6.74 Yuddhakanda - Chatuhsaptatitama Sargah

ॐ

6.74 யுத்தகாண்ட - சதுஃஸப்ததிதம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।

அத சதுஃஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ।

தயோஸ்ததாஸாதிதயோரணாக்ரேமுமோஹஸைந்யம்ஹரிபுங்கவாநாம் ।

ஸுக்ரீவநீலாங்கதஜாம்பவந்தோ ந சாபிகிஞ்சித்ப்ரதிபேதிரேதே ॥ 1 ॥

ததோவிஷண்ணம்ஸமவேக்ஷ்யஸைந்யம்விபீஷணோபுத்திமதாம்வரிஷ்டஃ ।

உவாசஶாகம்ரு'கராஜவீராநாஶ்வாஸயந்நப்ரதிமைர்வசோபிஃ ॥ 2 ॥

மாபைஷ்டநாஸ்த்யத்ரவிஷாதகாலோயதார்யபுத்த்ரௌவிவஶௌவிஷண்ணௌ ।

ஸ்வயம்புவோவாக்யமதோத்வஹந்தௌயத்ஸாதிதாவிந்த்ரஜிதஸ்த்ரஜாலைஃ ॥ 3 ॥

தஸ்மைதுதத்தம்பரமாஸ்த்ரமேதத்ஸ்வயம்புவாப்ராஹ்மமமோகவேகம் ।

தந்மாநயந்தௌயுதிராஜபுத்ரௌநிபாதிதௌகோऽத்ரவிஷாதகாலஃ ॥ 4 ॥

ப்ராஹ்மமஸ்த்ரந்ததோதீமாந்மாநயித்வாதுமாருதிஃ ।

விபீஷணவசஶ்ஶ்ருத்வாஹநூமாம்ஸ்தமதாப்ரவீத் ॥ 5 ॥

ஏதஸ்மிந்நிஹதேஸைந்யேவாநராணாந்தரஸ்விநாம் ।

யோயோதாரயதேப்ராணாம்ஸ்தந்தமாஶ்வாஸயாவ ॥ 6 ॥

தாவுபௌயுகபவதீரௌஹநூமத்ராக்ஷஸோத்தமௌ ।

உல்காஹஸ்தௌததாராத்ரௌரணஶீர்ஷேவிசேரதுஃ ॥ 7 ॥

பிந்நலாங்கூலஹஸ்தோருபாதாங்குலி ஶிரோ தரைஃ ।

ஸ்ரவத்பிஃ க்ஷதஜம் காத்ரைஃ ப்ரஸ்ரவத்பிஃ ஸமந்ததஃ ॥ 8 ॥

பதிதைஃபர்வதாகாரைர்வாநரைரபிஸங்குலாம் ।

ஶஸ்ஸைஶ்சபதிதைர்தீப்தைர்தத்ரு'ஶாதேவஸுந்தராம் ॥ 9 ॥

ஸுக்ரீவமங்கதந்நீலம்ஶரபங்கந்தமாதநம் ।

கவாக்ஷம் ச ஸுஷேணம் ச வேகதர்ஶிநமாஹுகம் ॥ 10 ॥

மைந்தம் நலம் ஜ்யோதிமுகம் த்விவிதம் பநஸம் ததா ।

விபீஷணோ ஹநூமாம்ஶ்ச தத்ரு'ஶாதே ஹதாந்ரணே ॥ 11 ॥

ஸப்தஷஷ்டிர்ஹதாஃகோட்யோவாநராணாந்தரஸ்விநாம் ।

அஹ்நஃபஞ்சமஶேஷேணவல்லபேநஸ்வயம்புவஃ ॥ 12 ॥

ஸாகரௌகநிபம்பீமந்த்ரு'ஷ்டவாபாணார்திதம்பலம் ।

மார்கதேஜாம்பவந்தம்ஸ்மிஹநூமாந் ஸவிபீஷணஃ ॥ 13 ॥

ஸ்வபாவஜரயாயுக்தம்வ்ரு'த்தம்ஶரஶதைஶ்சிதம் ।

ப்ரஜாபதிஸுதம்வீரம்ஶாம்யந்தமிவபாவகம் ॥ 14 ॥

த்ரு'ஷ்டவாதமுபஸங்க்ரம்யபௌலஸ்த்யோவாக்யமப்ரவீத் ।

ச்சிதார்யஶரைஸ்தீக்ஷ்ணைர்நப்ராணாத்வம்ஸிதாஸ்தவ ॥ 15 ॥

விபீஷணவசஶ்ஶ்ருத்வாஜாம்பவாந்ரு'க்ஷபுங்கவஃ ।

க்ரு'ச்ச்ராதப்யுக்திரந்வாக்யமிதம்வசநமப்ரவீத் ॥ 16 ॥

நைர்ரு'தேந்த்ரமஹாவீர்யஸ்வரேணத்வாऽபிலக்ஷ்யே ।

பீட்யமாநஶஶிதைர்பாணைர்நத்வாபஶ்யாமிசக்ஷுஷா ॥ 17 ॥

அஞ்ஜநாஸுப்ரஜாயேநமாதரிஶ்வா ச நைர்ரு'த ।

ஹநுமாந் வாநரஶ்ரேஷ்டஃப்ராணாந் தாரயதேக்வசித் ॥ 18 ॥

ஶ்ருத்வாஜாம்பவதோவாக்யமுவாசேதம்விபீஷணஃ ।

ஆர்யபுத்ராவதிக்ரம்யகஸ்மாத்ப்ரு'ச்சஸிமாருதிம் ॥ 19 ॥

நைவராஜநிஸுக்ரீவேநாங்கதேநாபிராகவே ।

ஆர்யஸந்தர்ஶிதஸ்ஸ்நேஹோயதாவாயுஸுதேபரஃ ॥ 20 ॥

விபீஷணவசஶ்ஶ்ருத்வாஜாம்பவாந்வாக்யமப்ரவீத் ।

ஶ்ரு'ணுநைர்ரு'தஶார்தூலயஸ்மாத் ப்ரு'ச்சாமிமாருதிம் ॥ 21 ॥

தஸ்மிந்ஜீவதிவீரேதுஹதமப்யஹதம்பலம் ।

ஹநூமத்யுஜ்சிதப்ராணேஜீவந்தோऽபிவயம் ஹ்ரு'தா ॥ 22 ॥

தரதேமாருதிஸ்தாதமாருதப்ரதிமோயதி ।

வைஶ்வாநரஸமோவீர்வேஜீவிதாஶாததோபவேத் ॥ 23 ॥

ததோவ்ரு'த்தமுபாகம்யநியமேநாப்யவாதயத் ।

க்ரு'ஹ்யஜாம்பவதஃபாதௌஹநூமாந்மாருதாத்மஜஃ ॥ 24 ॥

ஶ்ருத்வாஹநுமதோவாக்யந்ததாऽபிவ்யதிதேந்த்ரியஃ ।

புநர்ஜாதமிவாத்மாநம்மந்யதேப்லவகோத்தமஃ ॥ 25 ॥

ததோऽப்ரவீந்மஹாதேஜாஹநூமந்தம் ஸ ஜாம்பவாந் ।

ஆகச்சஹரிஶார்தூல வாநராம்ஸ்த்ராதுமர்ஹஸி ॥ 26 ॥

நாந்யோவக்ரமபர்யாப்தஸ்த்வமேஷாம்பரமஸ்ஸகா ।

த்வத்பராக்ரமகாலோऽயந்நாந்யம்பஶ்யாமிகதஞ்சந ॥ 27 ॥

ரு'க்ஷ்வாநரவீராணாமநீகாநிப்ரஹர்ஷய ।

ஶல்யௌகுருசாப்யேதாஸாதிதௌராமலக்ஷ்மணௌ ॥ 28 ॥

கத்வாபரமமத்வாநமுபர்யுபரிஸாகரம் ।

ஹிமவந்தந்நகஶ்ரேஷ்டம்ஹநுமந்கந்துமர்ஹஸி ॥ 29 ॥

ததஃகாஞ்சநமத்யுச்சம்ரு'ஷபம்பர்வதோத்தமம் ।

கைலாஸஶிகரஞ்சாபித்ரக்ஷ்யஸ்யரிநிஷூதந ॥ 30 ॥

தயோஶஶிகரயோர்மத்யேப்ரதீப்தமதுலப்ரபம் ।

ஸர்யௌஷதியுதம்வீர த்ரக்ஷ்யஸ்யௌஷதிபர்யதம் ॥ 31 ॥

தஸ்யவாநரஶார்தூல சதஸ்ரோ மூதி ஸம்பவாஃ ।

த்ரக்ஷ்யஸ்யோஷதயோதீப்தாதீபய்நத்யோதிஶோதஶ ॥ 32 ॥

ம்ரு'தஸஞ்ஜீவநீஞ்சைவவிஶல்யகரணீமபி ।

ஸுவர்ணகரணீஞ்சைவஸந்தாநகரணீந்ததா ॥ 33 ॥

தாஸ்ஸர்வாஹநுமந்க்ரு'ஹ்வக்ஷிப்ரமாகந்துமர்ஹஸி ।

ஆஶ்வாஸயஹரீந் ப்ராணைர்யோஜ்யகந்தவஹாத்மஜ ॥ 34 ॥

ஶ்ருத்வாஜாம்பவதோவாக்யம்ஹநூமாந் ஹரிபுங்கவஃ ।

ஆபூர்யதபலோத்தர்ஷைஸ்தோயவேகைரிவார்ணவஃ ॥ 35 ॥

ஸ பர்வததடாக்ரஸ்தஃ பீடயந்பர்வதோத்தரம் ।

ஹநூமாந்த்ரு'ஶ்யதே வீரோ த்விதீய இவ பர்வதஃ ॥ 36 ॥

ஹரிபாதவிநிர்பக்நோநிஷஸாத ஸ பர்வதஃ ।

ந ஶஶாகததாத்மாநம்ஸோடும்ப்ரு'ஶநிபீடிதஃ ॥ 37 ॥

தஸ்யபேதுர்நகாபூமௌஹரிவேகாச்சஜஜ்வலுஃ ।

ஶ்ரு'ங்காணி ச வ்யஶீர்யந்தபீடிதஸ்யஹநூமதா ॥ 38 ॥

தஸ்மிந் ஸம்பீட்யமாநேதுபக்நத்ருமஶிலாதலே ।

ந ஶேகுர்வாநராஸ்ஸ்தாதுங்கூர்ணமாநேநகோத்தமே ॥ 39 ॥

ஸாகூர்ணிதமஹாத்வாராப்ரபக்நக்ரு'ஹகோபுரா ।

லங்காத்ராஸாகுலாராத்ரௌப்ரவ்ரு'த்தேவாபவத்ததா ॥ 40 ॥

ப்ரு'திவீதரஸங்காஶோநிபீட்யதரணீதரம் ।

ப்ரு'திவீங்க்ஷோபயாமாஸஸார்ணவாம்மாருதாத்மஜஃ ॥ 41 ॥

ஆருரோஹததாதஸ்மாத்தரிர்மலயபர்வதம் ।

மேருமந்தரஸங்காஶந்நாநாப்ரஸ்ரவணாகுலம் ॥ 42 ॥

நாநாத்ருமலதாகீர்ணம்விகாஸிகமலோத்பலம் ।

ஸேவிதந்தேவகந்தர்வைஷ்ஷஷ்டியோஜநமுச்ச்ரிதம் ॥ 43 ॥

வித்யாதரைர்முநிகணைரப்ஸரோபிர்நிஷேவிதம் ।

நாநாம்ரு'ககணாகீர்ணம்பஹுகந்தரஶோபிதம் ॥ 44 ॥

ஸர்வாநாகுலயம்ஸ்தத்ரயக்ஷகந்தர்வகிந்நராந் ।

ஹநுமாந் மேகஸங்காஶோவவ்ரு'தேமாருதாத்மஜஃ ॥ 45 ॥

பத்ப்யாந்துஶைலமாபீட்யபடபாமுகவந்முகம் ।

விவ்ரு'த்யோக்ரந்நநாதோச்சைஸ்த்ராஸயந்நிவராக்ஷஸாந் ॥ 46 ॥

தஸ்யநாநத்யமாநஸ்யஶ்ருத்வாநிநதமத்புதம் ।

லங்காஸ்தாராக்ஷஸாஸ்ஸர்வே ந ஶேகுஸ்ஸ்பந்திதும்பயாத் ॥ 47 ॥

நமஸ்க்ரு'த்வாऽதராமாயமாருதிர்பீமவிக்ரமஃ ।

ராகவார்தேபரங்கர்மஸமீஹதபரந்தபஃ ॥ 48 ॥

ஸ புச்சமுத்யம்யபுஜங்ககல்பம்விநம்யப்ரு'ஷ்டம்ஶ்ரவணேநிகுஞ்ச்ய ।

விவ்ரு'த்யவக்த்ரம்படபாமுகாபமாபுப்லுவேவ்யோமநிசண்டவேகஃ ॥ 49 ॥

ஸவ்ரு'க்ஷஷண்டாம்ஸ்தரஸாஜஹாரஶைலாந் ஶிலாஃப்ராக்ரு'தவாநராம்ஶ்ச ।

பாஹூருவேகோத்ததஸம்ப்ரணுந்நாஸ்தேக்ஷீணவேகாஸ்ஸலிலேநிபேதுஃ ॥ 50 ॥

தௌப்ரஸார்யோரகபோககல்பௌபுஜௌபுஜங்காரிநிகாஶவீர்யஃ ।

ஜகாமமேருந்நகராஜமக்ய்ரந்திஶஃப்ரகர்ஷந்நிவவாயுஸூநுஃ ॥ 51 ॥

ஸ ஸாகரங்கூர்ணிதவீசிமாலந்ததாப்ரு'ஶம்ப்ராமிதஸர்வஸத்த்வம் ।

ஸமீக்ஷமாணஸ்ஸஹஸாஜகாமசக்ரம்யதாவிஷ்ணுகராக்ரமுக்தம் ॥ 52 ॥

ஸ பர்வதாந்வ்ரு'க்ஷகவாந் ஸராம்ஸிநதீஸ்தடாகாநிபுரோத்தமாநி ।

ஸ்பீதாந் ஜநாந்தாநபிஸம்ப்ரவீக்ஷ்யஜகாமவேகாபதித்ரு'துல்யவேகஃ ॥ 53 ॥

ஆதித்யபதமாஶ்ரித்யஜகாம ஸ கதக்லமஃ ।

ஹநூமாம்ஸ்த்வரிதோவீரஃபித்ரு'துல்யபராக்ரமஃ ॥ 54 ॥

ஜவேநமஹதாயுக்தோமாருதிர்மாருதோயதா ।

ஜகாமஹரிஶார்தூலோதிஶஶ்ஶப்தேநபூரயந் ॥ 55 ॥

ஸ்ம்மரந்ஜாம்பவதோவாக்யம்மாருதிர்வாதரம்ஹஸா ।

ததர்ஶஸஹஸாகத்வாஹிமவந்தம்மஹாகபிஃ ॥ 56 ॥

நாநாப்ரஸ்ரவணோபேதந்நாநாகந்தரநிர்கரம் ।

ஶ்வேதாப்ரசயஸங்காஶைஶஶிகரைஶ்சாருதர்ஶநைஃ ॥ 57 ॥

ஶோபிதம்விவிதைர்வ்ரு'க்ஷைரகமத்பர்வதோத்தமம் ।

ஸ தம்ஸமாஸாத்யமஹாநகேந்த்ரமதிப்ரவ்ரு'த்தோத்தமகோரஶ்ரு'ங்கம் ।

ததர்ஶபுண்யாநிமஹாஶ்ரமாணிஸுரர்ஷிஸங்கோத்தமஸேவிதாநி ॥ 58 ॥

ஸ ப்ரஹ்மகோஶம்ரஜதாலயம் ச ஶக்ராலயம்ருத்ரஶரப்ரமோக்ஷம் ।

ஹயாநநம்ப்ரஹ்மஶிரஶ்சதீப்தந்ததர்ஶவைவஸ்வதகிங்கராம்ஶ்ச ॥ 59 ॥

வஜ்ராலயம் வைஶ்வரணாலயம் ச ।

ஸூர்யப்ரபம் ஸூர்யநிபந்தநம் ச ।

ப்ரஹ்மாஸநம் ஶங்கரகார்முகம் ச ।

ததர்ஶ நாபிம் ச வஸுந்தராயாஃ ॥ 60 ॥

கைலாஸமக்ய்ரம்ஹிமவச்சிலாம் ச ததர்ஷபங்காஞ்சநஶைலமக்ய்ரம் ।

ஸந்தீப்தஸர்வௌஷதிஸந்ப்ரதீப்தந்ததர்ஶஸர்வௌஷதிபர்வதேந்த்ரம் ॥ 61 ॥

ஸ தம்ஸமீக்ஷ்யாநலரஶ்மிதீப்தம்விஸிஷ்மியேவாஸவதூதஸூநுஃ ।

ஆவ்ரு'த்யதஞ்சௌஷதிபர்வதேந்த்ரந்தத்ரௌஷதீநாம்விசயஞ்சகார ॥ 62 ॥

ஸயோஜநஸஹஸ்ராணிஸமதீத்யமஹாகபிஃ ।

திவ்யௌஷதிதரம்ஶைலம்வ்யசரந்மாருதாத்மஜஃ ॥ 63 ॥

மஹௌஷத்யஸ்ததஸ்ஸர்வாஸ்தஸ்மிந் பர்வதஸத்தமே ।

விஜ்ஞாயார்திநமாயாந்தந்ததோஜக்முரதர்ஶநம் ॥ 64 ॥

ஸ தாமஹாத்மாஹநுமாநபஶ்யம்ஶ்சுகோபகோபாச்சப்ரு'ஶந்நநாத ।

அம்ரு'ஷ்யமாணோऽநகிநிகாஶசக்ஷுர்மஹீதரேந்த்ரந்தமுவாசவாக்யம் ॥ 65 ॥

கீமேததேவம்ஸுவிநிஶ்சிதந்தேயத்ராகவேநாஸிக்ரு'தாநுகம்ப ।

பஶ்யாத்யமத்பாஹுபலாபிபூதோவிகீர்ணமாத்மாநமதோநகேந்த்ர ॥ 66 ॥

ஸ தஸ்யஶ்ரு'ங்கம்ஸநகம்ஸநாகம்ஸகாஞ்சநந்தாதுஸஹஸ்ரஜுஷ்டம் ।

விகீர்ணகூடஞ்ஜ்வலிதாக்ரஸாநும்ப்ரக்ரு'ஹ்யவேகாத்ஸஹஸோந்மமாத ॥ 67 ॥

ஸதஸமுத்பாட்யகமுத்பபாதவித்ராஸ்யலோகாந் ஸஸுராஸுரேந்த்ராந் ।

ஸம்ஸ்தூயமாநஃகசரைரநேகைர்ஜகாமவேகாத்கருடோக்ரவேகஃ ॥ 68 ॥

ஸ பாஸ்கராத்வாநமநுப்ரபந்நஸ்தம்பாஸ்கராபம்ஶிகரம்ப்ரக்ரு'ஹ்ய ।

பபௌததாபாஸ்கரஸந்நிகாஶோரவேஸ்ஸமீபேப்ரதிபாஸ்கராபஃ ॥ 69 ॥

ஸ தேநஶைலேநப்ரு'ஶம்ரராஜஶைலோபமோகந்தவஹாத்மஜஸ்து ।

ஸஹஸ்ரதாரேணஸபாவகேநசக்ரேணகேவிஷ்ணுரிவார்பிதேந ॥ 70 ॥

தம்வாநராஃப்ரேக்ஷ்யவிநேதுருச்சைஸ்ஸதாநபிப்ரேக்ஷ்யமுதாநநாத ।

தேஷாம்ஸமுத்குஷ்டரவந்நிஶம்யலங்காலயாபீமதரம்விநேதுஃ ॥ 71 ॥

ததோமஹாத்மாநிபபாததஸ்மிந் ஶைலோத்தமேவாநரஸைந்யமத்யே ।

ஹர்யுத்தமேப்யஶஶிரஸாऽபிவாத்யவிபீஷணந்தத்ர ஸ ஸஸ்வஜே ச ॥ 72 ॥

தாவப்யுபௌமாநுஷராஜபுத்ரௌதங்கந்தமாக்ராயமஹௌஷதீநாம் ।

பபூவதுஸ்தத்ரததாவிஶல்யாவுத்தஸ்துரந்யே ச ஹரிப்ரவீராஃ ॥ 73 ॥

ஸர்வேவிஶல்யாவிருஜாஃக்ஷணேநஹரிப்ரவீராஶ்சஹதாஶ்சயேஸ்யுஃ ।

கந்தேநதாஸாம்ப்ரவரௌஷதீநாம்ஸுப்தாநிஶாந்தேஷ்விவஸம்ப்ரபுத்தாஃ ॥ 74 ॥

தாப்ரப்ரு'திலங்காயாம்யுத்யந்தேஹரிராக்ஷஸாஃ ।

ததாப்ரப்ரு'திமாநார்தமாஜ்ஞயாராவணஸ்ய ச ॥ 75 ॥

யேஹந்யந்தேரணேதத்ரராக்ஷஸாஃகபிகுஞ்ஜரைஃ ।

ஹதாஹதாஸ்துக்ஷிப்யந்தேஸர்வஏவதுஸாகரே ॥ 76 ॥

ததோஹரிர்கந்தவஹாத்மஜஸ்துதமோஷதீஶைலமுதக்ரவேகஃ ।

நிநாயவேகாத்திமவந்தமேவபுநஶ்சராமேணஸமாஜகாம ॥ 77 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே சதுஃஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha catuḥsaptatitamassargaḥ |

tayostadāsāditayoraṇāgremumohasainyaṃharipuṅgavānām |

sugrīvanīlāṅgadajāmbavanto na cāpikiñcitpratipedirete || 1 ||

tatoviṣaṇṇaṃsamavekṣyasainyaṃvibhīṣaṇobuddhimatāṃvariṣṭhaḥ |

uvācaśākhamṛgarājavīrānāśvāsayannapratimairvacobhiḥ || 2 ||

mābhaiṣṭanāstyatraviṣādakāloyadāryaputtrauvivaśauviṣaṇṇau |

svayambhuvovākyamathodvahantauyatsāditāvindrajidastrajālaiḥ || 3 ||

tasmaitudattamparamāstrametatsvayambhuvābrāhmamamoghavegam |

tanmānayantauyudhirājaputraunipātitauko'traviṣādakālaḥ || 4 ||

brāhmamastrantatodhīmānmānayitvātumārutiḥ |

vibhīṣaṇavacaśśrutvāhanūmāṃstamathābravīt || 5 ||

etasminnihatesainyevānarāṇāntarasvinām |

yoyodhārayateprāṇāṃstantamāśvāsayāva || 6 ||

tāvubhauyugapavadīrauhanūmadrākṣasottamau |

ulkāhastautadārātrauraṇaśīrṣeviceratuḥ || 7 ||

bhinnalāṅgūlahastorupādāṅguli śiro dharaiḥ |

sravadbhiḥ kṣatajaṃ gātraiḥ prasravadbhiḥ samantataḥ || 8 ||

patitaiḥparvatākārairvānarairabhisaṅkulām |

śassaiścapatitairdīptairdadṛśātevasundharām || 9 ||

sugrīvamaṅgadannīlaṃśarabhaṅgandhamādanam |

gavākṣaṃ ca suṣeṇaṃ ca vegadarśinamāhukam || 10 ||

maindaṃ nalaṃ jyotimukhaṃ dvividaṃ panasaṃ tathā |

vibhīṣaṇo hanūmāṃśca dadṛśāte hatānraṇe || 11 ||

saptaṣaṣṭirhatāḥkoṭyovānarāṇāntarasvinām |

ahnaḥpañcamaśeṣeṇavallabhenasvayambhuvaḥ || 12 ||

sāgaraughanibhambhīmandṛṣṭavābāṇārditambalam |

mārgatejāmbavantaṃsmihanūmān savibhīṣaṇaḥ || 13 ||

svabhāvajarayāyuktaṃvṛddhaṃśaraśataiścitam |

prajāpatisutaṃvīraṃśāmyantamivapāvakam || 14 ||

dṛṣṭavātamupasaṅgramyapaulastyovākyamabravīt |

ccidāryaśaraistīkṣṇairnaprāṇādhvaṃsitāstava || 15 ||

vibhīṣaṇavacaśśrutvājāmbavānṛkṣapuṅgavaḥ |

kṛcchrādabhyugdiranvākyamidaṃvacanamabravīt || 16 ||

nairṛtendramahāvīryasvareṇatvā'bhilakṣye |

pīḍyamānaśaśitairbāṇairnatvāpaśyāmicakṣuṣā || 17 ||

añjanāsuprajāyenamātariśvā ca nairṛta |

hanumān vānaraśreṣṭhaḥprāṇān dhārayatekvacit || 18 ||

śrutvājāmbavatovākyamuvācedaṃvibhīṣaṇaḥ |

āryaputrāvatikramyakasmātpṛcchasimārutim || 19 ||

naivarājanisugrīvenāṅgadenāpirāghave |

āryasandarśitassnehoyathāvāyusuteparaḥ || 20 ||

vibhīṣaṇavacaśśrutvājāmbavānvākyamabravīt |

śṛṇunairṛtaśārdūlayasmāt pṛcchāmimārutim || 21 ||

tasminjīvativīretuhatamapyahatambalam |

hanūmatyujjhitaprāṇejīvanto'pivayaṃ hṛtā || 22 ||

dharatemārutistātamārutapratimoyadi |

vaiśvānarasamovīrvejīvitāśātatobhavet || 23 ||

tatovṛddhamupāgamyaniyamenābhyavādayat |

gṛhyajāmbavataḥpādauhanūmānmārutātmajaḥ || 24 ||

śrutvāhanumatovākyantadā'pivyathitendriyaḥ |

punarjātamivātmānammanyateplavagottamaḥ || 25 ||

tato'bravīnmahātejāhanūmantaṃ sa jāmbavān |

āgacchahariśārdūla vānarāṃstrātumarhasi || 26 ||

nānyovakramaparyāptastvameṣāmparamassakhā |

tvatparākramakālo'yannānyampaśyāmikathañcana || 27 ||

ṛkṣvānaravīrāṇāmanīkānipraharṣaya |

śalyaukurucāpyetāsāditaurāmalakṣmaṇau || 28 ||

gatvāparamamadhvānamuparyuparisāgaram |

himavantannagaśreṣṭhaṃhanumangantumarhasi || 29 ||

tataḥkāñcanamatyuccamṛṣabhamparvatottamam |

kailāsaśikharañcāpidrakṣyasyariniṣūdana || 30 ||

tayośaśikharayormadhyepradīptamatulaprabham |

saryauṣadhiyutaṃvīra drakṣyasyauṣadhiparyatam || 31 ||

tasyavānaraśārdūla catasro mūdhi sambhavāḥ |

drakṣyasyoṣadhayodīptādīpaynatyodiśodaśa || 32 ||

mṛtasañjīvanīñcaivaviśalyakaraṇīmapi |

suvarṇakaraṇīñcaivasandhānakaraṇīntathā || 33 ||

tāssarvāhanumangṛhvakṣipramāgantumarhasi |

āśvāsayaharīn prāṇairyojyagandhavahātmaja || 34 ||

śrutvājāmbavatovākyaṃhanūmān haripuṅgavaḥ |

āpūryatabaloddharṣaistoyavegairivārṇavaḥ || 35 ||

sa parvatataṭāgrasthaḥ pīḍayanparvatottaram |

hanūmāndṛśyate vīro dvitīya iva parvataḥ || 36 ||

haripādavinirbhagnoniṣasāda sa parvataḥ |

na śaśākatadātmānaṃsoḍhumbhṛśanipīḍitaḥ || 37 ||

tasyapeturnagābhūmauharivegāccajajvaluḥ |

śṛṅgāṇi ca vyaśīryantapīḍitasyahanūmatā || 38 ||

tasmin sampīḍyamānetubhagnadrumaśilātale |

na śekurvānarāssthātuṅghūrṇamānenagottame || 39 ||

sāghūrṇitamahādvārāprabhagnagṛhagopurā |

laṅkātrāsākulārātraupravṛttevābhavattadā || 40 ||

pṛthivīdharasaṅkāśonipīḍyadharaṇīdharam |

pṛthivīṅkṣobhayāmāsasārṇavāmmārutātmajaḥ || 41 ||

ārurohatadātasmāddharirmalayaparvatam |

merumandarasaṅkāśannānāprasravaṇākulam || 42 ||

nānādrumalatākīrṇaṃvikāsikamalotpalam |

sevitandevagandharvaiṣṣaṣṭiyojanamucchritam || 43 ||

vidyādharairmunigaṇairapsarobhirniṣevitam |

nānāmṛgagaṇākīrṇambahukandaraśobhitam || 44 ||

sarvānākulayaṃstatrayakṣagandharvakinnarān |

hanumān meghasaṅkāśovavṛdhemārutātmajaḥ || 45 ||

padbhyāntuśailamāpīḍyabaḍabāmukhavanmukham |

vivṛtyogrannanādoccaistrāsayannivarākṣasān || 46 ||

tasyanānadyamānasyaśrutvāninadamadbhutam |

laṅkāsthārākṣasāssarve na śekusspanditumbhayāt || 47 ||

namaskṛtvā'tharāmāyamārutirbhīmavikramaḥ |

rāghavārtheparaṅkarmasamīhataparantapaḥ || 48 ||

sa pucchamudyamyabhujaṅgakalpaṃvinamyapṛṣṭhaṃśravaṇenikuñcya |

vivṛtyavaktrambaḍabāmukhābhamāpuphluvevyomanicaṇḍavegaḥ || 49 ||

savṛkṣaṣaṇḍāṃstarasājahāraśailān śilāḥprākṛtavānarāṃśca |

bāhūruvegoddhatasampraṇunnāstekṣīṇavegāssalilenipetuḥ || 50 ||

tauprasāryoragabhogakalpaubhujaubhujaṅgārinikāśavīryaḥ |

jagāmamerunnagarājamagyrandiśaḥprakarṣannivavāyusūnuḥ || 51 ||

sa sāgaraṅghūrṇitavīcimālantathābhṛśambhrāmitasarvasattvam |

samīkṣamāṇassahasājagāmacakraṃyathāviṣṇukarāgramuktam || 52 ||

sa parvatānvṛkṣagavān sarāṃsinadīstaṭākānipurottamāni |

sphītān janāntānapisampravīkṣyajagāmavegāpatitṛtulyavegaḥ || 53 ||

ādityapathamāśrityajagāma sa gataklamaḥ |

hanūmāṃstvaritovīraḥpitṛtulyaparākramaḥ || 54 ||

javenamahatāyuktomārutirmārutoyathā |

jagāmahariśārdūlodiśaśśabdenapūrayan || 55 ||

smmaranjāmbavatovākyammārutirvātaraṃhasā |

dadarśasahasāgatvāhimavantammahākapiḥ || 56 ||

nānāprasravaṇopetannānākandaranirgharam |

śvetābhracayasaṅkāśaiśaśikharaiścārudarśanaiḥ || 57 ||

śobhitaṃvividhairvṛkṣairagamatparvatottamam |

sa taṃsamāsādyamahānagendramatipravṛddhottamaghoraśṛṅgam |

dadarśapuṇyānimahāśramāṇisurarṣisaṅghottamasevitāni || 58 ||

sa brahmakośaṃrajatālayaṃ ca śakrālayaṃrudraśarapramokṣam |

hayānanambrahmaśiraścadīptandadarśavaivasvatakiṅkarāṃśca || 59 ||

vajrālayaṃ vaiśvaraṇālayaṃ ca |

sūryaprabhaṃ sūryanibandhanaṃ ca |

brahmāsanaṃ śaṅkarakārmukaṃ ca |

dadarśa nābhiṃ ca vasundharāyāḥ || 60 ||

kailāsamagyraṃhimavacchilāṃ ca tatharṣabhaṅkāñcanaśailamagyram |

sandīptasarvauṣadhisanpradīptandadarśasarvauṣadhiparvatendram || 61 ||

sa taṃsamīkṣyānalaraśmidīptaṃvisiṣmiyevāsavadūtasūnuḥ |

āvṛtyatañcauṣadhiparvatendrantatrauṣadhīnāṃvicayañcakāra || 62 ||

sayojanasahasrāṇisamatītyamahākapiḥ |

divyauṣadhidharaṃśailaṃvyacaranmārutātmajaḥ || 63 ||

mahauṣadhyastatassarvāstasmin parvatasattame |

vijñāyārthinamāyāntantatojagmuradarśanam || 64 ||

sa tāmahātmāhanumānapaśyaṃścukopakopāccabhṛśannanāda |

amṛṣyamāṇo'naginikāśacakṣurmahīdharendrantamuvācavākyam || 65 ||

kīmetadevaṃsuviniścitanteyadrāghavenāsikṛtānukampa |

paśyādyamadbāhubalābhibhūtovikīrṇamātmānamathonagendra || 66 ||

sa tasyaśṛṅgaṃsanagaṃsanāgaṃsakāñcanandhātusahasrajuṣṭam |

vikīrṇakūṭañjvalitāgrasānumpragṛhyavegātsahasonmamātha || 67 ||

satasamutpāṭyakhamutpapātavitrāsyalokān sasurāsurendrān |

saṃstūyamānaḥkhacarairanekairjagāmavegādgaruḍogravegaḥ || 68 ||

sa bhāskarādhvānamanuprapannastambhāskarābhaṃśikharampragṛhya |

babhautadābhāskarasannikāśoravessamīpepratibhāskarābhaḥ || 69 ||

sa tenaśailenabhṛśaṃrarājaśailopamogandhavahātmajastu |

sahasradhāreṇasapāvakenacakreṇakheviṣṇurivārpitena || 70 ||

taṃvānarāḥprekṣyavineduruccaissatānapiprekṣyamudānanāda |

teṣāṃsamudhghuṣṭaravanniśamyalaṅkālayābhīmataraṃvineduḥ || 71 ||

tatomahātmānipapātatasmin śailottamevānarasainyamathye |

haryuttamebhyaśaśirasā'bhivādyavibhīṣaṇantatra sa sasvaje ca || 72 ||

tāvapyubhaumānuṣarājaputrautaṅgandhamāghrāyamahauṣadhīnām |

babhūvatustatratadāviśalyāvuttasthuranye ca haripravīrāḥ || 73 ||

sarveviśalyāvirujāḥkṣaṇenaharipravīrāścahatāścayesyuḥ |

gandhenatāsāmpravarauṣadhīnāṃsuptāniśānteṣvivasamprabuddhāḥ || 74 ||

dāprabhṛtilaṅkāyāṃyudhyanteharirākṣasāḥ |

tadāprabhṛtimānārthamājñayārāvaṇasya ca || 75 ||

yehanyanteraṇetatrarākṣasāḥkapikuñjaraiḥ |

hatāhatāstukṣipyantesarvaevatusāgare || 76 ||

tatoharirgandhavahātmajastutamoṣadhīśailamudagravegaḥ |

nināyavegāddhimavantamevapunaścarāmeṇasamājagāma || 77 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuḥsaptatitamassargaḥ ||