॒-thsaiva tataḥ॒ prāya̭ścitti॒ryo ga॒taśrī॒-ssyānma̭thi॒tvā tasyāva̭ daddhyā-dbhū॒to vā e॒ṣa sa svā- [e॒ṣa sa svām, de॒vatā॒mupai̭ti॒] 47
-nde॒vatā॒mupai̭ti॒ yo bhūti̭kāma॒-ssyādya u॒khāyai̭ sa॒mbhave॒-thsa e॒va tasya̭ syā॒dato॒ hyḙṣa sa॒mbhava̭tye॒ṣa vai sva̭ya॒mbhūrnāma॒ bhava̭tye॒va ya-ṅkā॒mayḙta॒ bhrātṛ̭vyamasmai janayeya॒mitya॒-nyata॒stasyā॒-''hṛtyā-'va̭ daddhyā-thsā॒kṣāde॒vāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayatyamba॒rīṣā॒danna̭ kāma॒syāva̭ daddhyādamba॒rīṣe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒- [sayo᳚nye॒vānna᳚m, ava̭ rundhe॒] 48
-mava̭ rundhe॒ muñjā॒nava̭ dadhā॒tyūrgvai muñjā॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhātya॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa krṷmu॒ka-mprā-'vi̭śa-tkrumu॒kamava̭ dadhāti॒ yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭kta॒-nta de॒vāva̭ rundha॒ ājyḙna॒ saṃ-yau~᳚tye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ yadājya̭-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ teja̭sā॒ [teja̭sā, vai ka̭kantī॒mā da̭dhāti॒] 49
vai ka̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pastha॒ iti̭ ti॒sṛbhi̭rjā॒tamupa̭ tiṣṭhate॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣvā॒vida̭-ṅgaccha॒tyatho᳚ prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte || 50 ||
( pra॒jāpa̭ti--r ṛcche॒th - svā - me॒vānnaṃ॒ - teja̭sā॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 9)
na ha̭ sma॒ vai pu॒rā-'gnirapa̭raśuvṛkṇa-ndahati॒ tada̭smai prayo॒ga e॒var​ṣi̭rasvadaya॒-dyada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ ceti̭ sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyapa̭raśuvṛkṇa-me॒vāsmai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~daudṷmbarī॒mā da̭dhā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gni-ma̭sṛjata॒ tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭- [sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāgṃ̭si, a॒ji॒ghā॒gṃ॒sa॒n​thsa e॒ta-] 51
-syajighāgṃsa॒n​thsa e॒ta-drā᳚kṣo॒ghnama̭paśya॒-ttena॒ vai sarakṣā॒g॒syapā̭-'hata॒ ya-drā᳚kṣo॒ghna-mbhava̭tya॒gnere॒va tena̭ jā॒tā-drakṣā॒g॒syapa̭ ha॒ntyāśva̭tthī॒mā da̭dhātyaśva॒ttho vai vana॒spatī̭nāgṃ sapatnasā॒ho viji̭tyai॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sagṃśi̭ta-mme॒ brahmodḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mityṷtta॒me audṷmbarī [audṷmbarī, vā॒ca॒ya॒ti॒ brahma̭ṇai॒va] 52
vācayati॒ brahma̭ṇai॒va kṣa॒tragṃ sagg​ śya̭ti kṣa॒treṇa॒ brahma॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo rā̭ja॒nya̭vā॒natya॒nya-mbrā᳚hma॒ṇa-ntasmā᳚-drāja॒nyo᳚ brāhma॒ṇavā॒natya॒nyagṃ rā̭ja॒nya̭-mmṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnira॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇyagṃ ru॒kmamanta̭ra॒-mprati̭muñcate॒ 'mṛta̭me॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tta॒ eka̭vigṃśatinirbādho bhava॒tyeka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kā dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya [a॒sāvā̭di॒tyaḥ, e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai] 53
ḙkavi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāstebhya̭ e॒va bhrātṛ̭vyama॒ntarḙti nirbā॒dhairvai de॒vā asṷrā-nnirbā॒dhḙ-'kurvata॒ tanni̭rbā॒dhānā᳚-nnirbādha॒tva-nni̭rbā॒dhī bha̭vati॒ bhrātṛ̭vyāne॒va ni̭rbā॒dhe kṷrute sāvitri॒yā prati̭muñcate॒ prasū᳚tyai॒ nakto॒ṣāsetyutta̭rayā 'horā॒trābhyā̭me॒vaina॒-mudya̭cchate de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dā ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā dra̭viṇo॒dā a̭horā॒trābhyā̭me॒vaina̭mu॒dyatya̭ [ ] 54
prā॒ṇairdā̭dhā॒rā ''sī̭naḥ॒ prati̭muñcate॒ tasmā॒dāsī̭nāḥ pra॒jāḥ prajā̭yante kṛṣṇāji॒namutta̭ra॒-ntejo॒ vai hira̭ṇya॒-mbrahma̭ kṛṣṇāji॒na-nteja̭sā cai॒vaina॒-mbrahma̭ṇā cobha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ ṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate॒ ya-ddvāda̭śodyāmagṃ saṃ​va~thsa॒reṇai॒va mau॒ñja-mbha̭va॒tyūrgvai muñjā̭ ū॒rjaivaina॒gṃ॒ sa ma̭rdhayati supa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒nityave᳚kṣate rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒tetyā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 55 ||
(rakṣā॒g॒syau - dṷbaṃri - ādi॒tya - u॒dyatya॒ - saṃ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 10)
sami̭ddho a॒ñjan kṛda̭ra-mmatī॒nā-ṅghṛ॒tama̭gne॒ madhṷma॒-tpinva̭mānaḥ | vā॒jī vaha̭n vā॒jina̭-ñjātavedo de॒vānāṃ᳚-va~kṣi pri॒yamā sa॒dhastha᳚m || ghṛ॒tenā॒ñjan​thsa-mpa॒tho dḙva॒yānā᳚-nprajā॒nan vā॒jyapyḙtu de॒vān | anṷ tvā sapte pra॒diśaḥ̭ sacantāg​ sva॒dhāma॒smai yaja̭mānāya dhehi || īḍya॒ścāsi॒ vandya̭śca vājinnā॒śuścāsi॒ meddhya̭śca sapte | a॒gniṣṭvā̭ [a॒gniṣṭvā᳚, de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚] 56
de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ prī॒taṃ-va~hniṃ̭-va~hatu jā॒tavḙdāḥ || stī॒rṇa-mba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī̭mā juṣā॒ṇoru pṛ॒thu pratha̭māna-mpṛthi॒vyām | de॒vebhi̭ryu॒ktamadi̭ti-ssa॒joṣā᳚-ssyo॒na-ṅkṛ̭ṇvā॒nā sṷvi॒te da̭dhātu || e॒tā ṷ va-ssu॒bhagā̭ vi॒śvarṷ̄pā॒ vipakṣo̭bhi॒-śśraya̭māṇā॒ udātaiḥ᳚ | ṛ॒ṣvā-ssa॒tīḥ ka॒vaṣa॒-śśumbha̭mānā॒ dvāro̭ de॒vī-ssṷprāya॒ṇā bha̭vantu || a॒nta॒rā mi॒trāvarṷṇā॒ cara̭ntī॒ mukhaṃ̭-ya~॒jñānā̭ma॒bhi saṃ̭​vi~dā॒ne | u॒ṣāsā̭ vāgṃ [u॒ṣāsā̭ vām, su॒hi॒ra॒ṇye sṷśi॒lpe] 57
suhira॒ṇye sṷśi॒lpe ṛ॒tasya॒ yonā̭vi॒ha sā̭dayāmi || pra॒tha॒mā vāgṃ̭ sara॒thinā̭ su॒varṇā̭ de॒vau paśya̭ntau॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | api̭praya॒-ñcoda̭nā vā॒-mmimā̭nā॒ hotā̭rā॒ jyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || ā॒di॒tyairno॒ bhāra̭tī vaṣṭu ya॒jñagṃ sara̭svatī sa॒ha ru॒drairna̭ āvīt | iḍopa̭hūtā॒ vasṷbhi-ssa॒joṣā̭ ya॒jña-nno̭ devīra॒mṛtḙṣu dhatta || tvaṣṭā̭ vī॒ra-nde॒vakā̭ma-ñjajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā̭ jāyata ā॒śuraśvaḥ̭ | 58
tvaṣṭe॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra̭mi॒ha ya̭kṣi hotaḥ || aśvo̭ ghṛ॒tena॒ tmanyā॒ sama̭kta॒ upa̭ de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śaḥ pātha̭ etu | vana॒spati̭-rdevalo॒ka-mpra̭jā॒nanna॒gninā̭ ha॒vyā sva̭di॒tāni̭ vakṣat || pra॒jāpa̭te॒stapa̭sā vāvṛdhā॒na-ssa॒dyo jā॒to da̭dhiṣe ya॒jñama̭gne | svāhā̭kṛtena ha॒viṣā̭ purogā yā॒hi sā॒ddhyā ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 59 ||
(a॒gniṣṭvā̭ - vā॒ - maśvo॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 11)
(sā॒vi॒trāṇi॒ - vyṛ̭ddha॒ - mutkrā̭ma - de॒vasya̭ khanati - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - sa॒ptabhi॒ - reka̭vigṃśatyā - ṣa॒ḍbhi - rna ha̭ sma॒ - sami̭ddho a॒ñja - nnekā̭daśa )
(sā॒vi॒trā - ṇyutkrā̭ma - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - pa॒śavaḥ̭ syu॒ - rna ha̭ sma॒ - nava̭pañcā॒śat)
(sā॒vi॒trāṇi̭, ha॒vira̭dantu de॒vāḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||