2.118 Ayodhyakanda - Ashtadashadhikashatatama Sargah

ॐ

2.118 அயோத்யாகாண்ட - அஷ்டாதஶாதிகஶததம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।

அத அஷ்டாதஶாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ।

ஸாத்வேவமுக்தா வைதேஹீ அநஸூயாऽநஸூயயா ।

ப்ரதிபூஜ்ய வசோ மந்தம் ப்ரவக்துமுபசக்ரமே ॥ 1 ॥

நைததாஶ்சர்யமார்யாயா யந்மாம் த்வமபிபாஷஸே ।

விதிதந்து மமாப்யேதத்யதா நார்யாஃ பதிர்குருஃ ॥ 2 ॥

யத்யப்யேஷ பவேத்பர்தா மமாऽர்யே வ்ரு'த்தவர்ஜிதஃ ।

அத்வைதமுபசர்தவ்யஸ்ததாப்யேஷ மயா பவேத் ॥ 3 ॥

கிம் புநர்யோ குணஶ்லாக்ய ஸ்ஸாநுக்ரோஶோ ஜிதேந்த்ரியஃ ।

ஸ்திராநுராகோ தர்மாத்மா மாத்ரு'வத்பித்ரு'வத்ப்ரியஃ ॥ 4 ॥

யாம் வ்ரு'த்திம் வர்ததே ராமஃ கௌஸல்யாயாம் மஹாபலஃ ।

தாமேவ ந்ரு'பநாரீணாமந்யாஸாமபி வர்ததே ॥ 5 ॥

ஸக்ரு'த்த்ரு'ஷ்டாஸ்வபி ஸ்த்ரிஷு ந்ரு'பேண ந்ரு'பவத்ஸலஃ ।

மாத்ரு'வத்வர்ததே வீரோ மாநமுத்ஸ்ரு'ஜ்ய தர்மவித் ॥ 6 ॥

ஆகச்சந்த்யாஶ்ச விஜநம் வநமேவம் பயாவஹம் ।

ஸமாஹிதம் மே ஶ்வஶ்ர்வா ச ஹ்ரு'தயே தத்த்ரு'தம் மஹத் ॥ 7 ॥

பாணிப்ரதாநகாலே ச யத்புராத்வக்நி ஸந்நிதௌ ।

அநுஶிஷ்டா ஜநந்யாऽஸ்மி வாக்யம் ததபி மே த்ரு'தம் ॥ 8 ॥

நவீக்ரு'தம் து தத்ஸர்வம் வாக்யைஸ்தே தர்மசாரிணி ।

பதிஶுஶ்ரூஷணாந்நார்யாஸ்தபோ நாந்யத்விதீயதே ॥ 9 ॥

ஸாவித்ரீ பதிஶுஶ்ரூஷாம் க்ரு'த்வா ஸ்வர்கே மஹீயதே ।

ததாவ்ரு'த்திஶ்ச யாதா த்வம் பதிஶுஶ்ரூஷயா திவம் ॥ 10 ॥

வரிஷ்டா ஸர்வநாரீணாமேஷா ச திவி தேவதா ।

ரோஹிணீ ந விநாசந்த்ரம் முஹூர்தமபி த்ரு'ஶ்யதே ॥ 11 ॥

ஏவம்விதாஶ்ச ப்ரவராஃ ஸ்த்ரியோ பர்த்ரு'த்ரு'டவ்ரதாஃ ।

தேவலோகே மஹீயந்தே புண்யேந ஸ்வேந கர்மணா ॥ 12 ॥

ததோऽநஸூயா ஸம்ஹ்ரு'ஷ்டா ஶ்ருத்வோக்தம் ஸீதயா வசஃ ।

ஶிரஸ்யாக்ராய சோவாச மைதிலீம் ஹர்ஷயந்த்யுத ॥ 13 ॥

நியமைர்விவிதைராப்தம் தபோ ஹி மஹதஸ்தி மே ।

தத்ஸம்ஶ்ரித்ய பலம் ஸீதே சந்தயே த்வாம் ஶுசிவ்ரதே ॥ 14 ॥

உபபந்நம் மநோஜ்ஞம் ச வசநம் தவ மைதிலி ।

ப்ரீதா சாஸ்ம்யுசிதம் கிம் தே கரவாணி ப்ரவீஹி மே ॥ 15 ॥

தஸ்யாஸ்தத் வசநம் ஶ்ரூத்வா விஸ்மிதா மந்தவிஸ்மயா ।

க்ரு'தமித்யப்ரவீத் ஸீதா தபோபலஸமந்விதாம் ॥ 16 ॥

ஸா த்வேவமுக்தா தர்மஜ்ஞா தயா ப்ரீததராऽபவத் ।

ஸபலம் ச ப்ரஹர்ஷம் தே ஹந்த ஸீதே கரோம்யஹம் ॥ 17 ॥

இதம் திவ்யம் வரம் மால்யம் வஸ்த்ரமாபரணாநி ச ।

அங்கராகம் ச வைதேஹி மஹார்ஹம் சாநுலேபநம் ॥ 18 ॥

மயா தத்தமிதம் ஸீதே தவ காத்ராணி ஶோபயேத் ।

அநுரூபமஸங்க்லிஷ்டம் நித்யமேவ பவிஷ்யதி ॥ 19 ॥

அங்கராகேண திவ்யேந லிப்தாங்கீ ஜநகாத்மஜே ।

ஶோபயிஷ்யஸி பர்தாரம் யதா ஶ்ரீர்விஷ்ணுமவ்யயம் ॥ 20 ॥

ஸா வஸ்த்ரமங்கராகம் ச பூஷணாநி ஸ்ரஜஸ்ததா ।

மைதிலீ ப்ரதிஜக்ராஹ ப்ரீதிதாநமநுத்தமம் ॥ 21 ॥

ப்ரதிக்ரு'ஹ்ய ச தத்ஸீதா ப்ரீதிதாநம் யஶஸ்விநீ ।

ஶ்லிஷ்டாஞ்ஜலிபுடா தத்ர ஸமுபாஸ்த தபோதநாம் ॥ 22 ॥

ததா ஸீதாமுபாஸீநாமநஸூயா த்ரு'டவ்ரதா ।

வசநம் ப்ரஷ்டுமாரேபே காஞ்சித்ப்ரியகதாமநு ॥ 23 ॥

ஸ்வயம் வரே கில ப்ராப்தா த்வமநேந யஶஸ்விநா ।

ராகவேணேதி மே ஸிதே கதா ஶ்ருதிமுபாகதா ॥ 24 ॥

தாம் கதாம் ஶ்ரோதுமிச்சாமி விஸ்தரேண ச மைதிலி ।

யதாऽநுபூதம் கார்த்ஸ்ந்யேந தந்மே த்வம் வக்துமர்ஹஸி ॥ 25 ॥

ஏவமுக்தா து ஸா ஸீதா தாம் ததோ தர்மசாரிணீம் ।

ஶ்ரூயதாமிதி சோக்த்வா வை கதயாமாஸ தாம் கதாம் ॥ 26 ॥

மிதிலாதிபதிர்வீரோ ஜநகோ நாம தர்மவித் ।

க்ஷத்ரதர்மே ஹ்யபிரதோ ந்யாயதஶ்ஶாஸ்தி மேதிநீம் ॥ 27 ॥

தஸ்ய லாங்கலஹஸ்தந்ய கர்ஷதஃ க்ஷேத்ரமண்டலம் ।

அஹம் கிலோத்திதா பித்வா ஜகதீம் ந்ரு'பதேஸ்ஸுதா ॥ 28 ॥

ஸ மாம் த்ரு'ஷ்ட்வா நரபதிர்முஷ்டிவிக்ஷேபதத்பரஃ ।

பாம்ஸுகுண்டிதஸர்வாங்கீம் ஜநகோ விஸ்மிதோऽபவத் ॥ 29 ॥

அநபத்யேந ச ஸ்நேஹாதங்கமாரோப்ய ச ஸ்வயம் ।

மமேயம் தநயேத்யுக்த்வா ஸ்நேஹோ மயி நிபாதிதஃ ॥ 30 ॥

அந்தரிக்ஷே ச வாகுக்தாऽப்ரதிமாऽமாநுஷீ கில ।

ஏவமேதந்நரபதே தர்மேண தநயா தவ ॥ 31 ॥

ததஃ ப்ரஹ்ரு'ஷ்டோ தர்மாத்மா பிதா மே மிதிலாதிபஃ ।

அவாப்தோ விபுலாம் புத்திம் மாமவாப்ய நராதிபஃ ॥ 32 ॥

தத்தா சாஸ்மீஷ்டவத்தேவ்யை ஜ்யேஷ்டாயை புண்யகர்மணா ।

தயா ஸம்பாவிதா சாஸ்மி ஸ்நிக்தயா மாத்ரு'ஸௌஹ்ரு'தாத் ॥ 33 ॥

பதிஸம்யோகஸுலபம் வயோ த்ரு'ஷ்ட்வா து மே பிதா ।

சிந்தாமப்யகமத்தீநோ வித்தநாஶாதிவாதநஃ ॥ 34 ॥

ஸத்ரு'ஶாச்சாபக்ரு'ஷ்டாச்ச லோகே கந்யாபிதா ஜநாத் ।

ப்ரதர்ஷணாமவாப்நோதி ஶக்ரேணாபி ஸமோ புவி ॥ 35 ॥

தாம் தர்ஷணாமதூரஸ்தாம் த்ரு'ஷ்ட்வா சாத்மநி பார்திவஃ ।

சிந்தார்ணவகதஃ பாரம் நாஸஸாதாப்லவோ யதா ॥ 36 ॥

அயோநிஜாம் ஹி மாம் ஜ்ஞாத்வா நாத்யகச்சத்விசிந்தயந் ।

ஸத்ரு'ஶம் சாநுரூபம் ச மஹீபாலஃ பதிம் மம ॥ 37 ॥

தஸ்ய புத்திரியம் ஜாதா சிந்தயாநஸ்ய ஸந்ததம் ।

ஸ்வயம்வரம் தநூஜாயாஃ கரிஷ்யாமீதி தீமதஃ ॥ 38 ॥

மஹாயஜ்ஞே ததா தஸ்ய வருணேந மஹாத்மநா ।

தத்தம் தநுர்வரம் ப்ரீத்யா தூணீ சாக்ஷயஸாயகௌ ॥ 39 ॥

அஸஞ்சால்யம் மநுஷ்யைஶ்ச யத்நேநாபி ச கௌரவாத் ।

தந்ந ஶக்தா நமயிதும் ஸ்வப்நேஷ்வபி நராதிபாஃ ॥ 40 ॥

தத்தநுஃ ப்ராப்ய மே பித்ரா வ்யாஹ்ரு'தம் ஸத்யவாதிநா ।

ஸமவாயே நரேந்த்ராணாம் பூர்வமாமந்த்ர்ய பார்திவாந் ॥ 41 ॥

இதம் ச தநுருத்யம்ய ஸஜ்யம் யஃ குருதே நரஃ ।

தஸ்ய மே துஹிதா பார்யா பவிஷ்யதி ந ஸம்ஶயஃ ॥ 42 ॥

தச்ச த்ரு'ஷ்ட்வா தநுஶ்ஶ்ரேஷ்டம் கௌரவாத்கிரிஸந்நிபம் ।

அபிவாத்ய ந்ரு'பா ஜக்முரஶக்தாஸ்தஸ்ய தோலநே ॥ 43 ॥

ஸுதீர்கஸ்ய து காலஸ்ய ராகவோऽயம் மஹாத்யுதிஃ ।

விஶ்வாமித்ரேண ஸஹிதோ யஜ்ஞம் த்ரஷ்டும் ஸமாகதஃ ॥ 44 ॥

லக்ஷ்மணேந ஸஹ ப்ராத்ரா ராம ஸ்ஸத்யபராக்ரமஃ ।

விஶ்வாமித்ரஸ்து தர்மாத்மா மம பித்ரா ஸுபூஜிதஃ ॥ 45 ॥

ப்ரோவாச பிதரம் தத்ர ப்ராதரௌ ராமலக்ஷ்மணௌ ।

ஸுதௌ தஶரதஸ்யேமௌ தநுர்தர்ஶகாங்க்ஷிணௌ ।

தநுர்தர்ஶய ராமாய ராஜபுத்ராய தைவிகம் ॥ 46 ॥

இத்யுக்தஸ்தேந விப்ரேண தத்தநுஸ்ஸமுபாநயத் ॥ 47 ॥

நிமேஷாந்தரமாத்ரேண ததாऽநம்ய மஹாபலஃ ।

ஜ்யாம் ஸமாரோப்ய சடிதி பூரயாமாஸ வீர்யவாந் ॥ 48 ॥

தேந பூரயதா வேகாந்மத்யே பக்நம் த்விதா தநுஃ ।

தஸ்ய ஶப்தோ பவத்பீமஃ பதிதஸ்யாஶநேரிவ ॥ 49 ॥

ததோऽஹம் தத்ர ராமாய பித்ரா ஸத்யாபிஸந்திநா ।

நிஶ்சிதா தாதுமுத்யம்ய ஜலபாஜநமுத்தமம் ॥ 50 ॥

தீயமாநாம் ந து ததா ப்ரதிஜக்ராஹ ராகவஃ ।

அவிஜ்ஞாய பிதுஶ்சந்தமயோத்யாऽதிபதேஃ ப்ரபோஃ ॥ 51 ॥

தத ஶ்ஶ்வஶுரமாமந்த்ர்ய வ்ரு'த்தம் தஶரதம் ந்ரு'பம் ।

மம பித்ரா த்வஹம் தத்தா ராமாய விதிதாத்மநே ॥ 52 ॥

மம சைவாநுஜா ஸாத்வீ ஊர்மிலா ப்ரியதர்ஶநா ।

பார்யார்தே லக்ஷ்மணஸ்யாபி தத்தா பித்ரா மம ஸ்வயம் ॥ 53 ॥

ஏவம் தத்தாऽஸ்மி ராமாய ததா தஸ்மிந்ஸ்வயம்வரே ।

அநுரக்தாऽஸ்மி தர்மேண பதிம் வீர்யவதாம் வரம் ॥ 54 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே அஷ்டாதஶாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ |

sātvevamuktā vaidehī anasūyā'nasūyayā |

pratipūjya vaco mandaṃ pravaktumupacakrame || 1 ||

naitadāścaryamāryāyā yanmāṃ tvamabhibhāṣase |

viditantu mamāpyetadyathā nāryāḥ patirguruḥ || 2 ||

yadyapyeṣa bhavedbhartā mamā'rye vṛttavarjitaḥ |

advaidhamupacartavyastathāpyeṣa mayā bhavet || 3 ||

kiṃ punaryo guṇaślāghya ssānukrośo jitendriyaḥ |

sthirānurāgo dharmātmā mātṛvatpitṛvatpriyaḥ || 4 ||

yāṃ vṛttiṃ vartate rāmaḥ kausalyāyāṃ mahābalaḥ |

tāmeva nṛpanārīṇāmanyāsāmapi vartate || 5 ||

sakṛddṛṣṭāsvapi striṣu nṛpeṇa nṛpavatsalaḥ |

mātṛvadvartate vīro mānamutsṛjya dharmavit || 6 ||

āgacchantyāśca vijanaṃ vanamevaṃ bhayāvaham |

samāhitaṃ me śvaśrvā ca hṛdaye taddhṛtaṃ mahat || 7 ||

pāṇipradānakāle ca yatpurātvagni sannidhau |

anuśiṣṭā jananyā'smi vākyaṃ tadapi me dhṛtam || 8 ||

navīkṛtaṃ tu tatsarvaṃ vākyaiste dharmacāriṇi |

patiśuśrūṣaṇānnāryāstapo nānyadvidhīyate || 9 ||

sāvitrī patiśuśrūṣāṃ kṛtvā svarge mahīyate |

tathāvṛttiśca yātā tvaṃ patiśuśrūṣayā divam || 10 ||

variṣṭhā sarvanārīṇāmeṣā ca divi devatā |

rohiṇī na vinācandraṃ muhūrtamapi dṛśyate || 11 ||

evaṃvidhāśca pravarāḥ striyo bhartṛdṛḍhavratāḥ |

devaloke mahīyante puṇyena svena karmaṇā || 12 ||

tato'nasūyā saṃhṛṣṭā śrutvoktaṃ sītayā vacaḥ |

śirasyāghrāya covāca maithilīṃ harṣayantyuta || 13 ||

niyamairvividhairāptaṃ tapo hi mahadasti me |

tatsaṃśritya balaṃ sīte chandaye tvāṃ śucivrate || 14 ||

upapannaṃ manojñaṃ ca vacanaṃ tava maithili |

prītā cāsmyucitaṃ kiṃ te karavāṇi bravīhi me || 15 ||

tasyāstad vacanaṃ śrūtvā vismitā mandavismayā |

kṛtamityabravīt sītā tapobalasamanvitām || 16 ||

sā tvevamuktā dharmajñā tayā prītatarā'bhavat |

saphalaṃ ca praharṣaṃ te hanta sīte karomyaham || 17 ||

idaṃ divyaṃ varaṃ mālyaṃ vastramābharaṇāni ca |

aṅgarāgaṃ ca vaidehi mahārhaṃ cānulepanam || 18 ||

mayā dattamidaṃ sīte tava gātrāṇi śobhayet |

anurūpamasaṅkliṣṭaṃ nityameva bhaviṣyati || 19 ||

aṅgarāgeṇa divyena liptāṅgī janakātmaje |

śobhayiṣyasi bhartāraṃ yathā śrīrviṣṇumavyayam || 20 ||

sā vastramaṅgarāgaṃ ca bhūṣaṇāni srajastathā |

maithilī pratijagrāha prītidānamanuttamam || 21 ||

pratigṛhya ca tatsītā prītidānaṃ yaśasvinī |

śliṣṭāñjalipuṭā tatra samupāsta tapodhanām || 22 ||

tathā sītāmupāsīnāmanasūyā dṛḍhavratā |

vacanaṃ praṣṭumārebhe kāñcitpriyakathāmanu || 23 ||

svayaṃ vare kila prāptā tvamanena yaśasvinā |

rāghaveṇeti me site kathā śrutimupāgatā || 24 ||

tāṃ kathāṃ śrotumicchāmi vistareṇa ca maithili |

yathā'nubhūtaṃ kārtsnyena tanme tvaṃ vaktumarhasi || 25 ||

evamuktā tu sā sītā tāṃ tato dharmacāriṇīm |

śrūyatāmiti coktvā vai kathayāmāsa tāṃ kathām || 26 ||

mithilādhipatirvīro janako nāma dharmavit |

kṣatradharme hyabhirato nyāyataśśāsti medinīm || 27 ||

tasya lāṅgalahastanya karṣataḥ kṣetramaṇḍalam |

ahaṃ kilotthitā bhitvā jagatīṃ nṛpatessutā || 28 ||

sa māṃ dṛṣṭvā narapatirmuṣṭivikṣepatatparaḥ |

pāṃsukuṇṭhitasarvāṅgīṃ janako vismito'bhavat || 29 ||

anapatyena ca snehādaṅkamāropya ca svayam |

mameyaṃ tanayetyuktvā sneho mayi nipātitaḥ || 30 ||

antarikṣe ca vāguktā'pratimā'mānuṣī kila |

evametannarapate dharmeṇa tanayā tava || 31 ||

tataḥ prahṛṣṭo dharmātmā pitā me mithilādhipaḥ |

avāpto vipulāṃ buddhiṃ māmavāpya narādhipaḥ || 32 ||

dattā cāsmīṣṭavaddevyai jyeṣṭhāyai puṇyakarmaṇā |

tayā sambhāvitā cāsmi snigdhayā mātṛsauhṛdāt || 33 ||

patisaṃyogasulabhaṃ vayo dṛṣṭvā tu me pitā |

cintāmabhyagamaddhīno vittanāśādivādhanaḥ || 34 ||

sadṛśāccāpakṛṣṭācca loke kanyāpitā janāt |

pradharṣaṇāmavāpnoti śakreṇāpi samo bhuvi || 35 ||

tāṃ dharṣaṇāmadūrasthāṃ dṛṣṭvā cātmani pārthivaḥ |

cintārṇavagataḥ pāraṃ nāsasādāplavo yathā || 36 ||

ayonijāṃ hi māṃ jñātvā nādhyagacchadvicintayan |

sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca mahīpālaḥ patiṃ mama || 37 ||

tasya buddhiriyaṃ jātā cintayānasya santatam |

svayaṃvaraṃ tanūjāyāḥ kariṣyāmīti dhīmataḥ || 38 ||

mahāyajñe tadā tasya varuṇena mahātmanā |

dattaṃ dhanurvaraṃ prītyā tūṇī cākṣayasāyakau || 39 ||

asañcālyaṃ manuṣyaiśca yatnenāpi ca gauravāt |

tanna śaktā namayituṃ svapneṣvapi narādhipāḥ || 40 ||

taddhanuḥ prāpya me pitrā vyāhṛtaṃ satyavādinā |

samavāye narendrāṇāṃ pūrvamāmantrya pārthivān || 41 ||

idaṃ ca dhanurudyamya sajyaṃ yaḥ kurute naraḥ |

tasya me duhitā bhāryā bhaviṣyati na saṃśayaḥ || 42 ||

tacca dṛṣṭvā dhanuśśreṣṭhaṃ gauravādgirisannibham |

abhivādya nṛpā jagmuraśaktāstasya tolane || 43 ||

sudīrghasya tu kālasya rāghavo'yaṃ mahādyutiḥ |

viśvāmitreṇa sahito yajñaṃ draṣṭuṃ samāgataḥ || 44 ||

lakṣmaṇena saha bhrātrā rāma ssatyaparākramaḥ |

viśvāmitrastu dharmātmā mama pitrā supūjitaḥ || 45 ||

provāca pitaraṃ tatra bhrātarau rāmalakṣmaṇau |

sutau daśarathasyemau dhanurdarśakāṅkṣiṇau |

dhanurdarśaya rāmāya rājaputrāya daivikam || 46 ||

ityuktastena vipreṇa taddhanussamupānayat || 47 ||

nimeṣāntaramātreṇa tadā'namya mahābalaḥ |

jyāṃ samāropya jhaḍiti pūrayāmāsa vīryavān || 48 ||

tena pūrayatā vegānmadhye bhagnaṃ dvidhā dhanuḥ |

tasya śabdo bhavadbhīmaḥ patitasyāśaneriva || 49 ||

tato'haṃ tatra rāmāya pitrā satyābhisandhinā |

niścitā dātumudyamya jalabhājanamuttamam || 50 ||

dīyamānāṃ na tu tadā pratijagrāha rāghavaḥ |

avijñāya pituśchandamayodhyā'dhipateḥ prabhoḥ || 51 ||

tata śśvaśuramāmantrya vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam |

mama pitrā tvahaṃ dattā rāmāya viditātmane || 52 ||

mama caivānujā sādhvī ūrmilā priyadarśanā |

bhāryārthe lakṣmaṇasyāpi dattā pitrā mama svayam || 53 ||

evaṃ dattā'smi rāmāya tadā tasminsvayaṃvare |

anuraktā'smi dharmeṇa patiṃ vīryavatāṃ varam || 54 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ||