3.60 Aranyakanda - Shashtitama Sargah

ॐ

3.60 அரண்யகாண்ட - ஷஷ்டிதம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அரண்யகாண்டம் ।

அத ஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ।

ப்ரு'ஶமாவ்ரஜமாநஸ்ய தஸ்யாதோ வாமலோசநம் ।

ப்ராஸ்புரச்சாஸ்கலத்ராமோ வேபதுஶ்சாப்ய ஜாயத ॥ 1 ॥

உபாலக்ஷ்ய நிமித்தாநி ஸோऽஶுபாநி முஹுர்முஹுஃ ।

அபி க்ஷேமம் நு ஸீதாயா இதி வை வ்யாஜஹார ச ॥ 2 ॥

த்வரமாணோ ஜகாமாத ஸீதாதர்ஶநலாலஸஃ ।

ஶூந்யமாவஸதம் த்ரு'ஷ்ட்வா பபூவோத்விக்நமாநஸஃ ॥ 3 ॥

உத்ப்ரமந்நிவ வேகேந விக்ஷிபந்ரகுநந்தநஃ ।

தத்ர தத்ரோடஜஸ்தாநமபிவீக்ஷய ஸமந்ததஃ ॥ 4 ॥

ததர்ஶ பர்ணஶாலாம் ச ரஹிதாம் ஸீதயா ததா ।

ஶ்ரியா விரஹிதாம் த்வஸ்தாம் ஹேமந்தே பத்மிநீமிவ ॥ 5 ॥

ருதந்தமிவ வ்ரு'க்ஷைஶ்ச ம்லாநபுஷ்பம்ரு'கத்விஜம் ।

ஶ்ரியா விஹீநம் வித்வஸ்தம் ஸந்த்யக்தவநதேவதம் ॥ 6 ॥

விப்ரகீர்ணாஜிநகுஶம் விப்ரவித்தப்ருஸீகடம் ।

த்ரு'ஷ்ட்வா ஶூந்யம் நிஜஸ்தாநம் விலலாப புநஃ புநஃ ॥ 7 ॥

ஹ்ரு'தா ம்ரு'தா வா நஷ்டா வா பக்ஷிதா வா பவிஷ்யதி ।

நிலீநாப்யதவா பீருரதவா வநமாஶ்ரிதா ॥ 8 ॥

கதா விசேதும் புஷ்பாணி பலாந்யபி ச வா புநஃ ।

அதவா பத்மிநீம் யாதா ஜலார்தம் வா நதீம் கதா ॥ 9 ॥

யத்நாந்ம்ரு'கயமாணஸ்து நாஸஸாத வநே ப்ரியாம் ।

ஶோகரக்தேக்ஷணஶ்ஶோகாதுந்மத்த இவ லக்ஷ்யதே ॥ 10 ॥

வ்ரு'க்ஷாத்வ்ரு'க்ஷம் ப்ரதாவந்ஸகிரேஶ்சாத்ரிம் நதாந்நதீம் ।

பபூவ விலபந்ராமஶ்ஶோகார்ணவபரிப்லுதஃ ॥ 11 ॥

அபி காசித்த்வயா த்ரு'ஷ்டா ஸா கதம்பப்ரியா ப்ரியா ।

கதம்ப யதி ஜாநீஷே ஶம்ஸ ஸீதாம் ஶுபாநநாம் ॥ 12 ॥

ஸ்நிக்தபல்லவஸங்காஶா பீதகௌஶேயவாஸிநீ ।

ஶம்ஸஸ்வ யதி வா த்ரு'ஷ்டா பில்வ பில்வோபமஸ்தநீ ॥ 13 ॥

அதவாऽர்ஜுந ஶம்ஸ த்வம் ப்ரியாம் தாமர்ஜுநப்ரியாம் ।

ஜநகஸ்ய ஸுதா பீருர்யதி ஜீவதி வா ந வா ॥ 14 ॥

ககுபஃ ககுபோரூம் தாம் வ்யக்தம் ஜாநாதி மைதிலீம் ।

யதா பல்லவபுஷ்பாட்யோ பாதி ஹ்யேஷ வநஸ்பதிஃ ॥ 15 ॥

ப்ரமரைருபகீதஶ்ச யதா த்ருமவரோ ஹ்யயம் ।

ஏஷ வ்யக்தம் விஜாநாதி திலகஸ்திலகப்ரியாம் ॥ 16 ॥

அஶோக ஶோகாபநுத ஶோகோபஹதசேதஸம் ।

த்வந்நாமாநம் குரு க்ஷிப்ரம் ப்ரியாஸந்தர்ஶநேந மாம் ॥ 17 ॥

யதி தால த்வயா த்ரு'ஷ்டா பக்வதாலபலஸ்தநீ ।

கதயஸ்வ வராரோஹாம் காருண்யம் யதி தே மயி ॥ 18 ॥

யதி த்ரு'ஷ்டா த்வயா ஸீதா ஜம்பு ஜம்பூபலோபமா ।

ப்ரியாம் யதி விஜாநீஷே நிஃஶங்கம் கதயஸ்வ மே ॥ 19 ॥

அஹோ த்வம் கர்ணிகாராத்ய ஸுபுஷ்பைஶ்ஶோபஸே ப்ரு'ஶம் ।

கர்ணிகாரப்ரியா ஸாத்வீ ஶம்ஸ த்ரு'ஷ்டா ப்ரியா யதி ॥ 20 ॥

சூதநீபமஹாஸாலாந்பநஸாந்குரவாந்தவாந் ।

தாடிமாநநஸாந்கத்வா த்ரு'ஷ்ட்வா ராமோ மஹாயஶாஃ ॥ 21 ॥

மல்லிகா மாதவீஶ்சைவ சம்பகாந்கேதகீஸ்ததா ।

ப்ரு'ச்சந்ராமோ வநே பாந்தஃ உந்மத்த இவ லக்ஷ்யதே ॥ 22 ॥

அதவா ம்ரு'கஶாபாக்ஷீம் ம்ரு'க ஜாநாஸி மைதிலீம் ।

ம்ரு'கவிப்ரேக்ஷணீ காந்தா ம்ரு'கீபிஸ்ஸஹிதா பவேத் ॥ 23 ॥

கஜ ஸா கஜநாஸோரூர்யதி த்ரு'ஷ்டா த்வயா பவேத் ।

தாம் மந்யே விதிதாம் துப்யமாக்யாஹி வரவாரண ॥ 24 ॥

ஶார்தூல யதி ஸா த்ரு'ஷ்டா ப்ரியா சந்த்ரநிபாநநா ।

மைதிலீ மம விஸ்ரப்தம் கதயஸ்வ ந தே பயம் ॥ 25 ॥

கிம் தாவஸி ப்ரியே தூரே த்ரு'ஷ்டாஸி கமலேக்ஷணே ।

வ்ரு'க்ஷைராச்சாத்ய சாத்மாநம் கிம் மாம் ந ப்ரதிபாஷஸே ॥ 26 ॥

திஷ்ட திஷ்ட வராரோஹே ந தேऽஸ்தி கருணா மயி ।

நாத்யர்தம் ஹாஸ்யஶீலாஸி கிமர்தம் மாமுபேக்ஷஸே ॥ 27 ॥

பீதகௌஶேயகேநாஸி ஸூசிதா வரவர்ணிநி ।

தாவந்த்யபி மயா த்ரு'ஷ்டா திஷ்ட யத்யஸ்தி ஸௌஹ்ரு'தம் ॥ 28 ॥

நைவ ஸா நூநமதவா ஹிம்ஸிதா சாருஹாஸிநீ ।

க்ரு'ச்ச்ரப்ராப்தம் ந மாம் நூநம் யதோபேக்ஷிதுமர்ஹதி ॥ 29 ॥

வ்யக்தம் ஸா பக்ஷிதா பாலா ராக்ஷஸைஃ பிஶிதாஶநைஃ ।

விபஜ்யாங்காநி ஸர்வாணி மயா விரஹிதா ப்ரியா ॥ 30 ॥

நூநம் தச்சுபதந்தோஷ்டம் ஸுநாஸம் சாருகுண்டலம் ।

பூர்ணசந்த்ரநிபம் க்ரஸ்தம் முகந்நிஷ்ப்ரபதாம் கதம் ॥ 31 ॥

ஸா ஹி சம்பகவர்ணாபா க்ரீவா க்ரைவேயஶோபிதா ।

கோமலா விலபந்த்யாஸ்து காந்தாயா பக்ஷிதா ஶுபா ॥ 32 ॥

நூநம் விக்ஷிப்யமாணௌ தௌ பாஹூ பல்லவகோமலௌ ।

பக்ஷிதௌ வேபமாநாக்ரௌ ஸஹஸ்தாபரணாங்கதௌ ॥ 33 ॥

மயா விரஹிதா பாலா ரக்ஷஸாம் பக்ஷணாய வை ।

ஸார்தேநேவ பரித்யக்தா பக்ஷிதா பஹுபாந்தவா ॥ 34 ॥

ஹா லக்ஷ்மண மஹாபாஹோ பஶ்யஸி த்வம் ப்ரியாம் க்வசித் ।

ஹா ப்ரியே க்வ கதா பத்ரே ஹா ஸீதேதி புநஃ புநஃ ॥ 35 ॥

இத்யேவம் விலபந்ராமஃ பரிதாவந்வநாத்வநம் ।

க்வசிதுத்ப்ரமதே வேகாத்க்வசித்விப்ரமதே பலாத் ॥ 36 ॥

க்வசிந்மத்த இவாபாதி காந்தாந்வேஷணதத்பரஃ ।

ஸ வநாநி நதீஶ்ஶைலாந் கிரிப்ரஸ்ரவணாநி ச ॥ 37 ॥

காநநாநி ச வேகேந ப்ரமத்யபரிஸம்ஸ்திதஃ ।

ததா ஸ கத்வா விபுலம் மஹத்வநம் பரீத்ய ஸர்வம் த்வத மைதிலீம் ப்ரதி ।

அநிஷ்டிதாஶஸ்ஸசகார மார்கணே புநஃ ப்ரியாயாஃ பரமம் பரிஶ்ரமம் ॥ 38 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அரண்யகாண்டே ஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha ṣaṣṭitamassargaḥ |

bhṛśamāvrajamānasya tasyādho vāmalocanam |

prāsphuraccāskhaladrāmo vepathuścāpya jāyata || 1 ||

upālakṣya nimittāni so'śubhāni muhurmuhuḥ |

api kṣemaṃ nu sītāyā iti vai vyājahāra ca || 2 ||

tvaramāṇo jagāmātha sītādarśanalālasaḥ |

śūnyamāvasathaṃ dṛṣṭvā babhūvodvignamānasaḥ || 3 ||

udbhramanniva vegena vikṣipanraghunandanaḥ |

tatra tatroṭajasthānamabhivīkṣaya samantataḥ || 4 ||

dadarśa parṇaśālāṃ ca rahitāṃ sītayā tadā |

śriyā virahitāṃ dhvastāṃ hemante padminīmiva || 5 ||

rudantamiva vṛkṣaiśca mlānapuṣpamṛgadvijam |

śriyā vihīnaṃ vidhvastaṃ santyaktavanadevatam || 6 ||

viprakīrṇājinakuśaṃ vipraviddhabrusīkaṭam |

dṛṣṭvā śūnyaṃ nijasthānaṃ vilalāpa punaḥ punaḥ || 7 ||

hṛtā mṛtā vā naṣṭā vā bhakṣitā vā bhaviṣyati |

nilīnāpyathavā bhīrurathavā vanamāśritā || 8 ||

gatā vicetuṃ puṣpāṇi phalānyapi ca vā punaḥ |

athavā padminīṃ yātā jalārthaṃ vā nadīṃ gatā || 9 ||

yatnānmṛgayamāṇastu nāsasāda vane priyām |

śokaraktekṣaṇaśśokādunmatta iva lakṣyate || 10 ||

vṛkṣādvṛkṣaṃ pradhāvansagireścādriṃ nadānnadīm |

babhūva vilapanrāmaśśokārṇavapariplutaḥ || 11 ||

api kācittvayā dṛṣṭā sā kadambapriyā priyā |

kadamba yadi jānīṣe śaṃsa sītāṃ śubhānanām || 12 ||

snigdhapallavasaṅkāśā pītakauśeyavāsinī |

śaṃsasva yadi vā dṛṣṭā bilva bilvopamastanī || 13 ||

athavā'rjuna śaṃsa tvaṃ priyāṃ tāmarjunapriyām |

janakasya sutā bhīruryadi jīvati vā na vā || 14 ||

kakubhaḥ kakubhorūṃ tāṃ vyaktaṃ jānāti maithilīm |

yathā pallavapuṣpāḍhyo bhāti hyeṣa vanaspatiḥ || 15 ||

bhramarairupagītaśca yathā drumavaro hyayam |

eṣa vyaktaṃ vijānāti tilakastilakapriyām || 16 ||

aśoka śokāpanuda śokopahatacetasam |

tvannāmānaṃ kuru kṣipraṃ priyāsandarśanena mām || 17 ||

yadi tāla tvayā dṛṣṭā pakvatālaphalastanī |

kathayasva varārohāṃ kāruṇyaṃ yadi te mayi || 18 ||

yadi dṛṣṭā tvayā sītā jambu jambūphalopamā |

priyāṃ yadi vijānīṣe niḥśaṅkaṃ kathayasva me || 19 ||

aho tvaṃ karṇikārādya supuṣpaiśśobhase bhṛśam |

karṇikārapriyā sādhvī śaṃsa dṛṣṭā priyā yadi || 20 ||

cūtanīpamahāsālānpanasānkuravāndhavān |

dāḍimānanasāngatvā dṛṣṭvā rāmo mahāyaśāḥ || 21 ||

mallikā mādhavīścaiva campakānketakīstathā |

pṛcchanrāmo vane bhāntaḥ unmatta iva lakṣyate || 22 ||

athavā mṛgaśābākṣīṃ mṛga jānāsi maithilīm |

mṛgaviprekṣaṇī kāntā mṛgībhissahitā bhavet || 23 ||

gaja sā gajanāsorūryadi dṛṣṭā tvayā bhavet |

tāṃ manye viditāṃ tubhyamākhyāhi varavāraṇa || 24 ||

śārdūla yadi sā dṛṣṭā priyā candranibhānanā |

maithilī mama visrabdhaṃ kathayasva na te bhayam || 25 ||

kiṃ dhāvasi priye dūre dṛṣṭāsi kamalekṣaṇe |

vṛkṣairācchādya cātmānaṃ kiṃ māṃ na pratibhāṣase || 26 ||

tiṣṭha tiṣṭha varārohe na te'sti karuṇā mayi |

nātyarthaṃ hāsyaśīlāsi kimarthaṃ māmupekṣase || 27 ||

pītakauśeyakenāsi sūcitā varavarṇini |

dhāvantyapi mayā dṛṣṭā tiṣṭha yadyasti sauhṛdam || 28 ||

naiva sā nūnamathavā hiṃsitā cāruhāsinī |

kṛcchraprāptaṃ na māṃ nūnaṃ yathopekṣitumarhati || 29 ||

vyaktaṃ sā bhakṣitā bālā rākṣasaiḥ piśitāśanaiḥ |

vibhajyāṅkāni sarvāṇi mayā virahitā priyā || 30 ||

nūnaṃ tacchubhadantoṣṭhaṃ sunāsaṃ cārukuṇḍalam |

pūrṇacandranibhaṃ grastaṃ mukhanniṣprabhatāṃ gatam || 31 ||

sā hi campakavarṇābhā grīvā graiveyaśobhitā |

komalā vilapantyāstu kāntāyā bhakṣitā śubhā || 32 ||

nūnaṃ vikṣipyamāṇau tau bāhū pallavakomalau |

bhakṣitau vepamānāgrau sahastābharaṇāṅgadau || 33 ||

mayā virahitā bālā rakṣasāṃ bhakṣaṇāya vai |

sārdheneva parityaktā bhakṣitā bahubāndhavā || 34 ||

hā lakṣmaṇa mahābāho paśyasi tvaṃ priyāṃ kvacit |

hā priye kva gatā bhadre hā sīteti punaḥ punaḥ || 35 ||

ityevaṃ vilapanrāmaḥ paridhāvanvanādvanam |

kvacidudbhramate vegātkvacidvibhramate balāt || 36 ||

kvacinmatta ivābhāti kāntānveṣaṇatatparaḥ |

sa vanāni nadīśśailān giriprasravaṇāni ca || 37 ||

kānanāni ca vegena bhramatyaparisaṃsthitaḥ |

tathā sa gatvā vipulaṃ mahadvanaṃ parītya sarvaṃ tvatha maithilīṃ prati |

aniṣṭhitāśassacakāra mārgaṇe punaḥ priyāyāḥ paramaṃ pariśramam || 38 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ṣaṣṭitamassargaḥ ||