📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
7 - శీక్షావల్లీ - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ ఆరణ్యక పాఠః - శీక్షాం వ్యాఖ్యాస్యామః
7 - Shikshavalli - Krishna Yajurveda Taittiriya Aranyaka Pathah - Shiksham Vyakhyasyamah
Krishna Telugu
కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ ఆరణ్యకే సప్తమః ప్రపాఠకః - శీక్షావల్లీ
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥
అనువాకం 1
శన్నో॑ మి॒త్ర-శ్శం-వఁరు॑ణః । శన్నో॑ భవత్వర్య॒మా । శన్న॒ ఇన్ద్రో॒ బృహ॒స్పతిః॑ । శన్నో॒ విష్ణు॑-రురుక్ర॒మః । నమో॒ బ్రహ్మ॑ణే । నమ॑స్తే వాయో । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్ష॒-మ్బ్రహ్మా॑సి । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్ష॒-మ్బ్రహ్మ॑ వదిష్యామి । ఋ॒తం-వఁ॑దిష్యామి । స॒త్యం-వఁ॑దిష్యామి । తన్మామ॑వతు । తద్వ॒క్తార॑మవతు । అవ॑తు॒ మామ్ । అవ॑తు వ॒క్తార᳚మ్ ॥ ఓం శాన్తి॒-శ్శాన్తి॒-శ్శాన్తిః॑ ॥ 1 ॥
(స॒త్త్యమ్ ఁవ॑దిష్యామి॒ పఞ్చ॑ చ) (అ. 1)
అనువాకం 2
శీక్షాం-వ్యాఁ᳚ఖ్యాస్యా॒మః । వర్ణ॒-స్స్వరః ।
మాత్రా॒ బలమ్ । సామ॑ సన్తా॒నః ।
ఇత్యుక్త-శ్శీ᳚క్షాద్ధ్యా॒యః ॥ 2 ॥
(శీక్షా-మ్పఞ్చ॑) (అ. 2)
అనువాకం 3
స॒హ నౌ॒ యశః । స॒హ నౌ బ్ర॑హ్మవ॒ర్చసమ్ ॥
అథాత-స్సగ్ంహితాయా ఉపనిషదం-వ్యాఁ᳚ఖ్యాస్యా॒మః । పఞ్చస్వధి-క॑రణే॒షు । అధిలోకమధి-జ్యౌతిష-మధివిద్య-మధిప్రజ॑-మద్ధ్యా॒త్మమ్ । తా మహాసగ్ంహితా ఇ॑త్యాచ॒క్షతే ॥ అథా॑ధి లో॒కమ్ । పృథివీ పూ᳚ర్వరూ॒పమ్ । ద్యౌరుత్త॑రరూ॒పమ్ । ఆకా॑శ-స్స॒న్ధిః ॥ 3 ॥
వాయుః॑ సన్ధా॒నమ్ । ఇత్య॑ధి లో॒కమ్ ॥
అథా॑ధి జ్యౌ॒తిషమ్ । అగ్నిః పూ᳚ర్వ రూ॒పమ్ । ఆదిత్య ఉత్త॑రరూ॒పమ్ । ఆ॑ప-స్స॒న్ధిః । వైద్యుతః॑ సన్ధా॒నమ్ । ఇత్య॑ధి జ్యౌ॒తిషమ్ ॥ అథా॑ధి వి॒ద్యమ్ । ఆచార్యః పూ᳚ర్వ రూ॒పమ్ ॥ 4 ॥
అన్తేవాస్యుత్త॑రరూ॒పమ్ । వి॑ద్యా స॒న్ధిః ।
ప్రవచనగ్ం॑ సన్ధా॒నమ్ । ఇత్య॑ధి వి॒ద్యమ్ ॥
అథాధి॒ప్రజమ్ । మాతా పూ᳚ర్వరూ॒పమ్ । పితోత్త॑రరూ॒పమ్ । ప్ర॑జా స॒న్ధిః । ప్రజననగ్ం॑ సన్ధా॒నమ్ । ఇత్యధి॒ప్రజమ్ ॥ 5 ॥
అథాద్ధ్యా॒త్మమ్ । అధరాహనుః పూ᳚ర్వ రూ॒పమ్ । ఉత్తరాహను-రుత్త॑రరూ॒పమ్ । వా-ఖ్స॒న్ధిః । జిహ్వా॑ సన్ధా॒నమ్ । ఇత్యద్ధ్యా॒త్మమ్ ॥ ఇతీ మామ॑హా స॒గ్ం॒హితాః ॥ య ఏవమేతా మహాసగ్ంహితా వ్యాఖ్యా॑తా వే॒ద । సన్ధీయతే ప్రజ॑యా ప॒శుభిః । బ్రహ్మవర్చ-సేనాన్నాద్యేన సువర్గ్యేణ॑ (సువర్గేణ॑) లోకే॒న ॥ 6 ॥
(స॒న్ధి - రాచార్యః పూ᳚ర్వరూ॒ప - మిత్యధి॒ప్రజమ్ - ఁలో॑కే॒న) (అ. 3)
అనువాకం 4
య శ్ఛన్ద॑సా-మృష॒భో వి॒శ్వరూ॑పః । ఛన్దో॒భ్యో-ఽద్ధ్య॒మృతా᳚-థ్సమ్బ॒భూవ॑ । స మేన్ద్రో॑ మే॒ధయా᳚ స్పృణోతు । అ॒మృత॑స్య దేవ॒ ధార॑ణో భూయాసమ్ ॥
శరీ॑ర-మ్మే॒ విచ॑ర్​షణమ్ । జి॒హ్వా మే॒ మధు॑మత్తమా । కర్ణా᳚భ్యా॒-మ్భూరి॒ విశ్రు॑వమ్ । బ్రహ్మ॑ణః కో॒శో॑-ఽసి మే॒ధయా ఽపి॑హితః । శ్రు॒త-మ్మే॑ గోపాయ ॥ ఆ॒వహ॑న్తీ వితన్వా॒నా ॥ 7 ॥
కు॒ర్వా॒ణా చీర॑-మా॒త్మనః॑ । వాసాగ్ం॑సి॒ మమ॒ గావ॑శ్చ । అ॒న్న॒పా॒నే చ॑ సర్వ॒దా । తతో॑ మే॒ శ్రియ॒-మావ॑హ । లో॒మ॒శా-మ్ప॒శుభిః॑ స॒హ స్వాహా᳚ ॥ ఆమా॑యన్తు బ్రహ్మచా॒రిణ॒-స్స్వాహా᳚ ।
విమా॑-ఽఽయన్తు బ్రహ్మచా॒రిణ॒-స్స్వాహా᳚ । ప్రమా॑-ఽఽయన్తు బ్రహ్మచా॒రిణ॒-స్స్వాహా᳚ । దమా॑యన్తు బ్రహ్మచా॒రిణ॒-స్స్వాహా᳚ । శమా॑యన్తు బ్రహ్మచా॒రిణ॒-స్స్వాహా᳚ ॥ 8 ॥
యశో॒ జనే॑-ఽసాని॒ స్వాహా᳚ । శ్రేయా॒న్॒. వస్య॑సో-ఽసాని॒ స్వాహా᳚ ॥ త-న్త్వా॑ భగ॒ ప్రవి॑శాని॒ స్వాహా᳚ । స మా॑ భగ॒ ప్రవి॑శ॒ స్వాహా᳚ । తస్మి᳚న-థ్స॒హస్ర॑ శాఖే । నిభ॑గా॒హ-న్త్వయి॑ మృజే॒ స్వాహా᳚ ॥ యథా-ఽఽపః॒ ప్రవ॑తా॒-ఽఽయన్తి॑ । యథా॒ మాసా॑ అహర్జ॒రమ్ ।
ఏ॒వ-మ్మా-మ్బ్ర॑హ్మచా॒రిణః॑ ।
ధాత॒రాయ॑న్తు స॒ర్వత॒-స్స్వాహా᳚ ॥
ప్ర॒తి॒వే॒శో॑-ఽసి॒ ప్ర మా॑ భాహి॒ ప్ర మా॑ పద్యస్వ ॥ 9 ॥
(వి॒త॒న్వా॒నా - శమా॑యన్తు బ్రహ్మచా॒రిణ॒-స్స్వాహా॒-ధాత॒రాయ॑న్తు స॒ర్వత॒-స్స్వాహైక॑-ఞ్చ) (అ. 4)
అనువాకం 5
భూ-ర్భువ॒-స్సువ॒-రితి॒ వా ఏ॒తా స్తి॒స్రో వ్యాహృ॑తయః ॥
తాసా॑ముహస్మై॒ తా-ఞ్చ॑తు॒ర్థీమ్ । మాహా॑చమస్యః॒ ప్రవే॑దయతే । మహ॒ ఇతి॑ ॥ త-ద్బ్రహ్మ॑ । స ఆ॒త్మా । అఙ్గా᳚న్య॒న్యా దే॒వతాః᳚ ॥ భూరితి॒ వా అ॒యం-లోఁ॒కః । భువ॒ ఇత్య॒న్తరి॑క్షమ్ । సువ॒-రిత్య॒సౌ లో॒కః ॥ 10 ॥
మహ॒ ఇత్యా॑ది॒త్యః । ఆ॒ది॒త్యేన॒ వావ సర్వే॑ లో॒కా మహీ॑యన్తే ॥ భూరితి॒ వా అ॒గ్నిః । భువ॒ ఇతి॑ వా॒యుః । సువ॒రిత్యా॑ది॒త్యః । మహ॒ ఇతి॑ చ॒న్ద్రమాః᳚ । చ॒న్ద్రమ॑సా॒ వావ సర్వా॑ణి॒ జ్యోతీగ్ం॑షి॒ మహీ॑యన్తే ॥ భూ-రితి॒ వా ఋచః॑ । భువ॒ ఇతి॒ సామా॑ని ।
సువ॒ రితి॒ యజూగ్ం॑షి ॥ 11 ॥
మహ॒ ఇతి॒ బ్రహ్మ॑ । బ్రహ్మ॑ణా॒ వావ సర్వే॑ వే॒దా మహీ॑యన్తే ॥ భూరితి॒ వై ప్రా॒ణః । భువ॒ ఇత్య॑పా॒నః । సువ॒రితి॑ వ్యా॒నః । మహ॒ ఇత్యన్న᳚మ్ । అన్నే॑న॒ వావ సర్వే᳚ ప్రా॒ణా మహీ॑యన్తే ॥ తా వా ఏ॒తా-శ్చత॑స్ర శ్చతు॒ర్ధా । చత॑స్ర-శ్చతస్రో॒ వ్యాహృ॑తయః । తా యో వేద॑ ।
స వే॑ద॒ బ్రహ్మ॑ । సర్వే᳚-ఽస్మై దే॒వా బ॒లిమావ॑హన్తి ॥ 12 ॥
(అ॒సౌ లో॒కో - యజూగ్ం॑షి॒ - వేద॒ ద్వే చ॑) (అ. 5)
అనువాకం 6
స య ఏ॒షో᳚-ఽన్తర్-హృ॑దయ ఆకా॒శః । తస్మి॑న్న॒య-మ్పురు॑షో మనో॒మయః॑ । అమృ॑తో హిర॒ణ్మయః॑ ॥ అన్త॑రేణ॒ తాలు॑కే । య ఏ॒ష స్తన॑ ఇవావ॒లమ్బ॑తే ।
సే᳚న్ద్ర యో॒నిః । యత్రా॒సౌ కే॑శా॒న్తో వి॒వర్త॑తే । వ్య॒పోహ్య॑ శీర్​షకపా॒లే ॥ భూరిత్య॒గ్నౌ ప్రతి॑తిష్ఠతి । భువ॒ ఇతి॑ వా॒యౌ ॥ 13 ॥
సువ॒రిత్యా॑ది॒త్యే । మహ॒ ఇతి॒ బ్రహ్మ॑ణి । ఆ॒ప్నోతి॒ స్వారా᳚జ్యమ్ । ఆ॒ప్నోతి॒ మన॑స॒స్పతి᳚మ్ । వాక్ప॑తి॒ శ్చక్షు॑ష్పతిః । శ్రోత్ర॑పతి ర్వి॒జ్ఞాన॑పతిః ।
ఏ॒త-త్తతో॑ భవతి । ఆ॒కా॒శ శ॑రీర॒-మ్బ్రహ్మ॑ ।
స॒త్యాత్మ॑ ప్రా॒ణారా॑మ॒-మ్మన॑ ఆనన్దమ్ । శాన్తి॑ సమృద్ధ-మ॒మృత᳚మ్ ॥
ఇతి॑ ప్రాచీన యో॒గ్యోపా᳚స్వ ॥ 14 ॥
(వా॒యా-వ॒మృత॒ మేక॑-ఞ్చ) (అ. 6)
అనువాకం 7
పృ॒థి॒వ్య॑న్తరి॑క్ష॒-న్ద్యౌ-ర్దిశో॑-ఽవాన్తరది॒శాః । అ॒గ్ని-ర్వా॒యు-రా॑ది॒త్య-శ్చ॒న్ద్రమా॒ నక్ష॑త్రాణి ।
ఆప॒ ఓష॑ధయో॒ వన॒స్పత॑య ఆకా॒శ ఆ॒త్మా । ఇత్య॑ధిభూ॒తమ్ ॥ అథాద్ధ్యా॒త్మమ్ । ప్రా॒ణో వ్యా॒నో॑-ఽపా॒న ఉ॑దా॒న-స్స॑మా॒నః । చక్షు॒-శ్శ్రోత్ర॒-మ్మనో॒ వా-క్త్వక్ ।
చర్మ॑ మా॒గ్ం॒ సగ్గ్​స్నావాస్థి॑ మ॒జ్జా ॥
ఏ॒త ద॑ధివి॒ధాయ॒ర్॒షి॒ రవో॑చత్ ।
పాఙ్క్తం॒-వాఁ ఇ॒దగ్ం సర్వ᳚మ్ ।
పాఙ్క్త॑నై॒వ పాఙ్క్తగ్గ్॑ స్పృణో॒తీతి॑ ॥ 15 ॥
(సర్వ॒మేక॑-ఞ్చ) (అ. 7)
అనువాకం 8
ఓ-మితి॒ బ్రహ్మ॑ ॥ ఓ-మితీ॒దగ్ం సర్వ᳚మ్ ॥
ఓమిత్యే॒త-ద॑నుకృతి హస్మ॒ వా అ॒ప్యో శ్రా॑వ॒యేత్యా-శ్రా॑వయన్తి । ఓ-మితి॒ సామా॑ని గాయన్తి । ఓగ్ం శోమితి॑ శ॒స్త్రాణి॑ శగ్ంసన్తి । ఓమిత్య॑ద్ధ్వ॒ర్యుః ప్ర॑తిగ॒ర-మ్ప్రతి॑గృణాతి । ఓమితి॒ బ్రహ్మా॒ ప్రసౌ॑తి ।
ఓమిత్య॑గ్నిహో॒త్ర-మను॑జానాతి । ఓమితి॑ బ్రాహ్మ॒ణః ప్ర॑వ॒క్ష్యన్నా॑హ॒ బ్రహ్మోపా᳚ప్నవా॒నీతి॑ ।
బ్రహ్మై॒వో-పా᳚ప్నోతి ॥ 16 ॥
(ఓ-న్దశ॑) (అ. 8)
అనువాకం 9
ఋత-ఞ్చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ।
సత్య-ఞ్చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ।
తపశ్చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ।
దమశ్చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ।
శమశ్చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ।
అగ్నయశ్చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ।
అగ్నిహోత్ర-ఞ్చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ।
అతిథయశ్చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ।
మానుష-ఞ్చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ।
ప్రజా చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ।
ప్రజనశ్చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ।
ప్రజాతిశ్చ స్వాద్ధ్యాయ ప్రవ॑చనే॒ చ ॥
సత్యమితి సత్యవచా॑ రాథీ॒ తరః ।
తప ఇతి తపోనిత్యః పౌ॑రుశి॒ష్టిః ।
స్వాద్ధ్యాయ ప్రవచనే ఏవేతి నాకో॑ మౌద్గ॒ల్యః ।
తద్ధి తప॑స్తద్ధి॒ తపః ॥ 17 ॥
(ప్రజా చ స్వాద్ధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ షట్చ॑) (అ. 9)
అనువాకం 10
అ॒హం-వృఁ॒క్షస్య॒ రేరి॑వా ।
కీ॒ర్తిః పృ॒ష్ఠ-ఙ్గి॒రేరి॑వ ।
ఊ॒ర్ధ్వ ప॑విత్రో వా॒జినీ॑వ స్వ॒మృత॑మస్మి । ద్రవి॑ణ॒గ్ం॒ సవ॑ర్చసమ్ । సుమేధా అ॑మృతో॒క్షితః । ఇతి త్రిశఙ్కో-ర్వేదా॑నువ॒చనమ్ ॥ 18 ॥
(అ॒హగ్ం షట్) (అ. 10)
అనువాకం 11
వేదమనూచ్యా- ఽచార్యోన్తేవాసిన-మ॑నుశా॒స్తి ॥
సత్యం॒-వఁద । ధర్మ॒-ఞ్చర ॥ స్వాద్ధ్యాయా᳚న్మా ప్ర॒మదః । ఆచార్యాయ ప్రియ-న్ధనమాహృత్య ప్రజాతన్తు-మ్మా వ్య॑వచ్ఛే॒థ్సీః । సత్యాన్న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ । ధర్మాన్న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ । కుశలాన్న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ ।
భూత్యై న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ । స్వాద్ధ్యాయ ప్రవచనాభ్యా-న్న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ ॥ 19 ॥
దేవపితృకార్యాభ్యా-న్న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ ॥
మాతృ॑దేవో॒ భవ । పితృ॑దేవో॒ భవ ।
ఆచార్య॑ దేవో॒ భవ । అతిథి॑దేవో॒ భవ ॥
యాన్యనవద్యాని॑ కర్మా॒ణి । తాని సేవి॑తవ్యా॒ని ।
నో ఇ॑తరా॒ణి ॥ యాన్యస్మాకగ్ం సుచ॑రితా॒ని । తాని త్వయో॑పాస్యా॒ని ॥ 20 ॥
నో ఇ॑తరా॒ణి ॥ యే కే చాస్మ-చ్ఛ్రేయాగ్ం॑సో బ్రా॒హ్మణాః । తేషా-న్త్వయా-ఽఽసనే న ప్రశ్వ॑సిత॒వ్యమ్ ॥ శ్రద్ధ॑యా దే॒యమ్ । అశ్రద్ధ॑యా-ఽదే॒యమ్ । శ్రి॑యా దే॒యమ్ । హ్రి॑యా దే॒యమ్ । భి॑యా దే॒యమ్ । సం​విఁ॑దా దే॒యమ్ ॥
అథ యది తే కర్మవిచికిథ్సా వా వృత్త విచికి॑థ్సా వా॒ స్యాత్ ॥ 21 ॥
యే తత్ర బ్రాహ్మణా᳚-స్సమ్మ॒ర॒.శినః । యుక్తా॑ ఆయు॒క్తాః ।
అలూక్షా॑ ధర్మ॑కామా॒-స్స్యుః । యథా తే॑ తత్ర॑ వర్తే॒రన్న్ । తథా తత్ర॑ వర్తే॒థాః ॥ అథాభ్యా᳚ఖ్యాతే॒షు । యే తత్ర బ్రాహ్మణా᳚-స్సమ్మ॒ర్॒శినః । యుక్తా॑ ఆయు॒క్తాః ।
అలూక్షా॑ ధర్మ॑ కామా॒-స్స్యుః । యథా తే॑ తేషు॑ వర్తే॒రన్న్ ॥ 22 ॥
తథా తేషు॑ వర్తే॒థాః ॥ ఏష॑ ఆదే॒శః ।
ఏష ఉ॑పదే॒శః । ఏషా వే॑దోప॒నిషత్ । ఏతద॑నుశా॒సనమ్ । ఏవ ముపా॑సిత॒వ్యమ్ । ఏవ ముచైత॑దుపా॒స్యమ్ ॥ 23 ॥
(స్వాద్ధ్యాయప్రవచనాభ్యా-న్న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ - తానిత్వయో॑పాస్యా॒ని - స్యాత్ - తేషు॑ వర్తే॒రన్థ్ - +స॒ప్త చ॑) (అ. 11)
అనువాకం 12
శన్నో॑ మి॒త్ర-శ్శం-వఁరు॑ణః । శన్నో॑ భవత్వర్య॒మా ।
శన్న॒ ఇన్ద్రో॒ బృహ॒స్పతిః॑ । శన్నో॒ విష్ణు॑ రురుక్ర॒మః । నమో॒ బ్రహ్మ॑ణే । నమ॑స్తే వాయో ।
త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్ష॒-మ్బ్రహ్మా॑సి ।
త్వామే॒వ ప్ర॒త్యక్ష॒-మ్బ్రహ్మా వా॑దిషమ్ ।
ఋ॒తమ॑వాదిషమ్ । స॒త్యమ॑వాదిషమ్ । తన్మామా॑వీత్ । తద్వ॒క్తార॑మావీత్ । ఆవీ॒న్మామ్ ।
ఆవీ᳚ద్వ॒క్తార᳚మ్ ॥ ఓం శాన్తి॒-శ్శాన్తి॒-శ్శాన్తిః॑ ॥ 24 ॥
(స॒త్యమ॑వాదిష॒-మ్పఞ్చ॑ చ) (అ. 12)
॥ ఇతి శీక్షావల్లీ సమాప్తా ॥
॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ ఆరణ్యకే సప్తమః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - śīkṣāvallī
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā | śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ-rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛ॒taṃ-va~̭diṣyāmi | sa॒tyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadva॒ktāra̭mavatu | ava̭tu॒ mām | ava̭tu va॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||
(sa॒ttyam ~va̭diṣyāmi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2
śīkṣāṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | varṇa॒-ssvaraḥ |
mātrā॒ balam | sāma̭ santā॒naḥ |
ityukta-śśī᳚kṣāddhyā॒yaḥ || 2 ||
(śīkṣā-mpañca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3
sa॒ha nau॒ yaśaḥ | sa॒ha nau bra̭hmava॒rcasam ||
athāta-ssagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | pañcasvadhi-ka̭raṇe॒ṣu | adhilokamadhi-jyautiṣa-madhividya-madhipraja̭-maddhyā॒tmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyāca॒kṣate || athā̭dhi lo॒kam | pṛthivī pū᳚rvarū॒pam | dyaurutta̭rarū॒pam | ākā̭śa-ssa॒ndhiḥ || 3 ||
vāyuḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi lo॒kam ||
athā̭dhi jyau॒tiṣam | agniḥ pū᳚rva rū॒pam | āditya utta̭rarū॒pam | ā̭pa-ssa॒ndhiḥ | vaidyutaḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi jyau॒tiṣam || athā̭dhi vi॒dyam | ācāryaḥ pū᳚rva rū॒pam || 4 ||
antevāsyutta̭rarū॒pam | vi̭dyā sa॒ndhiḥ |
pravacanagṃ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi vi॒dyam ||
athādhi॒prajam | mātā pū᳚rvarū॒pam | pitotta̭rarū॒pam | pra̭jā sa॒ndhiḥ | prajananagṃ̭ sandhā॒nam | ityadhi॒prajam || 5 ||
athāddhyā॒tmam | adharāhanuḥ pū᳚rva rū॒pam | uttarāhanu-rutta̭rarū॒pam | vā-khsa॒ndhiḥ | jihvā̭ sandhā॒nam | ityaddhyā॒tmam || itī māma̭hā sa॒gṃ॒hitāḥ || ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā ve॒da | sandhīyate praja̭yā pa॒śubhiḥ | brahmavarca-senānnādyena suvargyeṇa̭ (suvargeṇa̭) loke॒na || 6 ||
(sa॒ndhi - rācāryaḥ pū᳚rvarū॒pa - mityadhi॒prajam - ~lo̭ke॒na) (a. 3)
anuvākaṃ 4
ya śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄paḥ | chando॒bhyo-'ddhya॒mṛtā᳚-thsamba॒bhūva̭ | sa mendro̭ me॒dhayā᳚ spṛṇotu | a॒mṛta̭sya deva॒ dhāra̭ṇo bhūyāsam ||
śarī̭ra-mme॒ vica̭r​ṣaṇam | ji॒hvā me॒ madhṷmattamā | karṇā᳚bhyā॒-mbhūri॒ viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ ko॒śo̭-'si me॒dhayā 'pi̭hitaḥ | śru॒ta-mmḙ gopāya || ā॒vaha̭ntī vitanvā॒nā || 7 ||
ku॒rvā॒ṇā cīra̭-mā॒tmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si॒ mama॒ gāva̭śca | a॒nna॒pā॒ne ca̭ sarva॒dā | tato̭ me॒ śriya॒-māva̭ha | lo॒ma॒śā-mpa॒śubhiḥ̭ sa॒ha svāhā᳚ || āmā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ |
vimā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | pramā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | damā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ || 8 ||
yaśo॒ janḙ-'sāni॒ svāhā᳚ | śreyā॒n॒. vasya̭so-'sāni॒ svāhā᳚ || ta-ntvā̭ bhaga॒ pravi̭śāni॒ svāhā᳚ | sa mā̭ bhaga॒ pravi̭śa॒ svāhā᳚ | tasmi᳚na-thsa॒hasra̭ śākhe | nibha̭gā॒ha-ntvayi̭ mṛje॒ svāhā᳚ || yathā-''paḥ॒ prava̭tā॒-''yanti̭ | yathā॒ māsā̭ aharja॒ram |
e॒va-mmā-mbra̭hmacā॒riṇaḥ̭ |
dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhā᳚ ||
pra॒ti॒ve॒śo̭-'si॒ pra mā̭ bhāhi॒ pra mā̭ padyasva || 9 ||
(vi॒ta॒nvā॒nā - śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā॒-dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhaika̭-ñca) (a. 4)
anuvākaṃ 5
bhū-rbhuva॒-ssuva॒-riti॒ vā e॒tā sti॒sro vyāhṛ̭tayaḥ ||
tāsā̭muhasmai॒ tā-ñca̭tu॒rthīm | māhā̭camasyaḥ॒ pravḙdayate | maha॒ iti̭ || ta-dbrahma̭ | sa ā॒tmā | aṅgā᳚nya॒nyā de॒vatāḥ᳚ || bhūriti॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | bhuva॒ itya॒ntari̭kṣam | suva॒-ritya॒sau lo॒kaḥ || 10 ||
maha॒ ityā̭di॒tyaḥ | ā॒di॒tyena॒ vāva sarvḙ lo॒kā mahī̭yante || bhūriti॒ vā a॒gniḥ | bhuva॒ iti̭ vā॒yuḥ | suva॒rityā̭di॒tyaḥ | maha॒ iti̭ ca॒ndramāḥ᳚ | ca॒ndrama̭sā॒ vāva sarvā̭ṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ mahī̭yante || bhū-riti॒ vā ṛcaḥ̭ | bhuva॒ iti॒ sāmā̭ni |
suva॒ riti॒ yajūgṃ̭ṣi || 11 ||
maha॒ iti॒ brahma̭ | brahma̭ṇā॒ vāva sarvḙ ve॒dā mahī̭yante || bhūriti॒ vai prā॒ṇaḥ | bhuva॒ itya̭pā॒naḥ | suva॒riti̭ vyā॒naḥ | maha॒ ityanna᳚m | annḙna॒ vāva sarve᳚ prā॒ṇā mahī̭yante || tā vā e॒tā-ścata̭sra ścatu॒rdhā | cata̭sra-ścatasro॒ vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ |
sa vḙda॒ brahma̭ | sarve᳚-'smai de॒vā ba॒limāva̭hanti || 12 ||
(a॒sau lo॒ko - yajūgṃ̭ṣi॒ - veda॒ dve ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6
sa ya e॒ṣo᳚-'ntar-hṛ̭daya ākā॒śaḥ | tasmi̭nna॒ya-mpurṷṣo mano॒mayaḥ̭ | amṛ̭to hira॒ṇmayaḥ̭ || anta̭reṇa॒ tālṷke | ya e॒ṣa stana̭ ivāva॒lamba̭te |
se᳚ndra yo॒niḥ | yatrā॒sau kḙśā॒nto vi॒varta̭te | vya॒pohya̭ śīr​ṣakapā॒le || bhūritya॒gnau prati̭tiṣṭhati | bhuva॒ iti̭ vā॒yau || 13 ||
suva॒rityā̭di॒tye | maha॒ iti॒ brahma̭ṇi | ā॒pnoti॒ svārā᳚jyam | ā॒pnoti॒ mana̭sa॒spati᳚m | vākpa̭ti॒ ścakṣṷṣpatiḥ | śrotra̭pati rvi॒jñāna̭patiḥ |
e॒ta-ttato̭ bhavati | ā॒kā॒śa śa̭rīra॒-mbrahma̭ |
sa॒tyātma̭ prā॒ṇārā̭ma॒-mmana̭ ānandam | śānti̭ samṛddha-ma॒mṛta᳚m ||
iti̭ prācīna yo॒gyopā᳚sva || 14 ||
(vā॒yā-va॒mṛta॒ meka̭-ñca) (a. 6)
anuvākaṃ 7
pṛ॒thi॒vya̭ntari̭kṣa॒-ndyau-rdiśo̭-'vāntaradi॒śāḥ | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi |
āpa॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭ya ākā॒śa ā॒tmā | itya̭dhibhū॒tam || athāddhyā॒tmam | prā॒ṇo vyā॒no̭-'pā॒na ṷdā॒na-ssa̭mā॒naḥ | cakṣu॒-śśrotra॒-mmano॒ vā-ktvak |
carma̭ mā॒gṃ॒ sagg​snāvāsthi̭ ma॒jjā ||
e॒ta da̭dhivi॒dhāya॒r॒ṣi॒ ravo̭cat |
pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m |
pāṅkta̭nai॒va pāṅktagg̭ spṛṇo॒tīti̭ || 15 ||
(sarva॒meka̭-ñca) (a. 7)
anuvākaṃ 8
o-miti॒ brahma̭ || o-mitī॒dagṃ sarva᳚m ||
omitye॒ta-da̭nukṛti hasma॒ vā a॒pyo śrā̭va॒yetyā-śrā̭vayanti | o-miti॒ sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śa॒strāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭ddhva॒ryuḥ pra̭tiga॒ra-mprati̭gṛṇāti | omiti॒ brahmā॒ prasaṷti |
omitya̭gniho॒tra-manṷjānāti | omiti̭ brāhma॒ṇaḥ pra̭va॒kṣyannā̭ha॒ brahmopā᳚pnavā॒nīti̭ |
brahmai॒vo-pā᳚pnoti || 16 ||
(o-ndaśa̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9
ṛta-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
satya-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
tapaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
damaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
śamaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnihotra-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
atithayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
mānuṣa-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajā ca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajanaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajātiśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca ||
satyamiti satyavacā̭ rāthī॒ taraḥ |
tapa iti taponityaḥ paṷruśi॒ṣṭiḥ |
svāddhyāya pravacane eveti nāko̭ maudga॒lyaḥ |
taddhi tapa̭staddhi॒ tapaḥ || 17 ||
(prajā ca svāddhyāyaprava̭cane॒ ca ṣaṭca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10
a॒haṃ-vṛ~॒kṣasya॒ reri̭vā |
kī॒rtiḥ pṛ॒ṣṭha-ṅgi॒reri̭va |
ū॒rdhva pa̭vitro vā॒jinī̭va sva॒mṛta̭masmi | dravi̭ṇa॒gṃ॒ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛto॒kṣitaḥ | iti triśaṅko-rvedā̭nuva॒canam || 18 ||
(a॒hagṃ ṣaṭ) (a. 10)
anuvākaṃ 11
vedamanūcyā- 'cāryontevāsina-ma̭nuśā॒sti ||
satyaṃ॒-va~da | dharma॒-ñcara || svāddhyāyā᳚nmā pra॒madaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacche॒thsīḥ | satyānna prama̭dita॒vyam | dharmānna prama̭dita॒vyam | kuśalānna prama̭dita॒vyam |
bhūtyai na prama̭dita॒vyam | svāddhyāya pravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam || 19 ||
devapitṛkāryābhyā-nna prama̭dita॒vyam ||
mātṛ̭devo॒ bhava | pitṛ̭devo॒ bhava |
ācārya̭ devo॒ bhava | atithi̭devo॒ bhava ||
yānyanavadyāni̭ karmā॒ṇi | tāni sevi̭tavyā॒ni |
no i̭tarā॒ṇi || yānyasmākagṃ suca̭ritā॒ni | tāni tvayo̭pāsyā॒ni || 20 ||
no i̭tarā॒ṇi || ye ke cāsma-cchreyāgṃ̭so brā॒hmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sita॒vyam || śraddha̭yā de॒yam | aśraddha̭yā-'de॒yam | śri̭yā de॒yam | hri̭yā de॒yam | bhi̭yā de॒yam | saṃ​vi~̭dā de॒yam ||
atha yadi te karmavicikithsā vā vṛtta viciki̭thsā vā॒ syāt || 21 ||
ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒ra॒.śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varte॒rann | tathā tatra̭ varte॒thāḥ || athābhyā᳚khyāte॒ṣu | ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒r॒śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭ kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varte॒rann || 22 ||
tathā teṣṷ varte॒thāḥ || eṣa̭ āde॒śaḥ |
eṣa ṷpade॒śaḥ | eṣā vḙdopa॒niṣat | etada̭nuśā॒sanam | eva mupā̭sita॒vyam | eva mucaita̭dupā॒syam || 23 ||
(svāddhyāyapravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam - tānitvayo̭pāsyā॒ni - syāt - teṣṷ varte॒ranth - +sa॒pta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā |
śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo |
tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si |
tvāme॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā vā̭diṣam |
ṛ॒tama̭vādiṣam | sa॒tyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadva॒ktāra̭māvīt | āvī॒nmām |
āvī᳚dva॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 24 ||
(sa॒tyama̭vādiṣa॒-mpañca̭ ca) (a. 12)
|| iti śīkṣāvallī samāptā ||
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||