śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |
viśvāmitro mahātmātha prasthitān prekṣya tānṛṣīn |
abravīnnaraśārdūlassarvāṃstānvanavāsinaḥ || 1 ||
mahānvighnaḥ pravṛtto'yaṃ dakṣiṇāmāsthito diśam |
diśamanyāṃ prapatsyāmastatra tapsyāmahe tapaḥ || 2 ||
paścimāyāṃ viśālāyāṃ puṣkareṣu mahātmanaḥ |
sukhaṃ tapaścariṣyāmaḥ paraṃ taddhi tapovanam || 3 ||
evamuktvā mahātejāḥ puṣkareṣu mahāmuniḥ |
tapa ugraṃ durādharṣaṃ tepe mūlaphalāśanaḥ || 4 ||
etasminneva kāle tu ayodhyādhipatirnṛpaḥ |
ambarīṣa iti khyāto yaṣṭuṃ samupacakrame || 5 ||
tasya vai yajamānasya paśumindro jahāra ha |
praṇaṣṭe tu paśau vipro rājānamidamabravīt || 6 ||
paśuradya hṛto rājan praṇaṣṭastava durnayāt |
arakṣitāraṃ rājānaṃ ghnanti doṣā nareśvara || 7 ||
prāyaścittaṃ mahaddhyetannaraṃ vā puruṣarṣabha |
ānayasva paśuṃ śīghraṃ yāvatkarma pravartate || 8 ||
upādhyāyavacaśśrutvā sa rājā puruṣarṣabha |
anviyeṣa mahābuddhiḥ paśuṃ gobhissahasraśaḥ || 9 ||
deśān janapadāṃstāṃ stānnagarāṇi vanāni ca |
āśramāṇi ca puṇyāni mārgamāṇo mahīpatiḥ || 10 ||
sa putrasahitaṃ tāta sabhāryaṃ raghunandana |
bhṛgutunde samāsīnamṛcīkaṃ sandadarśa ha || 11 ||
tamuvāca mahātejāḥ praṇamyābhiprasādya ca |
brahmarṣiṃ tapasā dīptaṃ rājarṣiramitaprabhaḥ || 12 ||
pṛṣṭvā sarvatra kuśalamṛcīkaṃ tamidaṃ vacaḥ |
gavāṃ śatasahasreṇa vikrīṇīṣe sutaṃ yadi || 13 ||
paśorarthe mahābhāga kṛtakṛtyo'smi bhārgava |
sarve parisṛtā deśā yājñīyaṃ na labhe paśum || 14 ||
dātumarhasi mūlyena sutamekamito mama |
4 evamukto mahātejā ṛcīkastvabravīdvacaḥ || 15 ||
nāhaṃ jyeṣṭhaṃ naraśreṣṭha vikrīṇīyāṃ kathañcana |
ṛcīkasya vacaśśrutvā teṣāṃ mātā mahātmanām || 16 ||
uvāca naraśārdūlamambarīṣaṃ tapasvinī |
avikreyaṃ sutaṃ jyeṣṭhaṃ bhagavānāha bhārgavaḥ || 17 ||
mamāpi dayitaṃ viddhi kaniṣṭhaṃ śunakaṃ nṛpa |
tasmātkanīyasaṃ putraṃ na dāsye tava pārthiva || 18 ||
prāyeṇa hi naraśreṣṭha jyeṣṭhāḥ pitṛṣu vallabhāḥ |
mātṛṇāṃ tu kanīyāṃsastasmādrakṣe kanīyasam || 19 ||
uktavākye munau tasmin munipatnyāṃ tathaiva ca |
śunaśśephassvayaṃ rāma madhyamo vākyamabravīt || 20 ||
pitā jyeṣṭhamavikreyaṃ mātā cāha kanīyasam |
vikrītaṃ madhyamaṃ manye rājan putraṃ nayasva mām || 21 ||
gavāṃ śatasahasreṇa śunaśśephaṃ nareśvaraḥ |
gṛhītvā paramaprīto jagāma raghunandana || 22 ||
ambarīṣastu rājarṣī rathamāropya satvaraḥ |
śunaśśephaṃ mahātejā jagāmāśu mahāyaśāḥ || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||