śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekacatvāriṃśassargaḥ |
sa ca vāgbhiḥ praśastābhirgamiṣyanpūjitastayā |
tasmāddeśādapakramya cintayāmāsa vānaraḥ || 1 ||
alpaśeṣamidaṃ kāryaṃ dṛṣṭeyamasitekṣaṇā |
trīnupāyānatikramya caturthaḥ iha vidyate || 2 ||
na sāma rakṣassu guṇāya kalpate na dānamarthopaciteṣu yujyate |
na bhedasādhyā baladarpitā janāḥ parākramastveva mameha rocate || 3 ||
na cāsya kāryasya parākramādṛte viniścayaḥ kaścidihopapadyate |
hatapravīrā hi raṇe hi rākṣasāḥ kathañcidīyuryadihādya mārdavam || 4 ||
kārye karmaṇi nirdiṣṭe yo bahūnyapi sādhayet |
pūrvakāryāvirodhena sa kāryaṃ kartumarhati || 5 ||
na hyekassādhako hetussvalpasyāpīha karmaṇaḥ |
yo hyarthaṃ bahudhā veda sa samartho'rthasādhane || 6 ||
ihaiva tāvatkṛtaniścayo hyahaṃ yadi vrajeyaṃ plavageśvarālayam |
parātmasammardaviśeṣatattvavittataḥ kṛtaṃ syānmama bhartṛśāsanam || 7 ||
kathaṃ nu khalvadya bhavetsukhāgataṃ prasahya yuddhaṃ mama rākṣasaiḥ saha |
tathaiva khalvātmabalaṃ ca sāravatsammānayenmāṃ ca raṇe daśānanaḥ || 8 ||
tatassamāsādya raṇe daśānanaṃ samantrivargaṃ sabalaprayāyinam |
hṛdi sthitaṃ tasya mataṃ balaṃ ca vai sukhena mattvā'hamitaḥ punarvraje || 9 ||
idamasya nṛśaṃsasya nandanopamamuttamam |
vanaṃ netramanaḥkāntaṃ nānādrumalatāyutam || 10 ||
idaṃ vidhvaṃsayiṣyāmi śuṣkaṃ vanamivānalaḥ |
asminbhagne tataḥ kopaṃ kariṣyati daśānanaḥ || 11 ||
tato mahatsāśvamahārathadvipaṃ balaṃ samādekṣyati rākṣasādhipaḥ |
triśūlakālāyasapaṭṭisāyudhaṃ tato mahadyuddhamidaṃ bhaviṣyati || 12 ||
ahaṃ tu taiḥ saṃyati caṇḍavikramai ssametya rakṣobhirasahya vikramaḥ |
nihatya tadrāvaṇacoditaṃ balaṃ sukhaṃ gamiṣyāmi kapīśvarālayam || 13 ||
tato mārutavatkṛddho mārutirbhīmavikramaḥ |
ūruvegena mahatā drumānkṣeptumathārabhat || 14 ||
tatastu hanumānvīro babhañja pramadāvanam |
mattadvijasamāghuṣṭaṃ nānādrumalatāyutam || 15 ||
tadvanaṃ mathitairvṛkṣairbhinnaiśca salilāśayaiḥ |
cūrṇitaiḥ parvatāgraiśca babhūvāpriyadarśanam || 16 ||
nānāśakuntavirutaiḥ prabhinnaissalilāśayaiḥ |
tāmraiḥ kisalayaiḥ klāntaiḥ klāntadrumalatāyutam || 17 ||
na babhau tadvanaṃ tatra dāvānalahataṃ yathā |
vyākulāvaraṇā rejurvihvalā iva tā latāḥ || 18 ||
latāgṛhaiścitragṛhaiśca nāśitairmahoragairvyālamṛgaiśca nirdhutaiḥ |
śilāgṛhairunmathitaistathā gṛhaiḥ praṇaṣṭarūpaṃ tadabhūnmahadvanam || 19 ||
sā vihvalā'śokalatāpratānā vanasthalī śokalatāpratānā |
jātā daśāsyapramadāvanasya kaperbalāddhi pramadāvanasya || 20 ||
sa tasya kṛtvārthapatermahākapirmahadvyalīkaṃ manaso mahātmanaḥ |
yuyutsureko bahubhirmahābalaiśśiyā jvalaṃstoraṇamāsthitaḥ kapiḥ || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||