5.1 Sundarakanda - Prathama Sargah

ॐ

5.1 ஸுந்தரகாண்ட - ப்ரதம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே ஸுந்தரகாண்டம் ।

அத ப்ரதமஸ்ஸர்கஃ ।

ததோ ராவணநீதாயாஃ ஸீதாயாஃ ஶத்ருகர்ஶநஃ ।

இயேஷ பதமந்வேஷ்டும் சாரணாசரிதே பதி ॥ 1 ॥

துஷ்கரம் நிஷ்ப்ரதித்வந்த்வம் சிகீர்ஷந் கர்ம வாநரஃ ।

ஸமுதக்ரஶிரோக்ரீவோ கவாம்பதிரிவாபபௌ ॥ 2 ॥

அத வைடூர்யவர்ணேஷு ஶாத்வலேஷு மஹாபலஃ ।

தீரஃ ஸலிலகல்பேஷு விசசார யதாஸுகம் ॥ 3 ॥

த்விஜாந் வித்ராஸயந் தீமாநுரஸா பாதபாந் ஹரந் ।

ம்ரு'காம்ஶ்ச ஸுபஹூந்நிக்நந் ப்ரவ்ரு'த்த இவ கேஸரீ ॥ 4 ॥

நீலலோஹிதமாஞ்ஜிஷ்டபத்ரவர்ணைஃ ஸிதாஸிதைஃ ।

ஸ்வபாவவிஹிதைஶ்சித்ரைர்தாதுபிஃ ஸமலங்க்ரு'தம் ॥ 5 ॥

காமரூபிபிராவிஷ்டமபீக்ஷ்ணம் ஸபரிச்சதைஃ ।

யக்ஷகிந்நரகந்தர்வைர்தேவகல்பைஶ்ச பந்நகைஃ ॥ 6 ॥

ஸ தஸ்ய கிரிவர்யஸ்ய தலே நாகவராயுதே ।

திஷ்டந் கபிவரஸ்தத்ர ஹ்ரதே நாக இவாபபௌ ॥ 7 ॥

ஸ ஸூர்யாய மஹேந்த்ராய பவநாய ஸ்வயம்புவே ।

பூதேப்யஶ்சாஞ்ஜலிம் க்ரு'த்வா சகார கமநே மதிம் ॥ 8 ॥

அஞ்ஜலிம் ப்ராங்முகஃ குர்வந் பவநாயாத்மயோநயே ।

ததோ ஹி வவ்ரு'தே கந்தும் தக்ஷிணோ தக்ஷிணாம் திஶம் ॥ 9 ॥

ப்லவங்கப்ரவரைர்த்ரு'ஷ்டஃ ப்லவநே க்ரு'தநிஶ்சயஃ ।

வவ்ரு'தே ராமவ்ரு'த்த்யர்தம் ஸமுத்ர இவ பர்வஸு ॥ 10 ॥

நிஷ்ப்ரமாணஶரீரஃ ஸந் லிலங்கயிஷுரர்ணவம் ।

பாஹுப்யாம் பீடயாமாஸ சரணாப்யாம் ச பர்வதம் ॥ 11 ॥

ஸ சசாலாசலஶ்சாபி முஹூர்தம் கபிபீடிதஃ ।

தரூணாம் புஷ்பிதாக்ராணாம் ஸர்வம் புஷ்பமஶாதயத் ॥ 12 ॥

தேந பாதபமுக்தேந புஷ்பௌகேண ஸுகந்திநா ।

ஸர்வதஃ ஸம்வ்ரு'தஃ ஶைலோ பபௌ புஷ்பமயோ யதா ॥ 13 ॥

தேந சோத்தமவீர்யேண பீட்யமாநஃ ஸ பர்வதஃ ।

ஸலிலம் ஸம்ப்ரஸுஸ்ராவ மதம் மத்த இவ த்விபஃ ॥ 14 ॥

பீட்யமாநஸ்து பலிநா மஹேந்த்ரஸ்தேந பர்வதஃ ।

ரீதீர்நிர்வர்தயாமாஸ காஞ்சநாஞ்ஜநராஜதீஃ ॥ 15 ॥

முமோச ச ஶிலாஃ ஶைலோ விஶாலாஃ ஸமநஃஶிலாஃ ।

மத்யமேநார்சிஷா ஜுஷ்டா தூமராஜீரிவாநலஃ ॥ 16 ॥

கிரிணா பீட்யமாநேந பீட்யமாநாநி ஸர்வதஃ ।

குஹாவிஷ்டாநி பூதாநி விநேதுர்விக்ரு'தைஃ ஸ்வரைஃ ॥ 17 ॥

ஸ மஹாஸத்த்வஸந்நாதஃ ஶைலபீடாநிமித்தஜஃ ।

ப்ரு'திவீம் பூரயாமாஸ திஶஶ்சோபவநாநி ச ॥ 18 ॥

ஶிரோபிஃ ப்ரு'துபிஃ ஸர்பா வ்யக்தஸ்வஸ்திகலக்ஷணைஃ ।

வமந்தஃ பாவகம் கோரம் ததம்ஶுர்தஶநைஃ ஶிலாஃ ॥ 19 ॥

தாஸ்ததா ஸவிஷைர்தஷ்டாஃ குபிதைஸ்தைர்மஹாஶிலாஃ ।

ஜஜ்ஜ்வலுஃ பாவகோத்தீப்தா பிபிதுஶ்ச ஸஹஸ்ரதா ॥ 20 ॥

யாநி சௌஷதஜாலாநி தஸ்மிந் ஜாதாநி பர்வதே ।

விஷக்நாந்யபி நாகாநாம் ந ஶேகுஃ ஶமிதும் விஷம் ॥ 21 ॥

பித்யதேऽயம் கிரிர்பூதைரிதி மத்த்வா தபஸ்விநஃ ।

த்ரஸ்தா வித்யாதராஸ்தஸ்மாதுத்பேதுஃ ஸ்த்ரீ கணைஃ ஸஹ ॥ 22 ॥

பாநபூமிகதம் ஹித்வா ஹைமமாஸவபாஜநம் ।

பாத்ராணி ச மஹார்ஹாணி கரகாம்ஶ்ச ஹிரண்மயாந் ॥ 23 ॥

லேஹ்யாநுச்சாவசாந் பக்ஷ்யாந் மாம்ஸாநி விவிதாநி ச ।

ஆர்ஷபாணி ச சர்மாணி கடகாம்ஶ்ச கநகத்ஸரூந் ॥ 24 ॥

க்ரு'தகண்டகுணாஃ க்ஷீபா ரக்தமால்யாநுலேபநாஃ ।

ரக்தாக்ஷாஃ புஷ்கராக்ஷாஶ்ச ககநம் ப்ரதிபேதிரே ॥ 25 ॥

ஹாரநூபுரகேயூரபாரிஹார்யதராஃ ஸ்த்ரியஃ ।

விஸ்மிதாஃ ஸஸ்மிதாஸ்தஸ்துராகாஶே ரமணைஃ ஸஹ ॥ 26 ॥

தர்ஶயந்தோ மஹாவித்யாம் வித்யாதரமஹர்ஷயஃ ।

ஸஹிதாஸ்தஸ்துராகாஶே வீக்ஷாஞ்சக்ருஶ்ச பர்வதம் ॥ 27 ॥

ஶுஶ்ருவுஶ்ச ததா ஶப்தம்ரு'ஷீணாம் பாவிதாத்மநாம் ।

சாரணாநாம் ச ஸித்தாநாம் ஸ்திதாநாம் விமலேऽம்பரே ॥ 28 ॥

ஏஷ பர்வதஸங்காஶோ ஹநுமாந் மாருதாத்மஜஃ ।

திதீர்ஷதி மஹாவேகஸ்ஸமுத்ரம் மகராலயம் ॥ 29 ॥

ராமார்தம் வாநரார்தம் ச சிகீர்ஷந் கர்ம துஷ்கரம் ।

ஸமுத்ரஸ்ய பரம் பாரம் துஷ்ப்ராபம் ப்ராப்துமிச்சதி ॥ 30 ॥

இதி வித்யாதராஃ ஶ்ருத்வா வசஸ்தேஷாம் மஹாத்மநாம் ।

தமப்ரமேயம் தத்ரு'ஶுஃ பர்வதே வாநரர்ஷபம் ॥ 31 ॥

துதுவே ச ஸ ரோமாணி சகம்பே சாசலோபமஃ ।

நநாத ஸுமஹாநாதம் ஸுமஹாநிவ தோயதஃ ॥ 32 ॥

ஆநுபூர்வ்யேண வ்ரு'த்தம் ச லாங்கூலம் லோமபிஶ்சிதம் ।

உத்பதிஷ்யந் விசிக்ஷேப பக்ஷிராஜ இவோரகம் ॥ 33 ॥

தஸ்ய லாங்கூலமாவித்தமாத்தவேகஸ்ய ப்ரு'ஷ்டதஃ ।

தத்ரு'ஶே கருடேநேவ ஹ்ரியமாணோ மஹோரகஃ ॥ 34 ॥

பாஹூ ஸம்ஸ்தம்பயாமாஸ மஹாபரிகஸந்நிபௌ ।

ஸஸாத ச கபிஃ கட்யாம் சரணௌ ஸஞ்சுகோச ச ॥ 35 ॥

ஸம்ஹ்ரு'த்ய ச புஜௌ ஶ்ரீமாம்ஸ்ததைவ ச ஶிரோதராம் ।

தேஜஃ ஸத்த்வம் ததா வீர்யமாவிவேஶ ஸ வீர்யவாந் ॥ 36 ॥

மார்கமாலோகயந்தூராதூர்த்வம் ப்ரணிஹிதேக்ஷணஃ ।

ருரோத ஹ்ரு'தயே ப்ராணாநாகாஶமவலோகயந் ॥ 37 ॥

பத்ப்யாம் த்ரு'டமவஸ்தாநம் க்ரு'த்வா ஸ கபிகுஞ்ஜரஃ ।

நிகுஞ்ச்ய கர்ணௌ ஹநுமாநுத்பதிஷ்யந் மஹாபலஃ ।

வாநராந் வாநரஶ்ரேஷ்ட இதம் வசநமப்ரவீத் ॥ 38 ॥

யதா ராகவநிர்முக்தஃ ஶரஃ ஶ்வஸநவிக்ரமஃ ।

கச்சேத்தத்வத்கமிஷ்யாமி லங்காம் ராவணபாலிதாம் ॥ 39 ॥

ந ஹி த்ரக்ஷ்யாமி யதி தாம் லங்காயாம் ஜநகாத்மஜாம் ।

அநேநைவ ஹி வேகேந கமிஷ்யாமி ஸுராலயம் ॥ 40 ॥

யதி வா த்ரிதிவே ஸீதாம் ந த்ரக்ஷ்யாம்யக்ரு'தஶ்ரமஃ ।

பத்த்வா ராக்ஷஸராஜாநமாநயிஷ்யாமி ராவணம் ॥ 41 ॥

ஸர்வதா க்ரு'தகார்யோऽஹமேஷ்யாமி ஸஹ ஸீதயா ।

ஆநயிஷ்யாமி வா லங்காம் ஸமுத்பாட்ய ஸராவணாம் ॥ 42 ॥

ஏவமுக்த்வா து ஹநுமாந்வாநராந்வாநரோத்தமஃ ॥ 43 ॥

உத்பபாதாத வேகேந வேகவாநவிசாரயந் ।

ஸுபர்ணமிவ சாத்மாநம் மேநே ஸ கபிகுஞ்ஜரஃ ॥ 44 ॥

ஸமுத்பததி தஸ்மிம்ஸ்து வேகாத்தே நகரோஹிணஃ ।

ஸம்ஹ்ரு'த்ய விடபாந் ஸர்வாந் ஸமுத்பேதுஃ ஸமந்ததஃ ॥ 45 ॥

ஸ மத்தகோயஷ்டிமகாந் பாதபாந் புஷ்பஶாலிநஃ ।

உத்வஹந்நூருவேகேந ஜகாம விமலேऽம்பரே ॥ 46 ॥

ஊருவேகோத்ததா வ்ரு'க்ஷா முஹூர்தம் கபிமந்வயுஃ ।

ப்ரஸ்திதம் தீர்கமத்வாநம் ஸ்வபந்துமிவ பாந்தவாஃ ॥ 47 ॥

தமூருவேகோந்மதிதாஃ ஸாலாஶ்சாந்யே நகோத்தமாஃ ।

அநுஜக்முர்ஹநூமந்தம் ஸைந்யா இவ மஹீபதிம் ॥ 48 ॥

ஸுபுஷ்பிதாக்ரைர்பஹுபிஃ பாதபைரந்விதஃ கபிஃ ।

ஹநுமாந் பர்வதாகாரோ பபூவாத்புததர்ஶநஃ ॥ 49 ॥

ஸாரவந்தோऽத யே வ்ரு'க்ஷா ந்யமஜ்ஜந் லவணாம்பஸி ।

பயாதிவ மஹேந்த்ரஸ்ய பர்வதா வருணாலயே ॥ 50 ॥

ஸ நாநாகுஸுமைஃ கீர்ணஃ கபிஃ ஸாங்குரகோரகைஃ ।

ஶுஶுபே மேகஸங்காஶஃ கத்யோதைரிவ பர்வதஃ ॥ 51 ॥

விமுக்தாஸ்தஸ்ய வேகேந முக்த்வா புஷ்பாணி தே த்ருமாஃ ।

அவஶீர்யந்த ஸலிலே நிவ்ரு'த்தாஃ ஸுஹ்ரு'தோ யதா ॥ 52 ॥

லகுத்வேநோபபந்நம் தத்விசித்ரம் ஸாகரேऽபதத் ।

த்ருமாணாம் விவிதம் புஷ்பம் கபிவாயுஸமீரிதம் ॥ 53 ॥

தாராசிதமிவாகாஶம் ப்ரபபௌ ஸ மஹார்ணவஃ ।

புஷ்பௌகேணாநுபத்தேந நாநாவர்ணேந வாநரஃ ।

பபௌ மேக இவாகாஶே வித்யுத்கண விபூஷிதஃ ॥ 54 ॥

தஸ்ய வேகஸமாதூதைஃ புஷ்பைஸ்தோயமத்ரு'ஶ்யத ॥ 55 ॥

தாராபிரபிராமாபிருதிதாபிரிவாம்பரம் ।

தஸ்யாம்பரகதௌ பாஹூ தத்ரு'ஶாதே ப்ரஸாரிதௌ ॥ 56 ॥

பர்வதாக்ராத்விநிஷ்க்ராந்தௌ பஞ்சாஸ்யாவிவ பந்நகௌ ।

பிபந்நிவ பபௌ சாபி ஸோர்மிமாலம் மஹார்ணவம் ॥ 57 ॥

பிபாஸுரிவ சாகாஶம் தத்ரு'ஶே ஸ மஹாகபிஃ ।

தஸ்ய வித்யுத்ப்ரபாகாரே வாயுமார்காநுஸாரிணஃ ॥ 58 ॥

நயநே விப்ரகாஶேதே பர்வதஸ்தாவிவாநலௌ ।

பிங்கே பிங்காக்ஷமுக்யஸ்ய ப்ரு'ஹதீ பரிமண்டலே ॥ 59 ॥

சக்ஷுஷீ ஸம்ப்ராகாஶேதே சந்த்ரஸூர்யாவிவோதிதௌ ।

முகம் நாஸிகயா தஸ்ய தாம்ரயா தாம்ரமாபபௌ ॥ 60 ॥

ஸந்த்யயா ஸமபிஸ்ப்ரு'ஷ்டம் யதா தத்ஸூர்யமண்டலம் ।

லாங்கூலம் ச ஸமாவித்தம் ப்லவமாநஸ்ய ஶோபதே ॥ 61 ॥

அம்பரே வாயுபுத்ரஸ்ய ஶக்ரத்வஜ இவோச்ச்ரிதம் ।

லாங்கூலசக்ரேண மஹாந் ஶுக்லதம்ஷ்ட்ரோऽநிலாத்மஜஃ ॥ 62 ॥

வ்யரோசத மஹாப்ராஜ்ஞஃ பரிவேஷீவ பாஸ்கரஃ ।

ஸ்பிக்தேஶேநாபிதாம்ரேண ரராஜ ஸ மஹாகபிஃ ॥ 63 ॥

மஹதா தாரிதேநேவ கிரிர்கைரிகதாதுநா ।

தஸ்ய வாநரஸிம்ஹஸ்ய ப்லவமாநஸ்ய ஸாகரம் ॥ 64 ॥

கக்ஷாந்தரகதோ வாயுர்ஜீமூத இவ கர்ஜதி ।

கே யதா நிபதத்யுல்கா ஹ்யுத்தராந்தாத்விநிஃஸ்ரு'தா ॥ 65 ॥

த்ரு'ஶ்யதே ஸாநுபந்தா ச ததா ஸ கபிகுஞ்ஜரஃ ।

பதத்பதங்கஸங்காஶோ வ்யாயதஃ ஶுஶுபே கபிஃ ॥ 66 ॥

ப்ரவ்ரு'த்த இவ மாதங்கஃ கக்ஷ்யயா பத்யமாநயா ।

உபரிஷ்டாச்சரீரேண சாயயா சாவகாடயா ॥ 67 ॥

ஸாகரே மாருதாவிஷ்டா நௌரிவாஸீத்ததா கபிஃ ।

யம் யம் தேஶம் ஸமுத்ரஸ்ய ஜகாம ஸ மஹாகபிஃ ।

ஸ ஸ தஸ்யோருவேகேந ஸோந்மாத இவ லக்ஷ்யதே ॥ 68 ॥

ஸாகரஸ்யோர்மிஜாலாநாமுரஸா ஶைலவர்ஷ்மணாம் ।

அபிக்நம்ஸ்து மஹாவேகஃ புப்லுவே ஸ மஹாகபிஃ ॥ 69 ॥

கபிவாதஶ்ச பலவாந் மேகவாதஶ்ச நிஃஸ்ரு'தஃ ।

ஸாகரம் பீமநிர்கோஷம் கம்பயாமாஸதுர்ப்ரு'ஶம் ॥ 70 ॥

விகர்ஷந்நூர்மிஜாலாநி ப்ரு'ஹந்தி லவணாம்பஸி ।

புப்லுவே கபிஶார்தூலோ விகிரந்நிவ ரோதஸீ ॥ 71 ॥

மேருமந்தரஸங்காஶாநுத்ததாந் ஸ மஹார்ணவே ।

அத்யக்ராமந்மஹாவேகஸ்தரங்காந் கணயந்நிவ ॥ 72 ॥

தஸ்ய வேகஸமுத்தூதம் ஜலம் ஸஜலதம் ததா ।

அம்பரஸ்தம் விபப்ராஜ ஶாரதாப்ரமிவாததம் ॥ 73 ॥

திமிநக்ரசஷாஃ கூர்மா த்ரு'ஶ்யந்தே விவ்ரு'தாஸ்ததா ।

வஸ்த்ராபகர்ஷணேநேவ ஶரீராணி ஶரீரிணாம் ॥ 74 ॥

ப்லவமாநம் ஸமீக்ஷ்யாத புஜங்காஃ ஸாகராலயாஃ ।

வ்யோம்நி தம் கபிஶார்தூலம் ஸுபர்ண இதி மேநிரே ॥ 75 ॥

தஶயோஜநவிஸ்தீர்ணா த்ரிம்ஶத்யோஜநமாயதா ।

சாயா வாநரஸிம்ஹஸ்ய ஜலே சாருதராபவத் ॥ 76 ॥

ஶ்வேதாப்ரகநராஜீவ வாயுபுத்ராநுகாமிநீ ।

தஸ்ய ஸா ஶுஶுபே சாயா விததா லவணாம்பஸி ॥ 77 ॥

ஶுஶுபே ஸ மஹாதேஜா மஹாகாயோ மஹாகபிஃ ।

வாயுமார்கே நிராலம்பே பக்ஷவாநிவ பர்வதஃ ॥ 78 ॥

யேநாஸௌ யாதி பலவாந் வேகேந கபிகுஞ்ஜரஃ ।

தேந மார்கேண ஸஹஸா த்ரோணீக்ரு'த இவார்ணவஃ ॥ 79 ॥

ஆபாதே பக்ஷிஸங்காநாம் பக்ஷிராஜ இவ வ்ரஜந் ।

ஹநுமாந் மேகஜாலாநி ப்ரகர்ஷந் மாருதோ யதா ॥ 80 ॥

பாண்டுராருணவர்ணாநி நீலமாஞ்ஜிஷ்டகாநி ச ।

கபிநாக்ரு'ஷ்யமாணாநி மஹாப்ராணி சகாஶிரே ॥ 81 ॥

ப்ரவிஶந்நப்ரஜாலாநி நிஷ்பதம்ஶ்ச புநஃ புநஃ ।

ப்ரச்சந்நஶ்ச ப்ரகாஶஶ்ச சந்த்ரமா இவ லக்ஷ்யதே ॥ 82 ॥

ப்லவமாநம் து தம் த்ரு'ஷ்ட்வா ப்லவங்கம் த்வரிதம் ததா ।

வவர்ஷுஃ புஷ்பவர்ஷாணி தேவகந்தர்வதாநவாஃ ॥ 83 ॥

ததாப ந ஹி தம் ஸூர்யஃ ப்லவந்தம் வாநரோத்தமம் ।

ஸிஷேவே ச ததா வாயூ ராமகார்யார்தஸித்தயே ॥ 84 ॥

ரு'ஷயஸ்துஷ்டுவுஶ்சைநம் ப்லவமாநம் விஹாயஸா ।

ஜகுஶ்ச தேவகந்தர்வாஃ ப்ரஶம்ஸந்தோ மஹௌஜஸம் ॥ 85 ॥

நாகாஶ்ச துஷ்டுவுர்யக்ஷா ரக்ஷாம்ஸி விபுதாஃ ககாஃ ।

ப்ரேக்ஷ்ய ஸர்வே கபிவரம் ஸஹஸா விகதக்லமம் ॥ 86 ॥

தஸ்மிந் ப்லவகஶார்தூலே ப்லவமாநே ஹநூமதி ।

இக்ஷ்வாகுகுலமாநார்தீ சிந்தயாமாஸ ஸாகரஃ ॥ 87 ॥

ஸாஹாய்யம் வாநரேந்த்ரஸ்ய யதி நாஹம் ஹநூமதஃ ।

கரிஷ்யாமி பவிஷ்யாமி ஸர்வவாச்யோ விவக்ஷதாம் ॥ 88 ॥

அஹமிக்ஷ்வாகுநாதேந ஸகரேண விவர்திதஃ ।

இக்ஷ்வாகுஸசிவஶ்சாயம் நாவஸீதிதுமர்ஹதி ॥ 89 ॥

ததா மயா விதாதவ்யம் விஶ்ரமேத யதா கபிஃ ॥ 90 ॥

ஶேஷம் ச மயி விஶ்ராந்தஃ ஸுகேநாதிபதிஷ்யதி ।

இதி க்ரு'த்வா மதிம் ஸாத்வீம்ஸமுத்ர ஶ்சந்நமம்பஸி ॥ 91 ॥

ஹிரண்யநாபம் மைநாகமுவாச கிரிஸத்தமம் ।

த்வமிஹாஸுரஸங்காநாம் பாதாலதலவாஸிநாம் ॥ 92 ॥

தேவராஜ்ஞா கிரிஶ்ரேஷ்ட பரிகஃ ஸந்நிவேஶிதஃ ।

த்வமேஷாம் ஜாதவீர்யாணாம் புநரேவோத்பதிஷ்யதாம் ॥ 93 ॥

பாதாலஸ்யாப்ரமேயஸ்ய த்வாரமாவ்ரு'த்ய திஷ்டஸி ।

திர்யகூர்த்வமதஶ்சைவ ஶக்திஸ்தே ஶைல வர்திதும் ॥ 94 ॥

தஸ்மாத்ஸஞ்சோதயாமி த்வாமுத்திஷ்ட கிரிஸத்தம ।

ஸ ஏஷ கபிஶார்தூலஸ்த்வாமுபர்யேதி வீர்யவாந் ॥ 95 ॥

ஹநூமாந்ராமகார்யார்தம் பீமகர்மா கமாப்லுதஃ ।

அஸ்ய ஸாஹ்யம் மயா கார்யமிக்ஷ்வாகுகுலவர்திநஃ ॥ 96 ॥

மம ஹீக்ஷ்வாகவஃ பூஜ்யாஃ பரம் பூஜ்யதமாஸ்தவ ।

குரு ஸாசிவ்யமஸ்மாகம் ந நஃ கார்யமதிக்ரமேத் ॥ 97 ॥

கர்தவ்யமக்ரு'தம் கார்யம் ஸதாம் மந்யுமுதீரயேத் ।

ஸலிலாதூர்த்வமுத்திஷ்ட திஷ்டத்வேஷ கபிஸ்த்வயி ॥ 98 ॥

அஸ்மாகமதிதிஶ்சைவ பூஜ்யஶ்ச ப்லவதாம் வரஃ ।

சாமீகரமஹாநாப தேவகந்தர்வஸேவித ॥ 99 ॥

ஹநுமாம்ஸ்த்வயி விஶ்ராந்தஸ்ததஃ ஶேஷம் கமிஷ்யதி ।

காகுத்ஸ்தஸ்யாந்ரு'ஶம்ஸ்யம் ச மைதில்யாஶ்ச விவாஸநம் ॥ 100 ॥

ஶ்ரமம் ச ப்லவகேந்த்ரஸ்ய ஸமீக்ஷ்யோத்தாதுமர்ஹஸி ।

ஹிரண்யநாபோ மைநாகோ நிஶம்ய லவணாம்பஸஃ ॥ 101 ॥

உத்பபாத ஜலாத்தூர்ணம் மஹாத்ருமலதாயுதஃ ।

ஸ ஸாகரஜலம் பித்த்வா பபூவாப்யுத்திதஸ்ததா ॥ 102 ॥

யதா ஜலதரம் பித்த்வா தீப்தரஶ்மிர்திவாகரஃ ।

ஸ மஹாத்மா முஹூர்தேந ஸர்வதஃ ஸலிலாவ்ரு'தஃ ॥ 103 ॥

தர்ஶயாமாஸ ஶ்ரு'ங்காணி ஸாகரேண நியோஜிதஃ ।

ஆதித்யோதயஸங்காஶைராலிகத்பிரிவாம்பரம் ।

ஶாதகும்பமயைஃ ஶ்ரு'ங்கைஃ ஸகிந்நரமஹோரகைஃ ॥ 104 ॥

தப்தஜாம்பூநதைஃ ஶ்ரு'ங்கைஃ பர்வதஸ்ய ஸமுத்திதைஃ ॥ 105 ॥

ஆகாஶம் ஶஸ்த்ரஸங்காஶமபவத்காஞ்சநப்ரபம் ।

ஜாதரூபமயைஃ ஶ்ரு'ங்கைர்ப்ராஜமாநைஃ ஸ்வயம்ப்ரபைஃ ॥ 106 ॥

ஆதித்யஶதஸங்காஶஃ ஸோऽபவத்கிரிஸத்தமஃ ।

தமுத்திதமஸங்கேந ஹநுமாநக்ரதஃ ஸ்திதம் ॥ 107 ॥

மத்யே லவணதோயஸ்ய விக்நோऽயமிதி நிஶ்சிதஃ ।

ஸ தமுச்ச்ர்ரதமத்யர்தம் மஹாவேகோ மஹாகபிஃ ॥ 108 ॥

உரஸா பாதயாமாஸ ஜீமூதமிவ மாருதஃ ।

ஸ ததா பாதிதஸ்தேந கபிநா பர்வதோத்தமஃ ॥ 109 ॥

புத்த்வா தஸ்ய கபேர்வேகம் ஜஹர்ஷ ச நநந்த ச ।

தமாகாஶகதம் வீரமாகாஶே ஸமுபஸ்திதஃ ॥ 110 ॥

ப்ரீதோ ஹ்ரு'ஷ்டமாநா வாக்யமப்ரவீத்பர்வதஃ கபிம் ।

மாநுஷம் தாரயந் ரூபமாத்மநஃ ஶிகரே ஸ்திதஃ ॥ 111 ॥

துஷ்கரம் க்ரு'தவாந்கர்ம த்வமிதம் வாநரோத்தம ।

நிபத்ய மம ஶ்ரு'ங்கேஷு விஶ்ரமஸ்வ யதாஸுகம் ॥ 112 ॥

ராகவஸ்ய குலே ஜாதைருததிஃ பரிவர்திதஃ ।

ஸ த்வாம் ராமஹிதே யுக்தம் ப்ரத்யர்சயதி ஸாகரஃ ॥ 113 ॥

க்ரு'தே ச ப்ரதிகர்தவ்யமேஷ தர்மஃ ஸநாதநஃ ।

ஸோऽயம் த்வத்ப்ரதிகாரார்தீ த்வத்தஃ ஸம்மாநமர்ஹதி ॥ 114 ॥

த்வந்நிமித்தமநேநாஹம் பஹுமாநாத்ப்ரசோதிதஃ ।

திஷ்ட த்வம் கபிஶார்தூல மயி விஶ்ரம்ய கம்யதாம் ॥ 115 ॥

தவ ஸாநுஷு விஶ்ராந்தஃ ஶேஷம் ப்ரக்ரமதாமிதி ।

யோஜநாநாம் ஶதம் சாபி கபிரேஷ ஸமாப்லுதஃ ॥ 116 ॥

ததிதம் கந்தவத்ஸ்வாது கந்தமூலபலம் பஹு ।

ததாஸ்வாத்ய ஹரிஶ்ரேஷ்ட விஶ்ராந்தோऽநு கமிஷ்யஸி ॥ 117 ॥

அஸ்மாகமபி ஸம்பந்தஃ கபிமுக்ய த்வயாஸ்தி வை ।

ப்ரக்யாதஸ்த்ரிஷு லோகேஷு மஹாகுணபரிக்ரஹஃ ॥ 118 ॥

வேகவந்தஃ ப்லவந்தோ யே ப்லவகா மாருதாத்மஜ ।

தேஷாம் முக்யதமம் மந்யே த்வாமஹம் கபிகுஞ்ஜர ॥ 119 ॥

அதிதிஃ கில பூஜார்ஹஃ ப்ராக்ரு'தோऽபி விஜாநதா ।

தர்மம் ஜிஜ்ஞாஸமாநேந கிம் புநஸ்த்வாத்ரு'ஶோ மஹாந் ॥ 120 ॥

த்வம் ஹி தேவவரிஷ்டஸ்ய மாருதஸ்ய மஹாத்மநஃ ।

புத்ரஸ்தஸ்யைவ வேகேந ஸத்ரு'ஶஃ கபிகுஞ்ஜர ॥ 121 ॥

பூஜிதே த்வயி தர்மஜ்ஞ பூஜாம் ப்ராப்நோதி மாருதஃ ।

தஸ்மாத்த்வம் பூஜநீயோ மே ஶ்ரு'ணு சாப்யத்ர காரணம் ॥ 122 ॥

பூர்வம் க்ரு'தயுகே தாத பர்வதாஃ பக்ஷிணோऽபவந் ।

தே ஹி ஜக்முர்திஶஃ ஸர்வா கருடாநிலவேகிநஃ ॥ 123 ॥

ததஸ்தேஷு ப்ரயாதேஷு தேவஸங்காஃ மஹர்ஷிபிஃ ।

பூதாநி ச பயம் ஜக்முஸ்தேஷாம் பதநஶங்கயா ॥ 124 ॥

ததஃ க்ருத்தஃ ஸஹஸ்ராக்ஷஃ பர்வதாநாம் ஶதக்ரதுஃ ।

பக்ஷாந் சிச்சேத வஜ்ரேண தத்ர தத்ர ஸஹஸ்ரஶஃ ॥ 125 ॥

ஸ மாமுபாகதஃ க்ருத்தோ வஜ்ரமுத்யம்ய தேவராட் ।

ததோऽஹம் ஸஹஸா க்ஷிப்தஃ ஶ்வஸநேந மஹாத்மநா ॥ 126 ॥

அஸ்மிந்லவணதோயே ச ப்ரக்ஷிப்தஃ ப்லவகோத்தம ।

குப்தபக்ஷஸமக்ரஶ்ச தவ பித்ராபிரக்ஷிதஃ ॥ 127 ॥

ததோऽஹம் மாநயாமி த்வாம் மாந்யோ ஹி மம மாருதஃ ।

த்வயா மே ஹ்யேஷ ஸம்பந்தஃ கபிமுக்ய மஹாகுணஃ ॥ 128 ॥

அஸ்மிந்நேவங்கதே கார்யே ஸாகரஸ்ய மமைவ ச ।

ப்ரீதிம் ப்ரீதமநாஃ கர்தும் த்வமர்ஹஸி மஹாகபே ॥ 129 ॥

ஶ்ரமம் மோக்ஷய பூஜாம் ச க்ரு'ஹாண கபிஸத்தம ।

ப்ரீதிம் ச பஹுமந்யஸ்வ ப்ரீதோऽஸ்மி தவ தர்ஶநாத் ॥ 130 ॥

ஏவமுக்தஃ கபிஶ்ரேஷ்டஸ்தம் நகோத்தமமப்ரவீத் ।

ப்ரீதோऽஸ்மி க்ரு'தமாதித்யம் மந்யுரேஷோऽபநீயதாம் ॥ 131 ॥

த்வரதே கார்யகாலோ மே அஹஶ்சாப்யதிவர்ததே ।

ப்ரதிஜ்ஞா ச மயா தத்தா ந ஸ்தாதவ்யமிஹாந்தரே ॥ 132 ॥

இத்யுக்த்வா பாணிநா ஶைலமாலப்ய ஹரிபுங்கவஃ ।

ஜகாமாகாஶமாவிஶ்ய வீர்யவாந் ப்ரஹஸந்நிவ ॥ 133 ॥

ஸ பர்வதஸமுத்ராப்யாம் பஹுமாநாதவேக்ஷிதஃ ।

பூஜிதஶ்சோபபந்நாபிராஶீர்பிரநிலாத்மஜஃ ॥ 134 ॥

அதோர்த்வம் தூரமுத்ப்லுத்ய ஹித்வா ஶைலமஹார்ணவௌ ।

பிதுஃ பந்தாநமாஸ்தாய ஜகாம விமலேऽம்பரே ॥ 135 ॥

பூயஶ்சோர்த்வம் கதிம் ப்ராப்ய கிரிம் தமவலோகயந் ।

வாயுஸூநுர்நிராலம்பே ஜகாம விமலேऽம்பரே ॥ 136 ॥

தத் த்விதீயம் ஹநுமதோ த்ரு'ஷ்ட்வா கர்ம ஸுதுஷ்கரம் ।

ப்ரஶஶம்ஸுஃ ஸுராஃ ஸர்வே ஸித்தாஶ்ச பரமர்ஷயஃ ॥ 137 ॥

தேவதாஶ்சாபவந் ஹ்ரு'ஷ்டாஸ்தத்ரஸ்தாஸ்தஸ்ய கர்மணா ।

காஞ்சநஸ்ய ஸுநாபஸ்ய ஸஹஸ்ராக்ஷஶ்ச வாஸவஃ ॥ 138 ॥

உவாச வசநம் தீமாந் பரிதோஷாத்ஸகத்கதம் ।

ஸுநாபம் பர்வதஶ்ரேஷ்டம் ஸ்வயமேவ ஶசீபதிஃ ॥ 139 ॥

ஹிரண்யநாப ஶைலேந்த்ர பரிதுஷ்டோऽஸ்மி தே ப்ரு'ஶம் ।

அபயம் தே ப்ரயச்சாமி திஷ்ட ஸௌம்ய யதாஸுகம் ॥ 140 ॥

ஸாஹ்யம் க்ரு'தம் தே ஸுமஹத்விக்ராந்தஸ்ய ஹநூமதஃ ।

க்ரமதோ யோஜநஶதம் நிர்பயஸ்ய பயே ஸதி ॥ 141 ॥

ராமஸ்யைஷ ஹிதாயைவ யாதி தாஶரதேர்ஹரிஃ ।

ஸத்க்ரியாம் குர்வதா தஸ்ய தோஷிதோऽஸ்மி த்ரு'டம் த்வயா ॥ 142 ॥

ததஃ ப்ரஹர்ஷமகமத்விபுலம் பர்வதோத்தமஃ ।

தேவதாநாம் பதிம் த்ரு'ஷ்ட்வா பரிதுஷ்டம் ஶதக்ரதும் ॥ 143 ॥

ஸ வை தத்தவரஃ ஶைலோ பபூவாவஸ்திதஸ்ததா ।

ஹநுமாம்ஶ்ச முஹூர்தேந வ்யதிசக்ராம ஸாகரம் ॥ 144 ॥

ததோ தேவாஃ ஸகந்தர்வாஃ ஸித்தாஶ்ச பரமர்ஷயஃ ।

அப்ருவந் ஸூர்யஸங்காஶாம் ஸுரஸாம் நாகமாதரம் ॥ 145 ॥

அயம் வாதாத்மஜஃ ஶ்ரீமாந்ப்லவதே ஸாகரோபரி ।

ஹநுமாந்நாம தஸ்ய த்வம் முஹூர்தம் விக்நமாசர ॥ 146 ॥

ராக்ஷஸம் ரூபமாஸ்தாய ஸுகோரம் பர்வதோபமம் ।

தம்ஷ்ட்ராகராலம் பிங்காக்ஷம் வக்த்ரம் க்ரு'த்வா நபஃ ஸமம் ॥ 147 ॥

பலமிச்சாமஹே ஜ்ஞாதும் பூயஶ்சாஸ்ய பராக்ரமம் ।

த்வாம் விஜேஷ்யத்யுபாயேந விஷாதம் வா கமிஷ்யதி ॥ 148 ॥

ஏவமுக்தா து ஸா தேவீ தைவதைரபிஸத்க்ரு'தா ।

ஸமுத்ரமத்யே ஸுரஸா பிப்ரதீ ராக்ஷஸம் வபுஃ ॥ 149 ॥

விக்ரு'தம் ச விரூபம் ச ஸர்வஸ்ய ச பயாவஹம் ।

ப்லவமாநம் ஹநூமந்தமாவ்ரு'த்யேதமுவாச ஹ ॥ 150 ॥

மம பக்ஷஃ ப்ரதிஷ்டஸ்த்வமீஶ்வரைர்வாநரர்ஷப ।

அஹம் த்வாம் பக்ஷயிஷ்யாமி ப்ரவிஶேதம் மமாநநம் ॥ 151 ॥

ஏவமுக்தஃ ஸுரஸயா ப்ராஞ்ஜலிர்வாநரர்ஷபஃ ।

ப்ரஹ்ரு'ஷ்டவதநஃ ஶ்ரீமாநிதம் வசநமப்ரவீத் ॥ 152 ॥

ராமோ தாஶரதிர்நாம ப்ரவிஷ்டோ தண்டகாவநம் ।

லக்ஷ்மணேந ஸஹ ப்ராத்ரா வைதேஹ்யா சாபி பார்யயா ॥ 153 ॥

அந்யகார்யவிஷக்தஸ்ய பத்தவைரஸ்ய ராக்ஷஸைஃ ।

தஸ்ய ஸீதா ஹ்ரு'தா பார்யா ராவணேந யஶஸ்விநீ ॥ 154 ॥

தஸ்யாஃ ஸகாஶம் தூதோऽஹம் கமிஷ்யே ராமஶாஸநாத் ।

கர்துமர்ஹஸி ராமஸ்ய ஸாஹ்யம் விஷயவாஸிநி ॥ 155 ॥

அதவா மைதிலீம் த்ரு'ஷ்ட்வா ராமம் சாக்லிஷ்டகாரிணம் ।

ஆகமிஷ்யாமி தே வக்த்ரம் ஸத்யம் ப்ரதிஶ்ரு'ணோமி தே ॥ 156 ॥

ஏவமுக்தா ஹநுமதா ஸுரஸா காமரூபிணீ ।

அப்ரவீந்நாதிவர்தேந்மாம் கஶ்சிதேஷ வரோ மம ॥ 157 ॥

தம் ப்ரயாந்தம் ஸமுத்வீக்ஷ்ய ஸுரஸா வாக்யமப்ரவீத் ।

பலம் ஜிஜ்ஞாஸமாநா வை நாகமாதா ஹநூமதஃ ॥ 158 ॥

ப்ரவிஶ்ய வதநம் மேऽத்ய கந்தவ்யம் வாநரோத்தம ।

வர ஏஷ புரா தத்தோ மம தாத்ரேதி ஸத்வரா ॥ 159 ॥

வ்யாதாய விபுலம் வக்த்ரம் ஸ்திதா ஸா மாருதேஃ புரஃ ।

ஏவமுக்தஃ ஸுரஸயா க்ருத்தோ வாநரபுங்கவஃ ॥ 160 ॥

அப்ரவீத்குரு வை வக்த்ரம் யேந மாம் விஷஹிஷ்யஸே ।

இத்யுக்த்வா ஸுரஸாம் க்ருத்தோ தஶயோஜநமாயதா ॥ 161 ॥

தஶயோஜநவிஸ்தாரோ பபூவ ஹநுமாம்ஸ்ததா ।

தம் த்ரு'ஷ்ட்வா மேகஸங்காஶம் தஶயோஜநமாயதம் ॥ 162 ॥

சகார ஸுரஸா சாஸ்யம் விம்ஶத்யோஜநமாயதம் ।

ஹநுமாம்ஸ்து ததஃ க்ருத்தஸ்த்ரிம்ஶத்யோஜநமாயதஃ ॥ 163 ॥

சகார ஸுரஸா வக்த்ரம் சத்வாரிம்ஶத்ததோச்ச்ரிதம் ।

பபூவ ஹநுமாவநீரஃ பஞ்சாஶத்யோஜநோச்ச்ரிதஃ ॥ 164 ॥

சகார ஸுரஸா வக்த்ரம் ஷஷ்டியோஜநமாயதம் ।

ததைவ ஹநுமாவநீரஃ ஸப்ததீயோஜநோச்ச்ரிதஃ ॥ 165 ॥

சகார ஸுரஸா வக்த்ரமஶீதீயோஜநாயதம் ।

ஹநுமாநசலப்ரக்யோ நவதீயோஜநோச்ச்ரிதஃ ॥ 166 ॥

சகார ஸுரஸா வக்த்ரம் ஶதயோஜநமாயதம் தவ ஸாநுஷு விஶ்ராந்தஃ ஶேஷம் ப்ரக்ரமதாமிதி ।

தத்த்ரு'ஷ்ட்வா வ்யாதிதம் த்வாஸ்யம் வாயுபுத்ரஃ ஸுபுத்திமாந் ।

தீர்கஜிஹ்வம் ஸுரஸயா ஸுகோரம் நரகோபமம் ॥ 167 ॥

ஸுஸங்க்ஷிப்யாத்மநஃ காயம் பபூவாங்குஷ்டமாத்ரகஃ ।

ஸோऽபிபத்யாஶு தத்வக்த்ரம் நிஷ்பத்ய ச மஹாபலஃ ।

அந்தரிக்ஷே ஸ்திதஃ ஶ்ரீமாநிதம் வசநமப்ரவீத் ॥ 168 ॥

ப்ரவிஷ்டோऽஸ்மி ஹி தே வக்த்ரம் தாக்ஷாயணி நமோऽஸ்து தே ।

கமிஷ்யே யத்ர வைதேஹீ ஸத்யம் சாஸீத்வரஸ்தவ ॥ 169 ॥

தம் த்ரு'ஷ்ட்வா வதநாந்முக்தம் சந்த்ரம் ராஹுமுகாதிவ ।

அப்ரவீத்ஸுரஸா தேவீ ஸ்வேந ரூபேண வாநரம் ॥ 170 ॥

அர்தஸித்த்யை ஹரிஶ்ரேஷ்ட கச்ச ஸௌம்ய யதாஸுகம் ।

ஸமாநயஸ்வ வைதேஹீம் ராகவேண மஹாத்மநா ॥ 171 ॥

தத்த்ரு'தீயம் ஹநுமதோ த்ரு'ஷ்ட்வா கர்ம ஸுதுஷ்கரம் ।

ஸாது ஸாத்விதி பூதாநி ப்ரஶஶம்ஸுஸ்ததா ஹரிம் ॥ 172 ॥

ஸ ஸாகரமநாத்ரு'ஷ்யமப்யேத்ய வருணாலயம் ।

ஜகாமாகாஶமாவிஶ்ய வேகேந கருடோபமஃ ॥ 173 ॥

ஸேவிதே வாரிதாராபிஃ பதகைஶ்ச நிஷேவிதே ।

சரிதே கைஶிகாசார்யைரைராவதநிஷேவிதே ॥ 174 ॥

ஸிம்ஹகுஞ்ஜரஶார்தூலபதகோரகவாஹநைஃ ।

விமாநைஃ ஸம்பதத்பிஶ்ச விமலைஃ ஸமலங்க்ரு'தே ॥ 175 ॥

வஜ்ராஶநிஸமாகாதைஃ பாவகைருபஶோபிதே ।

க்ரு'தபுண்யைர்மஹாபாகைஃ ஸ்வர்கஜித்பிரலங்க்ரு'தே ॥ 176 ॥

வஹதா ஹவ்யமத்யர்தம் ஸேவிதே சித்ரபாநுநா ।

க்ரஹநக்ஷத்ரசந்த்ரார்கதாராகண விபூஷிதே ॥ 177 ॥

மஹர்ஷிகணகந்தர்வநாகயக்ஷஸமாகுலே ।

விவிக்தே விமலே விஶ்வே விஶ்வாவஸுநிஷேவிதே ॥ 178 ॥

தேவராஜகஜாக்ராந்தே சந்த்ரஸூர்யபதே ஶிவே ।

விதாநே ஜீவலோகஸ்ய விததே ப்ரஹ்மநிர்மிதே ॥ 179 ॥

பஹுஶஃ ஸேவிதே வீரைர்வித்யாதரகணைர்வரைஃ ।

ஜகாம வாயுமார்கே து கருத்மாநிவ மாருதிஃ ॥ 180 ॥

ப்ரத்ரு'ஶ்யமாநஃ ஸர்வத்ரஃ ஹநுமாந்மாருதாத்மஜஃ ।

பேஜேऽம்பரம் நிராலம்பம் லம்பபக்ஷ இவாத்ரிராட் ॥ 181 ॥

ப்லவமாநம் து தம் த்ரு'ஷ்ட்வா ஸிம்ஹிகா நாம ராக்ஷஸீ ।

மநஸா சிந்தயாமாஸ ப்ரவ்ரு'த்தா காமரூபிணீ ॥ 182 ॥

அத்ய தீர்கஸ்ய காலஸ்ய பவிஷ்யாம்யஹமாஶிதா ।

இதம் ஹி மே மஹத்ஸத்த்வம் சிரஸ்ய வஶமாகதம் ॥ 183 ॥

இதி ஸஞ்சிந்த்ய மநஸா சாயாமஸ்ய ஸமாக்ஷிபத் ।

சாயாயாம் க்ரு'ஹ்யமாணாயாம் சிந்தயாமாஸ வாநரஃ ॥ 184 ॥

ஸமாக்ஷிப்தோऽஸ்மி ஸஹஸா பங்கூக்ரு'தபராக்ரமஃ ।

ப்ரதிலோமேந வாதேந மஹாநௌரிவ ஸாகரே ॥ 185 ॥

திர்யகூர்த்வமதஶ்சைவ வீக்ஷமாணஸ்ததஃ கபிஃ ।

ததர்ஶ ஸ மஹத்ஸத்த்வமுத்திதம் லவணாம்பஸி ॥ 186 ॥

தத்த்ரு'ஷ்ட்வா சிந்தயாமாஸ மாருதிர்விக்ரு'தாநநம் ।

கபிராஜேந கதிதம் ஸத்த்வமத்புததர்ஶநம் ॥ 187 ॥

சாயாக்ராஹி மஹாவீர்யம் ததிதம் நாத்ர ஸம்ஶயஃ ।

ஸ தாம் புத்த்வார்ததத்த்வேந ஸிம்ஹிகாம் மதிமாந்கபிஃ ॥ 188 ॥

வ்யவர்தத மஹாகாயஃ ப்ராவ்ரு'ஷீவ வலாஹகஃ ।

தஸ்ய ஸா காயமுத்வீக்ஷ்ய வர்தமாநம் மஹாகபேஃ ॥ 189 ॥

வக்த்ரம் ப்ரஸாரயாமாஸ பாதாலாந்தரஸந்நிபம் ।

கநராஜீவ கர்ஜந்தீ வாநரம் ஸமபித்ரவத் ॥ 190 ॥

ஸ ததர்ஶ ததஸ்தஸ்யா விவ்ரு'தம் ஸுமஹந்முகம் ।

காயமாத்ரம் ச மேதாவீ மர்மாணி ச மஹாகபிஃ ॥ 191 ॥

ஸ தஸ்யா விவ்ரு'தே வக்த்ரே வஜ்ரஸம்ஹநநஃ கபிஃ ।

ஸங்க்ஷிப்ய முஹுராத்மாநம் நிஷ்பபாத மஹாபலஃ ॥ 192 ॥

ஆஸ்யே தஸ்யா நிமஜ்ஜந்தம் தத்ரு'ஶுஃ ஸித்தசாரணாஃ ।

க்ரஸ்யமாநம் யதா சந்த்ரம் பூர்ணம் பர்வணி ராஹுணா ॥ 193 ॥

ததஸ்தஸ்யா நகைஸ்தீக்ஷ்ணைர்மர்மாண்யுத்க்ரு'த்ய வாநரஃ ।

உத்பபாதாத வேகேந மநஃ ஸம்பாதவிக்ரமஃ ॥ 194 ॥

தாம் து த்ரு'ஷ்ட்வா ச த்ரு'த்யா ச தாக்ஷிண்யேந நிபாத்ய ச ।

ஸ கபிப்ரவரோ வேகாத்வவ்ரு'தே புநராத்மவாந் ॥ 195 ॥

ஹ்ரு'தஹ்ரு'த்ஸா ஹநுமதாபபாத விதுராம்பஸி ।

தாம் ஹதாம் வாநரேணாஶு பதிதாம் வீக்ஷ்ய ஸிம்ஹிகாம் ॥ 196 ॥

பூதாந்யாகாஶசாரீணி தமூசுஃ ப்லவகோத்தமம் ।

பீமமத்ய க்ரு'தம் கர்ம மஹத்ஸத்த்வம் த்வயா ஹதம் ॥ 197 ॥

ஸாதயார்தமபிப்ரேதமரிஷ்டம் ப்லவதாம் வர ।

யஸ்ய த்வேதாநி சத்வாரி வாநரேந்த்ர யதா தவ ॥ 198 ॥

த்ரு'திர்த்ரு'ஷ்டிர்மதிர்தாக்ஷ்யம் ஸஃ கர்மஸு ந ஸீததி ।

ஸ தைஃ ஸம்பாவிதஃ பூஜ்யஃ ப்ரதிபந்நப்ரயோஜநஃ ॥ 199 ॥

ஜகாமாகாஶமாவிஶ்ய பந்நகாஶநவத்கபிஃ ।

ப்ராப்தபூயிஷ்டபாரஸ்து ஸர்வதஃ ப்ரதிலோகயந் ॥ 200 ॥

யோஜநாநாம் ஶதஸ்யாந்தே வநராஜிம் ததர்ஶ ஸஃ ।

ததர்ஶ ச பதந்நேவ விவிதத்ருமபூஷிதம் ॥ 201 ॥

த்வீபம் ஶாகாம்ரு'கஶ்ரேஷ்டோ மலயோபவநாநி ச ।

ஸாகரம் ஸாகராநூபம் ஸாகராநூபஜாந் த்ருமாந் ॥ 202 ॥

ஸாகரஸ்ய ச பத்நீநாம் முக்யாந்யபி விலோகயந் ।

ஸ மஹாமேகஸங்காஶம் ஸமீக்ஷ்யாத்மாநமாத்மவாந் ॥ 203 ॥

நிருந்தந்தமிவாகாஶம் சகார மதிமாந் மதிம் ।

காயவ்ரு'த்திம் ப்ரவேகம் ச மம த்ரு'ஷ்ட்வைவ ராக்ஷஸாஃ ॥ 204 ॥

மயி கௌதூஹலம் குர்யரிதி மேநே மஹாகபிஃ ।

ததஃ ஶரீரம் ஸங்க்ஷிப்ய தந்மஹீதரஸந்நிபம் ॥ 205 ॥

புநஃ ப்ரக்ரு'திமாபேதே வீதமோஹ இவாத்மவாந் ।

தத்ரூபமதிஸங்க்ஷிப்ய ஹநுமாந் ப்ரக்ரு'தௌ ஸ்திதஃ ॥ 206 ॥

த்ரீந் க்ரமாநிவ விக்ரம்ய பலிவீர்யஹரோ ஹரிஃ ।

ஸ சாருநாநாவிதரூபதாரீ பரம் ஸமாஸாத்ய ஸமுத்ரதீரம் ।

பரைரஶக்யஃ ப்ரதிபந்நரூபஃ ஸமீக்ஷிதாத்மா ஸமவேக்ஷிதார்தஃ ॥ 207 ॥

ததஃ ஸ லம்பஸ்ய கிரேஃ ஸம்ரு'த்தே விசித்ரகூடே நிபபாத கூடே ।

ஸகேதகோத்தாலகநாலிகேரே மஹாத்ரிகூடப்ரதிமோ மஹாத்மா ॥ 208 ॥

ததஸ்து ஸம்ப்ராப்ய ஸமுத்ரதீரம் ஸமீக்ஷ்ய லங்காம் கிரிவர்யமூர்த்நி ।

கபிஸ்து தஸ்நிந்நிபபாத பர்வதே விதூய ரூபம் வ்யதயந்ம்ரு'கத்விஜாந் ॥ 209 ॥

ஸ ஸாகரம் தாநவபந்நகாயுதம் பலேந விக்ரம்ய மஹோர்மிமாலிநம் ।

நிபத்ய தீரே ச மஹோததேஸ்ததா ததர்ஶ லங்காமமராவதீமிவ ॥ 210 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே ஸுந்தரகாண்டே ப்ரதமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha prathamassargaḥ |

tato rāvaṇanītāyāḥ sītāyāḥ śatrukarśanaḥ |

iyeṣa padamanveṣṭuṃ cāraṇācarite pathi || 1 ||

duṣkaraṃ niṣpratidvandvaṃ cikīrṣan karma vānaraḥ |

samudagraśirogrīvo gavāmpatirivābabhau || 2 ||

atha vaiḍūryavarṇeṣu śādvaleṣu mahābalaḥ |

dhīraḥ salilakalpeṣu vicacāra yathāsukham || 3 ||

dvijān vitrāsayan dhīmānurasā pādapān haran |

mṛgāṃśca subahūnnighnan pravṛddha iva kesarī || 4 ||

nīlalohitamāñjiṣṭhapatravarṇaiḥ sitāsitaiḥ |

svabhāvavihitaiścitrairdhātubhiḥ samalaṅkṛtam || 5 ||

kāmarūpibhirāviṣṭamabhīkṣṇaṃ saparicchadaiḥ |

yakṣakinnaragandharvairdevakalpaiśca pannagaiḥ || 6 ||

sa tasya girivaryasya tale nāgavarāyute |

tiṣṭhan kapivarastatra hrade nāga ivābabhau || 7 ||

sa sūryāya mahendrāya pavanāya svayambhuve |

bhūtebhyaścāñjaliṃ kṛtvā cakāra gamane matim || 8 ||

añjaliṃ prāṅmukhaḥ kurvan pavanāyātmayonaye |

tato hi vavṛdhe gantuṃ dakṣiṇo dakṣiṇāṃ diśam || 9 ||

plavaṅgapravarairdṛṣṭaḥ plavane kṛtaniścayaḥ |

vavṛdhe rāmavṛddhyarthaṃ samudra iva parvasu || 10 ||

niṣpramāṇaśarīraḥ san lilaṅghayiṣurarṇavam |

bāhubhyāṃ pīḍayāmāsa caraṇābhyāṃ ca parvatam || 11 ||

sa cacālācalaścāpi muhūrtaṃ kapipīḍitaḥ |

tarūṇāṃ puṣpitāgrāṇāṃ sarvaṃ puṣpamaśātayat || 12 ||

tena pādapamuktena puṣpaugheṇa sugandhinā |

sarvataḥ saṃvṛtaḥ śailo babhau puṣpamayo yathā || 13 ||

tena cottamavīryeṇa pīḍyamānaḥ sa parvataḥ |

salilaṃ samprasusrāva madaṃ matta iva dvipaḥ || 14 ||

pīḍyamānastu balinā mahendrastena parvataḥ |

rītīrnirvartayāmāsa kāñcanāñjanarājatīḥ || 15 ||

mumoca ca śilāḥ śailo viśālāḥ samanaḥśilāḥ |

madhyamenārciṣā juṣṭā dhūmarājīrivānalaḥ || 16 ||

giriṇā pīḍyamānena pīḍyamānāni sarvataḥ |

guhāviṣṭāni bhūtāni vinedurvikṛtaiḥ svaraiḥ || 17 ||

sa mahāsattvasannādaḥ śailapīḍānimittajaḥ |

pṛthivīṃ pūrayāmāsa diśaścopavanāni ca || 18 ||

śirobhiḥ pṛthubhiḥ sarpā vyaktasvastikalakṣaṇaiḥ |

vamantaḥ pāvakaṃ ghoraṃ dadaṃśurdaśanaiḥ śilāḥ || 19 ||

tāstadā saviṣairdaṣṭāḥ kupitaistairmahāśilāḥ |

jajjvaluḥ pāvakoddīptā bibhiduśca sahasradhā || 20 ||

yāni cauṣadhajālāni tasmin jātāni parvate |

viṣaghnānyapi nāgānāṃ na śekuḥ śamituṃ viṣam || 21 ||

bhidyate'yaṃ girirbhūtairiti mattvā tapasvinaḥ |

trastā vidyādharāstasmādutpetuḥ strī gaṇaiḥ saha || 22 ||

pānabhūmigataṃ hitvā haimamāsavabhājanam |

pātrāṇi ca mahārhāṇi karakāṃśca hiraṇmayān || 23 ||

lehyānuccāvacān bhakṣyān māṃsāni vividhāni ca |

ārṣabhāṇi ca carmāṇi khaḍagāṃśca kanakatsarūn || 24 ||

kṛtakaṇṭhaguṇāḥ kṣībā raktamālyānulepanāḥ |

raktākṣāḥ puṣkarākṣāśca gaganaṃ pratipedire || 25 ||

hāranūpurakeyūrapārihāryadharāḥ striyaḥ |

vismitāḥ sasmitāstasthurākāśe ramaṇaiḥ saha || 26 ||

darśayanto mahāvidyāṃ vidyādharamaharṣayaḥ |

sahitāstasthurākāśe vīkṣāñcakruśca parvatam || 27 ||

śuśruvuśca tadā śabdamṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |

cāraṇānāṃ ca siddhānāṃ sthitānāṃ vimale'mbare || 28 ||

eṣa parvatasaṅkāśo hanumān mārutātmajaḥ |

titīrṣati mahāvegassamudraṃ makarālayam || 29 ||

rāmārthaṃ vānarārthaṃ ca cikīrṣan karma duṣkaram |

samudrasya paraṃ pāraṃ duṣprāpaṃ prāptumicchati || 30 ||

iti vidyādharāḥ śrutvā vacasteṣāṃ mahātmanām |

tamaprameyaṃ dadṛśuḥ parvate vānararṣabham || 31 ||

dudhuve ca sa romāṇi cakampe cācalopamaḥ |

nanāda sumahānādaṃ sumahāniva toyadaḥ || 32 ||

ānupūrvyeṇa vṛttaṃ ca lāṅgūlaṃ lomabhiścitam |

utpatiṣyan vicikṣepa pakṣirāja ivoragam || 33 ||

tasya lāṅgūlamāviddhamāttavegasya pṛṣṭhataḥ |

dadṛśe garuḍeneva hriyamāṇo mahoragaḥ || 34 ||

bāhū saṃstambhayāmāsa mahāparighasannibhau |

sasāda ca kapiḥ kaṭyāṃ caraṇau sañcukoca ca || 35 ||

saṃhṛtya ca bhujau śrīmāṃstathaiva ca śirodharām |

tejaḥ sattvaṃ tathā vīryamāviveśa sa vīryavān || 36 ||

mārgamālokayandūrādūrdhvaṃ praṇihitekṣaṇaḥ |

rurodha hṛdaye prāṇānākāśamavalokayan || 37 ||

padbhyāṃ dṛḍhamavasthānaṃ kṛtvā sa kapikuñjaraḥ |

nikuñcya karṇau hanumānutpatiṣyan mahābalaḥ |

vānarān vānaraśreṣṭha idaṃ vacanamabravīt || 38 ||

yathā rāghavanirmuktaḥ śaraḥ śvasanavikramaḥ |

gacchettadvadgamiṣyāmi laṅkāṃ rāvaṇapālitām || 39 ||

na hi drakṣyāmi yadi tāṃ laṅkāyāṃ janakātmajām |

anenaiva hi vegena gamiṣyāmi surālayam || 40 ||

yadi vā tridive sītāṃ na drakṣyāmyakṛtaśramaḥ |

baddhvā rākṣasarājānamānayiṣyāmi rāvaṇam || 41 ||

sarvathā kṛtakāryo'hameṣyāmi saha sītayā |

ānayiṣyāmi vā laṅkāṃ samutpāṭya sarāvaṇām || 42 ||

evamuktvā tu hanumānvānarānvānarottamaḥ || 43 ||

utpapātātha vegena vegavānavicārayan |

suparṇamiva cātmānaṃ mene sa kapikuñjaraḥ || 44 ||

samutpatati tasmiṃstu vegātte nagarohiṇaḥ |

saṃhṛtya viṭapān sarvān samutpetuḥ samantataḥ || 45 ||

sa mattakoyaṣṭimakān pādapān puṣpaśālinaḥ |

udvahannūruvegena jagāma vimale'mbare || 46 ||

ūruvegoddhatā vṛkṣā muhūrtaṃ kapimanvayuḥ |

prasthitaṃ dīrghamadhvānaṃ svabandhumiva bāndhavāḥ || 47 ||

tamūruvegonmathitāḥ sālāścānye nagottamāḥ |

anujagmurhanūmantaṃ sainyā iva mahīpatim || 48 ||

supuṣpitāgrairbahubhiḥ pādapairanvitaḥ kapiḥ |

hanumān parvatākāro babhūvādbhutadarśanaḥ || 49 ||

sāravanto'tha ye vṛkṣā nyamajjan lavaṇāmbhasi |

bhayādiva mahendrasya parvatā varuṇālaye || 50 ||

sa nānākusumaiḥ kīrṇaḥ kapiḥ sāṅkurakorakaiḥ |

śuśubhe meghasaṅkāśaḥ khadyotairiva parvataḥ || 51 ||

vimuktāstasya vegena muktvā puṣpāṇi te drumāḥ |

avaśīryanta salile nivṛttāḥ suhṛdo yathā || 52 ||

laghutvenopapannaṃ tadvicitraṃ sāgare'patat |

drumāṇāṃ vividhaṃ puṣpaṃ kapivāyusamīritam || 53 ||

tārācitamivākāśaṃ prababhau sa mahārṇavaḥ |

puṣpaugheṇānubaddhena nānāvarṇena vānaraḥ |

babhau megha ivākāśe vidyudgaṇa vibhūṣitaḥ || 54 ||

tasya vegasamādhūtaiḥ puṣpaistoyamadṛśyata || 55 ||

tārābhirabhirāmābhiruditābhirivāmbaram |

tasyāmbaragatau bāhū dadṛśāte prasāritau || 56 ||

parvatāgrādviniṣkrāntau pañcāsyāviva pannagau |

pibanniva babhau cāpi sormimālaṃ mahārṇavam || 57 ||

pipāsuriva cākāśaṃ dadṛśe sa mahākapiḥ |

tasya vidyutprabhākāre vāyumārgānusāriṇaḥ || 58 ||

nayane viprakāśete parvatasthāvivānalau |

piṅge piṅgākṣamukhyasya bṛhatī parimaṇḍale || 59 ||

cakṣuṣī samprākāśete candrasūryāvivoditau |

mukhaṃ nāsikayā tasya tāmrayā tāmramābabhau || 60 ||

sandhyayā samabhispṛṣṭaṃ yathā tatsūryamaṇḍalam |

lāṅgūlaṃ ca samāviddhaṃ plavamānasya śobhate || 61 ||

ambare vāyuputrasya śakradhvaja ivocchritam |

lāṅgūlacakreṇa mahān śukladaṃṣṭro'nilātmajaḥ || 62 ||

vyarocata mahāprājñaḥ pariveṣīva bhāskaraḥ |

sphigdeśenābhitāmreṇa rarāja sa mahākapiḥ || 63 ||

mahatā dāriteneva girirgairikadhātunā |

tasya vānarasiṃhasya plavamānasya sāgaram || 64 ||

kakṣāntaragato vāyurjīmūta iva garjati |

khe yathā nipatatyulkā hyuttarāntādviniḥsṛtā || 65 ||

dṛśyate sānubandhā ca tathā sa kapikuñjaraḥ |

patatpataṅgasaṅkāśo vyāyataḥ śuśubhe kapiḥ || 66 ||

pravṛddha iva mātaṅgaḥ kakṣyayā badhyamānayā |

upariṣṭāccharīreṇa chāyayā cāvagāḍhayā || 67 ||

sāgare mārutāviṣṭā naurivāsīttadā kapiḥ |

yaṃ yaṃ deśaṃ samudrasya jagāma sa mahākapiḥ |

sa sa tasyoruvegena sonmāda iva lakṣyate || 68 ||

sāgarasyormijālānāmurasā śailavarṣmaṇām |

abhighnaṃstu mahāvegaḥ pupluve sa mahākapiḥ || 69 ||

kapivātaśca balavān meghavātaśca niḥsṛtaḥ |

sāgaraṃ bhīmanirghoṣaṃ kampayāmāsaturbhṛśam || 70 ||

vikarṣannūrmijālāni bṛhanti lavaṇāmbhasi |

pupluve kapiśārdūlo vikiranniva rodasī || 71 ||

merumandarasaṅkāśānuddhatān sa mahārṇave |

atyakrāmanmahāvegastaraṅgān gaṇayanniva || 72 ||

tasya vegasamuddhūtaṃ jalaṃ sajaladaṃ tadā |

ambarasthaṃ vibabhrāja śāradābhramivātatam || 73 ||

timinakrajhaṣāḥ kūrmā dṛśyante vivṛtāstadā |

vastrāpakarṣaṇeneva śarīrāṇi śarīriṇām || 74 ||

plavamānaṃ samīkṣyātha bhujaṅgāḥ sāgarālayāḥ |

vyomni taṃ kapiśārdūlaṃ suparṇa iti menire || 75 ||

daśayojanavistīrṇā triṃśadyojanamāyatā |

chāyā vānarasiṃhasya jale cārutarābhavat || 76 ||

śvetābhraghanarājīva vāyuputrānugāminī |

tasya sā śuśubhe chāyā vitatā lavaṇāmbhasi || 77 ||

śuśubhe sa mahātejā mahākāyo mahākapiḥ |

vāyumārge nirālambe pakṣavāniva parvataḥ || 78 ||

yenāsau yāti balavān vegena kapikuñjaraḥ |

tena mārgeṇa sahasā droṇīkṛta ivārṇavaḥ || 79 ||

āpāte pakṣisaṅghānāṃ pakṣirāja iva vrajan |

hanumān meghajālāni prakarṣan māruto yathā || 80 ||

pāṇḍurāruṇavarṇāni nīlamāñjiṣṭhakāni ca |

kapinākṛṣyamāṇāni mahābhrāṇi cakāśire || 81 ||

praviśannabhrajālāni niṣpataṃśca punaḥ punaḥ |

pracchannaśca prakāśaśca candramā iva lakṣyate || 82 ||

plavamānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā plavaṅgaṃ tvaritaṃ tadā |

vavarṣuḥ puṣpavarṣāṇi devagandharvadānavāḥ || 83 ||

tatāpa na hi taṃ sūryaḥ plavantaṃ vānarottamam |

siṣeve ca tadā vāyū rāmakāryārthasiddhaye || 84 ||

ṛṣayastuṣṭuvuścainaṃ plavamānaṃ vihāyasā |

jaguśca devagandharvāḥ praśaṃsanto mahaujasam || 85 ||

nāgāśca tuṣṭuvuryakṣā rakṣāṃsi vibudhāḥ khagāḥ |

prekṣya sarve kapivaraṃ sahasā vigataklamam || 86 ||

tasmin plavagaśārdūle plavamāne hanūmati |

ikṣvākukulamānārthī cintayāmāsa sāgaraḥ || 87 ||

sāhāyyaṃ vānarendrasya yadi nāhaṃ hanūmataḥ |

kariṣyāmi bhaviṣyāmi sarvavācyo vivakṣatām || 88 ||

ahamikṣvākunāthena sagareṇa vivardhitaḥ |

ikṣvākusacivaścāyaṃ nāvasīditumarhati || 89 ||

tathā mayā vidhātavyaṃ viśrameta yathā kapiḥ || 90 ||

śeṣaṃ ca mayi viśrāntaḥ sukhenātipatiṣyati |

iti kṛtvā matiṃ sādhvīṃsamudra śchannamambhasi || 91 ||

hiraṇyanābhaṃ mainākamuvāca girisattamam |

tvamihāsurasaṅghānāṃ pātālatalavāsinām || 92 ||

devarājñā giriśreṣṭha parighaḥ sanniveśitaḥ |

tvameṣāṃ jātavīryāṇāṃ punarevotpatiṣyatām || 93 ||

pātālasyāprameyasya dvāramāvṛtya tiṣṭhasi |

tiryagūrdhvamadhaścaiva śaktiste śaila vardhitum || 94 ||

tasmātsañcodayāmi tvāmuttiṣṭha girisattama |

sa eṣa kapiśārdūlastvāmuparyeti vīryavān || 95 ||

hanūmānrāmakāryārthaṃ bhīmakarmā khamāplutaḥ |

asya sāhyaṃ mayā kāryamikṣvākukulavartinaḥ || 96 ||

mama hīkṣvākavaḥ pūjyāḥ paraṃ pūjyatamāstava |

kuru sācivyamasmākaṃ na naḥ kāryamatikramet || 97 ||

kartavyamakṛtaṃ kāryaṃ satāṃ manyumudīrayet |

salilādūrdhvamuttiṣṭha tiṣṭhatveṣa kapistvayi || 98 ||

asmākamatithiścaiva pūjyaśca plavatāṃ varaḥ |

cāmīkaramahānābha devagandharvasevita || 99 ||

hanumāṃstvayi viśrāntastataḥ śeṣaṃ gamiṣyati |

kākutsthasyānṛśaṃsyaṃ ca maithilyāśca vivāsanam || 100 ||

śramaṃ ca plavagendrasya samīkṣyotthātumarhasi |

hiraṇyanābho maināko niśamya lavaṇāmbhasaḥ || 101 ||

utpapāta jalāttūrṇaṃ mahādrumalatāyutaḥ |

sa sāgarajalaṃ bhittvā babhūvābhyutthitastadā || 102 ||

yathā jaladharaṃ bhittvā dīptaraśmirdivākaraḥ |

sa mahātmā muhūrtena sarvataḥ salilāvṛtaḥ || 103 ||

darśayāmāsa śṛṅgāṇi sāgareṇa niyojitaḥ |

ādityodayasaṅkāśairālikhadbhirivāmbaram |

śātakumbhamayaiḥ śṛṅgaiḥ sakinnaramahoragaiḥ || 104 ||

taptajāmbūnadaiḥ śṛṅgaiḥ parvatasya samutthitaiḥ || 105 ||

ākāśaṃ śastrasaṅkāśamabhavatkāñcanaprabham |

jātarūpamayaiḥ śṛṅgairbhrājamānaiḥ svayamprabhaiḥ || 106 ||

ādityaśatasaṅkāśaḥ so'bhavadgirisattamaḥ |

tamutthitamasaṅgena hanumānagrataḥ sthitam || 107 ||

madhye lavaṇatoyasya vighno'yamiti niścitaḥ |

sa tamucchrratamatyarthaṃ mahāvego mahākapiḥ || 108 ||

urasā pātayāmāsa jīmūtamiva mārutaḥ |

sa tathā pātitastena kapinā parvatottamaḥ || 109 ||

buddhvā tasya kapervegaṃ jaharṣa ca nananda ca |

tamākāśagataṃ vīramākāśe samupasthitaḥ || 110 ||

prīto hṛṣṭamānā vākyamabravītparvataḥ kapim |

mānuṣaṃ dhārayan rūpamātmanaḥ śikhare sthitaḥ || 111 ||

duṣkaraṃ kṛtavānkarma tvamidaṃ vānarottama |

nipatya mama śṛṅgeṣu viśramasva yathāsukham || 112 ||

rāghavasya kule jātairudadhiḥ parivardhitaḥ |

sa tvāṃ rāmahite yuktaṃ pratyarcayati sāgaraḥ || 113 ||

kṛte ca pratikartavyameṣa dharmaḥ sanātanaḥ |

so'yaṃ tvatpratikārārthī tvattaḥ sammānamarhati || 114 ||

tvannimittamanenāhaṃ bahumānātpracoditaḥ |

tiṣṭha tvaṃ kapiśārdūla mayi viśramya gamyatām || 115 ||

tava sānuṣu viśrāntaḥ śeṣaṃ prakramatāmiti |

yojanānāṃ śataṃ cāpi kapireṣa samāplutaḥ || 116 ||

tadidaṃ gandhavatsvādu kandamūlaphalaṃ bahu |

tadāsvādya hariśreṣṭha viśrānto'nu gamiṣyasi || 117 ||

asmākamapi sambandhaḥ kapimukhya tvayāsti vai |

prakhyātastriṣu lokeṣu mahāguṇaparigrahaḥ || 118 ||

vegavantaḥ plavanto ye plavagā mārutātmaja |

teṣāṃ mukhyatamaṃ manye tvāmahaṃ kapikuñjara || 119 ||

atithiḥ kila pūjārhaḥ prākṛto'pi vijānatā |

dharmaṃ jijñāsamānena kiṃ punastvādṛśo mahān || 120 ||

tvaṃ hi devavariṣṭhasya mārutasya mahātmanaḥ |

putrastasyaiva vegena sadṛśaḥ kapikuñjara || 121 ||

pūjite tvayi dharmajña pūjāṃ prāpnoti mārutaḥ |

tasmāttvaṃ pūjanīyo me śṛṇu cāpyatra kāraṇam || 122 ||

pūrvaṃ kṛtayuge tāta parvatāḥ pakṣiṇo'bhavan |

te hi jagmurdiśaḥ sarvā garuḍānilaveginaḥ || 123 ||

tatasteṣu prayāteṣu devasaṅghāḥ maharṣibhiḥ |

bhūtāni ca bhayaṃ jagmusteṣāṃ patanaśaṅkayā || 124 ||

tataḥ kruddhaḥ sahasrākṣaḥ parvatānāṃ śatakratuḥ |

pakṣān ciccheda vajreṇa tatra tatra sahasraśaḥ || 125 ||

sa māmupāgataḥ kruddho vajramudyamya devarāṭ |

tato'haṃ sahasā kṣiptaḥ śvasanena mahātmanā || 126 ||

asminlavaṇatoye ca prakṣiptaḥ plavagottama |

guptapakṣasamagraśca tava pitrābhirakṣitaḥ || 127 ||

tato'haṃ mānayāmi tvāṃ mānyo hi mama mārutaḥ |

tvayā me hyeṣa sambandhaḥ kapimukhya mahāguṇaḥ || 128 ||

asminnevaṅgate kārye sāgarasya mamaiva ca |

prītiṃ prītamanāḥ kartuṃ tvamarhasi mahākape || 129 ||

śramaṃ mokṣaya pūjāṃ ca gṛhāṇa kapisattama |

prītiṃ ca bahumanyasva prīto'smi tava darśanāt || 130 ||

evamuktaḥ kapiśreṣṭhastaṃ nagottamamabravīt |

prīto'smi kṛtamātithyaṃ manyureṣo'panīyatām || 131 ||

tvarate kāryakālo me ahaścāpyativartate |

pratijñā ca mayā dattā na sthātavyamihāntare || 132 ||

ityuktvā pāṇinā śailamālabhya haripuṅgavaḥ |

jagāmākāśamāviśya vīryavān prahasanniva || 133 ||

sa parvatasamudrābhyāṃ bahumānādavekṣitaḥ |

pūjitaścopapannābhirāśīrbhiranilātmajaḥ || 134 ||

athordhvaṃ dūramutplutya hitvā śailamahārṇavau |

pituḥ panthānamāsthāya jagāma vimale'mbare || 135 ||

bhūyaścordhvaṃ gatiṃ prāpya giriṃ tamavalokayan |

vāyusūnurnirālambe jagāma vimale'mbare || 136 ||

tad dvitīyaṃ hanumato dṛṣṭvā karma suduṣkaram |

praśaśaṃsuḥ surāḥ sarve siddhāśca paramarṣayaḥ || 137 ||

devatāścābhavan hṛṣṭāstatrasthāstasya karmaṇā |

kāñcanasya sunābhasya sahasrākṣaśca vāsavaḥ || 138 ||

uvāca vacanaṃ dhīmān paritoṣātsagadgadam |

sunābhaṃ parvataśreṣṭhaṃ svayameva śacīpatiḥ || 139 ||

hiraṇyanābha śailendra parituṣṭo'smi te bhṛśam |

abhayaṃ te prayacchāmi tiṣṭha saumya yathāsukham || 140 ||

sāhyaṃ kṛtaṃ te sumahadvikrāntasya hanūmataḥ |

kramato yojanaśataṃ nirbhayasya bhaye sati || 141 ||

rāmasyaiṣa hitāyaiva yāti dāśaratherhariḥ |

satkriyāṃ kurvatā tasya toṣito'smi dṛḍhaṃ tvayā || 142 ||

tataḥ praharṣamagamadvipulaṃ parvatottamaḥ |

devatānāṃ patiṃ dṛṣṭvā parituṣṭaṃ śatakratum || 143 ||

sa vai dattavaraḥ śailo babhūvāvasthitastadā |

hanumāṃśca muhūrtena vyaticakrāma sāgaram || 144 ||

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ |

abruvan sūryasaṅkāśāṃ surasāṃ nāgamātaram || 145 ||

ayaṃ vātātmajaḥ śrīmānplavate sāgaropari |

hanumānnāma tasya tvaṃ muhūrtaṃ vighnamācara || 146 ||

rākṣasaṃ rūpamāsthāya sughoraṃ parvatopamam |

daṃṣṭrākarālaṃ piṅgākṣaṃ vaktraṃ kṛtvā nabhaḥ samam || 147 ||

balamicchāmahe jñātuṃ bhūyaścāsya parākramam |

tvāṃ vijeṣyatyupāyena viṣādaṃ vā gamiṣyati || 148 ||

evamuktā tu sā devī daivatairabhisatkṛtā |

samudramadhye surasā bibhratī rākṣasaṃ vapuḥ || 149 ||

vikṛtaṃ ca virūpaṃ ca sarvasya ca bhayāvaham |

plavamānaṃ hanūmantamāvṛtyedamuvāca ha || 150 ||

mama bhakṣaḥ pradiṣṭastvamīśvarairvānararṣabha |

ahaṃ tvāṃ bhakṣayiṣyāmi praviśedaṃ mamānanam || 151 ||

evamuktaḥ surasayā prāñjalirvānararṣabhaḥ |

prahṛṣṭavadanaḥ śrīmānidaṃ vacanamabravīt || 152 ||

rāmo dāśarathirnāma praviṣṭo daṇḍakāvanam |

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā || 153 ||

anyakāryaviṣaktasya baddhavairasya rākṣasaiḥ |

tasya sītā hṛtā bhāryā rāvaṇena yaśasvinī || 154 ||

tasyāḥ sakāśaṃ dūto'haṃ gamiṣye rāmaśāsanāt |

kartumarhasi rāmasya sāhyaṃ viṣayavāsini || 155 ||

athavā maithilīṃ dṛṣṭvā rāmaṃ cākliṣṭakāriṇam |

āgamiṣyāmi te vaktraṃ satyaṃ pratiśṛṇomi te || 156 ||

evamuktā hanumatā surasā kāmarūpiṇī |

abravīnnātivartenmāṃ kaścideṣa varo mama || 157 ||

taṃ prayāntaṃ samudvīkṣya surasā vākyamabravīt |

balaṃ jijñāsamānā vai nāgamātā hanūmataḥ || 158 ||

praviśya vadanaṃ me'dya gantavyaṃ vānarottama |

vara eṣa purā datto mama dhātreti satvarā || 159 ||

vyādāya vipulaṃ vaktraṃ sthitā sā māruteḥ puraḥ |

evamuktaḥ surasayā kruddho vānarapuṅgavaḥ || 160 ||

abravītkuru vai vaktraṃ yena māṃ viṣahiṣyase |

ityuktvā surasāṃ kruddho dhaśayojanamāyatā || 161 ||

daśayojanavistāro babhūva hanumāṃstadā |

taṃ dṛṣṭvā meghasaṅkāśaṃ daśayojanamāyatam || 162 ||

cakāra surasā cāsyaṃ viṃśadyojanamāyatam |

hanumāṃstu tataḥ kruddhastriṃśadyojanamāyataḥ || 163 ||

cakāra surasā vaktraṃ catvāriṃśattathocchritam |

babhūva hanumāvanīraḥ pañcāśadyojanocchritaḥ || 164 ||

cakāra surasā vaktraṃ ṣaṣṭiyojanamāyatam |

tathaiva hanumāvanīraḥ saptatīyojanocchritaḥ || 165 ||

cakāra surasā vaktramaśītīyojanāyatam |

hanumānacalaprakhyo navatīyojanocchritaḥ || 166 ||

cakāra surasā vaktraṃ śatayojanamāyataṃ tava sānuṣu viśrāntaḥ śeṣaṃ prakramatāmiti |

taddṛṣṭvā vyāditaṃ tvāsyaṃ vāyuputraḥ subuddhimān |

dīrghajihvaṃ surasayā sughoraṃ narakopamam || 167 ||

susaṅkṣipyātmanaḥ kāyaṃ babhūvāṅguṣṭhamātrakaḥ |

so'bhipatyāśu tadvaktraṃ niṣpatya ca mahābalaḥ |

antarikṣe sthitaḥ śrīmānidaṃ vacanamabravīt || 168 ||

praviṣṭo'smi hi te vaktraṃ dākṣāyaṇi namo'stu te |

gamiṣye yatra vaidehī satyaṃ cāsīdvarastava || 169 ||

taṃ dṛṣṭvā vadanānmuktaṃ candraṃ rāhumukhādiva |

abravītsurasā devī svena rūpeṇa vānaram || 170 ||

arthasiddhyai hariśreṣṭha gaccha saumya yathāsukham |

samānayasva vaidehīṃ rāghaveṇa mahātmanā || 171 ||

tattṛtīyaṃ hanumato dṛṣṭvā karma suduṣkaram |

sādhu sādhviti bhūtāni praśaśaṃsustadā harim || 172 ||

sa sāgaramanādhṛṣyamabhyetya varuṇālayam |

jagāmākāśamāviśya vegena garuḍopamaḥ || 173 ||

sevite vāridhārābhiḥ patagaiśca niṣevite |

carite kaiśikācāryairairāvataniṣevite || 174 ||

siṃhakuñjaraśārdūlapatagoragavāhanaiḥ |

vimānaiḥ sampatadbhiśca vimalaiḥ samalaṅkṛte || 175 ||

vajrāśanisamāghātaiḥ pāvakairupaśobhite |

kṛtapuṇyairmahābhāgaiḥ svargajidbhiralaṅkṛte || 176 ||

vahatā havyamatyardhaṃ sevite citrabhānunā |

grahanakṣatracandrārkatārāgaṇa vibhūṣite || 177 ||

maharṣigaṇagandharvanāgayakṣasamākule |

vivikte vimale viśve viśvāvasuniṣevite || 178 ||

devarājagajākrānte candrasūryapathe śive |

vitāne jīvalokasya vitate brahmanirmite || 179 ||

bahuśaḥ sevite vīrairvidyādharagaṇairvaraiḥ |

jagāma vāyumārge tu garutmāniva mārutiḥ || 180 ||

pradṛśyamānaḥ sarvatraḥ hanumānmārutātmajaḥ |

bheje'mbaraṃ nirālambaṃ lambapakṣa ivādrirāṭ || 181 ||

plavamānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā siṃhikā nāma rākṣasī |

manasā cintayāmāsa pravṛddhā kāmarūpiṇī || 182 ||

adya dīrghasya kālasya bhaviṣyāmyahamāśitā |

idaṃ hi me mahatsattvaṃ cirasya vaśamāgatam || 183 ||

iti sañcintya manasā chāyāmasya samākṣipat |

chāyāyāṃ gṛhyamāṇāyāṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 184 ||

samākṣipto'smi sahasā paṅgūkṛtaparākramaḥ |

pratilomena vātena mahānauriva sāgare || 185 ||

tiryagūrdhvamadhaścaiva vīkṣamāṇastataḥ kapiḥ |

dadarśa sa mahatsattvamutthitaṃ lavaṇāmbhasi || 186 ||

taddhṛṣṭvā cintayāmāsa mārutirvikṛtānanam |

kapirājena kathitaṃ sattvamadbhutadarśanam || 187 ||

chāyāgrāhi mahāvīryaṃ tadidaṃ nātra saṃśayaḥ |

sa tāṃ buddhvārthatattvena siṃhikāṃ matimānkapiḥ || 188 ||

vyavardhata mahākāyaḥ prāvṛṣīva valāhakaḥ |

tasya sā kāyamudvīkṣya vardhamānaṃ mahākapeḥ || 189 ||

vaktraṃ prasārayāmāsa pātālāntarasannibham |

ghanarājīva garjantī vānaraṃ samabhidravat || 190 ||

sa dadarśa tatastasyā vivṛtaṃ sumahanmukham |

kāyamātraṃ ca medhāvī marmāṇi ca mahākapiḥ || 191 ||

sa tasyā vivṛte vaktre vajrasaṃhananaḥ kapiḥ |

saṅkṣipya muhurātmānaṃ niṣpapāta mahābalaḥ || 192 ||

āsye tasyā nimajjantaṃ dadṛśuḥ siddhacāraṇāḥ |

grasyamānaṃ yathā candraṃ pūrṇaṃ parvaṇi rāhuṇā || 193 ||

tatastasyā nakhaistīkṣṇairmarmāṇyutkṛtya vānaraḥ |

utpapātātha vegena manaḥ sampātavikramaḥ || 194 ||

tāṃ tu dṛṣṭvā ca dhṛtyā ca dākṣiṇyena nipātya ca |

sa kapipravaro vegādvavṛdhe punarātmavān || 195 ||

hṛtahṛtsā hanumatāpapāta vidhurāmbhasi |

tāṃ hatāṃ vānareṇāśu patitāṃ vīkṣya siṃhikām || 196 ||

bhūtānyākāśacārīṇi tamūcuḥ plavagottamam |

bhīmamadya kṛtaṃ karma mahatsattvaṃ tvayā hatam || 197 ||

sādhayārthamabhipretamariṣṭaṃ plavatāṃ vara |

yasya tvetāni catvāri vānarendra yathā tava || 198 ||

dhṛtirdṛṣṭirmatirdākṣyaṃ saḥ karmasu na sīdati |

sa taiḥ sambhāvitaḥ pūjyaḥ pratipannaprayojanaḥ || 199 ||

jagāmākāśamāviśya pannagāśanavatkapiḥ |

prāptabhūyiṣṭhapārastu sarvataḥ pratilokayan || 200 ||

yojanānāṃ śatasyānte vanarājiṃ dadarśa saḥ |

dadarśa ca patanneva vividhadrumabhūṣitam || 201 ||

dvīpaṃ śākhāmṛgaśreṣṭho malayopavanāni ca |

sāgaraṃ sāgarānūpaṃ sāgarānūpajān drumān || 202 ||

sāgarasya ca patnīnāṃ mukhyānyapi vilokayan |

sa mahāmeghasaṅkāśaṃ samīkṣyātmānamātmavān || 203 ||

nirundhantamivākāśaṃ cakāra matimān matim |

kāyavṛddhiṃ pravegaṃ ca mama dṛṣṭvaiva rākṣasāḥ || 204 ||

mayi kautūhalaṃ kuryariti mene mahākapiḥ |

tataḥ śarīraṃ saṅkṣipya tanmahīdharasannibham || 205 ||

punaḥ prakṛtimāpede vītamoha ivātmavān |

tadrūpamatisaṅkṣipya hanumān prakṛtau sthitaḥ || 206 ||

trīn kramāniva vikramya balivīryaharo hariḥ |

sa cārunānāvidharūpadhārī paraṃ samāsādya samudratīram |

parairaśakyaḥ pratipannarūpaḥ samīkṣitātmā samavekṣitārdhaḥ || 207 ||

tataḥ sa lambasya gireḥ samṛddhe vicitrakūṭe nipapāta kūṭe |

saketakoddālakanālikere mahādrikūṭapratimo mahātmā || 208 ||

tatastu samprāpya samudratīraṃ samīkṣya laṅkāṃ girivaryamūrdhni |

kapistu tasninnipapāta parvate vidhūya rūpaṃ vyathayanmṛgadvijān || 209 ||

sa sāgaraṃ dānavapannagāyutaṃ balena vikramya mahormimālinam |

nipatya tīre ca mahodadhestadā dadarśa laṅkāmamarāvatīmiva || 210 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe prathamassargaḥ ||