4.42 Kishkindhakanda - Dvichatvarimsha Sargah

ॐ

4.42 கிஷ்கிந்தாகாண்ட - த்விசத்வாரிம்ஶ ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே கிஷ்கிந்தாகாண்டம் ।

அத த்விசத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।

அத ப்ரஸ்தாப்ய ஸுக்ரீவஸ்தாந்ஹரீந்தக்ஷிணாம் திஶம் ।

அப்ரவீந்மேகஸங்காஶம் ஸுஷேணம் நாம யூதபம் ॥ 1 ॥

தாராயாஃ பிதரம் ராஜா ஶ்வஶுரம் பீமவிக்ரமம் ।

அப்ரவீத்ப்ராஞ்ஜலிர்வாக்யமபிகம்ய ப்ரணம்ய ச ॥ 2 ॥

மரீசிபுத்ரம் மாரீசமர்சிஷ்மந்தம் மஹாகபிம் ।

வ்ரு'தம் கபிவரை ஶ்ஶூரைர்மஹேந்த்ரஸத்ரு'ஶத்யுதிம் ॥ 3 ॥

புத்திவிக்ரமஸம்பந்நம் வைநதேயஸமத்யுதிம் ।

மரீசிபுத்ராந்மாரீசாநர்சிர்மாலாந்மஹாபலாந் ॥ 4 ॥

ரு'ஷிபுத்ராம்ஶ்சதாந்த்ஸர்வாந்ப்ரதீசீமாதிஶத்திஶம் ।

த்வாப்யாம் ஶதஸஹஸ்ராப்யாம் கபீநாம் கபிஸத்தமாஃ ॥ 5 ॥

ஸுஷேணப்ரமுகா யூயம் வைதேஹீம் பரிமார்கதஃ ।

ஸுராஷ்ட்ராந்ஸஹபாஹ்லீகாந் ஶ்சந்த்ரசித்ராம்ஸ்ததைவ ச ॥ 6 ॥

ஸ்பீதாஞ்ஜநபதாந்ரம்யாந்விபுலாநி புராணி ச ।

புந்நாககஹநம் குக்ஷிம் வகுலோத்தாலகாகுலம் ॥ 7 ॥

ததா கேதகஷண்டாம்ஶ்ச மார்கத்வம் ஹரியூதபாஃ ।

ப்ரத்யக்ஸ்ரோதோகமாஶ்சைவ நத்யஶ்ஶீதஜலாஶ்ஶிவாஃ ॥ 8 ॥

தாபஸாநாமரண்யாநி காந்தாரா கிரயஶ்ச யே ।

தத்ரஸ்தலீம் மருப்ராயாமத்யுச்சஶிரஸஶ்ஶிலாஃ ॥ 9 ॥

கிரிஜாலாவ்ரு'தாம் துர்காம் மார்கித்வா பஶ்சிமாம் திஶம் ।

ததஃ பஶ்சிமமாஸாத்ய ஸமுத்ரம் த்ரஷ்டுமர்ஹத ॥ 10 ॥

திமிநக்ராயுதஜலமக்ஷோப்யமத வாநராஃ ।

ததஃ கேதகஷண்டேஷு தமாலகஹநேஷு ச ॥ 11 ॥

கபயோ விஹரிஷ்யந்தி நாரிகேலவநேஷு ச ।

தத்ர ஸீதாம் ச மார்கத்வம் நிலயம் ராவணஸ்ய ச ॥ 12 ॥

வேலாதலநிவிஷ்டேஷு பர்வதேஷு வநேஷு ச ।

முரசீபத்தநம் சைவ ரம்யம் சைவ ஜடீபுரம் ॥ 13 ॥

அவந்தீமங்கலோபாம் ச ததா சாலக்ஷிதம் வநம் ।

ராஷ்ட்ராணி ச விஶாலாநி பத்தநாநி ததஸ்ததஃ ॥ 14 ॥

ஸிந்துஸாகரயோஶ்சைவ ஸங்கமே தத்ர பர்வதஃ ।

மஹாந்ஹேமகிரிர்நாம ஶதஶ்ரு'ங்கோ மஹாத்ருமஃ ॥ 15 ॥

தஸ்ய ப்ரஸ்தேஷு ரம்யேஷு ஸிம்ஹாஃ பக்ஷகமாஃ ஸ்திதாஃ ।

திமிமத்ஸ்யகஜாம்ஶ்சைவ நீடாந்யாரோபயந்தி தே ॥ 16 ॥

தாநி நீடாநி ஸிம்ஹாநாம் கிரிஶ்ரு'ங்ககதாஶ்ச யே ।

த்ரு'ப்தாஸ்த்ரு'ப்தாஶ்ச மாதங்காஸ்தோயதஸ்வநநிஸ்வநாஃ ॥ 17 ॥

விசரந்தி விஶாலேऽஸ்மிம்ஸ்தோயபூர்ணே ஸமந்ததஃ ।

தஸ்ய ஶ்ரு'ங்கம் திவஸ்பர்ஶம் காஞ்சநம் சித்ரபாதபம் ॥ 18 ॥

ஸர்வமாஶு விசேதவ்யம் கபிபிஃ காமரூபிபிஃ ।

கோடிம் தத்ர ஸமுத்ரே து காஞ்சநீம் ஶதயோஜநாம் ॥ 19 ॥

துர்தர்ஶாம் பாரியாத்ரஸ்ய கதாம் த்ரக்ஷ்யத வாநராஃ ।

கோட்யஸ்தத்ர சதுர்விம்ஶத்கந்தர்வாணாம் தபஸ்விநாம் ॥ 20 ॥

வஸந்த்யக்நிநிகாஶாநாம் கோராணாம் காமரூபிணாம் ।

பாவகார்சிஃ ப்ரதீகாஶாஸ்ஸமவேதாஸ்ஸஹஸ்ரஶஃ ॥ 21 ॥

நாத்யாஸாதயிதவ்யாஸ்தே வாநரைர்பீமவிக்ரமைஃ ।

நாதேயம் ச பலம் தஸ்மாத்தேஶாத்கிஞ்சித் ப்லவங்கமைஃ ॥ 22 ॥

துராஸதா ஹி தே வீரா ஸ்ஸத்த்வவந்தோ மஹாபலாஃ ।

பலமூலாநி தே தத்ர ரக்ஷந்தே பீமவிக்ரமாஃ ॥ 23 ॥

தத்ர யத்நஶ்ச கர்தவ்யோ மார்கிதவ்யா ச ஜாநகீ ।

ந ஹி தேப்யோ பயம் கிஞ்சித்கபித்வமநுவர்ததாம் ॥ 24 ॥

தத்ர வைடூர்யவர்ணாபோ வஜ்ரஸம்ஸ்தாநஸம்ஸ்திதஃ ।

நாநாத்ருமலதாகீர்ணோ வஜ்ரோ நாம மஹாகிரிஃ ॥ 25 ॥

ஶ்ரீமாந்ஸமுதிதஸ்தத்ர யோஜநாநாம் ஶதம் ஸமம் ।

குஹாஸ்தத்ர விசேதவ்யா ப்ரயத்நேந ப்லவங்கமாஃ ॥ 26 ॥

சதுர்பாகே ஸமுத்ரஸ்ய சக்ரவாந்நாம பர்வதஃ ।

தத்ர சக்ரம் ஸஹஸ்ராரம் நிர்மிதம் விஶ்வகர்மணா ॥ 27 ॥

தத்ர பஞ்சஜநம் ஹத்வா ஹயக்ரீவம் ச தாநவம் ।

ஆஜஹார ததஶ்சக்ரம் ஶங்கம் ச புருஷோத்தமஃ ॥ 28 ॥

தஸ்ய ஸாநுஷு சித்ரேஷு விஶாலாஸு குஹாஸு ச ।

ராவண ஸ்ஸஹ வைதேஹ்யா மார்கிதவ்யஸ்தத ஸ்ததஃ ॥ 29 ॥

யோஜநாநாம் சதுஷ்ஷஷ்டிர்வராஹோ நாம பர்வதஃ ।

ஸுவர்ணஶ்ரு'ங்கஸ்ஸுஶ்ரீமா நகாதே வருணாலயே ॥ 30 ॥

தத்ர ப்ராக்ஜ்யோதிஷம் நாம ஜாதரூபமயம் புரம் ।

யஸ்மிந்வஸதி துஷ்டாத்மா நரகோ நாம தாநவஃ ॥ 31 ॥

தத்ர ஸாநுஷு சித்ரேஷு விஶாலாஸு குஹாஸு ச ।

ராவணஸ்ஸஹ வைதேஹ்யா மார்கிதவ்யஸ்ததஸ்ததஃ ॥ 32 ॥

தமதிக்ரம்ய ஶைலேந்த்ரம் காஞ்சநாந்தரநிர்தரஃ ।

பர்வத ஸ்ஸர்வஸௌவர்ணோ தாராப்ரஸ்ரவணாயுதஃ ॥ 33 ॥

தம் கஜாஶ்ச வராஹாஶ்ச ஸிம்ஹ வ்யாக்ராஶ்ச ஸர்வதஃ ।

அபிகர்ஜந்தி ஸததம் தேந ஶப்தேந தர்பிதாஃ ॥ 34 ॥

யஸ்மிந்ஹரிஹய்ஶீமாந்மஹேந்த்ரஃ பாகஶாஸநஃ ।

அபிஷிக்தஃ ஸுரை ராஜா மேகவாந்நாம பர்வதஃ ॥ 35 ॥

தமதிக்ரம்ய ஶைலேந்த்ரம் மஹேந்த்ரபரிபாலிதம் ।

ஷஷ்டி ர்கிரிஸஹஸ்ராணி காஞ்சநாநி கமிஷ்யத ॥ 36 ॥

தருணாதித்யவர்ணாநி ப்ராஜமாநாநி ஸர்வதஃ ।

ஜாதரூபமயைர்வ்ரு'க்ஷை ஶோபிதாநி ஸுபுஷ்பிதைஃ ॥ 37 ॥

தேஷாம் மத்யே ஸ்திதோ ராஜா மேருருத்தரபர்வதஃ ।

ஆதித்யேந ப்ரஸந்நேந ஶைலோ தத்தவரஃ புரா ॥ 38 ॥

தேநைவ முக்தஶ்ஶைலேந்த்ரஸ்ஸர்வ ஏவ த்வதாஶ்ரயாஃ ।

மத்ப்ரஸாதாத்பவிஷ்யந்தி திவா ராத்ரம் ச காஞ்சநாஃ ॥ 39 ॥

த்வயி யே சாபி வத்ஸ்யந்தி தேவகந்தர்வதாநவாஃ ।

தே பவிஷ்யந்தி ரக்தாஶ்ச ப்ரபயா காஞ்சநப்ரபாஃ ॥ 40 ॥

விஶ்வே தேவாஶ்ச மரூதோ வஸவஶ்ச திவௌகஸஃ ।

ஆகம்ய பஶ்சிமாம் ஸந்த்யாம் மேருமுத்தமபர்வதம் ॥ 41 ॥

ஆதித்யமுபதிஷ்டந்தி தைஶ்ச ஸூர்யோऽபிபூஜிதஃ ।

அத்ரு'ஶ்யஸ்ஸர்வபூதாநாமஸ்தம் கச்சதிபர்வதம் ॥ 42 ॥

யோஜநாநாம் ஸஹஸ்ராணி தஶ தாநி திவாகரஃ ।

முஹூர்தார்தேந தம் ஶீக்ரமபியாதி ஶிலோச்சயம் ॥ 43 ॥

ஶ்ரு'ங்கே தஸ்ய மஹத்திவ்யம் பவநம் ஸூர்யஸந்நிபம் ।

ப்ராஸாதகணஸம்பாதம் விஹிதம் விஶ்வகர்மணா ॥ 44 ॥

ஶோபிதம் தருபிஶ்சித்ரைர்நாநாபக்ஷிஸமாகுலைஃ ।

நிகேதம் பாஶஹஸ்தஸ்ய வருணஸ்ய மஹாத்மநஃ ॥ 45 ॥

அந்தரா மேருமஸ்தம் ச தாலோ தஶஶிரா மஹாந் ।

ஜாதரூபமய்ஶீமாந்ப்ராஜதே சித்ரவேதிகஃ ॥ 46 ॥

தேஷு ஸர்வேஷு துர்கேஷு ஸரஸ்ஸு ச ஸரித்ஸு ச ।

ராவணஸ்ஸஹ வைதேஹ்யா மார்கிதவ்யஸ்தத ஸ்ததஃ ॥ 47 ॥

யத்ர திஷ்டதி தர்மஜ்ஞஸ்தபஸா ஸ்வேந பாவிதஃ ।

மேருஸாவர்ணிரித்யேவ க்யாதோ வை ப்ரஹ்மணா ஸமஃ ॥ 48 ॥

ப்ரஷ்டவ்யோ மேருஸாவர்ணிர்மஹர்ஷிஃ ஸூர்யஸந்நிபஃ ।

ப்ரணம்ய ஶிரஸா பூமௌ ப்ரவ்ரு'த்திம் மைதிலீம் ப்ரதி ॥ 49 ॥

ஏதாவ ஜ்ஜீவலோகஸ்ய பாஸ்கரோ ரஜநீக்ஷ்யே ।

க்ரு'த்வா விதிமிரம் ஸர்வமஸ்தம் கச்சதி பர்வதம் ॥ 50 ॥

ஏதாவத்வாநரைஶ்ஶக்யம் கந்தும் வாநரபுங்கவாஃ ।

அபாஸ்கரமமர்யாதம் ந ஜாநீமஸ்ததஃ பரம் ॥ 51 ॥

அதிகம்ய து வைதேஹீம் நிலயம் ராவணஸ்ய ச ।

அஸ்த பர்வதமாஸாத்ய பூர்ணே மாஸே நிவர்தத ॥ 52 ॥

ஊர்த்வம் மாஸாந்ந வஸ்தவ்யம் வஸந் வத்யோ பவேந்மம ।

ஸஹைவ ஶூரோ யுஷ்மாபிஶ்ஶ்வஶுரோ மே கமிஷ்யதி ॥ 53 ॥

ஶ்ரோதவ்யம் ஸர்வமேதஸ்ய பவத்பிர்திஷ்டகாரிபிஃ ।

குருரேஷ மஹாபாஹுஶ்ஶ்வஶுரோ மே மஹாபலஃ ॥ 54 ॥

பவந்தஶ்சாபி விக்ராந்தாஃ ப்ரமாணம் ஸர்வ கர்மஸு ।

ப்ரமாணமேநம் ஸம்ஸ்தாப்ய பஶ்யத்வம் பஶ்சிமாம் திஶம் ॥ 55 ॥

த்ரு'ஷ்டாயாம் து நரேந்த்ரஸ்ய பத்ந்யாமமிததேஜஸஃ ।

க்ரு'தக்ரு'த்யா பவிஷ்யாமஃ க்ரு'தஸ்ய ப்ரதிகர்மணா ॥ 56 ॥

அதோऽந்யதபி யத்கார்யம் கார்யஸ்யாஸ்ய ஹிதம் பவேத் ।

ஸம்ப்ரதார்ய பவத்பிஶ்ச தேஶகாலார்தஸம்ஹிதம் ॥ 57 ॥

ததஃ ஸுஷேணப்ரமுகாஃ ப்லவங்காமாஃ ஸ்ஸுக்ரீவ வாக்யம் நிபுணம் நிஶம்ய ।

ஆமந்த்ய்ர ஸர்வே ப்லவகாதிபம் தே ஜக்முர்திஶம் தாம் வருணாபிகுப்தாம் ॥ 58 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே கிஷ்கிந்தாகாண்டே த்விசத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha dvicatvāriṃśassargaḥ |

atha prasthāpya sugrīvastānharīndakṣiṇāṃ diśam |

abravīnmeghasaṅkāśaṃ suṣeṇaṃ nāma yūthapam || 1 ||

tārāyāḥ pitaraṃ rājā śvaśuraṃ bhīmavikramam |

abravītprāñjalirvākyamabhigamya praṇamya ca || 2 ||

marīciputraṃ mārīcamarciṣmantaṃ mahākapim |

vṛtaṃ kapivarai śśūrairmahendrasadṛśadyutim || 3 ||

buddhivikramasampannaṃ vainateyasamadyutim |

marīciputrānmārīcānarcirmālānmahābalān || 4 ||

ṛṣiputrāṃścatāntsarvānpratīcīmādiśaddiśam |

dvābhyāṃ śatasahasrābhyāṃ kapīnāṃ kapisattamāḥ || 5 ||

suṣeṇapramukhā yūyaṃ vaidehīṃ parimārgataḥ |

surāṣṭrānsahabāhlīkān ścandracitrāṃstathaiva ca || 6 ||

sphītāñjanapadānramyānvipulāni purāṇi ca |

punnāgagahanaṃ kukṣiṃ vakuloddālakākulam || 7 ||

tathā ketakaṣaṇḍāṃśca mārgadhvaṃ hariyūthapāḥ |

pratyaksrotogamāścaiva nadyaśśītajalāśśivāḥ || 8 ||

tāpasānāmaraṇyāni kāntārā girayaśca ye |

tatrasthalīṃ maruprāyāmatyuccaśirasaśśilāḥ || 9 ||

girijālāvṛtāṃ durgāṃ mārgitvā paścimāṃ diśam |

tataḥ paścimamāsādya samudraṃ draṣṭumarhatha || 10 ||

timinakrāyutajalamakṣobhyamatha vānarāḥ |

tataḥ ketakaṣaṇḍeṣu tamālagahaneṣu ca || 11 ||

kapayo vihariṣyanti nārikelavaneṣu ca |

tatra sītāṃ ca mārgadhvaṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca || 12 ||

velātalaniviṣṭeṣu parvateṣu vaneṣu ca |

muracīpattanaṃ caiva ramyaṃ caiva jaṭīpuram || 13 ||

avantīmaṅgalopāṃ ca tathā cālakṣitaṃ vanam |

rāṣṭrāṇi ca viśālāni pattanāni tatastataḥ || 14 ||

sindhusāgarayoścaiva saṅgame tatra parvataḥ |

mahānhemagirirnāma śataśṛṅgo mahādrumaḥ || 15 ||

tasya prastheṣu ramyeṣu siṃhāḥ pakṣagamāḥ sthitāḥ |

timimatsyagajāṃścaiva nīḍānyāropayanti te || 16 ||

tāni nīḍāni siṃhānāṃ giriśṛṅgagatāśca ye |

dṛptāstṛptāśca mātaṅgāstoyadasvananisvanāḥ || 17 ||

vicaranti viśāle'smiṃstoyapūrṇe samantataḥ |

tasya śṛṅgaṃ divasparśaṃ kāñcanaṃ citrapādapam || 18 ||

sarvamāśu vicetavyaṃ kapibhiḥ kāmarūpibhiḥ |

koṭiṃ tatra samudre tu kāñcanīṃ śatayojanām || 19 ||

durdarśāṃ pāriyātrasya gatāṃ drakṣyatha vānarāḥ |

koṭyastatra caturviṃśadgandharvāṇāṃ tapasvinām || 20 ||

vasantyagninikāśānāṃ ghorāṇāṃ kāmarūpiṇām |

pāvakārciḥ pratīkāśāssamavetāssahasraśaḥ || 21 ||

nātyāsādayitavyāste vānarairbhīmavikramaiḥ |

nādeyaṃ ca phalaṃ tasmāddeśātkiñcit plavaṅgamaiḥ || 22 ||

durāsadā hi te vīrā ssattvavanto mahābalāḥ |

phalamūlāni te tatra rakṣante bhīmavikramāḥ || 23 ||

tatra yatnaśca kartavyo mārgitavyā ca jānakī |

na hi tebhyo bhayaṃ kiñcitkapitvamanuvartatām || 24 ||

tatra vaiḍhūryavarṇābho vajrasaṃsthānasaṃsthitaḥ |

nānādrumalatākīrṇo vajro nāma mahāgiriḥ || 25 ||

śrīmānsamuditastatra yojanānāṃ śataṃ samam |

guhāstatra vicetavyā prayatnena plavaṅgamāḥ || 26 ||

caturbhāge samudrasya cakravānnāma parvataḥ |

tatra cakraṃ sahasrāraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā || 27 ||

tatra pañcajanaṃ hatvā hayagrīvaṃ ca dānavam |

ājahāra tataścakraṃ śaṅkhaṃ ca puruṣottamaḥ || 28 ||

tasya sānuṣu citreṣu viśālāsu guhāsu ca |

rāvaṇa ssaha vaidehyā mārgitavyastata stataḥ || 29 ||

yojanānāṃ catuṣṣaṣṭirvarāho nāma parvataḥ |

suvarṇaśṛṅgassuśrīmā nagādhe varuṇālaye || 30 ||

tatra prāgjyotiṣaṃ nāma jātarūpamayaṃ puram |

yasminvasati duṣṭātmā narako nāma dānavaḥ || 31 ||

tatra sānuṣu citreṣu viśālāsu guhāsu ca |

rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastatastataḥ || 32 ||

tamatikramya śailendraṃ kāñcanāntaranirdaraḥ |

parvata ssarvasauvarṇo dhārāprasravaṇāyutaḥ || 33 ||

taṃ gajāśca varāhāśca siṃha vyāghrāśca sarvataḥ |

abhigarjanti satataṃ tena śabdena darpitāḥ || 34 ||

yasminharihayśīmānmahendraḥ pākaśāsanaḥ |

abhiṣiktaḥ surai rājā meghavānnāma parvataḥ || 35 ||

tamatikramya śailendraṃ mahendraparipālitam |

ṣaṣṭi rgirisahasrāṇi kāñcanāni gamiṣyatha || 36 ||

taruṇādityavarṇāni bhrājamānāni sarvataḥ |

jātarūpamayairvṛkṣai śobhitāni supuṣpitaiḥ || 37 ||

teṣāṃ madhye sthito rājā meruruttaraparvataḥ |

ādityena prasannena śailo dattavaraḥ purā || 38 ||

tenaiva muktaśśailendrassarva eva tvadāśrayāḥ |

matprasādādbhaviṣyanti divā rātraṃ ca kāñcanāḥ || 39 ||

tvayi ye cāpi vatsyanti devagandharvadānavāḥ |

te bhaviṣyanti raktāśca prabhayā kāñcanaprabhāḥ || 40 ||

viśve devāśca marūto vasavaśca divaukasaḥ |

āgamya paścimāṃ sandhyāṃ merumuttamaparvatam || 41 ||

ādityamupatiṣṭhanti taiśca sūryo'bhipūjitaḥ |

adṛśyassarvabhūtānāmastaṃ gacchatiparvatam || 42 ||

yojanānāṃ sahasrāṇi daśa tāni divākaraḥ |

muhūrtārdhena taṃ śīghramabhiyāti śiloccayam || 43 ||

śṛṅge tasya mahaddivyaṃ bhavanaṃ sūryasannibham |

prāsādagaṇasambādhaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā || 44 ||

śobhitaṃ tarubhiścitrairnānāpakṣisamākulaiḥ |

niketaṃ pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 45 ||

antarā merumastaṃ ca tālo daśaśirā mahān |

jātarūpamayśīmānbhrājate citravedikaḥ || 46 ||

teṣu sarveṣu durgeṣu sarassu ca saritsu ca |

rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastata stataḥ || 47 ||

yatra tiṣṭhati dharmajñastapasā svena bhāvitaḥ |

merusāvarṇirityeva khyāto vai brahmaṇā samaḥ || 48 ||

praṣṭavyo merusāvarṇirmaharṣiḥ sūryasannibhaḥ |

praṇamya śirasā bhūmau pravṛttiṃ maithilīṃ prati || 49 ||

etāva jjīvalokasya bhāskaro rajanīkṣye |

kṛtvā vitimiraṃ sarvamastaṃ gacchati parvatam || 50 ||

etāvadvānaraiśśakyaṃ gantuṃ vānarapuṅgavāḥ |

abhāskaramamaryādaṃ na jānīmastataḥ param || 51 ||

adhigamya tu vaidehīṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca |

asta parvatamāsādya pūrṇe māse nivartata || 52 ||

ūrdhvaṃ māsānna vastavyaṃ vasan vadhyo bhavenmama |

sahaiva śūro yuṣmābhiśśvaśuro me gamiṣyati || 53 ||

śrotavyaṃ sarvametasya bhavadbhirdiṣṭakāribhiḥ |

gurureṣa mahābāhuśśvaśuro me mahābalaḥ || 54 ||

bhavantaścāpi vikrāntāḥ pramāṇaṃ sarva karmasu |

pramāṇamenaṃ saṃsthāpya paśyadhvaṃ paścimāṃ diśam || 55 ||

dṛṣṭāyāṃ tu narendrasya patnyāmamitatejasaḥ |

kṛtakṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṛtasya pratikarmaṇā || 56 ||

ato'nyadapi yatkāryaṃ kāryasyāsya hitaṃ bhavet |

sampradhārya bhavadbhiśca deśakālārthasaṃhitam || 57 ||

tataḥ suṣeṇapramukhāḥ plavaṅgāmāḥ ssugrīva vākyaṃ nipuṇaṃ niśamya |

āmantyra sarve plavagādhipaṃ te jagmurdiśaṃ tāṃ varuṇābhiguptām || 58 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvicatvāriṃśassargaḥ ||