3.63 Aranyakanda - Trishashtitama Sargah

ॐ

3.63 அரண்யகாண்ட - த்ரிஷஷ்டிதம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அரண்யகாண்டம் ।

அத த்ரிஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ।

ஸ ராஜபுத்ரஃ ப்ரியயா விஹீநஃ ஶோகேந மோஹேந ச பீட்யமாநஃ ।

விஷாதயந்ப்ராதரமார்தரூபோ பூயோ விஷாதம் ப்ரவிவேஶ தீவ்ரம் ॥ 1 ॥

ஸ லக்ஷ்மணம் ஶோகவஶாபிபந்நம் ஶோகே நிமக்நோ விபுலே து ராமஃ ।

உவாச வாக்யம் வ்யஸநாநுரூபமுஷ்ணம் விநிஶ்ஶ்வஸ்ய ருதந்த்ஸஶோகம் ॥ 2 ॥

ந மத்விதோ துஷ்க்ரு'தகர்மகாரீ மந்யே த்விதீயோऽஸ்தி வஸுந்தராயாம் ।

ஶோகேந ஶோகோ ஹி பரம்பராயா மா மேதி பிந்தந்ஹ்ரு'தயம் மநஶ்ச ॥ 3 ॥

பூர்வம் மயா நூநமபீப்ஸிதாநி பாபாநி கர்மாண்யஸக்ரு'த்க்ரு'தாநி ।

தத்ராயமத்யாபதிதோ விபாகோ துஃகேந துஃகம் யதஹம் விஶாமி ॥ 4 ॥

ராஜ்யப்ரணாஶஸ்ஸ்வஜநைர்வியோகஃ பிதுர்விநாஶோ ஜநநீவியோகஃ ।

ஸர்வாணி மே லக்ஷ்மண ஶோகவேகமாபூரயந்தி ப்ரவிசிந்திதாநி ॥ 5 ॥

ஸர்வம் து துஃகம் மம லக்ஷ்மணேதம் ஶாந்தம் ஶரீரே வநமேத்ய ஶூந்யம் ।

ஸீதாவியோகாத்புநரப்யுதீர்ணம் காஷ்டைரிவாக்நிஸ்ஸஹஸா ப்ரதீப்தஃ ॥ 6 ॥

ஸா நூநமார்யா மம ராக்ஷஸேந பலாத்த்ரு'தா கம் ஸமுபேத்ய பீருஃ ।

அபஸ்வரம் ஸஸ்வரவிப்ரலாபா பயேந விக்ரந்திதவத்யபீக்ஷ்ணம் ॥ 7 ॥

தௌ லோஹிதஸ்ய ப்ரியதர்ஶநஸ்ய ஸதோசிதாவுத்தமசந்தநஸ்ய ।

வ்ரு'த்தௌ ஸ்தநௌ ஶோணிதபங்கதிக்தௌ நூநம் ப்ரியாயா மம நாபிபாதஃ ॥ 8 ॥

தச்சலக்ஷ்ணஸுவ்யக்தம்ரு'துப்ரலாபம் தஸ்யா முகம் குஞ்சிதகேஶபாரம் ।

ரக்ஷோவஶம் நூநமுபாகதாயா ந ப்ராஜதே ராஹுமுகே யதேந்துஃ ॥ 9 ॥

தாம் ஹாரபாஶஸ்ய ஸதோசிதாயா க்ரீவாம் ப்ரியாயா மம ஸுவ்ரதாயாஃ ।

ரக்ஷாம்ஸி நூநம் பரிபீதவந்தி விபித்ய ஶூந்யே ருதிராஶநாநி ॥ 10 ॥

மயா விஹீநா விஜநே வநே யா ரக்ஷோபிராஹ்ரு'த்ய விக்ரு'ஷ்யமாணா ।

நூநம் நிநாதம் குரரீவ தீநா ஸா முக்தவத்யாயதகாந்தநேத்ரா ॥ 11 ॥

அஸ்மிந்மயாஸார்தமுதாரஶீலா ஶிலாதலே பூர்வமுபோபவிஷ்டா ।

காந்தஸ்மிதா லக்ஷ்மண ஜாதஹாஸா த்வாமாஹ ஸீதா பஹுவாக்யஜாதம் ॥ 12 ॥

கோதாவரீயம் ஸரிதாம் வரிஷ்டா ப்ரியா ப்ரியாயா மம நித்யகாலம் ।

அப்யத்ர கச்சேதிதி சிந்தயாமி நைகாகிநீ யாதி ஹி ஸா கதாசித் ॥ 13 ॥

பத்மாநநா பத்மவிஶாலநேத்ரா பத்மாநி வாநேதுமபிப்ரயாதா ।

ததப்யயுக்தம் ந ஹி ஸா கதாசிந்மயா விநா கச்சதி பங்கஜாநி ॥ 14 ॥

காமம் த்விதம் புஷ்பிதவ்ரு'க்ஷஷண்டம் நாநாவிதைஃ பக்ஷிகணைருபேதம் ।

வநம் ப்ரயாதா நு ததப்யயுக்த மேகாகிநீ ஸாதிபிபேதி பீருஃ ॥ 15 ॥

ஆதித்ய போ லோகக்ரு'தாக்ரு'தஜ்ஞ லோகஸ்ய ஸத்யாந்ரு'தகர்மஸாக்ஷிந் ।

மம ப்ரியா ஸா க்வ கதா ஹ்ரு'தா வா ஶம்ஸஸ்வ மே ஶோகவஶஸ்ய நித்யம் ॥ 16 ॥

லோகேஷு ஸர்வேஷு ச நாஸ்தி கிஞ்சித்யத்தே ந நித்யம் விதிதம் பவேத்தத் ।

ஶம்ஸஸ்வ வாயோ குலஶாலிநீம் தாம் ஹ்ரு'தா ம்ரு'தா வா பதி வர்ததே வா ॥ 17 ॥

இதீவ தம் ஶோகவிதேயதேஹம் ராமம் விஸஞ்ஜ்ஞம் விலபந்தமேவம் ।

உவாச ஸௌமித்ரிரதீநஸத்த்வோ ந்யாயே ஸ்திதஃ காலயுதம் ச வாக்யம் ॥ 18 ॥

ஶோகம் விமுஞ்சார்ய த்ரு'திம் பஜஸ்வ ஸோத்ஸாஹதா சாஸ்து விமார்கணேऽஸ்யாஃ ।

உத்ஸாஹவந்தோ ஹி நரா ந லோகே ஸீதந்தி கர்மஸ்வதிதுஷ்கரேஷு ॥ 19 ॥

இதீவ ஸௌமித்ரிமுதக்ரபௌருஷம் ப்ருவந்தமார்தோ ரகுவம்ஶவர்தநஃ ।

ந சிந்தயாமாஸ த்ரு'திம் விமுக்தவாந்புநஶ்ச துஃகம் மஹதப்யுபாகமத் ॥ 20 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அரண்யகாண்டே த்ரிஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha triṣaṣṭitamassargaḥ |

sa rājaputraḥ priyayā vihīnaḥ śokena mohena ca pīḍyamānaḥ |

viṣādayanbhrātaramārtarūpo bhūyo viṣādaṃ praviveśa tīvram || 1 ||

sa lakṣmaṇaṃ śokavaśābhipannaṃ śoke nimagno vipule tu rāmaḥ |

uvāca vākyaṃ vyasanānurūpamuṣṇaṃ viniśśvasya rudantsaśokam || 2 ||

na madvidho duṣkṛtakarmakārī manye dvitīyo'sti vasundharāyām |

śokena śoko hi paramparāyā mā meti bhindanhṛdayaṃ manaśca || 3 ||

pūrvaṃ mayā nūnamabhīpsitāni pāpāni karmāṇyasakṛtkṛtāni |

tatrāyamadyāpatito vipāko duḥkhena duḥkhaṃ yadahaṃ viśāmi || 4 ||

rājyapraṇāśassvajanairviyogaḥ piturvināśo jananīviyogaḥ |

sarvāṇi me lakṣmaṇa śokavegamāpūrayanti pravicintitāni || 5 ||

sarvaṃ tu duḥkhaṃ mama lakṣmaṇedaṃ śāntaṃ śarīre vanametya śūnyam |

sītāviyogātpunarapyudīrṇaṃ kāṣṭhairivāgnissahasā pradīptaḥ || 6 ||

sā nūnamāryā mama rākṣasena balāddṛtā khaṃ samupetya bhīruḥ |

apasvaraṃ sasvaravipralāpā bhayena vikranditavatyabhīkṣṇam || 7 ||

tau lohitasya priyadarśanasya sadocitāvuttamacandanasya |

vṛttau stanau śoṇitapaṅkadigdhau nūnaṃ priyāyā mama nābhibhātaḥ || 8 ||

tacchalakṣṇasuvyaktamṛdupralāpaṃ tasyā mukhaṃ kuñcitakeśabhāram |

rakṣovaśaṃ nūnamupāgatāyā na bhrājate rāhumukhe yathenduḥ || 9 ||

tāṃ hārapāśasya sadocitāyā grīvāṃ priyāyā mama suvratāyāḥ |

rakṣāṃsi nūnaṃ paripītavanti vibhidya śūnye rudhirāśanāni || 10 ||

mayā vihīnā vijane vane yā rakṣobhirāhṛtya vikṛṣyamāṇā |

nūnaṃ ninādaṃ kurarīva dīnā sā muktavatyāyatakāntanetrā || 11 ||

asminmayāsārdhamudāraśīlā śilātale pūrvamupopaviṣṭā |

kāntasmitā lakṣmaṇa jātahāsā tvāmāha sītā bahuvākyajātam || 12 ||

godāvarīyaṃ saritāṃ variṣṭhā priyā priyāyā mama nityakālam |

apyatra gacchediti cintayāmi naikākinī yāti hi sā kadācit || 13 ||

padmānanā padmaviśālanetrā padmāni vānetumabhiprayātā |

tadapyayuktaṃ na hi sā kadācinmayā vinā gacchati paṅkajāni || 14 ||

kāmaṃ tvidaṃ puṣpitavṛkṣaṣaṇḍaṃ nānāvidhaiḥ pakṣigaṇairupetam |

vanaṃ prayātā nu tadapyayukta mekākinī sātibibheti bhīruḥ || 15 ||

āditya bho lokakṛtākṛtajña lokasya satyānṛtakarmasākṣin |

mama priyā sā kva gatā hṛtā vā śaṃsasva me śokavaśasya nityam || 16 ||

lokeṣu sarveṣu ca nāsti kiñcidyatte na nityaṃ viditaṃ bhavettat |

śaṃsasva vāyo kulaśālinīṃ tāṃ hṛtā mṛtā vā pathi vartate vā || 17 ||

itīva taṃ śokavidheyadehaṃ rāmaṃ visañjñaṃ vilapantamevam |

uvāca saumitriradīnasattvo nyāye sthitaḥ kālayutaṃ ca vākyam || 18 ||

śokaṃ vimuñcārya dhṛtiṃ bhajasva sotsāhatā cāstu vimārgaṇe'syāḥ |

utsāhavanto hi narā na loke sīdanti karmasvatiduṣkareṣu || 19 ||

itīva saumitrimudagrapauruṣaṃ bruvantamārto raghuvaṃśavardhanaḥ |

na cintayāmāsa dhṛtiṃ vimuktavānpunaśca duḥkhaṃ mahadabhyupāgamat || 20 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe triṣaṣṭitamassargaḥ ||