2.59 Ayodhyakanda - Ekonashashtitama Sargah

ॐ

2.59 அயோத்யாகாண்ட - ஏகோநஷஷ்டிதம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।

அத ஏகோநஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ।

இதி ப்ருவந்தம் தம் ஸூதம் ஸுமந்த்ரம் மந்த்ரிஸத்தமம் ।

ப்ரூஹி ஶேஷம் புநரிதி ராஜா வசநமப்ரவீத் ॥ 1 ॥

தஸ்ய தத்வசநம் ஶ்ருத்வா ஸுமந்த்ரோ பாஷ்பவிக்லபஃ ।

கதயாமாஸ பூயோऽபி ராமஸந்தேஶவிஸ்தரம் ॥ 2 ॥

ஜடாஃ க்ரு'த்வா மஹாராஜ சீரவல்கலதாரிணௌ ।

கங்காமுத்தீர்ய தௌ வீரௌ ப்ரயாகாபிமுகௌ கதௌ ॥ 3 ॥

அக்ரதோ லக்ஷ்மணோ யாதஃ பாலயந்ரகுநந்தநம் ।

தாம்ஸ்ததா கச்சதோ த்ரு'ஷ்ட்வா நிவ்ரு'த்தோऽஸ்ம்யவஶஸ்ததா ॥ 4 ॥

மமத்வஶ்வா நிவ்ரு'த்தஸ்ய ந ப்ராவர்தந்த வர்த்மநி ।

உஷ்ணமஶ்ரு ப்ரமுஞ்சந்தோ ராமே ஸம்ப்ரஸ்திதே வநம் ॥ 5 ॥

உபாப்யாம் ராஜபுத்ராப்யாமத க்ரு'த்வாஹமஞ்ஜலிம் ।

ப்ரஸ்திதோ ரதமாஸ்தாய தத்துஃகமபி தாரயந் ॥ 6 ॥

குஹேந ஸார்தம் தத்ரைவ ஸ்திதோऽஸ்மி திவஸாந்பஹூந் ।

ஆஶயா யதி மாம் ராமஃ புந ஶ்ஶப்தாபயேதிதி ॥ 7 ॥

விஷயே தே மஹாராஜ ராமவ்யஸநகர்ஶிதாஃ ।

அபி வ்ரு'க்ஷாஃ பரிம்லாநாஸ்ஸபுஷ்பாங்குரகோரகாஃ ॥ 8 ॥

உபதப்தோதகா நத்யஃ பல்வலாநி ஸராம்ஸி ச ।

பரிஶுஷ்கபலாஶாநி வநாந்யுபவநாநி ச ॥ 9 ॥

ந ச ஸர்பந்தி ஸத்த்வாநி வ்யாஸா ந ப்ரசரந்தி ச ।

ராமஶோகாபிபூதம் தந்நிஷ்கூஜமபவத்வநம் ॥ 10 ॥

லீநபுஷ்கரபத்ராஶ்ச நரேந்த்ர கலுஷோதகாஃ ।

ஸந்தப்தபத்மாஃ பத்மிந்யோ லீநமீநவிஹங்கமாஃ ॥ 11 ॥

ஜலஜாநி ச புஷ்பாணி மால்யாநி ஸ்தலஜாநி ச ।

நாத்ய பாந்த்யல்பகந்தீநி பலாநி ச யதாபுரம் ॥ 12 ॥

அத்ரோத்யாநாநி ஶூந்யாநி ப்ரலீநவிஹகநி ச ।

ந சாபிராமா நாராமாந்பஶ்யாமி மநுஜர்ஷப ॥ 13 ॥

ப்ரவிஶந்தமயோத்யாம் மாம் ந கஶ்சிதபிநந்ததி ।

நரா ராமமபஶ்யந்தோ நிஶ்ஶ்வஸந்தி முஹுர்முஹுஃ ॥ 14 ॥

தேவ ராஜரதம் த்ரு'ஷ்ட்வா விநா ராமமிஹாகதம் ।

துஃகாதஶ்ருமுகஸ்ஸர்வோ ராஜமார்ககதோ ஜநஃ ॥ 15 ॥

ஹர்ம்யைர்விமாநைஃ ப்ராஸாதைரவேக்ஷ்யரதமாகதம் ।

ஹாஹாகாரக்ரு'தாநார்யோ ராமாதர்ஶநகர்ஶிதாஃ ॥ 16 ॥

ஆயதைர்விமலைர்நேத்ரைரஶ்ருவேகபரிப்லுதைஃ ।

அந்யோந்யமபிவீக்ஷந்தேऽவ்யக்தமார்ததராஃ ஸ்த்ரியஃ ॥ 17 ॥

நாமித்ராணாம் ந மித்ராணாமுதாஸீநஜநஸ்ய ச ।

அஹமார்ததயா கிஞ்சித்விஶேஷமுபலக்ஷயே ॥ 18 ॥

அப்ரஹ்ரு'ஷ்டமநுஷ்யா ச தீநநாகதுரங்கமா ।

ஆர்தஸ்வரபரிம்லாநா விநிஶ்ஶ்வஸிதநிஸ்ஸ்வநா ॥ 19 ॥

நிராநந்தா மஹாராஜ ராமப்ரவ்ராஜநாதுரா ।

கௌஸல்யா புத்ரஹீநேவ அயோத்யா ப்ரதிபாதி மா ॥ 20 ॥

ஸூதஸ்ய வசநம் ஶ்ருத்வா வாசா பரமதீநயா ।

பாஷ்போபஹதயா ராஜா தம் ஸூதமிதமப்ரவீத் ॥ 21 ॥

கைகேய்யா விநியுக்தேந பாபாபிஜநபாவயா ।

மயா ந மந்த்ரகுஶலைர்வ்ரு'த்தைஸ்ஸஹ ஸமர்திதம் ॥ 22 ॥

ந ஸுஹ்ரு'த்பிர்நசாமாத்யைர்மந்த்ரயித்வா ந நைகமைஃ ।

மயாயமர்தஸ்ஸம்மோஹாத் ஸ்த்ரீஹேதோ ஸ்ஸஹஸா க்ரு'தஃ ॥ 23 ॥

பவிதவ்யதயா நூநமிதம் வா வ்யஸநம் மஹத் ।

குலஸ்யாஸ்ய விநாஶாய ப்ராப்தம் ஸூத யத்ரு'ச்சயா ॥ 24 ॥

ஸூத யத்யஸ்தி தே கிஞ்சிந்மயா து ஸுக்ரு'தம் க்ரு'தம் ।

த்வம் ப்ராபயாऽऽஶு மாம் ராமம் ப்ராணாஸ்ஸந்த்வரயந்திமாம் ॥ 25 ॥

யத்யத்யாபி மமைவாஜ்ஞா நிவர்தயது ராகவம் ।

ந ஶக்ஷ்யாமி விநா ராமம் முஹூர்தமபி ஜீவிதும் ॥ 26 ॥

வ்ரு'த்ததம்ஷ்ட்ரோ மஹேஷ்வாஸஃ க்வாஸௌ லக்ஷ்மணபூர்வஜஃ ।

யதி ஜீவாமி ஸாத்வேநம் பஶ்யேயம் ஸீதயா ஸஹ ॥ 27 ॥

லோஹிதாக்ஷம் மஹாபாஹுமாமுக்தமணிகுண்டலம் ।

ராமம் யதி ந பஶ்யேயம் கமிஷ்யாமி யமக்ஷயம் ॥ 28 ॥

அதோ நு கிம் துஃகதரம் ஸோऽஹமிக்ஷ்வாகுநந்தநம் ।

இமாமவஸ்தாமாபந்நோ நேஹ பஶ்யாமி ராகவம் ॥ 29 ॥

ஹா ராம ராமாநுஜ ஹா ஹா வைதேஹி தபஸ்விநி ।

ந மாம் ஜாநீத துஃகேந ம்ரியமாணதமநாதவத் ॥ 30 ॥

ஸ தேந ராஜா துஃகேந ப்ரு'ஶமர்பிதசேதநஃ ।

அவகாடஸ்ஸுதுஷ்பாரம் ஶோகஸாகரமப்ரவீத் ॥ 31 ॥

ராமஶோகமஹாபோகஸ்ஸீதாவிரஹபாரகஃ ।

ஶ்வஸிதோர்மி மஹாவர்தோ பாஷ்பபேநஜாலாவிலஃ ॥ 32 ॥

பாஹுவிக்ஷேபமீநௌகோ விக்ரந்தித மஹாஸ்வநஃ ।

ப்ரகீர்ணகேஶஶைவாலஃ கைகேயீபடபாமுகஃ ॥ 33 ॥

மமாஶ்ருவேகப்ரபவஃ குப்ஜாவாக்யமஹாக்ரஹஃ ।

வரவேலோ ந்ரு'ஶம்ஸாயா ராமப்ரவ்ராஜநாயதஃ ॥ 34 ॥

யஸ்மிந்பத நிமக்நோऽஹம் கௌஸல்யே ராகவம் விநா ।

துஸ்தரோ ஜீவதா தேவி மயாऽயம் ஶோகஸாகரஃ ॥ 35 ॥

அஶோபநம் யோऽஹமிஹாத்ய ராகவம் தித்ரு'க்ஷமாணோ ந லபே ஸலக்ஷ்மணம் ।

இதீவ ராஜா விலபந்மஹாயஶாஃ பபாத தூர்ணம் ஶயநே ஸமூர்சிதஃ ॥ 36 ॥

இதி விலபதி பார்திவே ப்ரணஷ்டே கருணதரம் த்விகுணம் ச ராமஹேதோஃ ।

வசநமநுநிஶம்ய தஸ்ய தேவீ பயமகமத்புநரேவ ராமமாதா ॥ 37 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே ஏகோநஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |

iti bruvantaṃ taṃ sūtaṃ sumantraṃ mantrisattamam |

brūhi śeṣaṃ punariti rājā vacanamabravīt || 1 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā sumantro bāṣpaviklabaḥ |

kathayāmāsa bhūyo'pi rāmasandeśavistaram || 2 ||

jaṭāḥ kṛtvā mahārāja cīravalkaladhāriṇau |

gaṅgāmuttīrya tau vīrau prayāgābhimukhau gatau || 3 ||

agrato lakṣmaṇo yātaḥ pālayanraghunandanam |

tāṃstathā gacchato dṛṣṭvā nivṛtto'smyavaśastadā || 4 ||

mamatvaśvā nivṛttasya na prāvartanta vartmani |

uṣṇamaśru pramuñcanto rāme samprasthite vanam || 5 ||

ubhābhyāṃ rājaputrābhyāmatha kṛtvāhamañjalim |

prasthito rathamāsthāya tadduḥkhamapi dhārayan || 6 ||

guhena sārdhaṃ tatraiva sthito'smi divasānbahūn |

āśayā yadi māṃ rāmaḥ puna śśabdāpayediti || 7 ||

viṣaye te mahārāja rāmavyasanakarśitāḥ |

api vṛkṣāḥ parimlānāssapuṣpāṅkurakorakāḥ || 8 ||

upataptodakā nadyaḥ palvalāni sarāṃsi ca |

pariśuṣkapalāśāni vanānyupavanāni ca || 9 ||

na ca sarpanti sattvāni vyāsā na pracaranti ca |

rāmaśokābhibhūtaṃ tanniṣkūjamabhavadvanam || 10 ||

līnapuṣkarapatrāśca narendra kaluṣodakāḥ |

santaptapadmāḥ padminyo līnamīnavihaṅgamāḥ || 11 ||

jalajāni ca puṣpāṇi mālyāni sthalajāni ca |

nādya bhāntyalpagandhīni phalāni ca yathāpuram || 12 ||

atrodyānāni śūnyāni pralīnavihagani ca |

na cābhirāmā nārāmānpaśyāmi manujarṣabha || 13 ||

praviśantamayodhyāṃ māṃ na kaścidabhinandati |

narā rāmamapaśyanto niśśvasanti muhurmuhuḥ || 14 ||

deva rājarathaṃ dṛṣṭvā vinā rāmamihāgatam |

duḥkhādaśrumukhassarvo rājamārgagato janaḥ || 15 ||

harmyairvimānaiḥ prāsādairavekṣyarathamāgatam |

hāhākārakṛtānāryo rāmādarśanakarśitāḥ || 16 ||

āyatairvimalairnetrairaśruvegapariplutaiḥ |

anyonyamabhivīkṣante'vyaktamārtatarāḥ striyaḥ || 17 ||

nāmitrāṇāṃ na mitrāṇāmudāsīnajanasya ca |

ahamārtatayā kiñcidviśeṣamupalakṣaye || 18 ||

aprahṛṣṭamanuṣyā ca dīnanāgaturaṅgamā |

ārtasvaraparimlānā viniśśvasitanissvanā || 19 ||

nirānandā mahārāja rāmapravrājanāturā |

kausalyā putrahīneva ayodhyā pratibhāti mā || 20 ||

sūtasya vacanaṃ śrutvā vācā paramadīnayā |

bāṣpopahatayā rājā taṃ sūtamidamabravīt || 21 ||

kaikeyyā viniyuktena pāpābhijanabhāvayā |

mayā na mantrakuśalairvṛddhaissaha samarthitam || 22 ||

na suhṛdbhirnacāmātyairmantrayitvā na naigamaiḥ |

mayāyamarthassammohāt strīheto ssahasā kṛtaḥ || 23 ||

bhavitavyatayā nūnamidaṃ vā vyasanaṃ mahat |

kulasyāsya vināśāya prāptaṃ sūta yadṛcchayā || 24 ||

sūta yadyasti te kiñcinmayā tu sukṛtaṃ kṛtam |

tvaṃ prāpayā''śu māṃ rāmaṃ prāṇāssantvarayantimām || 25 ||

yadyadyāpi mamaivājñā nivartayatu rāghavam |

na śakṣyāmi vinā rāmaṃ muhūrtamapi jīvitum || 26 ||

vṛttadaṃṣṭro maheṣvāsaḥ kvāsau lakṣmaṇapūrvajaḥ |

yadi jīvāmi sādhvenaṃ paśyeyaṃ sītayā saha || 27 ||

lohitākṣaṃ mahābāhumāmuktamaṇikuṇḍalam |

rāmaṃ yadi na paśyeyaṃ gamiṣyāmi yamakṣayam || 28 ||

ato nu kiṃ duḥkhataraṃ so'hamikṣvākunandanam |

imāmavasthāmāpanno neha paśyāmi rāghavam || 29 ||

hā rāma rāmānuja hā hā vaidehi tapasvini |

na māṃ jānīta duḥkhena mriyamāṇatamanāthavat || 30 ||

sa tena rājā duḥkhena bhṛśamarpitacetanaḥ |

avagāḍhassuduṣpāraṃ śokasāgaramabravīt || 31 ||

rāmaśokamahābhogassītāvirahapāragaḥ |

śvasitormi mahāvarto bāṣpaphenajālāvilaḥ || 32 ||

bāhuvikṣepamīnaugho vikrandita mahāsvanaḥ |

prakīrṇakeśaśaivālaḥ kaikeyībaḍabāmukhaḥ || 33 ||

mamāśruvegaprabhavaḥ kubjāvākyamahāgrahaḥ |

varavelo nṛśaṃsāyā rāmapravrājanāyataḥ || 34 ||

yasminbata nimagno'haṃ kausalye rāghavaṃ vinā |

dustaro jīvatā devi mayā'yaṃ śokasāgaraḥ || 35 ||

aśobhanaṃ yo'hamihādya rāghavaṃ didṛkṣamāṇo na labhe salakṣmaṇam |

itīva rājā vilapanmahāyaśāḥ papāta tūrṇaṃ śayane samūrchitaḥ || 36 ||

iti vilapati pārthive praṇaṣṭe karuṇataraṃ dviguṇaṃ ca rāmahetoḥ |

vacanamanuniśamya tasya devī bhayamagamatpunareva rāmamātā || 37 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||