2.92 Ayodhyakanda - Dvinavatitama Sargah

ॐ

2.92 அயோத்யாகாண்ட - த்விநவதிதம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।

அத த்விநவதிதமஸ்ஸர்கஃ ।

ததஸ்தாம் ரஜநீமுஷ்ய பரதஸ்ஸபரிச்சதஃ ।

க்ரு'தாதித்யோ பரத்வாஜம் காமாதபிஜகாம ஹ ॥ 1 ॥

தம் ரு'ஷிஃ புருஷவ்யாக்ரம் ப்ராஞ்ஜலிம் ப்ரேக்ஷ்ய சாऽகதம் ।

ஹுதாக்நிஹோத்ரோ பரதம் பரத்வாஜோऽப்யபாஷத ॥ 2 ॥

கச்சிதத்ர ஸுகா ராத்ரிஸ்தவாஸ்மத்விஷயே கதா ।

ஸமக்ரஸ்தே ஜநஃ கச்சிதாதித்யே ஶம்ஸ மேऽநக ॥ 3 ॥

தமுவாசாஞ்ஜலிம் க்ரு'த்வா பரதோऽபிப்ரணம்ய ச ।

ஆஶ்ரமாதபிநிஷ்க்ராந்தம்ரு'ஷிமுத்தமதேஜஸம் ॥ 4 ॥

ஸஸுகோஷிதோऽஸ்மி பகவந்ஸமக்ரபலவாஹநஃ ।

தர்பிதஸ்ஸர்வகாமைஶ்ச ஸாமாத்யோ பலவத்த்வயா ॥ 5 ॥

அபேதக்லமஸந்தாபா ஸ்ஸுபிக்ஷாஸ்ஸுப்ரதிஶ்ரயாஃ ।

அபி ப்ரேஷ்யாநுபாதாய ஸர்வே ஸ்ம ஸுஸுகோஷிதாஃ ॥ 6 ॥

ஆமந்த்ரயேऽஹம் பகவந் காமம் த்வாம்ரு'ஷிஸத்தமஃ ।

ஸமீபம் ப்ரஸ்திதம் ப்ராதுர்மைத்ரேணேக்ஷஸ்வ சக்ஷுஷா ॥ 7 ॥

ஆஶ்ரமம் தஸ்ய தர்மஜ்ஞ தார்மிகஸ்ய மஹாத்மநஃ ।

ஆசக்ஷ்வ கதமோ மார்கஃ கியாநிதி ச ஶம்ஸ மே ॥ 8 ॥

இதி ப்ரு'ஷ்டஸ்து பரதம் ப்ராத்ரு'தர்ஶநலாலஸம் ।

ப்ரத்யுவாச மஹாதேஜா பரத்வாஜோ மஹாதபாஃ ॥ 9 ॥

பரதார்தத்ரு'தீயேஷு யோஜநேஷ்வஜநே வநே ।

சித்ரகூடோ கிரிஸ்தத்ர ரம்யநிர்சரகாநநஃ ॥ 10 ॥

உத்தரம் பார்ஶ்வமாஸாத்ய தஸ்ய மந்தாகிநீ நதீ ।

புஷ்பிதத்ருமஸஞ்சந்நா ரம்யபுஷ்பிதகாநநா ॥ 11 ॥

அநந்தரம் தத்ஸரிதஶ்சித்ரகூடஶ்ச பர்வதஃ ।

தயோஃ பர்ணகுடீ தாத தத்ர தௌ வஸதோ த்ருவம் ॥ 12 ॥

தக்ஷிணேநைவ மார்கேண ஸவ்யதக்ஷிணமேவ வா ।

கஜவாஜிரதாகீர்ணாம் வாஹிநீம் வாஹிநீபதே ॥ 13 ॥

வாஹயஸ்வ மஹாபாக ததோ த்ரக்ஷ்யஸி ராகவம் ।

ப்ரயாணமிதி தச்ச்ருத்வா ரஜராஜஸ்ய யோஷிதஃ ।

ஹித்வா யாநாநி யாநார்ஹாஃ ப்ராஹ்மணம் பர்யவாரயந் ॥ 14 ॥

வேபமாநா க்ரு'ஶா தீநா ஸஹ தேவ்யா ஸுமித்ரயா ।

கௌஸல்யா தத்ர ஜக்ராஹ கராப்யாம் சரணௌ முநேஃ ॥ 15 ॥

அஸம்ரு'த்தேந காமேந ஸர்வலோகஸ்ய கர்ஹிதா ।

கைகேயீ தஸ்ய ஜக்ராஹ சரணௌ ஸவ்யபத்ரபா ॥ 16 ॥

தம் ப்ரதக்ஷிணமாகம்ய பகவந்தம் மஹாமுநிம் ।

அதூரார்பரதஸ்யைவ தஸ்தௌ தீநமநாஸ்ததா ॥ 17 ॥

ததஃ பப்ரச்ச பரதம் பரத்வாஜோ த்ரு'டவ்ரதஃ ।

விஶேஷம் ஜ்ஞாதுமிச்சாமி மாத்ரூணாம் தவ ராகவ ॥ 18 ॥

ஏவமுக்தஸ்து பரதோ பரத்வாஜேந தீமதா ।

உவாச ப்ராஞ்ஜலிர்பூத்வா வாக்யம் வசநகோவிதஃ ॥ 19 ॥

யாமிமாம் பகவந் தீநாம் ஶோகாநஶநகர்ஶிதாம் ।

பிதுர்ஹி மஹிஷீம் தேவீம் தேவதாமிவ பஶ்யஸி ॥ 20 ॥

ஏஷா தம் புரஷவ்யாக்ரம் ஸிம்ஹவிக்ராந்தகாமிநம் ।

கௌஸல்யா ஸுஷுவே ராமம் தாதாரமதிதிர்யதா ॥ 21 ॥

அஸ்யா வாமபுஜம் ஶ்லிஷ்டா யைஷா திஷ்டதி துர்மநாஃ ।

கர்ணிகாரஸ்ய ஶாகேவ ஶீர்ணபுஷ்பா வநாந்தரே ॥ 22 ॥

ஏதஸ்யாஸ்து ஸுதௌ தேவ்யாஃ குமாரௌ தேவவர்ணிநௌ ।

உபௌ லக்ஷ்மணஶத்ருக்நௌ வீரௌ ஸத்யபராக்ரமௌ ॥ 23 ॥

யஸ்யாஃ க்ரு'தே நரவ்யாக்ரௌ ஜீவநாஶமிதோ கதௌ ।

ராஜபுத்ரவிஹீநஶ்ச ஸ்வர்கம் தஶரதோ கதஃ ॥ 24 ॥

க்ரோதநாமக்ரு'தப்ரஜ்ஞாம் த்ரு'ப்தாம் ஸுபகமாநிநீம் ।

ஐஶ்வர்யகாமாம் கைகேயீமநார்யாமார்யாரூபிணீம் ॥ 25 ॥

மமைதாம் மாதரம் வித்தி ந்ரு'ஶம்ஸாம் பாபநிஶ்சயாம் ।

யதோமூலம் ஹி பஶ்யாமி வ்யஸநம் மஹதாத்மநஃ ॥ 26 ॥

இத்யுக்த்வா நரஶார்தூலோ பாஷ்பகத்கதயா கிரா ।

ஸ நிஶ்ஸ்வாஸ தாம்ராக்ஷோ நாகஃ க்ரு'த்த இவ ஶ்வஸந் ॥ 27 ॥

பரத்வாஜோ மஹர்ஷிஸ்தம் ப்ருவந்தம் பரதம் ததா ।

ப்ரத்யுவாச மஹாபுத்திரிதம் வசநமர்தவத் ॥ 28 ॥

ந தோஷேணாவகந்தவ்யா கைகேயீ பரத த்வயா ।

ராமப்ரவ்ராஜநம் ஹ்யேதத்ஸுகோதர்கம் பவிஷ்யதி ॥ 29 ॥

தேவாநாம் தாநவாநாம் ச ரு'ஷீணாம் பாவிதாத்மநாம் ।

ஹிதமேவ பவிஷ்யத்தி ராமப்ரவ்ராஜநாதிஹ ॥ 30 ॥

அபிவாத்ய து ஸம்ஸித்தஃ க்ரு'த்வா சைநம் ப்ரதக்ஷிணம் ।

ஆமந்த்ர்ய பரத ஸ்ஸைந்யம் யுஜ்யதாமித்யசோதயத் ॥ 31 ॥

ததோ வாஜிரதாந்யுக்தாந் திவ்யாந்ஹேமபரிஷ்க்ரு'தாந் ।

அத்யாரோஹத்ப்ரயாணார்தீ பஹூந்பஹுவிதோ ஜநஃ ॥ 32 ॥

கஜகந்யா கஜாஶ்சைவ ஹேமகக்ஷ்யாஃ பதாகிநஃ ।

ஜீமூதா இவ கர்மாந்தே ஸகோஷாஸ்ஸம்ப்ரதஸ்திரே ॥ 33 ॥

விவிதாந்யபி யாநாநி மஹந்தி ச லகூநி ச ।

ப்ரயயு ஸ்ஸுமஹார்ஹாணி பாதை ரேவ பதாதயஃ ॥ 34 ॥

அத யாநப்ரவேகைஸ்து கௌஸல்யாப்ரமுகாஃ ஸ்த்ரியஃ ।

ராமதர்ஶநகாங்க்ஷிண்யஃ ப்ரயயுர்முதிதாஸ்ததா ॥ 35 ॥

சந்த்ரார்கதருணாபாஸாம் நிர்யுக்தாம் ஶிபிகாம் ஶுபாம் ।

ஆஸ்தாய ப்ரயயௌ ஶ்ரீமாந்பரத ஸ்ஸபரிச்சதஃ ॥ 36 ॥

ஸா ப்ரயாதா மஹாஸேநா கஜவாஜிரதாகுலா ।

தக்ஷிணாம் திஶமாவ்ரு'த்ய மஹாமேக இவோத்திதஃ ॥ 37 ॥

வநாநி து வ்யதிக்ரம்ய ஜுஷ்டாநி ம்ரு'கபக்ஷிபிஃ ।

கங்காயாஃ பரவேலாயாம் கிரிஷ்வபி நதீஷு ச ॥ 38 ॥

ஸா ஸம்ப்ரஹ்ரு'ஷ்டத்விபவாஜியோதா வித்ராஸயந்தீ ம்ரு'கபக்ஷிஸங்காந் ।

மஹத்வநம் தத்ப்ரதிகாஹமாநா ரராஜ ஸேநா பரதஸ்ய தத்ர ॥ 39 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே த்விநவதிதமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha dvinavatitamassargaḥ |

tatastāṃ rajanīmuṣya bharatassaparicchadaḥ |

kṛtātithyo bharadvājaṃ kāmādabhijagāma ha || 1 ||

taṃ ṛṣiḥ puruṣavyāghraṃ prāñjaliṃ prekṣya cā'gatam |

hutāgnihotro bharataṃ bharadvājo'bhyabhāṣata || 2 ||

kaccidatra sukhā rātristavāsmadviṣaye gatā |

samagraste janaḥ kaccidātithye śaṃsa me'nagha || 3 ||

tamuvācāñjaliṃ kṛtvā bharato'bhipraṇamya ca |

āśramādabhiniṣkrāntamṛṣimuttamatejasam || 4 ||

sasukhoṣito'smi bhagavansamagrabalavāhanaḥ |

tarpitassarvakāmaiśca sāmātyo balavattvayā || 5 ||

apetaklamasantāpā ssubhikṣāssupratiśrayāḥ |

api preṣyānupādāya sarve sma susukhoṣitāḥ || 6 ||

āmantraye'haṃ bhagavan kāmaṃ tvāmṛṣisattamaḥ |

samīpaṃ prasthitaṃ bhrāturmaitreṇekṣasva cakṣuṣā || 7 ||

āśramaṃ tasya dharmajña dhārmikasya mahātmanaḥ |

ācakṣva katamo mārgaḥ kiyāniti ca śaṃsa me || 8 ||

iti pṛṣṭastu bharataṃ bhrātṛdarśanalālasam |

pratyuvāca mahātejā bharadvājo mahātapāḥ || 9 ||

bharatārdhatṛtīyeṣu yojaneṣvajane vane |

citrakūṭo giristatra ramyanirjharakānanaḥ || 10 ||

uttaraṃ pārśvamāsādya tasya mandākinī nadī |

puṣpitadrumasañchannā ramyapuṣpitakānanā || 11 ||

anantaraṃ tatsaritaścitrakūṭaśca parvataḥ |

tayoḥ parṇakuṭī tāta tatra tau vasato dhruvam || 12 ||

dakṣiṇenaiva mārgeṇa savyadakṣiṇameva vā |

gajavājirathākīrṇāṃ vāhinīṃ vāhinīpate || 13 ||

vāhayasva mahābhāga tato drakṣyasi rāghavam |

prayāṇamiti tacchrutvā rajarājasya yoṣitaḥ |

hitvā yānāni yānārhāḥ brāhmaṇaṃ paryavārayan || 14 ||

vepamānā kṛśā dīnā saha devyā sumitrayā |

kausalyā tatra jagrāha karābhyāṃ caraṇau muneḥ || 15 ||

asamṛddhena kāmena sarvalokasya garhitā |

kaikeyī tasya jagrāha caraṇau savyapatrapā || 16 ||

taṃ pradakṣiṇamāgamya bhagavantaṃ mahāmunim |

adūrārbharatasyaiva tasthau dīnamanāstadā || 17 ||

tataḥ papraccha bharataṃ bharadvājo dṛḍhavrataḥ |

viśeṣaṃ jñātumicchāmi mātrūṇāṃ tava rāghava || 18 ||

evamuktastu bharato bharadvājena dhīmatā |

uvāca prāñjalirbhūtvā vākyaṃ vacanakovidaḥ || 19 ||

yāmimāṃ bhagavan dīnāṃ śokānaśanakarśitām |

piturhi mahiṣīṃ devīṃ devatāmiva paśyasi || 20 ||

eṣā taṃ puraṣavyāghraṃ siṃhavikrāntagāminam |

kausalyā suṣuve rāmaṃ dhātāramaditiryathā || 21 ||

asyā vāmabhujaṃ śliṣṭā yaiṣā tiṣṭhati durmanāḥ |

karṇikārasya śākheva śīrṇapuṣpā vanāntare || 22 ||

etasyāstu sutau devyāḥ kumārau devavarṇinau |

ubhau lakṣmaṇaśatrughnau vīrau satyaparākramau || 23 ||

yasyāḥ kṛte naravyāghrau jīvanāśamito gatau |

rājaputravihīnaśca svargaṃ daśaratho gataḥ || 24 ||

krodhanāmakṛtaprajñāṃ dṛptāṃ subhagamāninīm |

aiśvaryakāmāṃ kaikeyīmanāryāmāryārūpiṇīm || 25 ||

mamaitāṃ mātaraṃ viddhi nṛśaṃsāṃ pāpaniścayām |

yatomūlaṃ hi paśyāmi vyasanaṃ mahadātmanaḥ || 26 ||

ityuktvā naraśārdūlo bāṣpagadgadayā girā |

sa niśsvāsa tāmrākṣo nāgaḥ kṛddha iva śvasan || 27 ||

bharadvājo maharṣistaṃ bruvantaṃ bharataṃ tathā |

pratyuvāca mahābuddhiridaṃ vacanamarthavat || 28 ||

na doṣeṇāvagantavyā kaikeyī bharata tvayā |

rāmapravrājanaṃ hyetatsukhodarkaṃ bhaviṣyati || 29 ||

devānāṃ dānavānāṃ ca ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |

hitameva bhaviṣyaddhi rāmapravrājanādiha || 30 ||

abhivādya tu saṃsiddhaḥ kṛtvā cainaṃ pradakṣiṇam |

āmantrya bharata ssainyaṃ yujyatāmityacodayat || 31 ||

tato vājirathānyuktān divyānhemapariṣkṛtān |

adhyārohatprayāṇārthī bahūnbahuvidho janaḥ || 32 ||

gajakanyā gajāścaiva hemakakṣyāḥ patākinaḥ |

jīmūtā iva gharmānte saghoṣāssampratasthire || 33 ||

vividhānyapi yānāni mahanti ca laghūni ca |

prayayu ssumahārhāṇi pādai reva padātayaḥ || 34 ||

atha yānapravekaistu kausalyāpramukhāḥ striyaḥ |

rāmadarśanakāṅkṣiṇyaḥ prayayurmuditāstadā || 35 ||

candrārkataruṇābhāsāṃ niryuktāṃ śibikāṃ śubhām |

āsthāya prayayau śrīmānbharata ssaparicchadaḥ || 36 ||

sā prayātā mahāsenā gajavājirathākulā |

dakṣiṇāṃ diśamāvṛtya mahāmegha ivotthitaḥ || 37 ||

vanāni tu vyatikramya juṣṭāni mṛgapakṣibhiḥ |

gaṅgāyāḥ paravelāyāṃ giriṣvapi nadīṣu ca || 38 ||

sā samprahṛṣṭadvipavājiyodhā vitrāsayantī mṛgapakṣisaṅghān |

mahadvanaṃ tatpratigāhamānā rarāja senā bharatasya tatra || 39 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvinavatitamassargaḥ ||