6.59 Yuddhakanda - Ekonashashtitama Sargah

ॐ

6.59 யுத்தகாண்ட - ஏகோநஷஷ்டிதம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।

அத ஏகோநஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ।

தஸ்மிந்ஹதேராக்ஷஸஸைந்யபாலேப்லவங்கமாநாம்ரு'ஷபேணயுத்தே ।

பீமயுதம்ஸாகரதுல்யவேகம்விதுத்ருவேராக்ஷஸராஜஸைந்யம் ॥ 1 ॥

கத்வாऽதரக்ஷோதிபதேஶ்ஶஶம்ஸுஸ்ஸேநாபதிம்பாவகஸூநுஶஸ்தம் ।

தச்சாபிதேஷாம்வசநந்நிஶம்யரக்ஷோதிபஃக்ரோதவஶஞ்ஜகாம ॥ 2 ॥

ஸங் க்யேப்ரஹஸ்தந்நிஹதந்நிஶம்யஶோகார்திதஃக்ரோதபரீதசேதாஃ ।

உவாசதாந்ராக்ஷஸயூதமுக்யாநிந்த்ரோயதாநிர்ஜரயோதமுக்யாந் ॥ 3 ॥

நாவஜ்ஞாரிபவேகார்யாயைரிந்த்ரபலஸூதநஃ ।

ஸூதிதஸ்ஸைந்யபாலோமேஸாநுயாத்ரஸ்ஸகுஞ்ஜரஃ ॥ 4 ॥

ஸோऽஹம்ரிபுவிநாஶாயவிஜயாயாவிசாரயந் ।

ஸ்வயமேவகமிஷ்யாமிரணஶீர்ஷந்ததத்புதம் ॥ 5 ॥

அத்யதத்வாநராநீகம்ராமஞ்சஸஹலக்ஷ்மணம் ।

நிர்தஹிஷ்யாமிபாணௌகைர்வநந்தீப்ஸ்ஸைரிவாநகிபிஃ ॥ 6 ॥

ஸஏவமுக்த்வாஜ்வலநப்ரகாஶம்ரதந்துரங்கோத்தமராஜயுக்தம் ।

ப்ரகாஶமாநம்வபுஷாஜ்வலந்தம்ஸமாருரோஹாமரராஜஶத்ருஃ ॥ 7 ॥

ஸ ஶந்க பேரீ படஹ ப்ரணாதைர் ।

ஆஸ்போடித க்ஷ்வேடித ஸிம்ஹ நாதைஹ் ।

புண்யைஹ் ஸ்தவைஶ் ச அப்ய் அபிபூஜ்யமாநஸ் ।

ஸ்ததா யயௌ ராக்ஷஸ ராஜ முக்யஹ் ॥ 8 ॥

ஸ நீலஜீமூதநிகாஶரூபை ।

ர்மாம்ஸ அஶநைஹ் பாவக தீப்த நேத்ரைஹ் ।

பபௌ வ்ரு'தோ ராக்ஷஸ ராஜ முக்யைர் ।

பூதைர் வ்ரு'தோ ருத்ர;இவ அமர ஈஶஹ் ॥ 9 ॥

ததோநகர்யாஸ்ஸஹஸாமஹௌஜாநிஷ்க்ரம்யதத்வாநரஸைந்யமுக்ரம் ।

மஹார்ணவாப்ரஸ்தநிதந்ததர்ஶஸமுத்யதம்பாதபஶைலஹஸ்தம் ॥ 10 ॥

தத்ராக்ஷஸாநீகமதிப்ரசண்டமாலோக்யராமோபுஜகேந்த்ரபாஹுஃ ।

விபீஷணம்ஶஸ்த்ரப்ரு'தாம்வரிஷ்டமுவாசஸேவாநுகதஃப்ரு'துஶ்ரீஃ ॥ 11 ॥

நாநாபதாகத்வஜஶஸ்த்ரஜுஷ்டம்ப்ராஸாஸிஶூலாயுதவஜ்ரஜுஷ்டம் ।

கஸ்யேதமக்ஷோப்யமபீருஜுஷ்டம்மஹேந்த்ரோபமநாகஜுஷ்டம் ॥ 12 ॥

ததஸ்துராமஸ்யநிஶம்யவாக்யம்விபீஷணம்ஶ்ஶக்ரஸமாநவீர்யஃ ।

ஶஶம்ஸராமஸ்யபலப்ரவேகம்மஹாத்மநாம்ராக்ஷஸபுங்கவாநாம் ॥ 13 ॥

யோऽஸௌகஜஸ்கந்தகதோமஹாத்மாநவோதிதார்கோபமதாம்ரவக்த்ரஃ ।

ப்ரகம்பயந்நாகஶிரோऽப்யுபைதிஹ்யகம்பநந்த்வேநமவேஹிராஜந் ॥ 14 ॥

யோ அஸௌ ரதஸ்தோ ம்ரு'க ராஜ கேதுர் ।

தூந்வந் தநுஹ் ஶக்ர தநுஹ் ப்ரகாஶம் ।

கரீ இவ பாத்ய் உக்ர விவ்ரு'த்த தம்ஷ்ட்ரஹ் ।

ஸ;இந்த்ரஜிந் நாம வர ப்ரதாநஹ் ॥ 15 ॥

யஶ்சைஷவ்நித்யாஸ்தமஹேந்த்ரகல்போதந்வீரதஸ்தோऽதிரதோதிவீரஃ ।

விஷ்பாரயந் சாபமதுல்யமாநந்நாம்நாதிகாயோऽதிவிவ்ரு'த்தகாயஃ ॥ 16 ॥

யோऽஸௌநவார்கோதிததாம்ரசக்ஷுராருஹ்யகண்டாநிநதப்ரணாதம் ।

கஜங்கரங்கர்ஜதிவைமஹாத்மாமஹோதரோநாமஸஏஷஃவீரஃ ॥ 17 ॥

யோऽஸௌஹயங்காஞ்சநசித்ரபாண்டமாருஹ்யஸந்த்யாப்ரகிரிப்ரகாஶம் ।

ப்ராஸம்ஸமுத்யம்யமரீசிநத்தம்பிஶாசஏஷோऽஶநிதுல்யவேகஃ ॥ 18 ॥

யஶ்சைஷஶூலந்நிஶிதம்ப்ரக்ரு'ஹ்யவித்யுத்ப்ரபங்கிங்கரவஜ்ரவேகம் ।

வ்ரு'ஷேந்த்ரமாஸ்தாயகிரிப்ரகாஶமாயாதியோऽஸௌத்ரிஶிராயஶஸ்வீ ॥ 19 ॥

அஸௌசஜீமூதநிகாஶரூபஃகும்பஃப்ரு'துவ்யூடஸுஜாதவக்ஷாஃ ।

ஸமாஹிதஃபந்நகராஜகேதுர்விஷ்பாரயந்யாதிதநுர்விதூந்வந் ॥ 20 ॥

யஶ்சைஷஜாம்பூநதவஜ்ரஜுஷ்டந்தீப்தம்ஸதூமம்பரிகம்ப்ரக்ரு'ஹ்ய ।

ஆயாதிரக்ஷோபலகேதுபூதஃஸோऽஸௌநிகும்போऽத்புதகோரகர்மா ॥ 21 ॥

யஶ்சைஷசாபாஸிஶரௌகஜுஷ்டம்பதாகிநம்பாவகதீப்தரூபம் ।

ரதம்ஸமாஸ்தாயவிபாத்யுதக்ரோநராந்தகோऽஸௌநகஶ்ரு'ங்கயோதீ ॥ 22 ॥

யஶ்சைஷநாநாவிதகோரரூபைர்வ்யாக்ரோஷ்ட்ரநாகேந்த்ரம்ரு'காஶ்வவக்த்ரைஃ ।

பூதைர்வ்ரு'தோபாதிவிவ்ரு'த்தநேத்ஸ்ரைஸோऽஸௌஸுராணாமபிதர்பஹந்தா ॥ 23 ॥

யத்ர ஏதத் இந்து ப்ரதிமம் விபாதிச் ।

சத்த்ரம் ஸிதம் ஸூக்ஷ்ம ஶலாகம் அக்ர்யம் ।

அத்ர ஏஷ ரக்ஷோ அதிபதிர் மஹாத்மா ।

பூதைர் வ்ரு'தோ ருத்ர;இவ அவபாதி ॥ 24 ॥

அஸௌ கிரீடீ சல குண்டல ஆஸ்யோ ।

நாக இந்த்ர விந்த்ய உபம பீம காயஹ் ।

மஹா இந்த்ர வைவஸ்வத தர்ப ஹந்தா ।

ரக்ஷோ அதிபஹ் ஸூர்ய;இவ அவபாதி ॥ 25 ॥

ப்ரத்யுவாசததோராமோவிபீஷணமரிந்தம் ।

அஹோதீப்தமஹாதேஜாராவணோராக்ஷஸேஶ்வரஃ ॥ 26 ॥

ஆதித்ய;இவ துஷ்ப்ரேக்ஷ்யோ ரஶ்மிபிர் பாதி ராவணஹ் ।

ஸுவ்யக்தம் லக்ஷயே ஹ்ய் அஸ்ய ரூபம் தேஜஹ் ஸமாவ்ரு'தம் ॥ 27 ॥

தேவதாநவவீராணாம்வபுர்நைவம்விதம்பவேத் ।

யாத்ரு'ஶம்ராக்ஷஸேந்த்ரஸ்யவபுரேதத்ப்ரகாஶதே ॥ 28 ॥

ஸர்வேபர்வதஸங்காஶாஸ்ஸர்வேபர்வதயோதிநஃ ।

ஸர்வேதீப்தாயுததராயோதாஶ்சாஸ்யமஹோஜஸஃ ॥ 29 ॥

பாதிரக்ஷோராஜோऽஸௌப்ரதீப்த்தைர்பீமவிக்ரமைஃ ।

பூதைஃபரிவ்ரு'தஸ்தீக்ஷ்ணைர்தேஹவத்பிரிவாந்தகஃ ॥ 30 ॥

திஷ்ட்யாऽயமத்யபாபாத்மாமமத்ரு'ஷ்டிபதங்கதஃ ।

அத்யக்ரோதம்விமோக்ஷ்யாமிஸீதாஹரணஸம்பவம் ॥ 31 ॥

ஏவமுக்த்வாததோராமோதநுராதாயவீர்யவாந் ।

லக்ஷ்மணாநுசரஸ்தஸ்தௌஸமுத்த்ரு'த்யஶரோத்தமம் ॥ 32 ॥

ததஃஸரக்ஷோதிபதிர்மஹாத்மாரக்ஷாம்ஸிதாந்யாஹமஹாபலாநி ।

த்வாரேஷுசர்யாக்ரு'ஹகோபுரேஷுஸுநிர்வ்ரு'தாஸ்திஷ்டதநிர்விஶங்காஃ ॥ 33 ॥

ஹாऽகதம்மாம்ஸஹிதம்பவத்பிர்வநௌகஸஶ்சித்ரமிதம்விதித்வா ।

ஶூந்யாபுரீந்துஷ்ப்ரஸஹாம்ப்ரமத்யப்ரதர்ஷயேயுஸ்ஸஹஸாஸமேதாஃ ॥ 34 ॥

விஸர்ஜயித்வாஸசிவாம்ஸ்ததஸ்தாந்கதேஷுரக்ஷஸ்ஸுயதாநியோகம் ।

வ்யசாரயத்வாநரஸாகரௌகம்மஹாசஷஃபூர்ணமிவார்ணவௌகம் ॥ 35 ॥

தமாபதந்தம்ஸஹஸாஸமீக்ஷ்யதீப்தேஷுசாபம்யுதிராக்ஷஸேந்த்ரம் ।

மஹத்ஸமுத்பாட்யமஹீதராக்ரந்துத்ராவரக்ஷோதிபதிம்ஹரீஶஃ ॥ 36 ॥

தச்சைலஶ்ரு'ங்கம்பஹுவ்ரு'க்ஷஸாநும்ப்ரக்ரு'ஹ்யசிக்ஷேபநிஶாசராய ।

தமாபதந்தம்ஸஹஸாஸமீக்ஷ்யசிச்சேதபாணைஸ்தபநீயபுங்கைஃ ॥ 37 ॥

தஸ்மிந் ப்ரவ்ரு'த்தோத்தமஸாநுவ்ரு'க்ஷேஶ்ரு'ங்கேவிகீர்ணேபதிதேப்ரு'திவ்யாம் ।

மஹாஹிகல்பம்ஶரமந்தகாபம்ஸமாததேராக்ஷஸலோகநாதஃ ॥ 38 ॥

ஸதங்க்ரு'ஹீத்வாऽநிலதுல்யவேகம்ஸவிஸ்புலிங்கஜ்வலநப்ரகாஶம் ।

பாணம்மஹேந்த்ராஶநிதுல்யவேகஞ்சிக்ஷேபஸுக்ரீவவதாயருஷ்டஃ ॥ 39 ॥

ஸஸாயகோராவணபாஹுமுக்தஃஶக்ராஶநிப்ரக்யவபுஶ்ஶிதாக்ரஃ ।

ஸுக்ரீவமாஸாத்யபிபேதவேகாத்குஹேரிதாக்ரௌஞ்சமிவோக்ரஶக்திஃ ॥ 40 ॥

ஸஸாயகார்தோவிபரீதசேதாஃகூஜந்ப்ரு'திவ்யாந்நிபபாதவீரஃ ।

தம்ப்ரேக்ஷ்யபூமௌபதிதம்விஸஞ்ஜ்ஞந்நேதுஃப்ரஹ்ரு'ஷ்டாயுதியாதுதாநாஃ ॥ 41 ॥

ததோகவாக்ஷோகவயஸ்ஸுதம்ஷ்ட்ரஸ்த்வதர்ஷபோஜ்யோதிமுகோநலஶ்ச ।

ஶைலாந் ஸமுத்பாட்யவிவ்ரு'த்தகாயாஃப்ரதுத்ருவுஸ்தம்ப்ரதிராக்ஷஸேந்த்ரம் ॥ 42 ॥

தேஷாம்ப்ரஹாராந் ஸசகாரமோகாந் ரக்ஷோதிபோபாணஶதைஃஶிதாக்ரைஃ ।

தாந்வாநரேந்த்ராநபிபாணஜாலைர்பிபேதஜாம்பூநதசித்ரபுங்கைஃ ॥ 43 ॥

தேவாநரேந்த்ராஸ்த்ரிதஶாரிபாணைர்பிந்நாநிபேதுர்புவிபீமகாயாஃ ।

ததஸ்துதத்வாநரஸைந்யமுக்ரம்ப்ரச்சாதயாமாஸஸபாணஜாலைஃ ॥ 44 ॥

தேவத்யமாநாஃபதிதாஃப்ரவீராநாநத்யமாநாபயஶல்யவித்தாஃ ।

ஶாகாம்ரு'காராவணஸாயகார்தாஜக்முஶ்ஶரண்யம்ஶரணம்ஸ்மராமம் ॥ 45 ॥

ததோ மஹாத்மா ஸ தநுர் தநுஷ்மாந் ।

ஆதாய ராமஹ் ஸஹரா ஜகாம ।

தம் லக்ஷ்மணஹ் ப்ராந்ஜலிர் அப்யுபேத்ய ।

உவாச வாக்யம் பரம அர்த யுக்தம் ॥ 46 ॥

காமமார்யஸ்ஸுபர்யாப்தோவதாயாஸ்யதுராத்மநஃ ।

விதமிஷ்யாம்யஹஞ்சைதமநுஜாநீஹிமாம்விபோ ॥ 47 ॥

தமப்ரவீந்மஹாதேஜாராமஸ்ஸத்யபராக்ரமஃ ।

கச்சயத்நபரஶ்சாபிபவலக்ஷ்மண ஸம்யுகே ॥ 48 ॥

ராவணோஹிமஹாவீர்யோரணேऽத்புதபராக்ரமஃ ।

த்ரைலோக்யேநாபிஸங்க்ருத்தோதுஷ்ப்ரஸஹ்யோநஸம்ஶயஃ ॥ 49 ॥

தஸ்யச்சித்ராணிமார்கஸ்வஸ்வச்சித்ராணிசலக்ஷ்ய ।

சக்ஷுஷாதநுஷாயத்நா ப்ரக்ஷாத்மாநம்ஸமாஹிதஃ ॥ 50 ॥

ராகவஸ்யவசஶ்ஶ்ருத்வாஸபரிஷ்வஜ்யாபிபூஜ்யச ।

அபிவாத்யதத் ராமம்யயௌஸௌமித்ரிராஹவம் ॥ 51 ॥

ஸராவணம்வாரணஹஸ்தபாஹுந்ததர்ஶபீமோத்யததீப்தசாபம் ।

ப்ரச்சாதயந்தம்ஶரவ்ரு'ஷ்டிஜாலைஸ்தாந்வாநராபநிந்நவிகீர்ணதேஹாந் ॥ 52 ॥

தமாலோக்யமஹாதேஜாஹநூமாந்மாருதாத்மஜஃ ।

நிவார்யஶரஜாலாநிப்ரதுத்ராவஸராவணம் ॥ 53 ॥

ரதந்தஸ்யஸமாஸாத்யபாஹுமுத்யம்யதக்ஷிணம் ।

த்ராஸயந்ராவணந்தீமாந்ஹநூமாந்வாக்யமப்ரவீத் ॥ 54 ॥

தேவதாநவகந்தர்வாயக்ஷாஶ்சஸஹராக்ஷைஸைஃ ।

அவஶ்யந்துத்வயாபக்நாவாநரேப்யஸ்துதேபயம் ॥ 55 ॥

ஏஷமேதக்ஷிணோபாஹுஃபஞ்சஶாகஃஸமுத்யதஃ ।

விதமிஷ்யதிதேதேஹாத்பூதாத்மாநஞ்சிரோஷிதம் ॥ 56 ॥

ஶ்ருத்வாஹநுமதோவாக்யம்ராவணோபீமவிக்ரமஃ ।

ஸம்ரக்தநயநஃக்ரோதாதிதம்வசநமப்ரவீத் ॥ 57 ॥

க்ஷிப்ரம்ப்ரஹரநிஃஶங்கம்ஸ்திராங்கீர்திமவாப்நுஹி ।

ததஸ்த்வாஞ்ஜ்ஞாதவிக்ராந்தந்நாஶயிஷ்யாமிவாநர ॥ 58 ॥

ராவணஸ்யவசஶ்ஶ்ருத்வாவாயுஸூநுர்வசோऽப்ரவீத் ।

ப்ரஹ்ரு'தம்ஹிமயாபூர்வமக்ஷந்தவஸுதந்தவ ॥ 59 ॥

ஏவமுக்தோமஹாதேஜாராவணோராக்ஷஸேஶ்வரஃ ।

ஆஜகாநாநிலஸுதந்தலேநோரஸிவீர்யவாந் ॥ 60 ॥

ஸதலாபிஹதஸ்தேநசசாலசமுஹுர்முஹுஃ ।

ஸ்தித்வாமுஹூர்தந்தேஜஸ்வீஸ்தைர்யங்க்ரு'த்வாமஹாமதிஃ ॥ 61 ॥

ஆஜகாநாபிஸங்க்ரு'த்தஸ்தலேநைவாமரத்விஷம் ।

ததஸ்ததேநாபிஹதோவாநரேணமஹாத்மநா ॥ 62 ॥

தஶக்ரீவஃஸமாதூதோயதாபூமிசலேऽசலஃ ।

ஸங்க்ராமேதந்ததாத்ரு'ஷ்டவாராவணந்தலதாடிதம் ॥ 63 ॥

ரு'ஷயோவாநராஃஸித்தாநேதுர்தேவாஸ்ஸஹாஸுரைஃ ।

அதாऽஶ்வாஸ்யமஹாதேஜாராவணோவாக்யமப்ரவீத் ॥ 64 ॥

ஸாதுவாநர வீர்யேணஶ்லாகநீயோऽஸிமேரிபுஃ ।

ராவணேநைவமுக்தஸ்துமாருதிர்வாக்யமப்ரவீத் ॥ 65 ॥

திகஸ்துமமவீர்யேணயஸ்த்வஞ்ஜீவஸிராவண ।

ஸக்ரு'த்துப்ரஹரேதாநீந்துர்புத்தே கிம்விகத்தஸே ॥ 66 ॥

ததஸ்த்வாம்மாமிகாமுஷ்டிர்நயிஷ்யதியமக்ஷயம் ।

தோமாரதிவாக்யேநகோதஸ்தஸ்யததாऽஜ்வலத் ॥ 67 ॥

ஸம்ரக்தநயநோயத்நாந்முஷ்டிமுத்யம்யதக்ஷிணம் ।

பாதயாமாஸவேகேநவாநரோரஸிவீர்யவாந் ॥ 68 ॥

ஹநூமாந் வக்ஷஸிவ்யூடேஸஞ்சசாலஹதஃபுநஃ ।

விஹ்வலந்துததாத்ரு'ஷ்டவாஹநூமந்தம்மஹாபலம் ॥ 69 ॥

ரதேநாதிரதஶஶீக்ரந்நீலம்ப்ரதிஸமப்யகாத் ।

ராக்ஷஸாநாமதிபதிர்தஶக்ரீவஃப்ரதாபவாந் ॥ 70 ॥

பந்நகப்ரதிமைர்பீமைஃபரமர்மாபிபேதிபிஃ ।

ஶரைராதீபயாமாஸநீலம்ஹரிசமூபதிம் ॥ 71 ॥

ஸஶரௌகஸமாயஸ்தோநீலஃகபிசமூபதிஃ ।

கரேணேகைநேஶைலாக்ரம்ரக்ஷோதிபதயேऽஸ்ரு'ஜத் ॥ 72 ॥

ஹநூமாநபிதேஜஸ்வீஸமாஶ்வஸ்தோமஹாமநாஃ ।

விப்ரேக்ஷமாணோயுத்தேப்ஸுஸ்ஸரோஷமிதமப்ரவீத் ॥ 73 ॥

நீலேநஸஹஸம்யுக்தம்ராவணம்ராக்ஷஸேஶ்வரம் ।

அந்யேநயுத்யமாநஸ்யநயுக்தமபிதாவநம் ॥ 74 ॥

ராவணோऽபிமஹாதேஜாஸ்தஞ்ச்ச்ரு'ங்கம்ஸப்தபிஃஶரைஃ ।

ஆஜகாநஸுதீக்ஷ்ணாக்ரைஸ்தத்விகீர்ணம்பபாதஹ ॥ 75 ॥

தத்விகீர்ணங்கிரேஶ்ஶ்ரு'ங்கந்த்ரு'ஷ்டவாஹரிசமூபதிஃ ।

காலாநகிரிவஜஜ்வாலகோபேநபரவீரஹா ॥ 76 ॥

ஸோऽஶ்வகர்ணாந்தாந் ஶாலாம்ஶ்சூதாஶ்சாபிஸுபுஷ்பிதாந் ।

அந்யாம்ஶ்சவிவிதாந் வ்ரு'க்ஷாந்நீலஶ்சிக்ஷேபஸம்யுகே ॥ 77 ॥

ஸதாந்வ்ரு'க்ஷாந் ஸமாஸாத்யப்ரதிசிச்சேதராவணஃ ।

அப்யவர்ஷத்ஸுகோரேணஶரவர்ஷேணபாவகிம் ॥ 78 ॥

அபிவ்ரு'ஷ்டஶ்ஶரௌகேணமேகேநேவமஹாபலஃ ।

ஹ்ரஸ்வங்க்ரு'த்வாததோரூபந்த்வஜாக்ரேநிபபாதஹ ॥ 79 ॥

பாவகாத்மஜமாலோக்யத்வஜாக்ரேஸமவஸ்திதம் ।

ஜஜ்வாலராவணஃக்ரோதாத்ததோநீலோநநாதச ॥ 80 ॥

த்வஜாக்ரேதநுஷஶ்சாக்ரேகிரீடாக்ரேசதம்ஹரிம் ।

லக்ஷ்மணோऽதஹநூமாம்ஶ்சத்ரு'ஷ்டவாராமஶ்சவிஸ்மிதாஃ ॥ 81 ॥

ராவணோऽபிமஹாதேஜாஃகபிலாகவவிஸ்மிதஃ ।

அஸ்த்ரமாஹாரயாமாஸதீப்தமாக்நேயமத்புதம் ॥ 82 ॥

ததஸ்தேசுக்ருஶுர்ஹ்ரு'ஷ்டாலப்தலக்ஷாஃப்லவங்கமாஃ ।

நீலலாகவஸம்ப்ராந்தந்த்ரு'ஷ்டவாராவணமாஹவே ॥ 83 ॥

வாநராணாஞ்சநாதேவஸம்ரப்தோராவணஸ்ததா ।

ஸம்ப்ரமாவிஷ்டஹ்ரு'தயோநகிஞ்சித்ப்ரத்யபத்யத ॥ 84 ॥

ஆக்நேயேநாதஸம்யுக்தங்க்ரு'ஹீத்வாராவணஶ்ஶரம் ।

த்வஜஶீர்ஷஸ்திதம்ஸீலமுதைக்ஷதநிஶாசரஃ ॥ 85 ॥

ததோऽப்ரவீந்மஹாதேஜாராவணோராக்ஷஸேஶ்வரஃ ।

கபேலாகவயுக்தோऽஸிமாயயாபரயாऽநயா ॥ 86 ॥

ஜீவிதங்கலுரக்ஷஸ்வயதிஶக்தோऽபிவாநர ।

தாநிதாந்யாத்மரூபாணிஸ்ரு'ஜஸித்வமநேகஶஃ ॥ 87 ॥

ததாபித்வாம்மயாமுக்தஸ்ஸாயோகோऽஸ்த்ரப்ரயோஜிதஃ ।

ஜீவிதம்பரிரக்ஷந்தஞ்ஜீவிதாத்ப்ரம்ஶயிஷ்யதி ॥ 88 ॥

ஏவமுக்த்வாமஹாபாஹூராவணோராக்ஷஸேஶ்வரஃ ।

ஸந்தாயபாணமஸ்த்ரணசமூபதிமதாடயத் ॥ 89 ॥

ஸோऽஸ்த்ரயுக்தேநபாணேநநீலோவக்ஷஸிதாடிதஃ ।

நிர்தஹ்யமாநஸ்ஸஹஸாநிபபாதமஹீதலே ॥ 90 ॥

பித்ரு'மஹாத்ம்யஸம்யோகாத்மநஶ்சாபிதேஜஸா ।

ஜாநுப்யாநுபதத்பூமௌநதுப்ராணைர்வ்யயுஜ்யத ॥ 91 ॥

விஸஞ்ஜ்ஞம்வாநரந்த்ரு'ஷ்டவாதஶக்ரீவோரணோத்ஸுகஃ ।

ரதேநாம்புதநாதேநஸௌமித்ரிமபிதுத்ருவே ॥ 92 ॥

ஆஸாத்யரணமத்யேதம்வாரயித்வாஸ்திதோஜ்வலந் ।

தநுர்விஷ்பாரயாமாஸகம்பயந்நிவமேதிநீம் ॥ 93 ॥

தமாஹஸௌமித்ரிரதீநஸத்த்வோவிஷ்பாரயந்தந்தநுரப்ரமேயம் ।

அப்யேஹிமாமத்யநிஶாசரேந்த்ரநவாநராம்ஸ்த்வப்ரதியோத்துமர்ஹஃ ॥ 94 ॥

ஸதஸ்யவாக்யம்ப்ரதிபூர்ணகோஷஞ்ஜ்யாஶப்தமுக்ரஞ்சநிஶம்யராஜா ।

ஆஸாத்யஸௌமித்ரிமவஸ்திதந்தங்கோபாந்விதோவாசமுவாசரக்ஷஃ ॥ 95 ॥

திஷ்ட்யாஸிமேராகவ த்ரு'ஷ்டிமார்கம்ப்ராப்தோऽந்தகாமீவிபரீதபுத்திஃ ।

அஸ்மிந் க்ஷணேயாஸ்யஸிம்ரு'த்யுதேஶம்ஸம்பாத்யமாநோமமபாணஜாலைஃ ॥ 96 ॥

தமாஹஸௌமித்ரிரவிஸ்மயாநோகர்ஜந்தமுத்வ்ரு'த்தஸிதாக்ரதம்ஷ்ட்ரம் ।

ராஜந்நகர்ஜந்திமஹாப்ரபாவாவிகத்தஸேபாபக்ரு'தாம்வரிஷ்ட ॥ 97 ॥

ஜாநாமிவீர்யந்தவராக்ஷஸேந்த்ரபலம்ப்ரதாபஞ்சபராக்ரமஞ்ச ।

அவஸ்திதோऽஹம்ஶரசாபபாணிராகச்சகிம்மோகவிகத்தநேந ॥ 98 ॥

ஸஏவமுக்தஃகுபிதஸ்ஸஸர்ஜரக்ஷோதிபஸ்ஸப்தஶராந் ஸுபுங்காந் ।

தாந்லக்ஷ்மணஃகாஞ்சநசித்ரிபுங்கைஶ்சிச்சேதபாணைர்நிஶிதாக்ரதாரைஃ ॥ 99 ॥

தாந் ப்ரேக்ஷமாணஸ்ஸஹஸாநிக்ரு'த்தாநிக்ரு'த்தபோகாநிவபந்நகேந்த்ராந் ।

லங்கேஶ்வரஃக்ரோதவஶஞ்ஜகாமஸஸர்ஜசாந்யாந்நிஶிதாந்ப்ரு'ஷத்காந் ॥ 100 ॥

ஸபாணவர்ஷந்துவவர்ஷதீவ்ரம்ராமாநுஜஃகார்முகஸம்ப்ரயுக்தம் ।

க்ஷுரார்தசந்த்ரோத்தமகர்ணிபல்லைஃஶராம்ஶ்சசிச்சேதநசுக்ஷுபேச ॥ 101 ॥

ஸபாணஜாலாந்யததாநிதாநிமோகாநிபஶ்யம்ஸ்த்ரிதஶாரிராஜஃ ।

விஸிஸ்மியேலக்ஷ்மணலாகவேநபுநஶ்சபாணாந்நிஶிதாந்முமோச ॥ 102 ॥

ஸலக்ஷ்மணஶ்சாபிஶராந் ஶிதாக்ராந்மஹேந்த்ரதுல்யோऽஶநிதுல்யவேகாந் ।

ஸந்தாயசாபேஜ்வலநப்ரகாஶாந் ஸஸர்ஜரக்ஷோதிபதேர்வதாய ॥ 103 ॥

ஸதாந் ப்ரசிச்சேதஹிராக்ஷஸேந்த்ரஃசித்வாசதந்லக்ஷ்மணமாஜகாந ।

ஶரேணகாலாக்நிஸமப்ரபேணஸ்வயம்புதத்தேநலலாடதேஶே ॥ 104 ॥

ஸலக்ஷ்மணோராவணஸாயகார்தஶ்சசாலசாபம்ஶிதிலம்ப்ரக்ரு'ஹ்ய ।

புநஶ்சஸஞ்ஜ்ஞாம்ப்ரதிலப்யக்ரு'ச்ச்ராச்சிச்சேதசாபந்த்ரிதஶேந்த்ரஶத்ரோ ॥ 105 ॥

நிக்ரு'த்தசாபந்த்ரிபிராஜகாநபாணைஸ்ததாதாஶரதிஶ்ஶிதாக்ரைஃ ।

ஸஸாயகார்தோவிசசாலராஜாக்ரு'ச்ச்ராச்சஸஞ்ஜ்ஞாம்புநராஸஸாத ॥ 106 ॥

ஸக்ரு'த்தசாபஃஶரதாடிதஶ்சமேதார்த்ரகாத்ரோருதிராவஸிக்தஃ ।

ஜக்ராஹஶக்திம்ஸ்வயமுக்ரஶக்திஸ்ஸ்வயம்புதத்தாம்யுதிதேவஶத்ருஃ ॥ 107 ॥

ஸதாம்ஸதூமாநலஸந்நிகாஶாம்வித்ராஸநீம்ஸம்யதிவாநராணாம் ।

சிக்ஷேபஶக்திந்தரஸாஜ்வலந்தீம்ஸௌமித்ரயேராக்ஷஸராஷ்ட்ரநாதஃ ॥ 108 ॥

தாமாபதந்தீம்பரதாநுஜோऽஸ்த்ரைர்ஜகாநபாணைஶ்சஹுதாக்நிகல்பைஃ ।

ததாபிஸாதஸ்யவிவேஶஶக்திர்புஜாந்தரந்தாஶரதேர்விஶாலம் ॥ 109 ॥

ஸஶக்திமாந் ஶக்திஸமாஹதஃஸந் ப்ரஜஜ்வாலமுஹுஃரகுப்ரவீரஃ ।

தம்விஹ்வலந்தம்ஸஹஸாப்யுபேத்யஜக்ராஹராஜாதரஸாபுஜாப்யாம் ॥ 110 ॥

ஹிமவாந் மந்தரோமேருஸ்தைலோக்யம்வாஸஹாமரைஃ ।

ஶக்யம்புஜாப்யாமுத்தர்துந்நஸங் க்யேபரதாநுஜஃ ॥ 111 ॥

ஶக்த்யாப்ராஹ்ம்யாஹிஸௌமித்ரிஸ்தாடிதாஸ்துஸ்தநாந்தரே ।

விஷ்ணோரசிந்யந்த்யம்ஸ்வம்பாகமாத்மாநம்ப்ரத்யநுஸ்மரத் ॥ 112 ॥

ததோதாநவதர்பக்நம்ஸௌமித்ரிந்தேவகண்டகஃ ।

தம்பீடயித்வாபாஹுப்யாந்நப்ரபுர்லங்கநேऽபவத் ॥ 113 ॥

அதவாயுஸுதஃக்ருத்தோராவணம்ஸமபித்ரவத் ।

ஆஜகாநோரஸிக்ருத்தோவஜ்ரகல்பேநமுஷ்டிநா ॥ 114 ॥

தேநமுஷ்டிப்ரஹாரேணராவணோராக்ஷஸேஶ்வரஃ ।

ஜாநுப்யாமபதத்பூமௌசசாலசபபாதச ॥ 115 ॥

ஆஸ்யைஶ்ச நேத்ரைஃ ஶ்ரவணைஃ பபாத ருதிரம் பஹு ।

விகார்ணமாநோ நிஶ்சேஷ்டோ ரதோபஸ்த உபாசிஶத் ॥ 116 ॥

விஸஞ்ஜ்ஞோமூர்ச்ச்ரிதஶ்சாஸீந்நசஸ்தாநம்ஸமாலபத் ।

விஸஞ்ஜ்ஞம்ராவணந்த்ரு'ஷ்டவாஸமரேபீமவிக்ரமம் ॥ 117 ॥

ரு'ஷயோவாநராஶ்சைவநேதுர்தேவாஸ்ஸவாஸவாஃ ।

ஹநூமாநபிதேஜஸ்வீலக்ஷ்மணம்ராவணார்திதம் ॥ 118 ॥

ஆநயத்ராகவாப்யாஶம்பாஹுப்யாம்பரிக்ரு'ஹ்யதம் ।

வாயுஸூநோஃஸுஹ்ரு'த்த்வேநபக்த்யாபரமயாசஸஃ ॥ 119 ॥

ஶத்ரூணாமப்ரகம்ப்யோऽபிலகுத்வமகமத்கபேஃ ।

தம்ஸமுத்ஸ்ரு'ஜ்யஸாஶக்திஃஸௌமித்ரிம்யுதிதுர்ஜயம் ॥ 120 ॥

ராவணஸ்யரதேதஸ்மிந் ஸ்தாநம்புநருபாகதா ।

ஆஶ்வஸ்தஶ்சநிஶல்யஶ்சலக்ஷ்மணஶ்ஶத்ருஸூதநஃ ॥ 121 ॥

விஷ்ணோர்பாகமமீமாம்ஸ்யமாத்மாநம்ப்ரத்யநுஸ்மரந் ।

ராவணோऽபிமஹாதேஜாஃப்ராப்யஸஞ்ஜ்ஞாம்மஹாஹவே ॥ 122 ॥

ஆததேநிஶிதாந் பாணாந் ஜக்ராஹசமஹத்தமஃ ।

நிபாதிதமஹாவீராந்த்ரவந்தீம்வாநரீஞ்சமூம் ॥ 123 ॥

ராகவஸ்துரணேத்ரு'ஷ்டவாராவணம்ஸமபித்ரவத் ।

அதைவமுபஸங்கம்யஹநூமாந்வாக்யமப்ரவீத் ॥ 124 ॥

மமப்ரு'ஷ்டம்ஸமாருஹ்யராக்ஷஸம்ஶாஸ்துமர்ஹஸி ।

விஷ்ணுர்யதாகருத்மந்தம்பலவந்தம்ஸமாஹிதஃ ॥ 125 ॥

தச்ச்ருத்வாராகவோவாக்யம்வாயுபுத்ரேணபாஷிதம் ।

ஆருரோஹமஹாஶூரம்பலவந்தம்மஹாகபிம் ॥ 126 ॥

ரதஸ்தம்ராவணம்ஸங் க்யேததர்ஶமநுஜாதிபஃ ।

தமாலோக்யமஹாதேஜாஃப்ரதுத்ராவஸராகவஃ ॥ 127 ॥

வைரோசநிவக்ருத்தோவிஷ்ணுரப்யுத்யதாயுதஃ ।

ஜ்யாஶப்தமகரோத்தீவ்ரம்வஜ்ரநிஷ்பேஷநிஸ்வநம் ॥ 128 ॥

கிராகம்பீரயாராமோராக்ஷஸேந்த்ரமுவாசஹ ।

திஷ்டதிஷ்டமமத்வம்ஹிக்ரு'த்வாவிப்ரியமீத்ரு'ஶம் ॥ 129 ॥

க்வநுராக்ஷஸஶார்தூல கதோமோக்ஷமவாப்ஸ்யஸி ।

யதீந்த்ரவைவஸ்வதபாஸ்கராந்வாஸ்வயம்புவைஶ்வாநரஶங்கராந்வா ।

கமிஷ்யஸித்வந்தஶவாதிஶோவாததாபிமேநாத்யகதோவிமோக்ஷ்யஸே ॥ 130 ॥

யஶ்சைஷ ஶக்த்யா நிஹதஸ்த்வயாத்ய ।

கச்சந்விஷாதம் ஸஹஸாப்யுபேத்ய ।

ஸ ஏஷ ரக்ஷோகணராஜ ம்ரு'த்யுஃ ।

ஸபுத்ரபௌத்ரஸ்ய தவாத்ய யுத்தே ॥ 131 ॥

ஏதேநசாத்யத்புததர்ஶநாநிஶரைர்ஜவஸ்தாநக்ரு'தாலயாநி ।

சதுர்தஶாந்யாத்தவராயுதாநிரக்ஷஃஸஹஸ்ராணிநிஷூதிதாநி ॥ 132 ॥

ராகவஸ்யவசஶ்ஶ்ருத்வாராக்ஷஸேந்த்ரோமஹாபலஃ ।

வாயுபுத்ரம்மஹாவேகம்வஹந்தம்ராகவம்ரணே ॥ 133 ॥

ரோஷேணமஹதாவிஷ்டஃபூர்வவைரமநுஸ்மரந் ।

ஆஜகாநஶரைர்தீப்ஸ்ஸைஃகாலாநலஶிகோபமைஃ ॥ 134 ॥

ராக்ஷஸேநாஹவேதஸ்யதாடிதஸ்யாபிஸாயகைஃ ।

ஸ்வபாவதேஜோயுக்தஸ்யபூயஸ்தேஜோऽப்யவர்தத ॥ 135 ॥

ததோராமோமஹாதேஜாராவணேநக்ரு'தவ்ரணம் ।

த்ரு'ஷ்டவாப்லவகஶார்தூலங்க்ரோதஸ்யவஶமேயிவாந் ॥ 136 ॥

தஸ்யாபிஸங்க்ரம்யரதம்ஸசக்ரம்ஸாஶ்வத்வஜச்சத்ரமஹாபதாகம் ।

ஸஸாரதிம்ஸாஶநிஶூலகடகம்ராமஃப்ரசிச்சேதஶரைஸ்ஸுபுங்கைஃ ॥ 137 ॥

அதேந்த்ரஶத்ருந்தரஸாஜகாநபாணேநவஜ்ராஶநிஸந்நிபேந ।

புஜாந்தரேவ்யூடஸுஜாதரூபேவஜ்ரேணமேரும்பகவாநிவேந்த்ரஃ ॥ 138 ॥

யோவஜ்ரபாதஶநிஸந்நிபாதாந்நசக்ஷுபேநாபிசசாலராஜா ।

ஸராமபாணாபிஹதோப்ரு'ஶார்தஶ்சசாலசாபஞ்சமுமோசவீரஃ ॥ 139 ॥

தம்விஹ்வலந்தம்ப்ரஸமீக்ஷ்யராமஸ்ஸமாததேதீப்தமதார்தசந்த்ரம் ।

தேநார்கவர்ணம்ஸஹஸாகிரீடஞ்சிச்சேதரக்ஷோதிபதேர்மஹாத்மா ॥ 140 ॥

தந்நிர்விஷாஶீவிஷஸந்நிகாஶம்ஶாந்தார்சிஷம்ஸூர்யமிவாப்ரகாஶம் ।

கதஶ்ரியங்க்ரு'த்தகிரீடகூடமுவாசராமோயுதிராக்ஷஸேந்த்ரம் ॥ 141 ॥

க்ரு'தம் த்வயா கர்ம மஹத்ஸுபீமம் ।

ஹதப்ரவீரஶ்ச க்ரு'தஸ்த்வயாஹம் ।

தஸ்மாத்பரிஶ்ராந்த இதி வ்யவஸ்ய ।

ந்ந த்வாம் ஶரைர்மரு'த்யுவஶம் நயாமி ॥ 142 ॥

கச்சாநுஜாநாமிரணார்திதஸ்த்வம்ப்ரவிஶ்யராத்ரிஞ்சரராஜலங்காம் ।

ஆஶ்வஸ்யநிர்யாஹிரதீசதந்வீததாபலம்ப்ரேக்ஷ்யஸிமேரதஸ்தஃ ॥ 143 ॥

ஸஏவமுக்தோஹததர்பஹர்ஷோநிக்ரு'த்தசாபஶ்சஹதாஶ்வஸூதஃ ।

ஶரார்திதஃக்ரு'த்தமஹாகிரீடோவிவேஶலங்காம்ஸஹஸாஸ்மராஜா ॥ 144 ॥

ப்ரவிஷ்டேரஜநீசரேந்த்ரேமஹாபலேதாவவதேவஶத்ரௌ ।

ஹரீந் விஶல்யாந் ஸஹலக்ஷ்மணேநசகாரராமஃபரமாஹவாக்ரே ॥ 145 ॥

தஸ்மிந்ப்ரபந்நேத்ரிதஶேந்த்ரஶதௌஸுராஸுராபூதகணாதிஶஶ்ச ।

ஸஸாகராஸ்ஸர்ஷிமஹோரகாஶ்சததைவபூம்யம்புசராஶ்சப்ரஹ்ரு'ஷ்டாஃ ॥ 146 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே ஏகோநஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |

tasminhaterākṣasasainyapāleplavaṅgamānāmṛṣabheṇayuddhe |

bhīmayudhaṃsāgaratulyavegaṃvidudruverākṣasarājasainyam || 1 ||

gatvā'tharakṣodhipateśśaśaṃsussenāpatimpāvakasūnuśastam |

tacchāpiteṣāṃvacananniśamyarakṣodhipaḥkrodhavaśañjagāma || 2 ||

saṅ khyeprahastannihatanniśamyaśokārditaḥkrodhaparītacetāḥ |

uvācatānrākṣasayūthamukhyānindroyathānirjarayothamukhyān || 3 ||

nāvajñāripavekāryāyairindrabalasūdanaḥ |

sūditassainyapālomesānuyātrassakuñjaraḥ || 4 ||

so'haṃripuvināśāyavijayāyāvicārayan |

svayamevagamiṣyāmiraṇaśīrṣantadadbhutam || 5 ||

adyatadvānarānīkaṃrāmañcasahalakṣmaṇam |

nirdahiṣyāmibāṇaughairvanandīpssairivānagibhiḥ || 6 ||

saevamuktvājvalanaprakāśaṃrathanturaṅgottamarājayuktam |

prakāśamānaṃvapuṣājvalantaṃsamārurohāmararājaśatruḥ || 7 ||

sa śankha bherī paṭaha praṇādair |

āsphoṭita kṣveḍita simha nādaih |

puṇyaih stavaiś ca apy abhipūjyamānas |

stadā yayau rākṣasa rāja mukhyah || 8 ||

sa nīlajīmūtanikāśarūpai |

rmāṃsa aśanaih pāvaka dīpta netraih |

babhau vṛto rākṣasa rāja mukhyair |

bhūtair vṛto rudra;iva amara īśah || 9 ||

tatonagaryāssahasāmahaujāniṣkramyatadvānarasainyamugram |

mahārṇavābhrastanitandadarśasamudyatampādapaśailahastam || 10 ||

tadrākṣasānīkamatipracaṇḍamālokyarāmobhujagendrabāhuḥ |

vibhīṣaṇaṃśastrabhṛtāṃvariṣṭhamuvācasevānugataḥpṛthuśrīḥ || 11 ||

nānāpatākadhvajaśastrajuṣṭamprāsāsiśūlāyuthavajrajuṣṭam |

kasyedamakṣobhyamabhīrujuṣṭammahendropamanāgajuṣṭam || 12 ||

tatasturāmasyaniśamyavākyaṃvibhīṣaṇaṃśśakrasamānavīryaḥ |

śaśaṃsarāmasyabalapravegammahātmanāṃrākṣasapuṅgavānām || 13 ||

yo'saugajaskandhagatomahātmānavoditārkopamatāmravaktraḥ |

prakampayannāgaśiro'bhyupaitihyakampanantvenamavehirājan || 14 ||

yo asau rathastho mṛga rāja ketur |

dhūnvan dhanuh śakra dhanuh prakāśam |

karī iva bhāty ugra vivṛtta damṣṭrah |

sa;indrajin nāma vara pradhānah || 15 ||

yaścaiṣavnidhyāstamahendrakalpodhanvīrathastho'tirathotivīraḥ |

viṣpārayan cāpamatulyamānannāmnātikāyo'tivivṛddhakāyaḥ || 16 ||

yo'saunavārkoditatāmracakṣurāruhyaghaṇṭāninadapraṇādam |

gajaṅkharaṅgarjativaimahātmāmahodaronāmasaeṣaḥvīraḥ || 17 ||

yo'sauhayaṅkāñcanacitrabhāṇḍamāruhyasandhyābhragiriprakāśam |

prāsaṃsamudyamyamarīcinaddhampiśācaeṣo'śanitulyavegaḥ || 18 ||

yaścaiṣaśūlanniśitampragṛhyavidyutprabhaṅkiṅkaravajravegam |

vṛṣendramāsthāyagiriprakāśamāyātiyo'sautriśirāyaśasvī || 19 ||

asaucajīmūtanikāśarūpaḥkumbhaḥpṛthuvyūḍhasujātavakṣāḥ |

samāhitaḥpannagarājaketurviṣpārayanyātidhanurvidhūnvan || 20 ||

yaścaiṣajāmbūnadavajrajuṣṭandīptaṃsadhūmamparighampragṛhya |

āyātirakṣobalaketubhūtaḥso'saunikumbho'dbhutaghorakarmā || 21 ||

yaścaiṣacāpāsiśaraughajuṣṭampatākinampāvakadīptarūpam |

rathaṃsamāsthāyavibhātyudagronarāntako'saunagaśṛṅgayodhī || 22 ||

yaścaiṣanānāvidhaghorarūpairvyāghroṣṭranāgendramṛgāśvavaktraiḥ |

bhūtairvṛtobhātivivṛttanetsraiso'sausurāṇāmapidarpahantā || 23 ||

yatra etad indu pratimaṃ vibhātic |

cattraṃ sitaṃ sūkṣma śalākaṃ agryam |

atra eṣa rakṣo adhipatir mahātmā |

bhūtair vṛto rudra;iva avabhāti || 24 ||

asau kirīṭī cala kuṇḍala āsyo |

nāga indra vindhya upama bhīma kāyah |

mahā indra vaivasvata darpa hantā |

rakṣo adhipah sūrya;iva avabhāti || 25 ||

pratyuvācatatorāmovibhīṣaṇamarindam |

ahodīptamahātejārāvaṇorākṣaseśvaraḥ || 26 ||

āditya;iva duṣprekṣyo raśmibhir bhāti rāvaṇah |

suvyaktaṃ lakṣaye hy asya rūpaṃ tejah samāvṛtam || 27 ||

devadānavavīrāṇāṃvapurnaivaṃvidhambhavet |

yādṛśaṃrākṣasendrasyavapuretatprakāśate || 28 ||

sarveparvatasaṅkāśāssarveparvatayodhinaḥ |

sarvedīptāyudhadharāyodhāścāsyamahojasaḥ || 29 ||

bhātirakṣorājo'saupradīpttairbhīmavikramaiḥ |

bhūtaiḥparivṛtastīkṣṇairdehavadbhirivāntakaḥ || 30 ||

diṣṭyā'yamadyapāpātmāmamadṛṣṭipathaṅgataḥ |

adyakrodhaṃvimokṣyāmisītāharaṇasambhavam || 31 ||

evamuktvātatorāmodhanurādāyavīryavān |

lakṣmaṇānucarastasthausamuddhṛtyaśarottamam || 32 ||

tataḥsarakṣodhipatirmahātmārakṣāṃsitānyāhamahābalāni |

dvāreṣucaryāgṛhagopureṣusunirvṛtāstiṣṭhatanirviśaṅkāḥ || 33 ||

hā'gatammāṃsahitambhavadbhirvanaukasaśchidramidaṃviditvā |

śūnyāpurīnduṣprasahāmpramathyapradharṣayeyussahasāsametāḥ || 34 ||

visarjayitvāsacivāṃstatastāngateṣurakṣassuyathāniyogam |

vyacārayadvānarasāgaraughammahājhaṣaḥpūrṇamivārṇavaugham || 35 ||

tamāpatantaṃsahasāsamīkṣyadīpteṣucāpaṃyudhirākṣasendram |

mahatsamutpāṭyamahīdharāgrandudrāvarakṣodhipatiṃharīśaḥ || 36 ||

tacchailaśṛṅgambahuvṛkṣasānumpragṛhyacikṣepaniśācarāya |

tamāpatantaṃsahasāsamīkṣyacicchedabāṇaistapanīyapuṅkhaiḥ || 37 ||

tasmin pravṛddhottamasānuvṛkṣeśṛṅgevikīrṇepatitepṛthivyām |

mahāhikalpaṃśaramantakābhaṃsamādadherākṣasalokanāthaḥ || 38 ||

sataṅgṛhītvā'nilatulyavegaṃsavisphuliṅgajvalanaprakāśam |

bāṇammahendrāśanitulyavegañcikṣepasugrīvavadhāyaruṣṭaḥ || 39 ||

sasāyakorāvaṇabāhumuktaḥśakrāśaniprakhyavapuśśitāgraḥ |

sugrīvamāsādyabibhedavegādguheritākrauñcamivograśaktiḥ || 40 ||

sasāyakārtoviparītacetāḥkūjanpṛthivyānnipapātavīraḥ |

tamprekṣyabhūmaupatitaṃvisañjñanneduḥprahṛṣṭāyudhiyātudhānāḥ || 41 ||

tatogavākṣogavayassudaṃṣṭrastvatharṣabhojyotimukhonalaśca |

śailān samutpāṭyavivṛddhakāyāḥpradudruvustampratirākṣasendram || 42 ||

teṣāmprahārān sacakāramoghān rakṣodhipobāṇaśataiḥśitāgraiḥ |

tānvānarendrānapibāṇajālairbibhedajāmbūnadacitrapuṅkhaiḥ || 43 ||

tevānarendrāstridaśāribāṇairbhinnānipeturbhuvibhīmakāyāḥ |

tatastutadvānarasainyamugrampracchādayāmāsasabāṇajālaiḥ || 44 ||

tevadhyamānāḥpatitāḥpravīrānānadyamānābhayaśalyaviddhāḥ |

śākhāmṛgārāvaṇasāyakārtājagmuśśaraṇyaṃśaraṇaṃsmarāmam || 45 ||

tato mahātmā sa dhanur dhanuṣmān |

ādāya rāmah saharā jagāma |

taṃ lakṣmaṇah prānjalir abhyupetya |

uvāca vākyaṃ parama artha yuktam || 46 ||

kāmamāryassuparyāptovadhāyāsyadurātmanaḥ |

vidhamiṣyāmyahañcaitamanujānīhimāṃvibho || 47 ||

tamabravīnmahātejārāmassatyaparākramaḥ |

gacchayatnaparaścāpibhavalakṣmaṇa saṃyuge || 48 ||

rāvaṇohimahāvīryoraṇe'dbhutaparākramaḥ |

trailokyenāpisaṅkruddhoduṣprasahyonasaṃśayaḥ || 49 ||

tasyacchidrāṇimārgasvasvacchidrāṇicalakṣya |

cakṣuṣādhanuṣāyatnā prakṣātmānaṃsamāhitaḥ || 50 ||

rāghavasyavacaśśrutvāsapariṣvajyābhipūjyaca |

abhivādyatat rāmaṃyayausaumitrirāhavam || 51 ||

sarāvaṇaṃvāraṇahastabāhundadarśabhīmodyatadīptacāpam |

pracchādayantaṃśaravṛṣṭijālaistānvānarābhaninnavikīrṇadehān || 52 ||

tamālokyamahātejāhanūmānmārutātmajaḥ |

nivāryaśarajālānipradudrāvasarāvaṇam || 53 ||

rathantasyasamāsādyabāhumudyamyadakṣiṇam |

trāsayanrāvaṇandhīmānhanūmānvākyamabravīt || 54 ||

devadānavagandharvāyakṣāścasaharākṣaisaiḥ |

avaśyantutvayābhagnāvānarebhyastutebhayam || 55 ||

eṣamedakṣiṇobāhuḥpañcaśākhaḥsamudyataḥ |

vidhamiṣyatitedehādbhūtātmānañciroṣitam || 56 ||

śrutvāhanumatovākyaṃrāvaṇobhīmavikramaḥ |

saṃraktanayanaḥkrodhādidaṃvacanamabravīt || 57 ||

kṣiprampraharaniḥśaṅkaṃsthirāṅkīrtimavāpnuhi |

tatastvāñjñātavikrāntannāśayiṣyāmivānara || 58 ||

rāvaṇasyavacaśśrutvāvāyusūnurvaco'bravīt |

prahṛtaṃhimayāpūrvamakṣantavasutantava || 59 ||

evamuktomahātejārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |

ājaghānānilasutantalenorasivīryavān || 60 ||

satalābhihatastenacacālacamuhurmuhuḥ |

sthitvāmuhūrtantejasvīsthairyaṅkṛtvāmahāmatiḥ || 61 ||

ājaghānābhisaṅkṛddhastalenaivāmaradviṣam |

tatastatenābhihatovānareṇamahātmanā || 62 ||

daśagrīvaḥsamādhūtoyathābhūmicale'calaḥ |

saṅgrāmetantathādṛṣṭavārāvaṇantalatāḍitam || 63 ||

ṛṣayovānarāḥsiddhānedurdevāssahāsuraiḥ |

athā'śvāsyamahātejārāvaṇovākyamabravīt || 64 ||

sādhuvānara vīryeṇaślāghanīyo'simeripuḥ |

rāvaṇenaivamuktastumārutirvākyamabravīt || 65 ||

dhigastumamavīryeṇayastvañjīvasirāvaṇa |

sakṛttupraharedānīndurbhuddhe kiṃvikatthase || 66 ||

tatastvāmmāmikāmuṣṭirnayiṣyatiyamakṣayam |

tomārativākyenakodhastasyatadā'jvalat || 67 ||

saṃraktanayanoyatnānmuṣṭimudyamyadakṣiṇam |

pātayāmāsavegenavānarorasivīryavān || 68 ||

hanūmān vakṣasivyūḍhesañcacālahataḥpunaḥ |

vihvalantutadādṛṣṭavāhanūmantammahābalam || 69 ||

rathenātirathaśaśīghrannīlampratisamabhyagāt |

rākṣasānāmadhipatirdhaśagrīvaḥpratāpavān || 70 ||

pannagapratimairbhīmaiḥparamarmābhibhedibhiḥ |

śarairādīpayāmāsanīlaṃharicamūpatim || 71 ||

saśaraughasamāyastonīlaḥkapicamūpatiḥ |

kareṇekaineśailāgraṃrakṣodhipataye'sṛjat || 72 ||

hanūmānapitejasvīsamāśvastomahāmanāḥ |

viprekṣamāṇoyuddhepsussaroṣamidamabravīt || 73 ||

nīlenasahasaṃyuktaṃrāvaṇaṃrākṣaseśvaram |

anyenayudyamānasyanayuktamabhidhāvanam || 74 ||

rāvaṇo'pimahātejāstañcchṛṅgaṃsaptabhiḥśaraiḥ |

ājaghānasutīkṣṇāgraistadvikīrṇampapātaha || 75 ||

tadvikīrṇaṅgireśśṛṅgandṛṣṭavāharicamūpatiḥ |

kālānagirivajajvālakopenaparavīrahā || 76 ||

so'śvakarṇāndhān śālāṃścūtāścāpisupuṣpitān |

anyāṃścavividhān vṛkṣānnīlaścikṣepasaṃyuge || 77 ||

satānvṛkṣān samāsādyapraticicchedarāvaṇaḥ |

abhyavarṣatsughoreṇaśaravarṣeṇapāvakim || 78 ||

abhivṛṣṭaśśaraugheṇameghenevamahābalaḥ |

hrasvaṅkṛtvātatorūpandhvajāgrenipapātaha || 79 ||

pāvakātmajamālokyadhvajāgresamavasthitam |

jajvālarāvaṇaḥkrodhāttatonīlonanādaca || 80 ||

dhvajāgredhanuṣaścāgrekirīṭāgrecataṃharim |

lakṣmaṇo'thahanūmāṃścadṛṣṭavārāmaścavismitāḥ || 81 ||

rāvaṇo'pimahātejāḥkapilāghavavismitaḥ |

astramāhārayāmāsadīptamāgneyamadbhutam || 82 ||

tatastecukruśurhṛṣṭālabdalakṣāḥplavaṅgamāḥ |

nīlalāghavasambhrāntandṛṣṭavārāvaṇamāhave || 83 ||

vānarāṇāñcanādevasaṃrabdorāvaṇastadā |

sambhramāviṣṭahṛdayonakiñcitpratyapadyata || 84 ||

āgneyenādhasaṃyuktaṅgṛhītvārāvaṇaśśaram |

dhvajaśīrṣasthitaṃsīlamudaikṣataniśācaraḥ || 85 ||

tato'bravīnmahātejārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |

kapelāghavayukto'simāyayāparayā'nayā || 86 ||

jīvitaṅkhalurakṣasvayadiśakto'pivānara |

tānitānyātmarūpāṇisṛjasitvamanekaśaḥ || 87 ||

tathāpitvāmmayāmuktassāyoko'straprayojitaḥ |

jīvitamparirakṣantañjīvitādbhraṃśayiṣyati || 88 ||

evamuktvāmahābāhūrāvaṇorākṣaseśvaraḥ |

sandhāyabāṇamastraṇacamūpatimatāḍayat || 89 ||

so'strayuktenabāṇenanīlovakṣasitāḍitaḥ |

nirdhahyamānassahasānipapātamahītale || 90 ||

pitṛmahātmyasaṃyogātmanaścāpitejasā |

jānubhyānupatadbhūmaunatuprāṇairvyayujyata || 91 ||

visañjñaṃvānarandṛṣṭavādaśagrīvoraṇotsukaḥ |

rathenāmbudanādenasaumitrimabhidudruve || 92 ||

āsādyaraṇamadhyetaṃvārayitvāsthitojvalan |

dhanurviṣphārayāmāsakampayannivamedinīm || 93 ||

tamāhasaumitriradīnasattvoviṣphārayantandhanuraprameyam |

abhyehimāmadyaniśācarendranavānarāṃstvapratiyoddhumarhaḥ || 94 ||

satasyavākyampratipūrṇaghoṣañjyāśabdamugrañcaniśamyarājā |

āsādyasaumitrimavasthitantaṅkopānvitovācamuvācarakṣaḥ || 95 ||

diṣṭyāsimerāghava dṛṣṭimārgamprāpto'ntagāmīviparītabuddhiḥ |

asmin kṣaṇeyāsyasimṛtyudeśaṃsampādyamānomamabāṇajālaiḥ || 96 ||

tamāhasaumitriravismayānogarjantamudvṛttasitāgradaṃṣṭram |

rājannagarjantimahāprabhāvāvikatthasepāpakṛtāṃvariṣṭha || 97 ||

jānāmivīryantavarākṣasendrabalampratāpañcaparākramañca |

avasthito'haṃśaracāpapāṇirāgacchakimmoghavikatthanena || 98 ||

saevamuktaḥkupitassasarjarakṣothipassaptaśarān supuṅkhān |

tānlakṣmaṇaḥkāñcanacitripuṅkhaiścicchedabāṇairniśitāgradhāraiḥ || 99 ||

tān prekṣamāṇassahasānikṛttānikṛttabhogānivapannagendrān |

laṅkeśvaraḥkrodhavaśañjagāmasasarjacānyānniśitānpṛṣatkān || 100 ||

sabāṇavarṣantuvavarṣatīvraṃrāmānujaḥkārmukasamprayuktam |

kṣurārdhacandrottamakarṇibhallaiḥśarāṃścacicchedanacukṣubheca || 101 ||

sabāṇajālānyathatānitānimoghānipaśyaṃstridaśārirājaḥ |

visismiyelakṣmaṇalāghavenapunaścabāṇānniśitānmumoca || 102 ||

salakṣmaṇaścāpiśarān śitāgrānmahendratulyo'śanitulyavegān |

sandhāyacāpejvalanaprakāśān sasarjarakṣodhipatervadhāya || 103 ||

satān pracicchedahirākṣasendraḥchitvācatanlakṣmaṇamājaghāna |

śareṇakālāgnisamaprabheṇasvayambhudattenalalāṭadeśe || 104 ||

salakṣmaṇorāvaṇasāyakārtaścacālacāpaṃśidhilampragṛhya |

punaścasañjñāmpratilabhyakṛcchrāccicchedacāpantridaśendraśatro || 105 ||

nikṛttacāpantribhirājaghānabāṇaistadādāśarathiśśitāgraiḥ |

sasāyakārtovicacālarājākṛcchrācchasañjñāmpunarāsasāda || 106 ||

sakṛttacāpaḥśaratāḍitaścamedārdragātrorudhirāvasiktaḥ |

jagrāhaśaktiṃsvayamugraśaktissvayambhudattāṃyudhidevaśatruḥ || 107 ||

satāṃsadhūmānalasannikāśāṃvitrāsanīṃsaṃyativānarāṇām |

cikṣepaśaktintarasājvalantīṃsaumitrayerākṣasarāṣṭranāthaḥ || 108 ||

tāmāpatantīmbharatānujo'strairjaghānabāṇaiścahutāgnikalpaiḥ |

tathāpisātasyaviveśaśaktirbhujāntarandāśaratherviśālam || 109 ||

saśaktimān śaktisamāhataḥsan prajajvālamuhuḥraghupravīraḥ |

taṃvihvalantaṃsahasābhyupetyajagrāharājātarasābhujābhyām || 110 ||

himavān mandaromerustailokyaṃvāsahāmaraiḥ |

śakyambhujābhyāmuddhartunnasaṅ khyebharatānujaḥ || 111 ||

śaktyābrāhmyāhisaumitristāḍitāstustanāntare |

viṣṇoracinyantyaṃsvambhāgamātmānampratyanusmarat || 112 ||

tatodānavadarpaghnaṃsaumitrindevakaṇṭakaḥ |

tampīḍayitvābāhubhyānnaprabhurlaṅghane'bhavat || 113 ||

athavāyusutaḥkruddhorāvaṇaṃsamabhidravat |

ājaghānorasikruddhovajrakalpenamuṣṭinā || 114 ||

tenamuṣṭiprahāreṇarāvaṇorākṣaseśvaraḥ |

jānubhyāmapatadbhūmaucacālacapapātaca || 115 ||

āsyaiśca netraiḥ śravaṇaiḥ papāta rudhiraṃ bahu |

vighārṇamāno niśceṣṭo rathopastha upāciśat || 116 ||

visañjñomūrcchritaścāsīnnacasthānaṃsamālabhat |

visañjñaṃrāvaṇandṛṣṭavāsamarebhīmavikramam || 117 ||

ṛṣayovānarāścaivanedurdevāssavāsavāḥ |

hanūmānapitejasvīlakṣmaṇaṃrāvaṇārdhitam || 118 ||

ānayadrāghavābhyāśambāhubhyāmparigṛhyatam |

vāyusūnoḥsuhṛttvenabhaktyāparamayācasaḥ || 119 ||

śatrūṇāmaprakampyo'pilaghutvamagamatkapeḥ |

taṃsamutsṛjyasāśaktiḥsaumitriṃyudhidurjayam || 120 ||

rāvaṇasyarathetasmin sthānampunarupāgatā |

āśvastaścaniśalyaścalakṣmaṇaśśatrusūdanaḥ || 121 ||

viṣṇorbhāgamamīmāṃsyamātmānampratyanusmaran |

rāvaṇo'pimahātejāḥprāpyasañjñāmmahāhave || 122 ||

ādadeniśitān bāṇān jagrāhacamahaddhamaḥ |

nipātitamahāvīrāndravantīṃvānarīñcamūm || 123 ||

rāghavasturaṇedṛṣṭavārāvaṇaṃsamabhidravat |

athaivamupasaṅgamyahanūmānvākyamabravīt || 124 ||

mamapṛṣṭhaṃsamāruhyarākṣasaṃśāstumarhasi |

viṣṇuryathāgarutmantambalavantaṃsamāhitaḥ || 125 ||

tacchrutvārāghavovākyaṃvāyuputreṇabhāṣitam |

ārurohamahāśūrambalavantammahākapim || 126 ||

rathasthaṃrāvaṇaṃsaṅ khyedadarśamanujādhipaḥ |

tamālokyamahātejāḥpradudrāvasarāghavaḥ || 127 ||

vairocanivakruddhoviṣṇurabhyudyatāyudhaḥ |

jyāśabdamakarottīvraṃvajraniṣpeṣanisvanam || 128 ||

girāgambhīrayārāmorākṣasendramuvācaha |

tiṣṭhatiṣṭhamamatvaṃhikṛtvāvipriyamīdṛśam || 129 ||

kvanurākṣasaśārdūla gatomokṣamavāpsyasi |

yadīndravaivasvatabhāskarānvāsvayambhuvaiśvānaraśaṅkarānvā |

gamiṣyasitvandaśavādiśovātathāpimenādyagatovimokṣyase || 130 ||

yaścaiṣa śaktyā nihatastvayādya |

gacchanviṣādaṃ sahasābhyupetya |

sa eṣa rakṣogaṇarāja mṛtyuḥ |

saputrapautrasya tavādya yuddhe || 131 ||

etenacātyadbhutadarśanāniśarairjavasthānakṛtālayāni |

caturdhaśānyāttavarāyudhānirakṣaḥsahasrāṇiniṣūditāni || 132 ||

rāghavasyavacaśśrutvārākṣasendromahābalaḥ |

vāyuputrammahāvegaṃvahantaṃrāghavaṃraṇe || 133 ||

roṣeṇamahatāviṣṭaḥpūrvavairamanusmaran |

ājaghānaśarairdīpssaiḥkālānalaśikhopamaiḥ || 134 ||

rākṣasenāhavetasyatāḍitasyāpisāyakaiḥ |

svabhāvatejoyuktasyabhūyastejo'bhyavardhata || 135 ||

tatorāmomahātejārāvaṇenakṛtavraṇam |

dṛṣṭavāplavagaśārdūlaṅkrodhasyavaśameyivān || 136 ||

tasyābhisaṅkramyarathaṃsacakraṃsāśvadhvajacchatramahāpatākam |

sasārathiṃsāśaniśūlakhaḍagaṃrāmaḥpracicchedaśaraissupuṅkhaiḥ || 137 ||

athendraśatruntarasājaghānabāṇenavajrāśanisannibhena |

bhujāntarevyūḍhasujātarūpevajreṇamerumbhagavānivendraḥ || 138 ||

yovajrapātaśanisannipātānnacakṣubhenāpicacālarājā |

sarāmabāṇābhihatobhṛśārtaścacālacāpañcamumocavīraḥ || 139 ||

taṃvihvalantamprasamīkṣyarāmassamādadedīptamathārthacandram |

tenārkavarṇaṃsahasākirīṭañcicchedarakṣodhipatermahātmā || 140 ||

tannirviṣāśīviṣasannikāśaṃśāntārciṣaṃsūryamivāprakāśam |

gataśriyaṅkṛttakirīṭakūṭamuvācarāmoyudhirākṣasendram || 141 ||

kṛtaṃ tvayā karma mahatsubhīmam |

hatapravīraśca kṛtastvayāham |

tasmātpariśrānta iti vyavasya |

nna tvāṃ śarairmaṛtyuvaśaṃ nayāmi || 142 ||

gacchānujānāmiraṇārdhitastvampraviśyarātriñcararājalaṅkām |

āśvasyaniryāhirathīcadhanvītadābalamprekṣyasimerathasthaḥ || 143 ||

saevamuktohatadarpaharṣonikṛttacāpaścahatāśvasūtaḥ |

śarārditaḥkṛttamahākirīṭoviveśalaṅkāṃsahasāsmarājā || 144 ||

praviṣṭerajanīcarendremahābaledāvavadevaśatrau |

harīn viśalyān sahalakṣmaṇenacakārarāmaḥparamāhavāgre || 145 ||

tasminprabhannetridaśendraśatausurāsurābhūtagaṇādiśaśca |

sasāgarāssarṣimahoragāścatathaivabhūmyambucarāścaprahṛṣṭāḥ || 146 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||