6.65 Yuddhakanda - Panchashashtitama Sargah

ॐ

6.65 யுத்தகாண்ட - பஞ்சஷஷ்டிதம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।

அத பஞ்சஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ।

ஸ ததோக்தஸ்துநிர்பர்த்ஸ்யகும்பகர்ணோமஹோதரம் ।

அப்ரவீத்ராக்ஷஸஶ்ரேஷ்டம்ப்ராதரம்ராவணந்ததஃ ॥ 1 ॥

ஸோऽஹந்தவபயங்கோரம்வதாத்தஸ்யதுராத்மநஃ ।

ராமஸ்யாத்யப்ரமார்ஜாமிநிர்வைரோஹிஸுகீபவ ॥ 2 ॥

கர்ஜந்தி ந வ்ரு'தாஶூராநிர்ஜலாஇவதோயதாஃ ।

பஶ்யஸம்பத்யமாநந்துகர்ஜிதம்யுதிகர்மணா ॥ 3 ॥

ந மர்ஷயந்திசாத்மாநம்ஸம்பாவயதிநாத்மநா ।

அதர்ஶயித்வாஶூராஸ்துகர்மகுர்வந்திதுஷ்கரம் ॥ 4 ॥

விக்லபாநாமபுத்தீநாம்ராஜ்ஞாபண்டிதமாநிநாம் ।

ஶ்ர்ரு'ண்வதாஸதிதமிதந்த்வாத்விதாநாம்மஹோதர ॥ 5 ॥

யுத்தேகாபுருஷைர்நித்யம்பவத்பிஃப்ரியவாதிபிஃ ।

ராஜாநமநுகச்சத்பிஃஸர்வங்க்ரு'த்யமோத்திஸாதிதம் ॥ 6 ॥

ராஜஶேஷாக்ரு'தாலங்காக்ஷீணஃகோஶோபலம்ஹதம் ।

ராஜாநமிமமாஸாத்யஸுஹ்ரு'சசிஹ்நமமித்ரகம் ॥ 7 ॥

ஏஷநிர்யாம்யஹம்யுத்தமுத்யதஶ்ஶத்ருநிர்ஜயே ।

துர்நயம்பவதாமத்யஸமீகர்தும்மிஹாஹவே ॥ 8 ॥

ஏவமுக்தவதோவாக்யங்கும்பகர்ணஸ்யதீமதஃ ।

ப்ரத்யுவாசததோவாக்யம்ப்ரஹஸந்ராக்ஷஸாதிபஃ ॥ 9 ॥

மஹோதரோऽயம்ராமாத்துபரித்ரஸ்தோ ந ஸம்ஶயஃ ।

ந ஹிரோசயதேதாத யுத்தம்யுத்தவிஶாரத ॥ 10 ॥

கஶ்சிந்மேத்வத்ஸமோநாஸ்திஸௌஹ்ரு'தேநபலேந ச ।

கச்சஶத்ருவதாயத்வங்கும்பகர்ணஜயாய ச ॥ 11 ॥

தஸ்மாத்துஶத்ருநாஶார்தம்பவாந்ஸம்போதிதோமயா ।

அயம்ஹிகாலஸ்ஸுஹ்ரு'தாம்ராக்ஷஸாநாமரிந்தம ॥ 12 ॥

தத்கச்ச ஶூலமாதாய பாஶஹஸ்த இவாந்தகஃ ।

வாநராந் ராஜபுத்ரௌ ச பக்ஷயாதித்யதேஜஸௌ ॥ 13 ॥

ஸமாலோக்யதுதேரூபம்வித்ரவிஷ்யந்திவாநராஃ ।

ராமலக்ஷ்மணயோஶ்சாபிஹ்ரு'தயேப்ரஸ்புடிஷ்யதஃ ॥ 14 ॥

ஏவமுக்த்வாமஹாதேஜாஃகும்பகர்ணம்மஹாபலம் ।

புநர்ஜாதமிவாத்மாநம்மேநேராக்ஷஸபுங்கவஃ ॥ 15 ॥

கும்பகர்ணபலாபிஜ்ஞோ ஜாநம்ஸ்தஸ்ய பராக்ரமம் ।

பபூவ முதிதோ ராஜா ஶஶாங்க இவ நிர்மலஃ ॥ 16 ॥

இத்யேவமுக்தஃஸம்ஹ்ரு'ஷ்டோநிர்ஜகாமமஹாபலஃ ।

ராஜ்ஞஸ்துவசநம்ஶ்ருத்வாகும்பகர்ணஸ்ஸமுத்யதஃ ॥ 17 ॥

ஆததேநிஶிதம்ஶூலம்வேகாச்சத்ருநிபர்ஹணம் ।

ஸர்வகாலாயஸந்தீப்தந்தப்தகாஞ்சநபூஷணம் ॥ 18 ॥

இந்த்ராஶநிஸமம்பீமம்வஜ்ரப்ரதிமகௌரவம் ।

தேவதாநவகந்தர்வயக்ஷபந்நகஸூதநம் ॥ 19 ॥

ரக்தமால்யம்மஹாதாமம்ஸ்வதஶ்சோத்கதபாவகம் ।

ஆதாயநிஶிதம்ஶூலம்ஶத்ருஶோணிதரஞ்ஜிதம் ॥ 20 ॥

கும்பகர்ணோமஹாதேஜாராவணம்வாக்யமப்ரவீத் ।

கமிஷ்யாம்யஹமேகாகீதிஷ்டத்விஹபலம்மம ॥ 21 ॥

அத்யதாந் க்ஷுபிதாந் க்ருத்தோபக்ஷயிஷ்யாமிவாநராந் ।

கும்பகர்ணவசஶ்ஶ்ருத்வாராவணோவாக்யமப்ரவீத் ॥ 22 ॥

ஸைந்யைஃபரிவ்ரு'தோகச்சஶூலமுத்கதபாணிபிஃ ।

வாநராஹிமஹாத்மாநஶ்ஶீக்ராஸ்ஸவ்யவஸாயிநஃ ॥ 23 ॥

ஏகாகிநம்ப்ரமத்தம்வாநயேயுத்தஶநைஃக்ஷ்யம் ।

தஸ்மாத்பரமதுர்தர்ஷைஃ ஸைந்யைஃபரிவ்ரு'தோவ்ரஜ ॥ 24 ॥

ரக்ஷஸாமஹிதம்ஸர்வம்ஶத்ருபக்ஷந்நிஷூதய ।

அதாஸநாத்ஸமுத்பத்யஸ்ரஜம் மணிக்ரு'தாந்தராம் ॥ 25 ॥

ஆபபந்தமஹாதேஜாஃகும்பகர்ணஸ்யராவணஃ ।

அங்கதாந்யங்குலீவேஷ்டாந்வராண்யாபரணாநி ச ॥ 26 ॥

ஹாரம் ச ஶ்ஶிஸங்காஶமாபபந்தமஹாத்மநஃ ।

திவ்யாநி ச ஸுகந்தீநிமால்யதாமாநிராவணஃ ॥ 27 ॥

ஶ்ரோத்ரிசாஸஞ்ஜயாமாஸஶ்ரீமதீசாஸ்யகுண்டலே ।

காஞ்சநாங்கதகேயூரோநிஷ்காபரணபூஷிதஃ ॥ 28 ॥

கும்பகர்ணோப்ரு'ஹத்கர்ணஸ்ஸுஹுதோऽக்நிரிவாபபௌ ।

ஶ்ரோணீஸூத்ரேணமஹதாமேசகேநவ்யராஜத ॥ 29 ॥

அம்ரு'தோத்பாதநேநத்தோபுஜங்கேநேவமந்தரஃ ।

ஸ காஞ்சநம்பாரஸஹந்நிவாதம்வித்யுத்ப்ரபந்தீப்தமிவாத்மபாஸா ।

ஆபத்யமாநஃகவசம்ரராஜஸந்த்யாப்ரஸம்வீதராஜஃ ॥ 30 ॥

ஸர்வாபரணநத்தாங்கஃ ஶூலபாணிஃ ஸ ராக்ஷஸஃ ।

த்ரிவிக்ரமக்ரு'தோத்ஸாஹோ நாராயண இவாபபௌ ॥ 31 ॥

ப்ராதரம்ஸம்பரிஷ்வஜ்யக்ரு'த்வாசாபிப்ரதக்ஷிணம் ।

ப்ரணம்யஶிரஸாதஸ்மைஸம்ப்ரதஸ்தேமஹாபலஃ ॥ 32 ॥

நிஷ்பதந்தம்மஹாகாயம்மஹாநாதம்மஹாபலம் ।

தமாஶீர்பிஃப்ரஶஸ்தாபிஃப்ரேஷயாமாஸராவணஃ ॥ 33 ॥

ஶங்கதுந்துபிநிர்கோஷைஸ்ஸைந்யைஶ்சாபிவராயுதைஃ ।

தங்கஜைஶ்சதுரங்கைஶ்சஸ்யந்தநைஶ்சாம்புதஸ்வநைஃ ॥ 34 ॥

அநுஜக்முர்மஹாத்மாநம் ரதிநோ ரதிநாம் வரம் ।

ஸர்பைருஷ்ட்ரைஃகரைரஶ்வைஸ்ஸிம்ஹத்விபம்ரு'கத்விஜைஃ ।

அநுஜக்முஶ்சதங்கோரங்கும்பகர்ணம்மஹாபலம் ॥ 35 ॥

ஸ புஷ்பவர்ஷைரவகீர்யமாணோத்ரு'தாதபத்ரஃஶிதஶூலபாணிஃ ।

மதோத்கடஃஶோணிதகந்தமத்தோவிநிர்யயௌதாவநதேவஶத்ருஃ ॥ 36 ॥

பதாதயஶ்சபஹவோமஹாநாதாமஹாபலாஃ ।

அந்வயூராக்ஷஸாபீமாபீமாக்ஷாஶ்ஶஸ்த்ரபாணயஃ ॥ 37 ॥

ரக்தாக்ஷாஸ்ஸுமஹாகாயாநீலாஞ்சநசயோபமாஃ ।

ஶூலாநுத்யம்யகடகாம்ஶ்சநிஶிதாம்ஶ்சபரஶ்வதாந் ॥ 38 ॥

பஹுவ்யாமாம்ஶ்சபரிகாந்கதாஶ்சமுஸலாநி ச ।

தாலஸ்கந்தாம்ஶ்சவிபுலாந்க்ஷேபணீயாந்துராஸதாந் ॥ 39 ॥

அதாந்யத்வபுராதாயதாருணம்ரோமஹர்ஷணம் ।

நிஷ்பபாதமஹாதேஜாஃகும்பகர்ணோமஹாபலஃ ॥ 40 ॥

தநுஃஶதபரீணாஹஃ ஸ ஷட்சத்ரஸமுச்ச்ரிதஃ ।

ரௌத்ரஃஶகடசக்ராக்ஷோமஹாபர்வதஸந்நிபஃ ॥ 41 ॥

ஸந்நிபத்ய ச ரக்ஷாம்ஸிதக்தஶைலோபமாமஹாந் ।

கும்பகர்ணோமஹாவக்த்ரஃப்ரஹஸந்நிதமப்ரவீத் ॥ 42 ॥

அத்யவாநரமுக்யாநாந்தாநியூதாநிபாகஶ ।

நிர்தஹிஷ்யாமிஸங்க்ருத்தஶ்ஶலாபாநிவபாவகஃ ॥ 43 ॥

நாபராத்யந்திமேகாமம்வாநராஃ வநசாரிணஃ ।

ஜாதிரஸ்மத்விதாநாம்ஸாபுரோத்யாநவிபூஷணம் ॥ 44 ॥

புரரோதஸ்யமூலந்துராகவஸ்ஸஹலக்ஷ்மணஃ ।

ஹதேதஸ்மிந் ஹதம்ஸர்வந்தம்வதிஷ்யாமிஸம்யுகே ॥ 45 ॥

ஏவம் தஸ்ய ப்ருவாணஸ்ய கும்பகர்ணஸ்ய ராக்ஷஸாஃ ।

நாதம் சக்ருர்மஹாகோரம் கம்பயந்த இவார்ணவம் ॥ 46 ॥

தஸ்யநிஷ்பததஸ்தூர்ணங்கும்பகர்ணஸ்யதீமதஃ ।

பபூவுர்கோரரூபாணிநிமித்தாநிஸமந்ததஃ ॥ 47 ॥

உல்காஶநியுதாமேகாபபூவுர்கர்தபாருணாஃ ।

ஸஸாகரவநாசைவவஸுதாஸமகம்பத ॥ 48 ॥

கோரரூபாஶ்ஶிவாநேதுஸ்ஸஜ்வாலகபலைர்முகைஃ ।

மண்டலாந்யபஸவ்யாநிபபந்துஶ்சவிஹங்கமாஃ ॥ 49 ॥

நிஷ்பபாத ச க்ரு'த்ரோமாலேவாऽஸ்யபதிகச்சதஃ ।

ப்ராஸ்புரந்நயநஞ்சாஸ்யஸவ்யோபாஹுஶ்சகம்பத ॥ 50 ॥

நிஷ்பபாதததாசோல்காஜ்வலந்தீபீமநிஶ்ஶ்வநா ।

ஆதித்யோநிஷ்ப்ரபஶ்சாஸீந்நப்ரவாதி ச ऽநிலஃ ॥ 51 ॥

அசிந்தயந்மஹோத்பாதாநுதிதாந்ரோமஹர்ஷணாந் ।

நிர்யயௌகும்பகர்ணஸ்துக்ரு'தாந்தபலசோதிதஃ ॥ 52 ॥

ந லங்கயித்வாப்ராகாரம்பத்ப்யாம்பர்வதஸந்நிபஃ ।

ததர்ஶாப்ரகநப்ரக்யம்வாநராநீகமத்புதம் ॥ 53 ॥

தேத்ரு'ஷ்டவாராக்ஷஸஶ்ரேஷ்டம்வாநராஃபர்வதோபமம் ।

வாயுநுந்நாஇவகநாயயுஸ்ஸர்வாதிஶஸ்ததா ॥ 54 ॥

தத்வாநராநீகமதிப்ரசண்டந்திஶோத்ரவத்பிந்நமவாப்ரஜாலம் ।

ஸ கும்பகர்ணஸ்ஸமவேக்ஷ்யஹர்ஷாந்நநாதபூயோகநவத்கநாபஃ ॥ 55 ॥

தேதஸ்யகோரந்நிநதந்நிஶம்யயதாநிநாதந்திவிவாரிதஸ்ய ।

பேதுர்தரண்யாம்பஹவஃப்லவங்காநிக்ரு'த்தமூலாஇவஶாலவ்ரு'க்ஷாஃ ॥ 56 ॥

விபுலபரிகவாந் ஸ கும்பகர்ணோரிபுநிதநாயவிநிஸ்ப்ரு'தோத்மா ।

கபிஷணபயமாததத்ஸுபீமம்ப்ரபுரிவதண்டவாந்யுகாந்தே ॥ 57 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே பஞ்சஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha pañcaṣaṣṭitamassargaḥ |

sa tathoktastunirbhartsyakumbhakarṇomahodaram |

abravīdrākṣasaśreṣṭhambhrātaraṃrāvaṇantataḥ || 1 ||

so'hantavabhayaṅghoraṃvadhāttasyadurātmanaḥ |

rāmasyādyapramārjāminirvairohisukhībhava || 2 ||

garjanti na vṛthāśūrānirjalāivatoyadāḥ |

paśyasampadyamānantugarjitaṃyudhikarmaṇā || 3 ||

na marṣayanticātmānaṃsambhāvayatinātmanā |

adarśayitvāśūrāstukarmakurvantiduṣkaram || 4 ||

viklabānāmabuddhīnāṃrājñāpaṇḍitamāninām |

śrṛṇvatāsaditamidantvādvidhānāmmahodara || 5 ||

yuddhekāpuruṣairnityambhavadbhiḥpriyavādibhiḥ |

rājānamanugacchadbhiḥsarvaṅkṛtyamoddhisāditam || 6 ||

rājaśeṣākṛtālaṅkākṣīṇaḥkośobalaṃhatam |

rājānamimamāsādyasuhṛcacihnamamitrakam || 7 ||

eṣaniryāmyahaṃyuddhamudyataśśatrunirjaye |

durnayambhavatāmadyasamīkartummihāhave || 8 ||

evamuktavatovākyaṅkumbhakarṇasyadhīmataḥ |

pratyuvācatatovākyamprahasanrākṣasādhipaḥ || 9 ||

mahodaro'yaṃrāmāttuparitrasto na saṃśayaḥ |

na hirocayatetāta yuddhaṃyuddhaviśārada || 10 ||

kaścinmetvatsamonāstisauhṛdenabalena ca |

gacchaśatruvadhāyatvaṅkumbhakarṇajayāya ca || 11 ||

tasmāttuśatrunāśārthambhavānsambodhitomayā |

ayaṃhikālassuhṛdāṃrākṣasānāmarindama || 12 ||

tadgaccha śūlamādāya pāśahasta ivāntakaḥ |

vānarān rājaputrau ca bhakṣayādityatejasau || 13 ||

samālokyatuterūpaṃvidraviṣyantivānarāḥ |

rāmalakṣmaṇayoścāpihṛdayeprasphuṭiṣyataḥ || 14 ||

evamuktvāmahātejāḥkumbhakarṇammahābalam |

punarjātamivātmānammenerākṣasapuṅgavaḥ || 15 ||

kumbhakarṇabalābhijño jānaṃstasya parākramam |

babhūva mudito rājā śaśāṅka iva nirmalaḥ || 16 ||

ityevamuktaḥsamhṛṣṭonirjagāmamahābalaḥ |

rājñastuvacanaṃśrutvākumbhakarṇassamudyataḥ || 17 ||

ādadeniśitaṃśūlaṃvegācchatrunibarhaṇam |

sarvakālāyasandīptantaptakāñcanabhūṣaṇam || 18 ||

indrāśanisamambhīmaṃvajrapratimagauravam |

devadānavagandharvayakṣapannagasūdanam || 19 ||

raktamālyammahādhāmaṃsvataścodgatapāvakam |

ādāyaniśitaṃśūlaṃśatruśoṇitarañjitam || 20 ||

kumbhakarṇomahātejārāvaṇaṃvākyamabravīt |

gamiṣyāmyahamekākītiṣṭhatvihabalammama || 21 ||

adyatān kṣubhitān kruddhobhakṣayiṣyāmivānarān |

kumbhakarṇavacaśśrutvārāvaṇovākyamabravīt || 22 ||

sainyaiḥparivṛtogacchaśūlamudgatapāṇibhiḥ |

vānarāhimahātmānaśśīghrāssavyavasāyinaḥ || 23 ||

ekākinampramattaṃvānayeyuddhaśanaiḥkṣyam |

tasmātparamadurdharṣaiḥ sainyaiḥparivṛtovraja || 24 ||

rakṣasāmahitaṃsarvaṃśatrupakṣanniṣūdaya |

athāsanātsamutpatyasrajaṃ maṇikṛtāntarām || 25 ||

ābabandhamahātejāḥkumbhakarṇasyarāvaṇaḥ |

aṅgadānyaṅgulīveṣṭānvarāṇyābharaṇāni ca || 26 ||

hāraṃ ca śśisaṅkāśamābabandamahātmanaḥ |

divyāni ca sugandhīnimālyadāmānirāvaṇaḥ || 27 ||

śrotricāsañjayāmāsaśrīmatīcāsyakuṇḍale |

kāñcanāṅgadakeyūroniṣkābharaṇabhūṣitaḥ || 28 ||

kumbhakarṇobṛhatkarṇassuhuto'gnirivābabhau |

śroṇīsūtreṇamahatāmecakenavyarājata || 29 ||

amṛtotpādanenaddhobhujaṅgenevamandaraḥ |

sa kāñcanambhārasahannivātaṃvidyutprabhandīptamivātmabhāsā |

ābadhyamānaḥkavacaṃrarājasandhyābhrasamvītarājaḥ || 30 ||

sarvābharaṇanaddhāṅgaḥ śūlapāṇiḥ sa rākṣasaḥ |

trivikramakṛtotsāho nārāyaṇa ivābabhau || 31 ||

bhrātaraṃsampariṣvajyakṛtvācāpipradakṣiṇam |

praṇamyaśirasātasmaisampratasthemahābalaḥ || 32 ||

niṣpatantammahākāyammahānādammahābalam |

tamāśīrbhiḥpraśastābhiḥpreṣayāmāsarāvaṇaḥ || 33 ||

śaṅkhadundubhinirghoṣaissainyaiścāpivarāyuthaiḥ |

taṅgajaiścaturaṅgaiścasyandanaiścāmbudasvanaiḥ || 34 ||

anujagmurmahātmānaṃ rathino rathināṃ varam |

sarpairuṣṭraiḥkharairaśvaissimhadvipamṛgadvijaiḥ |

anujagmuścataṅghoraṅkumbhakarṇammahābalam || 35 ||

sa puṣpavarṣairavakīryamāṇodhṛtātapatraḥśitaśūlapāṇiḥ |

madotkaṭaḥśoṇitagandhamattoviniryayaudāvanadevaśatruḥ || 36 ||

padātayaścabahavomahānādāmahābalāḥ |

anvayūrākṣasābhīmābhīmākṣāśśastrapāṇayaḥ || 37 ||

raktākṣāssumahākāyānīlāñcanacayopamāḥ |

śūlānudyamyakhaḍagāṃścaniśitāṃścaparaśvadhān || 38 ||

bahuvyāmāṃścaparighāngadāścamusalāni ca |

tālaskandhāṃścavipulānkṣepaṇīyāndurāsadān || 39 ||

athānyadvapurādāyadāruṇaṃromaharṣaṇam |

niṣpapātamahātejāḥkumbhakarṇomahābalaḥ || 40 ||

dhanuḥśataparīṇāhaḥ sa ṣaṭchatrasamucchritaḥ |

raudraḥśakaṭacakrākṣomahāparvatasannibhaḥ || 41 ||

sannipatya ca rakṣāṃsidagdhaśailopamāmahān |

kumbhakarṇomahāvaktraḥprahasannidamabravīt || 42 ||

adyavānaramukhyānāntāniyūthānibhāgaśa |

nirdahiṣyāmisaṅkhruddhaśśalābhānivapāvakaḥ || 43 ||

nāparādhyantimekāmaṃvānarāḥ vanacāriṇaḥ |

jātirasmadvidhānāṃsāpurodyānavibhūṣaṇam || 44 ||

purarodhasyamūlanturāghavassahalakṣmaṇaḥ |

hatetasmin hataṃsarvantaṃvadhiṣyāmisaṃyuge || 45 ||

evaṃ tasya bruvāṇasya kumbhakarṇasya rākṣasāḥ |

nādaṃ cakrurmahāghoraṃ kampayanta ivārṇavam || 46 ||

tasyaniṣpatatastūrṇaṅkumbhakarṇasyadhīmataḥ |

babhūvurghorarūpāṇinimittānisamantataḥ || 47 ||

ulkāśaniyutāmeghābabhūvurgardhabhāruṇāḥ |

sasāgaravanācaivavasudhāsamakampata || 48 ||

ghorarūpāśśivānedussajvālakabalairmukhaiḥ |

maṇḍalānyapasavyānibabandhuścavihaṅgamāḥ || 49 ||

niṣpapāta ca gṛdhromālevā'syapathigacchataḥ |

prāsphurannayanañcāsyasavyobāhuścakampata || 50 ||

niṣpapātatadācolkājvalantībhīmaniśśvanā |

ādityoniṣprabhaścāsīnnapravāti ca 'nilaḥ || 51 ||

acintayanmahotpātānuditānromaharṣaṇān |

niryayaukumbhakarṇastukṛtāntabalacoditaḥ || 52 ||

na laṅghayitvāprākārampadbhyāmparvatasannibhaḥ |

dadarśābhraghanaprakhyaṃvānarānīkamadbhutam || 53 ||

tedṛṣṭavārākṣasaśreṣṭhaṃvānarāḥparvatopamam |

vāyununnāivaghanāyayussarvādiśastadā || 54 ||

tadvānarānīkamatipracaṇḍandiśodravadbhinnamavābhrajālam |

sa kumbhakarṇassamavekṣyaharṣānnanādabhūyoghanavadghanābhaḥ || 55 ||

tetasyaghoranninadanniśamyayathāninādandivivāridasya |

peturdharaṇyāmbahavaḥplavaṅgānikṛttamūlāivaśālavṛkṣāḥ || 56 ||

vipulaparighavān sa kumbhakarṇoripunidhanāyavinispṛtotmā |

kapiṣaṇabhayamādadatsubhīmamprabhurivadaṇḍavānyugānte || 57 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcaṣaṣṭitamassargaḥ ||