2.32 Ayodhyakanda - Dvatrimsha Sargah

ॐ

2.32 அயோத்யாகாண்ட - த்வாத்ரிம்ஶ ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।

அத த்வாத்ரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।

ததஶ்ஶாஸந மாஜ்ஞாய ப்ராது ஶ்ஶுபதரம் ப்ரியம் ।

கத்வா ஸ ப்ரவிவேஶாஶு ஸுயஜ்ஞஸ்ய நிவேஶநம் ॥ 1 ॥

தம் விப்ரமக்ந்யகாரஸ்தம் வந்தித்வா லக்ஷ்மணோऽப்ரவீத் ।

ஸகேऽப்யாகச்ச பஶ்ய த்வம் வேஶ்ம துஷ்கரகாரிணஃ ॥ 2 ॥

ததஸ்ஸந்த்யாமுபாஸ்யாஶு கத்வா ஸௌமித்ரிணா ஸஹ ।

ஜுஷ்டம் தத்ப்ராவிஶல்லக்ஷ்ம்யா ரம்யம் ராமநிவேஶநம் ॥ 3 ॥

தமாகதம் வேதவிதம் ப்ராஞ்ஜலிஸ்ஸீதயா ஸஹ ।

ஸுயஜ்ஞமபிசக்ராம ராகவோऽக்நிமிவார்சிதம் ॥ 4 ॥

ஜாதரூபமயைர்முக்யைரங்கதைஃ குண்டலைஃ ஶுபைஃ ।

ஸஹேமஸூத்ரைர்மணிபிஃ கேயூரைர்வலயைரபி ॥ 5 ॥

அந்யைஶ்ச ரத்நைர்பஹுபிஃ காகுத்ஸ்தஃ ப்ரத்யபூஜயத் ।

ஸுயஜ்ஞம் ஸ ததோவாச ராமஸ்ஸீதா ப்ரசோதிதஃ ॥ 6 ॥

ஹாரம் ச ஹேமஸூத்ரம் ச பார்யாயை ஸௌம்ய ஹாரய ।

ரஶநாம் சாதுநா ஸீதா தாதுமிச்சதி தே ஸகே ॥ 7 ॥

அங்கதாநி விசித்ராணி கேயூராணி ஶுபாநி ச ।

ப்ரயச்சதி ஸகே துப்யம் பார்யாயை கச்சதீ வநம் ॥ 8 ॥

பர்யங்கமக்ய்ராஸ்தரணம் நாநாரத்நவிபூஷிதம் ।

தமபீச்சதி வைதேஹீ ப்ரதிஷ்டாபயிதும் த்வயி ॥ 9 ॥

நாக ஶ்ஶத்ருஞ்ஜயோ நாம மாதுலோऽயம் ததௌ மம ।

தம் தே கஜஸஹஸ்ரேண ததாமி த்விஜஸத்தம ॥ 10 ॥

இத்யுக்தஸ்ஸ ஹி ராமேண ஸுயஜ்ஞஃ ப்ரதிக்ரு'ஹ்ரு'யதத் ।

ராமலக்ஷ்மணஸீதாநாம் ப்ரயுயோஜாஶிஷ ஶ்ஶுபாஃ ॥ 11 ॥

அத ப்ராதரமவ்யக்ரம் ப்ரியம் ராமஃ ப்ரியம்வதஃ ।

ஸௌமித்ரிம் தமுவாசேதம் ப்ரஹ்மேவ த்ரிதஶேஶ்வரம் ॥ 12 ॥

அகஸ்த்யம் கௌஶிகம் சைவ தாவுபௌ ப்ராஹ்மணோத்தமௌ ।

அர்சயாஹூய ஸௌமித்ரே ரத்நைஸ்ஸஸ்யமிவாம்புபிஃ ॥ 13 ॥

தர்பயஸ்வ மஹாபாஹோ கோஸஹஸ்ரைஶ்ச மாநத ।

ஸுவர்ணை ரஜதைஶ்சைவ மணிபிஶ்ச மஹாதநைஃ ॥ 14 ॥

கௌஸல்யாம் ச ய ஆஶீர்பிர்பக்தஃ பர்யுபதிஷ்டதி ।

ஆசார்யஸ்தைத்திரீயாணாமபிரூபஶ்ச வேதவித் ॥ 15 ॥

தஸ்ய யாநம் ச தாஸீஶ்ச ஸௌமித்ரே ஸம்ப்ரதாபய ।

கௌஶேயாநி ச வஸ்த்ராணி யாவத்துஷ்யதி ஸ த்விஜஃ ॥ 16 ॥

ஸூதஶ்சித்ரரதஶ்சார்ய ஸசிவஸ்ஸுசிரோஷிதஃ ।

தோஷயைநம் மஹார்ஹைஶ்ச ரத்நைர்வஸ்த்ரைர்தநைஸ்ததா ॥ 17 ॥

பஶுகாபிஶ்ச ஸர்வாபிர்கவாம் தஶஶதேந ச ।

யே சேமே கடகாலாபா பஹவோ தண்டமாணவாஃ ॥ 18 ॥

நித்யஸ்வாத்யாயஶீலத்வாந்நாந்யத்குர்வந்தி கிஞ்சந ।

அலஸா ஸ்வாதுகாமாஶ்ச மஹதாம் சாபி ஸம்மதாஃ ॥ 19 ॥

தேஷாமஶீதியாநாநி ரத்நபூர்ணாநி தாபய ।

ஶாலிவாஹஸஹஸ்ரம் ச த்வே ஶதே பத்ரகாம் ஸ்ததா ॥ 20 ॥

வ்யஞ்ஜநார்தம் ச ஸௌமித்ரே கோஸஹஸ்ரமுபாகுரு ।

மேகலீநாம் மஹாஸங்கஃ கௌஸல்யாம் ஸமுபஸ்திதஃ ॥ 21 ॥

தேஷாம் ஸஹஸ்ரம் ஸௌமித்ரே ப்ரத்யேகம் ஸம்ப்ரதாபய ।

அம்பா யதா ச ஸா நந்தேத்கௌஸல்யா மம தக்ஷிணாம் ॥ 22 ॥

ததா த்விஜாதீஸ்தா ந்ஸர்வாந் லக்ஷ்மணார்சய ஸர்வஶஃ ।

தத ஸ்ஸபுருஷவ்யாக்ரஸ்தத்தநம் லக்ஷ்மணஃ ஸ்வயம் ॥ 23 ॥

யதோக்தம் ப்ராஹ்மணேந்த்ராணாம்மததாத்தநதோ யதா ।

அதாऽப்ரவீத்பாஷ்பகலாம்ஸ்திஷ்டதஶ்சோபஜீவிநஃ ॥ 24 ॥

ஸம்ப்ரதாயபஹுத்ரவ்யமேகைகஸ்யோபஜீவநம் ।

லக்ஷ்மணஸ்ய ச யத்வேஶ்ம க்ரு'ஹம் ச யதிதம் மம ॥ 25 ॥

அஶூந்யம் கார்யமேகைகம் யாவதாகமநம் மம ।

இத்யுக்த்வா துஃகிதம் ஸர்வம் ஜநம் தமுபஜீவிநம் ॥ 26 ॥

உவாசேதம் தநாத்யக்ஷம் தநமாநீயதாமிதி ।

ததோऽஸ்ய தநமாஜஹ்ருஸ்ஸர்வமேவோபஜீவிநஃ ॥ 27 ॥

ஸ ராஶிஸ்ஸுமஹாம்ஸ்தத்ர தர்ஶநீயோ ஹ்யத்ரு'ஶ்யத ।

ததஸ்ஸபுருஷவ்யாக்ர ஸ்தத்தநம் ஸஹலக்ஷ்மணஃ ॥ 28 ॥

த்விஜேப்யோ பாலவ்ரு'த்தேப்யஃ க்ரு'பணேப்யோऽஹ்யதாபயத் ।

தத்ராஸீத்பிங்கலோ கார்க்யஸ்த்ரிஜடோ நாம வை த்விஜஃ ॥ 29 ॥

க்ஷதவ்ரு'த்திர்வநே நித்யம் பாலகுத்தாலலாங்கலீ ।

தம் வ்ரு'த்தம் தருணீ பார்யா பாலாநாதாய தாரகாந் ॥ 30 ॥

அப்ரவீத்பாஹ்மணம் வாக்யம் தாரித்ர்யேணாபிபீடிதா ।

அபாஸ்ய பாலம் குத்தாலம் குருஷ்வ வசநம் மம ॥ 31 ॥

ராமம் தர்ஶய தர்மஜ்ஞம் யதி கிஞ்சிதவாப்ஸ்யஸி ।

ஸ பார்யாவசநம் ஶ்ருத்வா ஶாடீமாச்சாத்ய துஶ்சதாம் ॥ 32 ॥

ஸ ப்ராதிஷ்டத பந்தாநம் யத்ர ராமநிவேஶநம் ।

ப்ரு'க்வங்கிரஸமம் தீப்த்யா த்ரிஜடம் ஜநஸம்ஸதி ॥ 33 ॥

ஆபஞ்சமாயாஃ கக்ஷ்யாயாஃ நைநம் கஶ்சிதவாரயத் ।

ஸ ராஜபுத்ரமாஸாத்ய த்ரிஜடோ வாக்யமப்ரவீத் ॥ 34 ॥

நிர்தநோ பஹுபுத்ரோऽஸ்மி ராஜபுத்ர மஹாயஶஃ ।

உஞ்சவ்ரு'த்திர்வநே நித்யம் ப்ரத்யவேக்ஷஸ்வ மாமிதி ॥ 35 ॥

தமுவாச ததோ ராமஃ பரிஹாஸ ஸமந்விதம் ।

கவாம் ஸஹஸ்ரமப்யேகம் ந நு விஶ்ராணிதம் மயா ॥ 36 ॥

பரிக்ஷிபஸி தண்டேந யாவத்தாவதவாப்ஸ்யஸி ।

ஸ ஶாடீம் த்வரிதஃ கட்யாம் ஸம்ப்ராந்தஃ பரிவேஷ்ட்ய தாம் ॥ 37 ॥

ஆவித்த்ய தண்டம் சிக்ஷேப ஸர்வப்ராணேந வேகிதஃ ।

ஸ தீர்த்வா ஸரயூபாரம் தண்டஸ்தஸ்ய கராச்ச்யுதஃ ॥ 38 ॥

கோவ்ரஜே பஹுஸாஹஸ்ரே பபாதோக்ஷணஸந்நிதௌ ।

தம் பரிஷ்வஜ்ய தர்மாத்மா ஆதஸ்மாத்ஸரயூதடாத் ॥ 39 ॥

ஆநயாமாஸ தா கோபை ஸ்த்ரிஜடாயாஶ்ரமம் ப்ரதி ।

உவாச ஸ ததோ ராமஸ்தம் கார்க்யமபிஸாந்த்வயந் ।

மந்யுர்ந கலு கர்தவ்யஃ பரிஹாஸோ ஹ்யயம் மம ॥ 40 ॥

இதம் ஹி தேஜஸ்தவ யத்துரத்யயம் ததேவ ஜிஜ்ஞாஸிதுமிச்சதா மயா ।

இமம் பவாநர்தமபி ப்ரசோதிதோ வ்ரு'ணீஷ்வ கிம் சேதபரம் வ்யவஸ்யதி ॥ 41 ॥

ப்ரவீமி ஸத்யேந நதேऽஸ்தி யந்த்ரணா தநம் ஹி யத்யந்மம விப்ரகாரணாத் ।

பவத்ஸு ஸம்யக்ப்ரதிபாதநேந த ந்மயார்ஜிதம் ப்ரீதியஶஸ்கரம் பவேத் ॥ 42 ॥

தத ஸ்ஸபார்ய ஸ்த்ரிஜடோ மஹாமுநி ர்கவாமநீகம் ப்ரதிக்ரு'ஹ்ய மோதிதஃ ।

யஶோபலப்ரீதிஸுகோபப்ரு'ம்ஹணீ ஸ்ததாஶிஷஃ ப்ரத்யவதந்மஹாத்மநஃ ॥ 43 ॥

ஸ சாபி ராமஃ ப்ரதிபூர்ணமாநஸோ மஹத்தநம் தர்மபலைருபார்ஜிதம் ।

நியோஜயாமாஸ ஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநேऽசிரா த்யதார்ஹஸம்மாநவசஃ ப்ரசோதிதஃ ॥ 44 ॥

த்விஜ ஸ்ஸுஹ்ரு'த்ப்ரு'த்யஜநோऽதவா ததா தரித்ரபிக்ஷாசரணஶ்ச யோऽபவத் ।

ந தத்ர கஶ்சிந்ந பபூவ தர்பிதோ யதார்ஹஸம்மாநந தாந ஸம்ப்ரமைஃ ॥ 45 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே த்வாத்ரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha dvātriṃśassargaḥ |

tataśśāsana mājñāya bhrātu śśubhataraṃ priyam |

gatvā sa praviveśāśu suyajñasya niveśanam || 1 ||

taṃ vipramagnyagārasthaṃ vanditvā lakṣmaṇo'bravīt |

sakhe'bhyāgaccha paśya tvaṃ veśma duṣkarakāriṇaḥ || 2 ||

tatassandhyāmupāsyāśu gatvā saumitriṇā saha |

juṣṭaṃ tatprāviśallakṣmyā ramyaṃ rāmaniveśanam || 3 ||

tamāgataṃ vedavidaṃ prāñjalissītayā saha |

suyajñamabhicakrāma rāghavo'gnimivārcitam || 4 ||

jātarūpamayairmukhyairaṅgadaiḥ kuṇḍalaiḥ śubhaiḥ |

sahemasūtrairmaṇibhiḥ keyūrairvalayairapi || 5 ||

anyaiśca ratnairbahubhiḥ kākutsthaḥ pratyapūjayat |

suyajñaṃ sa tadovāca rāmassītā pracoditaḥ || 6 ||

hāraṃ ca hemasūtraṃ ca bhāryāyai saumya hāraya |

raśanāṃ cādhunā sītā dātumicchati te sakhe || 7 ||

aṅgadāni vicitrāṇi keyūrāṇi śubhāni ca |

prayacchati sakhe tubhyaṃ bhāryāyai gacchatī vanam || 8 ||

paryaṅkamagyrāstaraṇaṃ nānāratnavibhūṣitam |

tamapīcchati vaidehī pratiṣṭhāpayituṃ tvayi || 9 ||

nāga śśatruñjayo nāma mātulo'yaṃ dadau mama |

taṃ te gajasahasreṇa dadāmi dvijasattama || 10 ||

ityuktassa hi rāmeṇa suyajñaḥ pratigṛhṛyatat |

rāmalakṣmaṇasītānāṃ prayuyojāśiṣa śśubhāḥ || 11 ||

atha bhrātaramavyagraṃ priyaṃ rāmaḥ priyaṃvadaḥ |

saumitriṃ tamuvācedaṃ brahmeva tridaśeśvaram || 12 ||

agastyaṃ kauśikaṃ caiva tāvubhau brāhmaṇottamau |

arcayāhūya saumitre ratnaissasyamivāmbubhiḥ || 13 ||

tarpayasva mahābāho gosahasraiśca mānada |

suvarṇai rajataiścaiva maṇibhiśca mahādhanaiḥ || 14 ||

kausalyāṃ ca ya āśīrbhirbhaktaḥ paryupatiṣṭhati |

ācāryastaittirīyāṇāmabhirūpaśca vedavit || 15 ||

tasya yānaṃ ca dāsīśca saumitre sampradāpaya |

kauśeyāni ca vastrāṇi yāvattuṣyati sa dvijaḥ || 16 ||

sūtaścitrarathaścārya sacivassuciroṣitaḥ |

toṣayainaṃ mahārhaiśca ratnairvastrairdhanaistathā || 17 ||

paśukābhiśca sarvābhirgavāṃ daśaśatena ca |

ye ceme kaṭhakālāpā bahavo daṇḍamāṇavāḥ || 18 ||

nityasvādhyāyaśīlatvānnānyatkurvanti kiñcana |

alasā svādukāmāśca mahatāṃ cāpi sammatāḥ || 19 ||

teṣāmaśītiyānāni ratnapūrṇāni dāpaya |

śālivāhasahasraṃ ca dve śate bhadrakāṃ stathā || 20 ||

vyañjanārthaṃ ca saumitre gosahasramupākuru |

mekhalīnāṃ mahāsaṅghaḥ kausalyāṃ samupasthitaḥ || 21 ||

teṣāṃ sahasraṃ saumitre pratyekaṃ sampradāpaya |

ambā yathā ca sā nandetkausalyā mama dakṣiṇām || 22 ||

tathā dvijātīstā nsarvān lakṣmaṇārcaya sarvaśaḥ |

tata ssapuruṣavyāghrastaddhanaṃ lakṣmaṇaḥ svayam || 23 ||

yathoktaṃ brāhmaṇendrāṇāmmadadāddhanado yathā |

athā'bravīdbāṣpakalāṃstiṣṭhataścopajīvinaḥ || 24 ||

sampradāyabahudravyamekaikasyopajīvanam |

lakṣmaṇasya ca yadveśma gṛhaṃ ca yadidaṃ mama || 25 ||

aśūnyaṃ kāryamekaikaṃ yāvadāgamanaṃ mama |

ityuktvā duḥkhitaṃ sarvaṃ janaṃ tamupajīvinam || 26 ||

uvācedaṃ dhanādhyakṣaṃ dhanamānīyatāmiti |

tato'sya dhanamājahrussarvamevopajīvinaḥ || 27 ||

sa rāśissumahāṃstatra darśanīyo hyadṛśyata |

tatassapuruṣavyāghra staddhanaṃ sahalakṣmaṇaḥ || 28 ||

dvijebhyo bālavṛddhebhyaḥ kṛpaṇebhyo'hyadāpayat |

tatrāsītpiṅgalo gārgyastrijaṭo nāma vai dvijaḥ || 29 ||

kṣatavṛttirvane nityaṃ phālakuddālalāṅgalī |

taṃ vṛddhaṃ taruṇī bhāryā bālānādāya dārakān || 30 ||

abravīdbāhmaṇaṃ vākyaṃ dāridryeṇābhipīḍitā |

apāsya phālaṃ kuddālaṃ kuruṣva vacanaṃ mama || 31 ||

rāmaṃ darśaya dharmajñaṃ yadi kiñcidavāpsyasi |

sa bhāryāvacanaṃ śrutvā śāṭīmācchādya duśchadām || 32 ||

sa prātiṣṭhata panthānaṃ yatra rāmaniveśanam |

bhṛgvaṅgirasamaṃ dīptyā trijaṭaṃ janasaṃsadi || 33 ||

āpañcamāyāḥ kakṣyāyāḥ nainaṃ kaścidavārayat |

sa rājaputramāsādya trijaṭo vākyamabravīt || 34 ||

nirdhano bahuputro'smi rājaputra mahāyaśaḥ |

uñchavṛttirvane nityaṃ pratyavekṣasva māmiti || 35 ||

tamuvāca tato rāmaḥ parihāsa samanvitam |

gavāṃ sahasramapyekaṃ na nu viśrāṇitaṃ mayā || 36 ||

parikṣipasi daṇḍena yāvattāvadavāpsyasi |

sa śāṭīṃ tvaritaḥ kaṭyāṃ sambhrāntaḥ pariveṣṭya tām || 37 ||

āviddhya daṇḍaṃ cikṣepa sarvaprāṇena vegitaḥ |

sa tīrtvā sarayūpāraṃ daṇḍastasya karāccyutaḥ || 38 ||

govraje bahusāhasre papātokṣaṇasannidhau |

taṃ pariṣvajya dharmātmā ātasmātsarayūtaṭāt || 39 ||

ānayāmāsa tā gopai strijaṭāyāśramaṃ prati |

uvāca sa tato rāmastaṃ gārgyamabhisāntvayan |

manyurna khalu kartavyaḥ parihāso hyayaṃ mama || 40 ||

idaṃ hi tejastava yadduratyayaṃ tadeva jijñāsitumicchatā mayā |

imaṃ bhavānarthamabhi pracodito vṛṇīṣva kiṃ cedaparaṃ vyavasyati || 41 ||

bravīmi satyena nate'sti yantraṇā dhanaṃ hi yadyanmama viprakāraṇāt |

bhavatsu samyakpratipādanena ta nmayārjitaṃ prītiyaśaskaraṃ bhavet || 42 ||

tata ssabhārya strijaṭo mahāmuni rgavāmanīkaṃ pratigṛhya moditaḥ |

yaśobalaprītisukhopabṛṃhaṇī stadāśiṣaḥ pratyavadanmahātmanaḥ || 43 ||

sa cāpi rāmaḥ pratipūrṇamānaso mahaddhanaṃ dharmabalairupārjitam |

niyojayāmāsa suhṛjjane'cirā dyathārhasammānavacaḥ pracoditaḥ || 44 ||

dvija ssuhṛdbhṛtyajano'thavā tadā daridrabhikṣācaraṇaśca yo'bhavat |

na tatra kaścinna babhūva tarpito yathārhasammānana dāna sambhramaiḥ || 45 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||