5.48 Sundarakanda - Ashtachatvarimsha Sargah

ॐ

5.48 ஸுந்தரகாண்ட - அஷ்டசத்வாரிம்ஶ ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே ஸுந்தரகாண்டம் ।

அத அஷ்டசத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।

ததஸ்து ரக்ஷோதிபதிர்மஹாத்மா ஹநூமதாக்ஷே நிஹதே குமாரே ।

மநஸ்ஸமாதாய ஸதேவகல்பம் ஸமாதிதேஶேந்த்ரஜிதம் ஸரோஷஃ ॥ 1 ॥

த்வமஸ்த்ரவிச்சஸ்த்ரவிதாம் வரிஷ்டஸ்ஸுராஸுராணாமபி ஶோகதாதா ।

ஸுரேஷு ஸேந்த்ரேஷு ச த்ரு'ஷ்டகர்மா பிதாமஹாராதநஸஞ்சிதாஸ்த்ரஃ ॥ 2 ॥

தவாஸ்த்ரபலமாஸாத்ய ஸஸுராஃ ஸமருத்கணாஃ ।

ந ஶேகுஸ்ஸமரே ஸ்தாதும் ஸுரேஶ்வரஸமாஶ்ரிதாஃ ॥ 3 ॥

ந கஶ்சித்த்ரிஷு லோகேஷு ஸம்யுகேந கதஶ்ரமஃ ।

புஜவீர்யாபிகுப்தஶ்ச தபஸா சாபிரக்ஷிதஃ ॥ 4 ॥

தேஶகாலவிபாகஜ்ஞஸ்த்வமேவ மதிஸத்தமஃ ।

ந தேऽஸ்த்யஶக்யம் ஸமரேஷு கர்மணா ந தேऽஸ்த்யகார்யம் மதிபூர்வமந்த்ரணே ।

ந ஸோऽஸ்தி கஶ்சித்த்ரிஷு ஸங்க்ரஹேஷு வை ந வேத யஸ்தேऽஸ்த்ரபலம் பலம் ச தே ॥ 5 ॥

மமாநுரூபம் தபஸோ பலம் ச தே பராக்ரமஶ்சாஸ்த்ரபலம் ச ஸம்யுகே ।

ந த்வாம் ஸமாஸாத்ய ரணாவமர்தே மநஶ்ஶ்ரமம் கச்சதி நிஶ்சிதார்தம் ॥ 6 ॥

நிஹதாஃ கிங்கராஸ்ஸர்வே ஜம்புமாலீ ச ராக்ஷஸஃ ।

அமாத்யபுத்ரா வீராஶ்ச பஞ்ச ஸேநாக்ரயாயிநஃ ॥ 7 ॥

பலாநி ஸுஸம்ரு'த்தாநி ஸாஶ்வநாகரதாநி ச ।

ஸஹோதரஸ்தே தயிதஃ குமாரோऽக்ஷஶ்ச ஸூதிதஃ ॥ 8 ॥

ந ஹி தேஷ்வேவ மே ஸாரோ யஸ்த்வய்யரிநிஷூதந ।

இதம் ஹி த்ரு'ஷ்ட்வா மதிமந்மஹத்பலம் கபேஃ ப்ரபாவம் ச பராக்ரமம் ச ।

த்வமாத்மநஶ்சாபி ஸமீக்ஷ்ய ஸாரம் குருஷ்வ வேகம் ஸ்வபலாநுரூபம் ॥ 9 ॥

பலாவமர்தஸ்தயி ஸந்நிக்ரு'ஷ்டே யதா கதே ஶாம்யதி ஶாந்தஶத்ரௌ ।

ததா ஸமீக்ஷ்யாத்மபலம் பரம் ச ஸமாரபஸ்வாஸ்த்ரவிதாம் வரிஷ்ட ॥ 10 ॥

ந வீரஸேநா கணஶோச்யவந்தி ந வஜ்ரமாதாய விஶாலஸாரம் ।

ந மாருதஸ்யாஸ்ய கதேஃ ப்ரமாணம் ந சாக்நிகல்பஃ கரணேந ஹந்தும் ॥ 11 ॥

தமேவமர்தம் ப்ரஸமீக்ஷ்ய ஸம்யக் ஸ்வகர்மஸாம்யாத்தி ஸமாஹிதாத்மா ।

ஸ்மரம்ஶ்ச திவ்யம் தநுஷோऽஸ்த்ரவீர்யம் வ்ரஜாக்ஷதம் கர்ம ஸமாரபஸ்வ ॥ 12 ॥

ந கல்வியம் மதிஶ்ஶ்ரேஷ்டா யத்த்வாம் ஸம்ப்ரேஷயாம்யஹம் ।

இயம் ச ராஜதர்மாணாம் க்ஷத்ரியஸ்ய மதிர்மதா ॥ 13 ॥

நாநாஶஸ்த்ரேஷு ஸங்க்ராமே வைஶாரத்யமரிந்தம ।

அவஶ்யமேவ போத்தவ்யம் காம்யஶ்ச விஜயோ ரணே ॥ 14 ॥

ததஃ பிதுஸ்தத்வசநம் நிஶம்ய ப்ரதக்ஷிணம் தக்ஷஸுதப்ரபாவஃ ।

சகார பர்தாரமதீநஸத்த்வோ ரணாய வீரஃ ப்ரதிபந்நபுத்திஃ ॥ 15 ॥

ததஸ்தை ஸ்ஸ்வகணைரிஷ்டைரிந்த்ரஜித் ப்ரதிபூஜிதஃ ।

யுத்தோத்ததஃ க்ரு'தோத்ஸாஹஸ்ஸங்க்ராமம் ப்ரத்யபத்யத ॥ 16 ॥

ஶ்ரீமாந்பத்மபலாஶாக்ஷோ ராக்ஷஸாதிபதேஸ்ஸுதஃ ।

நிர்ஜகாம மஹாதேஜாஸ்ஸமுத்ர இவ பர்வஸு ॥ 17 ॥

ஸ பக்ஷிராஜோபமதுல்யவேகை ।

ர்வ்யாலைஶ்சதுர்பிஃ ஸிததீக்ஷ்ணதம்ஷ்ட்ரைஃ ।

ரதம் ஸமாயுக்தமஸம்கவேகம் ।

ஸமாருரோஹேந்த்ரஜிதிந்த்ரகல்பஃ ॥ 18 ॥

ஸ ரதீ தந்விநாம் ஶ்ரேஷ்டஃ ஶஸ்த்ரஜ்ஞோஸ்த்ரவிதாம் வரஃ ।

ரதேநாபியயௌ க்ஷிப்ரம் ஹநுமாந்யத்ர ஸோऽபவத் ॥ 19 ॥

ஸ தஸ்ய ரதநிர்கோஷம் ஜ்யாஸ்வநம் கார்முகஸ்ய ச ।

நிஶம்ய ஹரிவீரோऽஸௌ ஸம்ப்ரஹ்ரு'ஷ்டதரோऽபவத் ॥ 20 ॥

ஸுமஹச்சாபமாதாய ஶிதஶல்யாம்ஶ்ச ஸாயகாந் ।

ஹநுமந்தமபிப்ரேத்ய ஜகாம ரணபண்டிதஃ ॥ 21 ॥

தஸ்மிம்ஸ்ததஃ ஸம்யதி ஜாதஹர்ஷே ரணாய நிர்கச்சதி சாபபாணௌ ।

திஶஶ்ச ஸர்வாஃ கலுஷா பபூவு ர்ம்ரு'காஶ்ச ரௌத்ரா பஹுதா விநேதுஃ ॥ 22 ॥

ஸமாகதாஸ்தத்ர து நாகயக்ஷா மஹர்ஷயஶ்சக்ரசராஶ்ச ஸித்தாஃ ।

நபஸ்ஸமாவ்ரு'த்ய ச பக்ஷிஸங்கா விநேதுருச்சைஃ பரமப்ரஹ்ரு'ஷ்டாஃ ॥ 23 ॥

ஆயாந்தம் ஸரதம் த்ரு'ஷ்ட்வா தூர்ணமிந்த்ரஜிதம் கபிஃ ।

விநநாத மஹாநாதம் வ்யவர்தத ச வேகவாந் ॥ 24 ॥

இந்த்ரஜித்து ரதம் திவ்யமாஸ்திதஶ்சித்ரகார்முகஃ ।

தநுர்விஷ்பாரயாமாஸ தடிதூர்ஜிதந்நிஸ்ஸ்வநம் ॥ 25 ॥

ததஸ்ஸமேதாவதிதீக்ஷ்ணவேகௌ மஹாபலௌ தௌ ரணநிர்விஶங்கௌ ।

கபிஶ்ச ரக்ஷோதிபதேஸ்தநூஜஃ ஸுராஸுரேந்த்ராவிவ பத்தவைரௌ ॥ 26 ॥

ஸ தஸ்ய வீரஸ்ய மஹாரதஸ்ய தநுஷ்மதஃ ஸம்யதி ஸம்மதஸ்ய ।

ஶரப்ரவேகம் வ்யஹநத்ப்ரவ்ரு'த்த ஶ்சசார மார்கே பிதுரப்ரமேயஃ ॥ 27 ॥

ததஶ்ஶராநாயததீக்ஷ்ணஶல்யாந் ஸுபத்ரிணஃ காஞ்சநசித்ரபுங்காந் ।

முமோச வீரஃ பரவீரஹந்தா ஸுஸந்நதாந் வஜ்ரநிபாதவேகாந் ॥ 28 ॥

ததஸ்து தத்ஸ்யந்தநநிஸ்ஸ்வநம் ச ம்ரு'தங்கபேரீபடஹஸ்வநம் ச ।

விக்ரு'ஷ்யமாணஸ்ய ச கார்முகஸ்ய நிஶம்ய கோஷம் புநருத்பபாத ॥ 29 ॥

ஶராணாமந்தரேஷ்வாஶு வ்யவர்தத மஹாகபிஃ ।

ஹரிஸ்தஸ்யாபிலக்ஷ்யஸ்ய மோகயந்லக்ஷ்யஸங்க்ரஹம் ॥ 30 ॥

ஶராணாமக்ரதஸ்தஸ்ய புநஃ ஸமபிவர்தத ।

ப்ரஸார்ய ஹஸ்தௌ ஹநுமாநுத்பபாதாநிலாத்மஜஃ ॥ 31 ॥

தாவுபௌ வேகஸம்பந்நௌ ரணகர்மவிஶாரதௌ ।

ஸர்வபூதமநோக்ராஹி சக்ரதுர்யுத்தமுத்தமம் ॥ 32 ॥

ஹநுமதோ வேத ந ராக்ஷஸோऽந்தரம் ந மாருதிஸ்தஸ்ய மஹாத்மநோऽந்தரம் ।

பரஸ்பரம் நிர்விஷஹௌ பபூவதுஃ ஸமேத்ய தௌ தேவஸமாநவிக்ரமௌ ॥ 33 ॥

ததஸ்து லக்ஷ்யே ஸ விஹந்யமாநே ஶரேஷ்வமோகேஷு ச ஸம்பதத்ஸு ।

ஜகாம சிந்தாம் மஹதீம் மஹாத்மா ஸமாதிஸம்யோகஸமாஹிதாத்மா ॥ 34 ॥

ததோ மதிம் ராக்ஷஸராஜஸூநு ஶ்சகார தஸ்மிந் ஹரிவீரமுக்யே ।

அவத்யதாம் தஸ்ய கபேஸ்ஸமீக்ஷ்ய கதம் நிகச்சேதிதி நிக்ரஹார்தம் ॥ 35 ॥

ததஃ பைதாமஹம் வீரஃ ஸோऽஸ்த்ரமஸ்த்ரவிதாம் வரஃ ।

ஸந்ததே ஸுமஹத்தேஜாஃ தம் ஹரிப்ரவரம் ப்ரதி ॥ 36 ॥

அவத்யோऽயமிதி ஜ்ஞாத்வா தமஸ்த்ரேணாஸ்த்ரதத்த்வவித் ।

நிஜக்ராஹ மஹாபாஹுர்மாருதாத்மஜமிந்த்ரஜித் ॥ 37 ॥

தேந பத்தஸ்ததோऽஸ்த்ரேண ராக்ஷஸேந ஸ வாநரஃ ।

அபவந்நிர்விசேஷ்டஶ்ச பபாத ஸ மஹீதலே ॥ 38 ॥

ததோऽத புத்த்வா ஸ ததஸ்த்ரபந்தம் ப்ரபோஃ ப்ரபாவாத்விகதாத்மவேகஃ ।

பிதாமஹாநுக்ரஹமாத்மநஶ்ச விசிந்தயாமாஸ ஹரிப்ரவீரஃ ॥ 39 ॥

தத ஸ்ஸ்வாயம்புவைர்மந்த்ரைர்ப்ரஹ்மாஸ்த்ரமபிமந்த்ரிதம் ।

ஹநுமாம்ஶ்சிந்தயாமாஸ வரதாநம் பிதாமஹாத் ॥ 40 ॥

ந மேऽஸ்த்ரபந்தஸ்ய ச ஶக்திரஸ்தி விமோக்ஷணே லோககுரோஃ ப்ரபாவாத் ।

இத்யேவ மத்வா விஹிதோऽஸ்த்ரபந்தோ மயாத்மயோநேரநுவர்திதவ்யஃ ॥ 41 ॥

ஸ வீர்யமஸ்த்ரஸ்ய கபிர்விசார்ய பிதாமஹாநுக்ரஹமாத்மநஶ்ச ।

விமோக்ஷஶக்திம் பரிசிந்தயித்வா பிதாமஹாஜ்ஞாமநுவர்ததே ஸ்ம ॥ 42 ॥

அஸ்த்ரேணாபி ஹி பத்தஸ்ய பயம் மம ந ஜாயதே ।

பிதாமஹமஹேந்த்ராப்யாம் ரக்ஷிதஸ்யாநிலேந ச ॥ 43 ॥

க்ரஹணே சாபி ரக்ஷோபிர்மஹந்மே குணதர்ஶநம் ।

ராக்ஷஸேந்த்ரேண ஸம்வாதஸ்தஸ்மாத்க்ரு'ஹ்ணந்து மாம் பரே ॥ 44 ॥

ஸ நிஶ்சிதார்தஃ பரவீரஹந்தா ஸமீக்ஷ்யகாரீ விநிவ்ரு'த்தசேஷ்டஃ ।

பரைஃ ப்ரஸஹ்யாபிகதைர்நிக்ரு'ஹ்ய நநாத தைஸ்த்ரைஃ பரிபர்த்ஸ்யமாநஃ ॥ 45 ॥

ததஸ்தம் ராக்ஷஸா த்ரு'ஷ்ட்வா நிர்விசேஷ்டமரிந்தமம் ।

பபந்துஶ்ஶணவல்கைஶ்ச த்ருமசீரைஶ்ச ஸம்ஹதைஃ ॥ 46 ॥

ஸ ரோசயாமாஸ பரைஶ்ச பந்தநம் ப்ரஸஹ்ய வீரைரபிநிக்ரஹம் ச ।

கௌதூஹலாந்மாம் யதி ராக்ஷஸேந்த்ரோ த்ரஷ்டும் வ்யவஸ்யேதிதி நிஶ்சிதார்தஃ ॥ 47 ॥

ஸ பத்தஸ்தேந வல்கேந விமுக்தோऽஸ்த்ரேண வீர்யவாந் ।

அஸ்த்ரபந்தஃ ஸ சாந்யம் ஹி ந பந்தமநுவர்ததே ॥ 48 ॥

அதேந்த்ரஜித்து த்ருமசீரபத்தம் விசார்ய வீரஃ கபிஸத்தமம் தம் ।

விமுக்தமஸ்த்ரேண ஜகாம சிந்தாம் நாந்யேந பத்தோ ஹ்யநுவர்ததேऽஸ்த்ரம் ॥ 49 ॥

அஹோ மஹத்கர்ம க்ரு'தம் நிரர்தகம்கம் ந ராக்ஷஸைர்மந்த்ரகதிர்விம்ரு'ஷ்டா ।

புநஶ்ச மந்த்ரே விஹதேऽஸ்த்ரமந்யத்ப்ரவர்ததே ஸம்ஶயிதா ஸ்ஸ்மஸர்வே ॥ 50 ॥

அஸ்த்ரேண ஹநுமாந்முக்தோ நாத்மாநமவபுத்யத ।

க்ரு'ஷ்யமாணஸ்து ரக்ஷோபி ஸ்தௌஶ்ச பந்தைர்நிபீடிதஃ ॥ 51 ॥

ஹந்யமாநஸ்ததஃ க்ரூரை ராக்ஷஸைஃ காஷ்டமுஷ்டிபிஃ ।

ஸமீபம் ராக்ஷஸேந்த்ரஸ்ய ப்ராக்ரு'ஷ்யத ஸ வாநரஃ ॥ 52 ॥

அதேந்த்ரஜித்தம் ப்ரஸமீக்ஷ்ய முக்தமஸ்த்ரேண பத்தம் த்ருமசீரஸூத்ரைஃ ।

ந்யதர்ஶயத்தத்ர மஹாபலம் தம் ஹரிப்ரவீரம் ஸகணாய ராஜ்ஞே ॥ 53 ॥

தம் மத்தமிவ மாதங்கம் பத்தம் கபிவரோத்தமம் ।

ராக்ஷஸா ராக்ஷஸேந்த்ராய ராவணாய ந்யவேதயந் ॥ 54 ॥

கோऽயம் கஸ்ய குதோவாத்ர கிம் கார்யம் கோ வ்யபாஶ்ரயஃ ।

இதி ராக்ஷஸவீராணாம் தத்ர ஸஞ்ஜஜ்ஞிரே கதாஃ ॥ 55 ॥

ஹந்யதாம் தஹ்யதாம் வாபி பக்ஷ்யதாமிதி சாபரே ।

ராக்ஷஸாஸ்தத்ர ஸங்க்ருத்தாஃ பரஸ்பரமதாப்ருவந் ॥ 56 ॥

அதீத்ய மார்கம் ஸஹஸா மஹாத்மா ஸ தத்ர ரக்ஷோதிபபாதமூலே ।

ததர்ஶ ராஜ்ஞஃ பரிசாரவ்ரு'த்தாந் க்ரு'ஹம் மஹாரத்நவிபூஷிதம் ச ॥ 57 ॥

ஸ ததர்ஶ மஹாதேஜா ராவணஃ கபிஸத்தமம் ।

ரக்ஷோபிர்விக்ரு'தாகாரைஃ க்ரு'ஷ்யமாணமிதஸ்ததஃ ॥ 58 ॥

ராக்ஷஸாதிபதிம் சாபி ததர்ஶ கபிஸத்தமஃ ।

தேஜோபலஸமாயுக்தம் தபந்தமிவ பாஸ்கரம் ॥ 59 ॥

ஸரோஷஸம்வர்திததாம்ரத்ரு'ஷ்டிர்தஶாநநஸ்தம் கபிமந்வவேக்ஷ்ய ।

அதோபவிஷ்டாந் குலஶீலவ்ரு'த்தாந் ஸமாதிஶத்தம் ப்ரதி மந்த்ரிமுக்யாந் ॥ 60 ॥

யதாக்ரமம் தைஸ்ஸ கபிர்விப்ரு'ஷ்டஃ கார்யார்தமர்தஸ்ய ச மூலமாதௌ ।

நிவேதயாமாஸ ஹரீஶ்வரஸ்ய தூதஃ ஸகாஶாதஹமாகதோऽஸ்மி ॥ 61 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே ஸுந்தரகாண்டே அஷ்டசத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |

tatastu rakṣodhipatirmahātmā hanūmatākṣe nihate kumāre |

manassamādhāya sadevakalpaṃ samādideśendrajitaṃ saroṣaḥ || 1 ||

tvamastravicchastravidāṃ variṣṭhassurāsurāṇāmapi śokadātā |

sureṣu sendreṣu ca dṛṣṭakarmā pitāmahārādhanasañcitāstraḥ || 2 ||

tavāstrabalamāsādya sasurāḥ samarudgaṇāḥ |

na śekussamare sthātuṃ sureśvarasamāśritāḥ || 3 ||

na kaścittriṣu lokeṣu saṃyugena gataśramaḥ |

bhujavīryābhiguptaśca tapasā cābhirakṣitaḥ || 4 ||

deśakālavibhāgajñastvameva matisattamaḥ |

na te'styaśakyaṃ samareṣu karmaṇā na te'styakāryaṃ matipūrvamantraṇe |

na so'sti kaścittriṣu saṅgraheṣu vai na veda yaste'strabalaṃ balaṃ ca te || 5 ||

mamānurūpaṃ tapaso balaṃ ca te parākramaścāstrabalaṃ ca saṃyuge |

na tvāṃ samāsādya raṇāvamarde manaśśramaṃ gacchati niścitārtham || 6 ||

nihatāḥ kiṅkarāssarve jambumālī ca rākṣasaḥ |

amātyaputrā vīrāśca pañca senāgrayāyinaḥ || 7 ||

balāni susamṛddhāni sāśvanāgarathāni ca |

sahodaraste dayitaḥ kumāro'kṣaśca sūditaḥ || 8 ||

na hi teṣveva me sāro yastvayyariniṣūdana |

idaṃ hi dṛṣṭvā matimanmahadbalaṃ kapeḥ prabhāvaṃ ca parākramaṃ ca |

tvamātmanaścāpi samīkṣya sāraṃ kuruṣva vegaṃ svabalānurūpam || 9 ||

balāvamarthastayi sannikṛṣṭe yathā gate śāmyati śāntaśatrau |

tathā samīkṣyātmabalaṃ paraṃ ca samārabhasvāstravidāṃ variṣṭha || 10 ||

na vīrasenā gaṇaśocyavanti na vajramādāya viśālasāram |

na mārutasyāsya gateḥ pramāṇaṃ na cāgnikalpaḥ karaṇena hantum || 11 ||

tamevamarthaṃ prasamīkṣya samyak svakarmasāmyāddhi samāhitātmā |

smaraṃśca divyaṃ dhanuṣo'stravīryaṃ vrajākṣataṃ karma samārabhasva || 12 ||

na khalviyaṃ matiśśreṣṭhā yattvāṃ sampreṣayāmyaham |

iyaṃ ca rājadharmāṇāṃ kṣatriyasya matirmatā || 13 ||

nānāśastreṣu saṅgrāme vaiśāradyamarindama |

avaśyameva boddhavyaṃ kāmyaśca vijayo raṇe || 14 ||

tataḥ pitustadvacanaṃ niśamya pradakṣiṇaṃ dakṣasutaprabhāvaḥ |

cakāra bhartāramadīnasattvo raṇāya vīraḥ pratipannabuddhiḥ || 15 ||

tatastai ssvagaṇairiṣṭairindrajit pratipūjitaḥ |

yuddhoddhataḥ kṛtotsāhassaṅgrāmaṃ pratyapadyata || 16 ||

śrīmānpadmapalāśākṣo rākṣasādhipatessutaḥ |

nirjagāma mahātejāssamudra iva parvasu || 17 ||

sa pakṣirājopamatulyavegai |

rvyālaiścaturbhiḥ sitatīkṣṇadamṣṭraiḥ |

rathaṃ samāyuktamasamgavegam |

samārurohendrajidindrakalpaḥ || 18 ||

sa rathī dhanvināṃ śreṣṭhaḥ śastrajñostravidāṃ varaḥ |

rathenābhiyayau kṣipraṃ hanumānyatra so'bhavat || 19 ||

sa tasya rathanirghoṣaṃ jyāsvanaṃ kārmukasya ca |

niśamya harivīro'sau samprahṛṣṭataro'bhavat || 20 ||

sumahaccāpamādāya śitaśalyāṃśca sāyakān |

hanumantamabhipretya jagāma raṇapaṇḍitaḥ || 21 ||

tasmiṃstataḥ saṃyati jātaharṣe raṇāya nirgacchati cāpapāṇau |

diśaśca sarvāḥ kaluṣā babhūvu rmṛgāśca raudrā bahudhā vineduḥ || 22 ||

samāgatāstatra tu nāgayakṣā maharṣayaścakracarāśca siddhāḥ |

nabhassamāvṛtya ca pakṣisaṅghā vineduruccaiḥ paramaprahṛṣṭāḥ || 23 ||

āyāntaṃ sarathaṃ dṛṣṭvā tūrṇamindrajitaṃ kapiḥ |

vinanāda mahānādaṃ vyavardhata ca vegavān || 24 ||

indrajittu rathaṃ divyamāsthitaścitrakārmukaḥ |

dhanurviṣphārayāmāsa taṭidūrjitannissvanam || 25 ||

tatassametāvatitīkṣṇavegau mahābalau tau raṇanirviśaṅkau |

kapiśca rakṣodhipatestanūjaḥ surāsurendrāviva baddhavairau || 26 ||

sa tasya vīrasya mahārathasya dhanuṣmataḥ saṃyati sammatasya |

śarapravegaṃ vyahanatpravṛddha ścacāra mārge pituraprameyaḥ || 27 ||

tataśśarānāyatatīkṣṇaśalyān supatriṇaḥ kāñcanacitrapuṅkhān |

mumoca vīraḥ paravīrahantā susannatān vajranipātavegān || 28 ||

tatastu tatsyandananissvanaṃ ca mṛdaṅgabherīpaṭahasvanaṃ ca |

vikṛṣyamāṇasya ca kārmukasya niśamya ghoṣaṃ punarutpapāta || 29 ||

śarāṇāmantareṣvāśu vyavartata mahākapiḥ |

haristasyābhilakṣyasya moghayanlakṣyasaṅgraham || 30 ||

śarāṇāmagratastasya punaḥ samabhivartata |

prasārya hastau hanumānutpapātānilātmajaḥ || 31 ||

tāvubhau vegasampannau raṇakarmaviśāradau |

sarvabhūtamanogrāhi cakraturyuddhamuttamam || 32 ||

hanumato veda na rākṣaso'ntaraṃ na mārutistasya mahātmano'ntaram |

parasparaṃ nirviṣahau babhūvatuḥ sametya tau devasamānavikramau || 33 ||

tatastu lakṣye sa vihanyamāne śareṣvamogheṣu ca sampatatsu |

jagāma cintāṃ mahatīṃ mahātmā samādhisaṃyogasamāhitātmā || 34 ||

tato matiṃ rākṣasarājasūnu ścakāra tasmin harivīramukhye |

avadhyatāṃ tasya kapessamīkṣya kathaṃ nigacchediti nigrahārtham || 35 ||

tataḥ paitāmahaṃ vīraḥ so'stramastravidāṃ varaḥ |

sandadhe sumahattejāḥ taṃ haripravaraṃ prati || 36 ||

avadhyo'yamiti jñātvā tamastreṇāstratattvavit |

nijagrāha mahābāhurmārutātmajamindrajit || 37 ||

tena baddhastato'streṇa rākṣasena sa vānaraḥ |

abhavannirviceṣṭaśca papāta sa mahītale || 38 ||

tato'tha buddhvā sa tadastrabandhaṃ prabhoḥ prabhāvādvigatātmavegaḥ |

pitāmahānugrahamātmanaśca vicintayāmāsa haripravīraḥ || 39 ||

tata ssvāyambuvairmantrairbrahmāstramabhimantritam |

hanumāṃścintayāmāsa varadānaṃ pitāmahāt || 40 ||

na me'strabandhasya ca śaktirasti vimokṣaṇe lokaguroḥ prabhāvāt |

ityeva matvā vihito'strabandho mayātmayoneranuvartitavyaḥ || 41 ||

sa vīryamastrasya kapirvicārya pitāmahānugrahamātmanaśca |

vimokṣaśaktiṃ paricintayitvā pitāmahājñāmanuvartate sma || 42 ||

astreṇāpi hi baddhasya bhayaṃ mama na jāyate |

pitāmahamahendrābhyāṃ rakṣitasyānilena ca || 43 ||

grahaṇe cāpi rakṣobhirmahanme guṇadarśanam |

rākṣasendreṇa saṃvādastasmādgṛhṇantu māṃ pare || 44 ||

sa niścitārthaḥ paravīrahantā samīkṣyakārī vinivṛttaceṣṭaḥ |

paraiḥ prasahyābhigatairnigṛhya nanāda taistraiḥ paribhartsyamānaḥ || 45 ||

tatastaṃ rākṣasā dṛṣṭvā nirviceṣṭamarindamam |

babandhuśśaṇavalkaiśca drumacīraiśca saṃhataiḥ || 46 ||

sa rocayāmāsa paraiśca bandhanaṃ prasahya vīrairabhinigrahaṃ ca |

kautūhalānmāṃ yadi rākṣasendro draṣṭuṃ vyavasyediti niścitārthaḥ || 47 ||

sa baddhastena valkena vimukto'streṇa vīryavān |

astrabandhaḥ sa cānyaṃ hi na bandhamanuvartate || 48 ||

athendrajittu drumacīrabaddhaṃ vicārya vīraḥ kapisattamaṃ tam |

vimuktamastreṇa jagāma cintāṃ nānyena baddho hyanuvartate'stram || 49 ||

aho mahatkarma kṛtaṃ nirarthakamkaṃ na rākṣasairmantragatirvimṛṣṭā |

punaśca mantre vihate'stramanyatpravartate saṃśayitā ssmasarve || 50 ||

astreṇa hanumānmukto nātmānamavabudhyata |

kṛṣyamāṇastu rakṣobhi stauśca bandhairnipīḍitaḥ || 51 ||

hanyamānastataḥ krūrai rākṣasaiḥ kāṣṭhamuṣṭibhiḥ |

samīpaṃ rākṣasendrasya prākṛṣyata sa vānaraḥ || 52 ||

athendrajittaṃ prasamīkṣya muktamastreṇa baddhaṃ drumacīrasūtraiḥ |

nyadarśayattatra mahābalaṃ taṃ haripravīraṃ sagaṇāya rājñe || 53 ||

taṃ mattamiva mātaṅgaṃ baddhaṃ kapivarottamam |

rākṣasā rākṣasendrāya rāvaṇāya nyavedayan || 54 ||

ko'yaṃ kasya kutovātra kiṃ kāryaṃ ko vyapāśrayaḥ |

iti rākṣasavīrāṇāṃ tatra sañjajñire kathāḥ || 55 ||

hanyatāṃ dahyatāṃ vāpi bhakṣyatāmiti cāpare |

rākṣasāstatra saṅkruddhāḥ parasparamathābruvan || 56 ||

atītya mārgaṃ sahasā mahātmā sa tatra rakṣodhipapādamūle |

dadarśa rājñaḥ paricāravṛddhān gṛhaṃ mahāratnavibhūṣitaṃ ca || 57 ||

sa dadarśa mahātejā rāvaṇaḥ kapisattamam |

rakṣobhirvikṛtākāraiḥ kṛṣyamāṇamitastataḥ || 58 ||

rākṣasādhipatiṃ cāpi dadarśa kapisattamaḥ |

tejobalasamāyuktaṃ tapantamiva bhāskaram || 59 ||

saroṣasamvartitatāmradṛṣṭirdaśānanastaṃ kapimanvavekṣya |

athopaviṣṭān kulaśīlavṛddhān samādiśattaṃ prati mantrimukhyān || 60 ||

yathākramaṃ taissa kapirvipṛṣṭaḥ kāryārthamardhasya ca mūlamādau |

nivedayāmāsa harīśvarasya dūtaḥ sakāśādahamāgato'smi || 61 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||