4.11 Kishkindhakanda - Ekadasha Sargah

ॐ

4.11 கிஷ்கிந்தாகாண்ட - ஏகாதஶ ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே கிஷ்கிந்தாகாண்டம் ।

அத ஏகாதஶஸ்ஸர்கஃ ।

ராமஸ்ய வசநம் ஶ்ருத்வா ஹர்ஷபௌருஷவர்தநம் ।

ஸுக்ரீவஃ பூஜயாஞ்சக்ரே ராகவம் ப்ரஶஶம்ஸ ச ॥ 1 ॥

அஸம்ஶயம் ப்ரஜ்வலிதைஸ்தீக்ஷ்ணைர்மர்மாதிகைஶ்ஶரைஃ ।

த்வம் தஹேஃ குபிதோ லோகாந்யுகாந்த இவ பாஸ்கரஃ ॥ 2 ॥

வாலிநஃ பௌருஷம் யத்தத்யச்ச வீர்யம் த்ரு'திஶ்ச யா ।

தந்மமைகமநாஶ்ஶ்ருத்வா விதத்ஸ்வ யதநந்தரம் ॥ 3 ॥

ஸமுத்ராத்பஶ்சிமாத்பூர்வம் தக்ஷிணாதபி சோத்தரம் ।

க்ராமத்யநுதிதே ஸூர்யே வாலீ வ்யபகதக்லமஃ ॥ 4 ॥

அக்ராண்யாருஹ்ய ஶைலாநாம் ஶிகராணி மஹாந்த்யபி ।

ஊர்த்வமுத்க்ஷிப்ய தரஸா ப்ரதிக்ரு'ஹ்ணாதி வீர்யவாந் ॥ 5 ॥

பஹவஸ்ஸாரவந்தஶ்ச வநேஷு விவிதா த்ருமாஃ ।

வாலிநா தரஸா பக்நா பலம் ப்ரதயதாऽத்மநஃ ॥ 6 ॥

மஹிஷோ துந்துபிர்நாம கைலாஸஶிகரப்ரபஃ ।

பலம் நாகஸஹஸ்ரஸ்ய தாரயாமாஸ வீர்யவாந் ॥ 7 ॥

வீர்யோத்ஸேகேந துஷ்டாத்மா வரதாநாச்ச மோஹிதஃ ।

ஜகாம ஸுமஹாகாய ஸ்ஸமுத்ரம் ஸரிதாம் பதிம் ॥ 8 ॥

ஊர்மிமந்தமபிக்ரம்ய ஸாகரம் ரத்நஸஞ்சயம் ।

மஹ்யம் யுத்தம் ப்ரயச்சேதி தமுவாச மஹார்ணவம் ॥ 9 ॥

ததஸ்ஸமுத்ரோ தர்மாத்மா ஸமுத்தாய மஹாபலஃ ।

அப்ரவீத்வசநம் ராஜந்நஸுரம் காலசோதிதம் ॥ 10 ॥

ஸமர்தோ நாஸ்மி தே தாதும் யுத்தம் யுத்தவிஶாரத ।

ஶ்ரூயதாம் சாபிதாஸ்யாமி யஸ்தே யுத்தம் ப்ரதாஸ்யதி ॥ 11 ॥

ஶைலராஜோ மஹாரண்யே தபஸ்விஶரணம் பரம் ।

ஶங்கரஶ்வஶுரோ நாம்நா ஹிமவாநிதி விஶ்ருதஃ ॥ 12 ॥

குஹாப்ரஸ்ரவணோபேதோ பஹுகந்தரநிர்தரஃ ।

ஸ ஸமர்தஸ்தவ ப்ரீதிமதுலாம் கர்துமாஹவே ॥ 13 ॥

தம் பீத இதி விஜ்ஞாய ஸமுத்ரமஸுரோத்தமஃ ।

ஹிமவத்வநமாகச்சச்சரஶ்சாபாதிவ ச்யுதஃ ॥ 14 ॥

ததஸ்தஸ்ய கிரேஶ்ஶ்வேதா கஜேந்த்ரவிப்ரலாஶ்ஶிலாஃ ।

சிக்ஷேப பஹுதா பூமௌ துந்துபிர்விநநாத ச ॥ 15 ॥

ததஶ்ஶ்வேதாம்புதாகாரஃ ஸௌம்யஃ ப்ரீதிகராக்ரு'திஃ ।

ஹிமவாநப்ரவீத்வாக்யம் ஸ்வே ஏவ ஶிகரே ஸ்திதஃ ॥ 16 ॥

க்லேஷ்டுமர்ஹஸி மாம் ந த்வம் துந்துபே தர்மவத்ஸல ।

ரணகர்மஸ்வகுஶலஸ்தபஸ்விஶரணம் ஹ்யஹம் ॥ 17 ॥

தஸ்ய தத்வசநம் ஶ்ருத்வா கிரிராஜஸ்ய தீமதஃ ।

உவாச துந்துபிர்வாக்யம் க்ரோதாத்ஸம்ரக்தலோசநஃ ॥ 18 ॥

யதி யுத்தேऽஸமர்தஸ்த்வம் மத்பயாத்வா நிருத்யமஃ ।

ஸமாசக்ஷ்வ ப்ரதத்யாந்மே யோऽத்ய யுத்தம் யுயுத்ஸதஃ ॥ 19 ॥

ஹிமவாநப்ரவீத்வாக்யம் ஶ்ருத்வா வாக்யவிஶாரதஃ ।

அநுக்தபூர்வம் தர்மாத்மா க்ரோதாத்தமஸுரோத்தமம் ॥ 20 ॥

வாலீ நாம மஹாப்ராஜ்ஞஶ்ஶக்ரதுல்ய பராக்ரமஃ ।

அத்யாஸ்தே வாநரஶ்ஶ்ரீமாந் கிஷ்கிந்தாமதுலப்ரபாம் ॥ 21 ॥

ஸ ஸமர்தோ மஹாப்ராஜ்ஞஸ்தவ யுத்தவிஶாரதஃ ।

த்வந்த்வயுத்தம் மஹத்தாதும் நமுசேரிவ வாஸவஃ ॥ 22 ॥

தம் ஶீக்ரமபிகச்ச த்வம் யதி யுத்தமிஹேச்சஸி ।

ஸ ஹி துர்தர்ஷணோ நித்யம் ஶூரஸ்ஸமரகர்மணி ॥ 23 ॥

ஶ்ருத்வா ஹிமவதோ வாக்யம் கோதாவிஷ்டஸ்ஸ துந்துபிஃ ।

ஜகாம தாம் புரீம் தஸ்ய கிஷ்கிந்தாம் வாலிநஸ்ததா ॥ 24 ॥

தாரயந்மாஹிஷம் ரூபம் தீக்ஷ்ணஶ்ரு'ங்கோ பயாவஹஃ ।

ப்ராவ்ரு'ஷீவ மஹாமேகஸ்தோயபூர்ணோ நபஸ்ஸ்தலே ॥ 25 ॥

ததஸ்து த்வாரமாகம்ய கிஷ்கிந்தாயா மஹாபலஃ ।

நநர்த கம்பயந்பூமிம் துந்துபிர்துந்துபிர்யதா ॥ 26 ॥

ஸமீபஸ்தாந்த்ருமாந்பஞ்ஜந்வஸுதாம் தாரயந்குரைஃ ।

விஷாணேநோல்லிகந் தர்பாத்தத்த்வாரம் த்விரதோ யதா ॥ 27 ॥

அந்தஃபுரகதோ வாலீ ஶ்ருத்வா ஶப்தமமர்ஷணஃ ।

நிஷ்பபாத ஸஹ ஸ்த்ரீபிஸ்தாராபிரிவ சந்த்ரமாஃ ॥ 28 ॥

மிதம் வ்யக்தாக்ஷரபதம் தமுவாசாத துந்துபிம் ।

ஹரீணாமீஶ்வரோ வாலீ ஸர்வேஷாம் வநசாரிணாம் ॥ 29 ॥

கிமர்தம் நகரத்வாரமிதம் ருத்த்வா விநர்தஸி ।

துந்துபே விதிதோ மேऽஸி ரக்ஷப்ராணாந்மஹாபல ॥ 30 ॥

தஸ்ய தத்வசநம் ஶ்ருத்வா வாநரேந்த்ரஸ்ய தீமதஃ ।

உவாச துந்துபிர்வாக்யம் ரோஷாத்ஸம்ரக்தலோசநஃ ॥ 31 ॥

ந த்வம் ஸ்த்ரீஸந்நிதௌ வீர வசநம் வக்துமர்ஹஸி ।

மம யுத்தம் ப்ரயச்சாத்ய ததோ ஜ்ஞாஸ்யாமி தே பலம் ॥ 32 ॥

அதவா தாரயிஷ்யாமி க்ரோதமத்ய நிஶாமிமாம் ।

க்ரு'ஹ்யதாமுதயஸ்ஸ்வைரம் காமபோகேஷு வாநர ॥ 33 ॥

தீயதாம் ஸம்ப்ரதாநம் ச பரிஷ்வஜ்ய ச வாநராந் ।

ஸர்வஶாகாம்ரு'கேந்த்ர ஸ்த்வம் ஸம்ஸாதய ஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநாந் ॥ 34 ॥

ஸுத்ரு'ஷ்டாம் குரு கிஷ்கிந்தாம் குருஷ்வாத்மஸமம் புரே ।

க்ரீடஸ்வ ச ஸஹ ஸ்த்ரீபிரஹம் தே தர்பநாஶநஃ ॥ 35 ॥

யோ ஹி மத்தம் ப்ரமத்தம் வா ஸுப்தம் வா ரஹிதம் ப்ரு'ஶம் ।

ஹந்யாத்ஸ ப்ரூணஹா லோகே த்வத்விதம் மதமோஹிதம் ॥ 36 ॥

ஸ ப்ரஹஸ்யாப்ரவீந்மந்தம் க்ரோதாத்தமஸுரோத்தமம் ।

விஸ்ரு'ஜ்ய தாஃ ஸ்த்ரியஸ்ஸர்வாஸ்தாராப்ரப்ரு'திகாஸ்ததா ॥ 37 ॥

மத்தோऽயமிதி மா மம்ஸ்தா யத்யபீதோऽஸி ஸம்யுகே ।

மதோऽயம் ஸம்ப்ரஹாரேऽஸ்மிந்வீரபாநம் ஸமர்த்யதாம் ॥ 38 ॥

தமேவமுக்த்வா ஸங்க்ரு'த்தோ மாலாமுத்க்ஷிப்ய காஞ்சநீம் ।

பித்ரா தத்தாம் மஹேந்த்ரேண யுத்தாய வ்யவதிஷ்டத ॥ 39 ॥

விஷாணயோர்க்ரு'ஹீத்வா தம் துந்துபிம் கிரிஸந்நிபம் ।

ஆவித்யத ததா வாலீ விநதந்கபிகுஞ்ஜரஃ ॥ 40 ॥

வாலீ வ்யாபாதயாஞ்சக்ரே நநர்த ச மஹாஸ்வநம் ।

ஶ்ரோத்ராப்யாமத ரக்தம் து தஸ்ய ஸுஸ்ராவ பாத்யதஃ ॥ 41 ॥

தயோஸ்து க்ரோதஸம்ரம்பாத்பரஸ்பரஜயைஷிணோஃ ।

யுத்தம் ஸமபவத்கோரம் துந்துபேர்வாநரஸ்யச ॥ 42 ॥

அயுத்த்யத ததா வாலீ ஶக்ரதுல்யபராக்ரமஃ ।

முஷ்டிபிர்ஜாநுபிஶ்சைவ ஶிலாபிஃ பாதபைஸ்ததா ॥ 43 ॥

பரஸ்பரம் க்நதோ ஸ்தத்ர வாநராஸுரயோஸ்ததா ।

ஆஸீதஸுரோ யுத்தே ஶக்ரஸூநுர்வ்யவர்தத ॥ 44 ॥

வ்யாபாரவீர்யதைர்யைஶ்ச பரிக்ஷீணம் பராக்ரமைஃ ।

தம் து துந்துபிமுத்யம்ய தரண்யாமப்யபாதயத் ॥ 45 ॥

யுத்தே ப்ராணஹரே தஸ்மிந்நிஷ்பிஷ்டோ துந்துபிஸ்ததா ।

பபாத ச மஹாகாயஃ க்ஷிதௌ பஞ்சத்வமாகதஃ ॥ 46 ॥

தம் தோலயித்வா பாஹுப்யாம் கதஸத்த்வமசேதநம் ।

சிக்ஷேப பலவாந்வாலீ வேகேநைகேந யோஜநம் ॥ 47 ॥

தஸ்ய வேகப்ரவித்தஸ்ய வக்த்ராத்க்ஷதஜபிந்தவஃ ।

ப்ரபேதுர்மாருதோத்க்ஷிப்தா மதங்கப்யாஶ்ரமம் ப்ரதி ॥ 48 ॥

தாந்த்ரு'ஷ்ட்வா பதிதாம்ஸ்தஸ்ய முநிஶ்ஶோணிதவிப்ருஷஃ ।

க்ருத்தஸ்தத்ர மஹாபாகஶ்சிந்தயாமாஸ கோந்வயம் ॥ 49 ॥

யேந அஹம் ஸஹஸா ஸ்ப்ரு'ஷ்டஃ ஶோணிதேந துராத்மநா ।

கோऽயம் துராத்மா துர் புத்திஃ அக்ரு'தாத்மா ச பாலிஶஃ ॥ 50 ॥

இத்யுக்த்வாऽத விநிஷ்க்ரம்ய ததர்ஶ முநிஸத்தமஃ ।

மஹிஷம் பர்வதாகாரம் கதாஸும் பதிதம் புவி ॥ 51 ॥

ஸ து விஜ்ஞாய தபஸா வாநரேண க்ரு'தம் ஹி தத் ।

உத்ஸஸர்ஜ மஹாஶாபம் க்ஷேப்தாரம் வாலிநம் ப்ரதி ॥ 52 ॥

இஹ தேநாப்ரவேஷ்டவ்யம் ப்ரவிஷ்டஸ்ய வதோ பவேத் ।

வநம் மத்ஸம்ஶ்ரயம் யேந தூஷிதம் ருதிரஸ்ரவைஃ ॥ 53 ॥

ஸம்பக்நாஃ பாதபாஶ்சைமேக்ஷிபதேஹாஸுரீம் தநும் ।

ஸமந்தாதாத்யோஜநம் பூர்ணமாஶ்ரமம் மாமகம் யதி ॥ 54 ॥

ஆகமிஷ்யதி துர்புத்திர்வ்யக்தம் ஸ ந பவிஷ்யதி ।

யே சாபி ஸசிவாஃ ஸ்தஸ்ய ஸம்ஶ்ரிதா மாமகம் வநம் ॥ 55 ॥

ந ச தைரிஹ வஸ்தவ்யம் ஶ்ருத்வா யாந்து யதாஸுகம் ।

யதி தேऽபீ ஹ திஷ்டந்தி ஶபிஷ்யே தாநபி த்ருவம் ॥ 56 ॥

வநேऽஸ்மிந்மாமகே நித்யம் புத்ரவத்பரிரக்ஷிதே ।

பத்ராங்குரவிநாஶாய பலமூலாபவாய ச ॥ 57 ॥

திவஸஶ்சாஸ்ய மர்யாதா யம் த்ரஷ்டா ஶ்வோऽஸ்மி வாநரம் ।

பஹுவர்ஷஸஹஸ்ராணி ஸ வை ஶைலோ பவிஷ்யதி ॥ 58 ॥

ததஸ்தே வாநராஶ்ஶ்ருத்வா கிரம் முநிஸமீரிதாம் ।

நிஶ்சக்ரமுர்வநாத்தஸ்மாத்தாந்த்ரு'ஷ்ட்வா வாலிரப்ரவீத் ॥ 59 ॥

கிம் பவந்தஸ்ஸமஸ்தாஶ்ச மதங்கவநவாஸிநஃ ।

மத்ஸமீபமநுப்ராப்தா அபி ஸ்வஸ்தி வநௌகஸாம் ॥ 60 ॥

ததஸ்தே காரணம் ஸர்வம் ததா ஶாபம் ச வாலிநஃ ।

ஶஶம்ஸுர்வாநராஸ்ஸர்வே வாலிநே ஹேமமாலிநே ॥ 61 ॥

ஏதச்ச்ருத்வா ததா வாலீ வசநம் வாநரேரிதம் ।

ஸ மஹர்ஷிந்ததாऽஸாத்ய யாசதே ஸ்ம க்ரு'தாஞ்ஜலிஃ ॥ 62 ॥

மஹர்ஷிஸ்தமநாத்ரு'த்ய ப்ரவிவேஶாஶ்ரமம் ததா ।

ஶாபதாரணபீதஸ்து வாலீ விஹ்வலதாம் கதஃ ॥ 63 ॥

ததஶ்ஶாபபயாத்பீத ரு'ஶ்யமூகம் மஹாகிரிம் ।

ப்ரவேஷ்டும் நேச்சதி ஹரிர்த்ரஷ்டும் வாபி நரேஶ்வர ॥ 64 ॥

தஸ்யாப்ரவேஶம் ஜ்ஞாத்வாऽஹமிதம் ராம மஹாவநம் ।

விசராமி ஸஹாமாத்யோ விஷாதேந விவர்ஜிதஃ ॥ 65 ॥

ஏஷோऽஸ்திநிசயஸ்தஸ்ய துந்துபேஸ்ஸம்ப்ரகாஶதே ।

வீர்யோத்ஸேகாந்நிரஸ்தஸ்ய கிரிகூடோபமோ மஹாந் ॥ 66 ॥

இமே ச விபுலாஸ்ஸாலாஸ்ஸப்த ஶாகாவலம்பிநஃ ।

யத்ரைகம் கடதே வாலீ நிஷ்பத்ரயிதுமோஜஸா ॥ 67 ॥

ஏததஸ்யாஸமம் வீர்யம் மயா ராம ப்ரகீர்திதம் ।

கதம் தம் வாலிநம் ஹந்தும் ஸமரே ஶக்ஷ்யஸே ந்ரு'ப ॥ 68 ॥

ததா ப்ருவாணம் ஸுக்ரீவம் ப்ரஹஸந் லக்ஷ்மணோऽப்ரவீத் ।

கஸ்மிந்கர்மணி நிர்வ்ரு'த்தே ஶ்ரத்தத்யா வாலிநோ வதம் ॥ 69 ॥

தமுவாசாத ஸுக்ரீவஸ்ஸப்த ஸாலாநிமாந்புரா ।

ஏவமேகைகஶோ வாலீ விவ்யாதாத ஸ சாஸக்ரு'த் ॥ 70 ॥

ராமோऽபிதாரயேதேஷாம் பாணேநைகேந ச த்ருமம் ।

வாலிநம் நிஹதம் மந்யே த்ரு'ஷ்ட்வா ராமஸ்ய விக்ரமம் ॥ 71 ॥

ஹதஸ்ய மஹிஷஸ்யாஸ்தி பாதேநைகேந லக்ஷ்மண ।

உத்யம்யாத ப்ரக்ஷிபேச்சேத்தரஸா த்வே தநுஶ்ஶதே ॥ 72 ॥

ஏவமுக்த்வா து ஸுக்ரீவோ ராமம் ரக்தாந்தலோசநம் ।

த்யாத்வா முஹூர்தம் காகுத்ஸ்தம் புநரேவ வசோऽப்ரவீத் ॥ 73 ॥

ஶூரஶ்ச ஶூரகாதீ ச ப்ரக்யாதபலபௌருஷஃ ।

பலவாந்வாநரோ வாலீ ஸம்யுகேஷ்வபராஜிதஃ ॥ 74 ॥

த்ரு'ஶ்யந்தே சாஸ்ய கர்மாணி துஷ்கராணி ஸுரைரபி ।

யாநி ஸஞ்சிந்த்ய பீதோऽஹம்ரு'ஶ்யமூகம் ஸமாஶ்ரிதஃ ॥ 75 ॥

தமஜய்யமத்ரு'ஷ்யம் ச வாநரேந்த்ரமமர்ஷணம் ।

விசிந்தயந்ந முஞ்சாமி ரு'ஶ்யமூகமஹந்விமம் ॥ 76 ॥

உத்விக்நஶ்ஶங்கிதஶ்சாபி விசராமி மஹாவநே ।

அநுரக்தைஃ ஸஹாமாத்யைர்ஹநுமத்ப்ரமுகைர்வரைஃ ॥ 77 ॥

உபலப்தம் ச மே ஶ்லாக்யம் ஸந்மித்ரம் மித்ரவத்ஸல ।

த்வாமஹம் புருஷவ்யாக்ர ஹிமவந்தமிவாஶ்ரிதஃ ॥ 78 ॥

கிம் து தஸ்ய பலஜ்ஞோऽஹம் துர்ப்ராதுர்பலஶாலிநஃ ।

அப்ரத்யக்ஷம் து மே வீர்யம் ஸமரே தவ ராகவ ॥ 79 ॥

ந கல்வஹம் த்வாம் துலயே நாவமந்யே ந பீஷயே ।

கர்மபிஸ்தஸ்ய பீமைஸ்து காதர்யம் ஜநிதம் மம ॥ 80 ॥

காமம் ராகவ தே வாணீ ப்ரமாணம் தைர்யமாக்ரு'திஃ ।

ஸூசயந்தி பரம் தேஜோ பஸ்மச்சந்நமிவாநலம் ॥ 81 ॥

தஸ்ய தத்வசநம் ஶ்ருத்வா ஸுக்ரீவஸ்ய மஹாத்மநஃ ।

ஸ்மிதபூர்வமதோ ராமஃ ப்ரத்யுவாச ஹரிம் ப்ரபுஃ ॥ 82 ॥

யதி ந ப்ரத்யயோऽஸ்மாஸு விக்ரமே தவ வாநர ।

ப்ரத்யயம் ஸமரே ஶ்லாக்யமஹமுத்பாதயாமி தே ॥ 83 ॥

ஏவமுக்த்வா து ஸுக்ரீவம் ஸாந்த்வம் லக்ஷ்மணபூர்வஜஃ ।

ராகவோ துந்துபேஃ காயம் பாதாங்குஷ்டேந லீலயா ॥ 84 ॥

தோலயித்வா மஹாபாஹுஶ்சிக்ஷேப தஶயோஜநம் ।

அஸுரஸ்ய தநும் ஶுஷ்கம் பாதாங்குஷ்டேந வீர்யவாந் ॥ 85 ॥

க்ஷிப்தம் த்ரு'ஷ்ட்வா ததஃ காயம் ஸுக்ரீவஃ புநரப்ரவீத் ।

லக்ஷ்மணஸ்யாக்ரதோ ராமமிதம் வசநமர்தவத் ॥ 86 ॥

ஆர்த்ரஸ்ஸமாம்ஸஃ ப்ரத்யக்ரஃ க்ஷிப்தஃ காயஃ புரா ஸகே ॥ 87 ॥

லகுஸ்ஸம்ப்ரதி நிர்மாம்ஸ ஸ்த்ரு'ணபூதஶ்ச ராகவ ।

பரிஶ்ராந்தேந மத்தேந ப்ராத்ரா மே வாலிநா ததா ॥ 88 ॥

க்ஷிப்தமேவம் ப்ரஹர்ஷேண பவதா ரகுநந்தந ।

நாத்ர ஶக்யம் பலம் ஜ்ஞாதும் தவ வா தஸ்ய வாऽதிகம் ।

ஆர்த்ரம் ஶுஷ்கமிதி ஹ்யேதத்ஸுமஹத்ராகவாந்தரம் ॥ 89 ॥

ஸ ஏவ ஸம்ஶயஸ்தாத தவ தஸ்ய ச யத்பலே ॥ 90 ॥

ஸாலமேகம் து நிர்பித்யா பவேத்வ்யக்திர்பலாபலே ।

க்ரு'த்வேதம் கார்முகம் ஸஜ்யம் ஹஸ்திஹஸ்த மிவாததம் ॥ 91 ॥

ஆகர்ணபூர்ணமாயம்ய விஸ்ரு'ஜஸ்வ மஹாஶரம் ।

இமம் ஹி ஸாலம் ஸஹித ஸ்த்வயா ஶரோ ந ஸம்ஶயோऽத்ராஸ்தி விதாரயிஷ்யதி ।

அலம் விமர்ஶேந மம ப்ரியம் த்ருவம் குருஷ்வ ராஜாத்மஜ ஶாபிதோ மயா ॥ 92 ॥

யதா ஹி தேஜஸ்ஸு வரஸ்ஸதா ரவி ர்யதா ஹி ஶைலோ ஹிமவாந்மஹாத்ரிஷு ।

யதா சதுஷ்பாத்ஸு ச கேஸரீ வர ஸ்ததா நரணாமஸி விக்ரமே வரஃ ॥ 93 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே கிஷ்கிந்தாகாண்டே ஏகாதஶஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ekādaśassargaḥ |

rāmasya vacanaṃ śrutvā harṣapauruṣavardhanam |

sugrīvaḥ pūjayāñcakre rāghavaṃ praśaśaṃsa ca || 1 ||

asaṃśayaṃ prajvalitaistīkṣṇairmarmātigaiśśaraiḥ |

tvaṃ daheḥ kupito lokānyugānta iva bhāskaraḥ || 2 ||

vālinaḥ pauruṣaṃ yattadyacca vīryaṃ dhṛtiśca yā |

tanmamaikamanāśśrutvā vidhatsva yadanantaram || 3 ||

samudrātpaścimātpūrvaṃ dakṣiṇādapi cottaram |

krāmatyanudite sūrye vālī vyapagataklamaḥ || 4 ||

agrāṇyāruhya śailānāṃ śikharāṇi mahāntyapi |

ūrdhvamutkṣipya tarasā pratigṛhṇāti vīryavān || 5 ||

bahavassāravantaśca vaneṣu vividhā drumāḥ |

vālinā tarasā bhagnā balaṃ prathayatā'tmanaḥ || 6 ||

mahiṣo dundubhirnāma kailāsaśikharaprabhaḥ |

balaṃ nāgasahasrasya dhārayāmāsa vīryavān || 7 ||

vīryotsekena duṣṭātmā varadānācca mohitaḥ |

jagāma sumahākāya ssamudraṃ saritāṃ patim || 8 ||

ūrmimantamabhikramya sāgaraṃ ratnasañcayam |

mahyaṃ yuddhaṃ prayaccheti tamuvāca mahārṇavam || 9 ||

tatassamudro dharmātmā samutthāya mahābalaḥ |

abravīdvacanaṃ rājannasuraṃ kālacoditam || 10 ||

samartho nāsmi te dātuṃ yuddhaṃ yuddhaviśārada |

śrūyatāṃ cābhidhāsyāmi yaste yuddhaṃ pradāsyati || 11 ||

śailarājo mahāraṇye tapasviśaraṇaṃ param |

śaṅkaraśvaśuro nāmnā himavāniti viśrutaḥ || 12 ||

guhāprasravaṇopeto bahukandaranirdaraḥ |

sa samarthastava prītimatulāṃ kartumāhave || 13 ||

taṃ bhīta iti vijñāya samudramasurottamaḥ |

himavadvanamāgacchaccharaścāpādiva cyutaḥ || 14 ||

tatastasya gireśśvetā gajendravipralāśśilāḥ |

cikṣepa bahudhā bhūmau dundubhirvinanāda ca || 15 ||

tataśśvetāmbudākāraḥ saumyaḥ prītikarākṛtiḥ |

himavānabravīdvākyaṃ sve eva śikhare sthitaḥ || 16 ||

kleṣṭumarhasi māṃ na tvaṃ dundubhe dharmavatsala |

raṇakarmasvakuśalastapasviśaraṇaṃ hyaham || 17 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā girirājasya dhīmataḥ |

uvāca dundubhirvākyaṃ krodhātsaṃraktalocanaḥ || 18 ||

yadi yuddhe'samarthastvaṃ madbhayādvā nirudyamaḥ |

samācakṣva pradadyānme yo'dya yuddhaṃ yuyutsataḥ || 19 ||

himavānabravīdvākyaṃ śrutvā vākyaviśāradaḥ |

anuktapūrvaṃ dharmātmā krodhāttamasurottamam || 20 ||

vālī nāma mahāprājñaśśakratulya parākramaḥ |

adhyāste vānaraśśrīmān kiṣkindhāmatulaprabhām || 21 ||

sa samartho mahāprājñastava yuddhaviśāradaḥ |

dvandvayuddhaṃ mahaddātuṃ namuceriva vāsavaḥ || 22 ||

taṃ śīghramabhigaccha tvaṃ yadi yuddhamihecchasi |

sa hi durdharṣaṇo nityaṃ śūrassamarakarmaṇi || 23 ||

śrutvā himavato vākyaṃ kodhāviṣṭassa dundubhiḥ |

jagāma tāṃ purīṃ tasya kiṣkindhāṃ vālinastadā || 24 ||

dhārayanmāhiṣaṃ rūpaṃ tīkṣṇaśṛṅgo bhayāvahaḥ |

prāvṛṣīva mahāmeghastoyapūrṇo nabhassthale || 25 ||

tatastu dvāramāgamya kiṣkindhāyā mahābalaḥ |

nanarda kampayanbhūmiṃ dundubhirdundubhiryathā || 26 ||

samīpasthāndrumānbhañjanvasudhāṃ dārayankhuraiḥ |

viṣāṇenollikhan darpāttaddvāraṃ dvirado yathā || 27 ||

antaḥpuragato vālī śrutvā śabdamamarṣaṇaḥ |

niṣpapāta saha strībhistārābhiriva candramāḥ || 28 ||

mitaṃ vyaktākṣarapadaṃ tamuvācātha dundubhim |

harīṇāmīśvaro vālī sarveṣāṃ vanacāriṇām || 29 ||

kimarthaṃ nagaradvāramidaṃ rudhdvā vinardasi |

dundubhe vidito me'si rakṣaprāṇānmahābala || 30 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā vānarendrasya dhīmataḥ |

uvāca dundubhirvākyaṃ roṣātsaṃraktalocanaḥ || 31 ||

na tvaṃ strīsannidhau vīra vacanaṃ vaktumarhasi |

mama yuddhaṃ prayacchādya tato jñāsyāmi te balam || 32 ||

athavā dhārayiṣyāmi krodhamadya niśāmimām |

gṛhyatāmudayassvairaṃ kāmabhogeṣu vānara || 33 ||

dīyatāṃ sampradānaṃ ca pariṣvajya ca vānarān |

sarvaśākhāmṛgendra stvaṃ saṃsādaya suhṛjjanān || 34 ||

sudṛṣṭāṃ kuru kiṣkindhāṃ kuruṣvātmasamaṃ pure |

krīḍasva ca saha strībhirahaṃ te darpanāśanaḥ || 35 ||

yo hi mattaṃ pramattaṃ vā suptaṃ vā rahitaṃ bhṛśam |

hanyātsa bhrūṇahā loke tvadvidhaṃ madamohitam || 36 ||

sa prahasyābravīnmandaṃ krodhāttamasurottamam |

visṛjya tāḥ striyassarvāstārāprabhṛtikāstadā || 37 ||

matto'yamiti mā maṃsthā yadyabhīto'si saṃyuge |

mado'yaṃ samprahāre'sminvīrapānaṃ samarthyatām || 38 ||

tamevamuktvā saṅkṛddho mālāmutkṣipya kāñcanīm |

pitrā dattāṃ mahendreṇa yuddhāya vyavatiṣṭhata || 39 ||

viṣāṇayorgṛhītvā taṃ dundubhiṃ girisannibham |

āvidhyata tadā vālī vinadankapikuñjaraḥ || 40 ||

vālī vyāpātayāñcakre nanarda ca mahāsvanam |

śrotrābhyāmatha raktaṃ tu tasya susrāva pātyataḥ || 41 ||

tayostu krodhasaṃrambhātparasparajayaiṣiṇoḥ |

yuddhaṃ samabhavadghoraṃ dundubhervānarasyaca || 42 ||

ayuddhyata tadā vālī śakratulyaparākramaḥ |

muṣṭibhirjānubhiścaiva śilābhiḥ pādapaistathā || 43 ||

parasparaṃ ghnato statra vānarāsurayostadā |

āsīdasuro yuddhe śakrasūnurvyavardhata || 44 ||

vyāpāravīryadhairyaiśca parikṣīṇaṃ parākramaiḥ |

taṃ tu dundubhimudyamya dharaṇyāmabhyapātayat || 45 ||

yuddhe prāṇahare tasminniṣpiṣṭo dundubhistadā |

papāta ca mahākāyaḥ kṣitau pañcatvamāgataḥ || 46 ||

taṃ tolayitvā bāhubhyāṃ gatasattvamacetanam |

cikṣepa balavānvālī vegenaikena yojanam || 47 ||

tasya vegapraviddhasya vaktrātkṣatajabindavaḥ |

prapeturmārutotkṣiptā mataṅgapyāśramaṃ prati || 48 ||

tāndṛṣṭvā patitāṃstasya muniśśoṇitavipruṣaḥ |

kruddhastatra mahābhāgaścintayāmāsa konvayam || 49 ||

yena ahaṃ sahasā spṛṣṭaḥ śoṇitena durātmanā |

ko'yaṃ durātmā dur buddhiḥ akṛtātmā ca bāliśaḥ || 50 ||

ityuktvā'tha viniṣkramya dadarśa munisattamaḥ |

mahiṣaṃ parvatākāraṃ gatāsuṃ patitaṃ bhuvi || 51 ||

sa tu vijñāya tapasā vānareṇa kṛtaṃ hi tat |

utsasarja mahāśāpaṃ kṣeptāraṃ vālinaṃ prati || 52 ||

iha tenāpraveṣṭavyaṃ praviṣṭasya vadho bhavet |

vanaṃ matsaṃśrayaṃ yena dūṣitaṃ rudhirasravaiḥ || 53 ||

sambhagnāḥ pādapāścaimekṣipatehāsurīṃ tanum |

samantādādyojanaṃ pūrṇamāśramaṃ māmakaṃ yadi || 54 ||

āgamiṣyati durbuddhirvyaktaṃ sa na bhaviṣyati |

ye cāpi sacivāḥ stasya saṃśritā māmakaṃ vanam || 55 ||

na ca tairiha vastavyaṃ śrutvā yāntu yathāsukham |

yadi te'pī ha tiṣṭhanti śapiṣye tānapi dhruvam || 56 ||

vane'sminmāmake nityaṃ putravatparirakṣite |

patrāṅkuravināśāya phalamūlābhavāya ca || 57 ||

divasaścāsya maryādā yaṃ draṣṭā śvo'smi vānaram |

bahuvarṣasahasrāṇi sa vai śailo bhaviṣyati || 58 ||

tataste vānarāśśrutvā giraṃ munisamīritām |

niścakramurvanāttasmāttāndṛṣṭvā vālirabravīt || 59 ||

kiṃ bhavantassamastāśca mataṅgavanavāsinaḥ |

matsamīpamanuprāptā api svasti vanaukasām || 60 ||

tataste kāraṇaṃ sarvaṃ tadā śāpaṃ ca vālinaḥ |

śaśaṃsurvānarāssarve vāline hemamāline || 61 ||

etacchrutvā tadā vālī vacanaṃ vānareritam |

sa maharṣintadā'sādya yācate sma kṛtāñjaliḥ || 62 ||

maharṣistamanādṛtya praviveśāśramaṃ tadā |

śāpadhāraṇabhītastu vālī vihvalatāṃ gataḥ || 63 ||

tataśśāpabhayādbhīta ṛśyamūkaṃ mahāgirim |

praveṣṭuṃ necchati harirdraṣṭuṃ vāpi nareśvara || 64 ||

tasyāpraveśaṃ jñātvā'hamidaṃ rāma mahāvanam |

vicarāmi sahāmātyo viṣādena vivarjitaḥ || 65 ||

eṣo'sthinicayastasya dundubhessamprakāśate |

vīryotsekānnirastasya girikūṭopamo mahān || 66 ||

ime ca vipulāssālāssapta śākhāvalambinaḥ |

yatraikaṃ ghaṭate vālī niṣpatrayitumojasā || 67 ||

etadasyāsamaṃ vīryaṃ mayā rāma prakīrtitam |

kathaṃ taṃ vālinaṃ hantuṃ samare śakṣyase nṛpa || 68 ||

tathā bruvāṇaṃ sugrīvaṃ prahasan lakṣmaṇo'bravīt |

kasminkarmaṇi nirvṛtte śraddadhyā vālino vadham || 69 ||

tamuvācātha sugrīvassapta sālānimānpurā |

evamekaikaśo vālī vivyāthātha sa cāsakṛt || 70 ||

rāmo'pidārayedeṣāṃ bāṇenaikena ca drumam |

vālinaṃ nihataṃ manye dṛṣṭvā rāmasya vikramam || 71 ||

hatasya mahiṣasyāsthi pādenaikena lakṣmaṇa |

udyamyātha prakṣipeccettarasā dve dhanuśśate || 72 ||

evamuktvā tu sugrīvo rāmaṃ raktāntalocanam |

dhyātvā muhūrtaṃ kākutsthaṃ punareva vaco'bravīt || 73 ||

śūraśca śūraghātī ca prakhyātabalapauruṣaḥ |

balavānvānaro vālī saṃyugeṣvaparājitaḥ || 74 ||

dṛśyante cāsya karmāṇi duṣkarāṇi surairapi |

yāni sañcintya bhīto'hamṛśyamūkaṃ samāśritaḥ || 75 ||

tamajayyamadhṛṣyaṃ ca vānarendramamarṣaṇam |

vicintayanna muñcāmi ṛśyamūkamahanvimam || 76 ||

udvignaśśaṅkitaścāpi vicarāmi mahāvane |

anuraktaiḥ sahāmātyairhanumatpramukhairvaraiḥ || 77 ||

upalabdhaṃ ca me ślāghyaṃ sanmitraṃ mitravatsala |

tvāmahaṃ puruṣavyāghra himavantamivāśritaḥ || 78 ||

kiṃ tu tasya balajño'haṃ durbhrāturbalaśālinaḥ |

apratyakṣaṃ tu me vīryaṃ samare tava rāghava || 79 ||

na khalvahaṃ tvāṃ tulaye nāvamanye na bhīṣaye |

karmabhistasya bhīmaistu kātaryaṃ janitaṃ mama || 80 ||

kāmaṃ rāghava te vāṇī pramāṇaṃ dhairyamākṛtiḥ |

sūcayanti paraṃ tejo bhasmacchannamivānalam || 81 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā sugrīvasya mahātmanaḥ |

smitapūrvamatho rāmaḥ pratyuvāca hariṃ prabhuḥ || 82 ||

yadi na pratyayo'smāsu vikrame tava vānara |

pratyayaṃ samare ślāghyamahamutpādayāmi te || 83 ||

evamuktvā tu sugrīvaṃ sāntvaṃ lakṣmaṇapūrvajaḥ |

rāghavo dundubheḥ kāyaṃ pādāṅguṣṭhena līlayā || 84 ||

tolayitvā mahābāhuścikṣepa daśayojanam |

asurasya tanuṃ śuṣkaṃ pādāṅguṣṭhena vīryavān || 85 ||

kṣiptaṃ dṛṣṭvā tataḥ kāyaṃ sugrīvaḥ punarabravīt |

lakṣmaṇasyāgrato rāmamidaṃ vacanamarthavat || 86 ||

ārdrassamāṃsaḥ pratyagraḥ kṣiptaḥ kāyaḥ purā sakhe || 87 ||

laghussamprati nirmāṃsa stṛṇabhūtaśca rāghava |

pariśrāntena mattena bhrātrā me vālinā tadā || 88 ||

kṣiptamevaṃ praharṣeṇa bhavatā raghunandana |

nātra śakyaṃ balaṃ jñātuṃ tava vā tasya vā'dhikam |

ārdraṃ śuṣkamiti hyetatsumahadrāghavāntaram || 89 ||

sa eva saṃśayastāta tava tasya ca yadbale || 90 ||

sālamekaṃ tu nirbhidyā bhavedvyaktirbalābale |

kṛtvedaṃ kārmukaṃ sajyaṃ hastihasta mivātatam || 91 ||

ākarṇapūrṇamāyamya visṛjasva mahāśaram |

imaṃ hi sālaṃ sahita stvayā śaro na saṃśayo'trāsti vidārayiṣyati |

alaṃ vimarśena mama priyaṃ dhruvaṃ kuruṣva rājātmaja śāpito mayā || 92 ||

yathā hi tejassu varassadā ravi ryathā hi śailo himavānmahādriṣu |

yathā catuṣpātsu ca kesarī vara stathā naraṇāmasi vikrame varaḥ || 93 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekādaśassargaḥ ||