Shrimadbhagavadgita Mulam - Trayodasho'dhyayah

ॐ

ஶ்ரீமத்பகவத்கீதா மூலம் - த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ

Gita Vyasa Tamil

ௐ ஶ்ரீ பரமாத்மநே நமஃ

அத த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ ।

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞவிபாகயோகஃ

ஶ்ரீபகவாநுவாச

இதம் ஶரீரம் கௌந்தேய க்ஷேத்ரமித்யபிதீயதே ।

ஏதத்யோ வேத்தி தம் ப்ராஹுஃ க்ஷேத்ரஜ்ஞ இதி தத்விதஃ ॥ 1 ॥

க்ஷேத்ரஜ்ஞம் சாபி மாம் வித்தி ஸர்வக்ஷேத்ரேஷு பாரத ।

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோர்ஜ்ஞாநம் யத்தஜ்ஜ்ஞாநம் மதம் மம ॥ 2 ॥

தத்க்ஷேத்ரம் யச்ச யாத்ரு'க்ச யத்விகாரி யதஶ்ச யத் ।

ஸ ச யோ யத்ப்ரபாவஶ்ச தத்ஸமாஸேந மே ஶ்ரு'ணு ॥ 3 ॥

ரு'ஷிபிர்பஹுதா கீதம் சந்தோபிர்விவிதைஃ ப்ரு'தக் ।

ப்ரஹ்மஸூத்ரபதைஶ்சைவ ஹேதுமத்பிர்விநிஶ்சிதைஃ ॥ 4 ॥

மஹாபூதாந்யஹங்காரோ புத்திரவ்யக்தமேவ ச ।

இந்த்ரியாணி தஶைகம் ச பஞ்ச சேந்த்ரியகோசராஃ ॥ 5 ॥

இச்சா த்வேஷஃ ஸுகம் துஃகம் ஸங்காதஶ்சேதநா த்ரு'திஃ ।

ஏதத்க்ஷேத்ரம் ஸமாஸேந ஸவிகாரமுதாஹ்ரு'தம் ॥ 6 ॥

அமாநித்வமதம்பித்வமஹிம்ஸா க்ஷாந்திரார்ஜவம் ।

ஆசார்யோபாஸநம் ஶௌசம் ஸ்தைர்யமாத்மவிநிக்ரஹஃ ॥ 7 ॥

இந்த்ரியார்தேஷு வைராக்யமநஹங்கார ஏவ ச ।

ஜந்ம-ம்ரு'த்யு-ஜரா-வ்யாதி-துஃகதோஷாநுதர்ஶநம் ॥ 8 ॥

அஸக்திரநபிஷ்வங்கஃ புத்ரதாரக்ரு'ஹாதிஷு ।

நித்யம் ச ஸமசித்தத்வ-மிஷ்டாநிஷ்டோபபத்திஷு ॥ 9 ॥

மயி சாநந்யயோகேந பக்திரவ்யபிசாரிணீ ।

விவிக்ததேஶஸேவித்வ-மரதிர்ஜநஸம்ஸதி ॥ 10 ॥

அத்யாத்மஜ்ஞாநநித்யத்வம் தத்த்வஜ்ஞாநார்ததர்ஶநம் ।

ஏதஜ்ஜ்ஞாநமிதி ப்ரோக்தமஜ்ஞாநம் யததோऽந்யதா ॥ 11 ॥

ஜ்ஞேயம் யத்தத்ப்ரவக்ஷ்யாமி யஜ்ஜ்ஞாத்வாம்ரு'தமஶ்நுதே ।

அநாதிமத்பரம் ப்ரஹ்ம ந ஸத்தந்நாஸதுச்யதே ॥ 12 ॥

ஸர்வதஃபாணிபாதம் தத்ஸர்வதோऽக்ஷிஶிரோமுகம் ।

ஸர்வதஃஶ்ருதிமல்லோகே ஸர்வமாவ்ரு'த்ய திஷ்டதி ॥ 13 ॥

ஸர்வேந்த்ரியகுணாபாஸம் ஸர்வேந்த்ரியவிவர்ஜிதம் ।

அஸக்தம் ஸர்வப்ரு'ச்சைவ நிர்குணம் குணபோக்த்ரு' ச ॥ 14 ॥

பஹிரந்தஶ்ச பூதாநாமசரம் சரமேவ ச ।

ஸூக்ஷ்மத்வாத்ததவிஜ்ஞேயம் தூரஸ்தம் சாந்திகே ச தத் ॥ 15 ॥

அவிபக்தம் ச பூதேஷு விபக்தமிவ ச ஸ்திதம் ।

பூதபர்த்ரு' ச தஜ்ஜ்ஞேயம் க்ரஸிஷ்ணு ப்ரபவிஷ்ணு ச ॥ 16 ॥

ஜ்யோதிஷாமபி தஜ்ஜ்யோதிஸ்தமஸஃ பரமுச்யதே ।

ஜ்ஞாநம் ஜ்ஞேயம் ஜ்ஞாநகம்யம் ஹ்ரு'தி ஸர்வஸ்ய விஷ்டிதம் ॥ 17 ॥

இதி க்ஷேத்ரம் ததா ஜ்ஞாநம் ஜ்ஞேயம் சோக்தம் ஸமாஸதஃ ।

மத்பக்த ஏதத்விஜ்ஞாய மத்பாவாயோபபத்யதே ॥ 18 ॥

ப்ரக்ரு'திம் புருஷம் சைவ வித்த்யநாதி உபாவபி ।

விகாராம்ஶ்ச குணாம்ஶ்சைவ வித்தி ப்ரக்ரு'திஸம்பவாந் ॥ 19 ॥

கார்யகாரணகர்த்ரு'த்வே ஹேதுஃ ப்ரக்ரு'திருச்யதே ।

புருஷஃ ஸுகதுஃகாநாம் போக்த்ரு'த்வே ஹேதுருச்யதே ॥ 20 ॥

புருஷஃ ப்ரக்ரு'திஸ்தோ ஹி புங்க்தே ப்ரக்ரு'திஜாந்குணாந் ।

காரணம் குணஸங்கோऽஸ்ய ஸதஸத்யோநிஜந்மஸு ॥ 21 ॥

உபத்ரஷ்டாநுமந்தா ச பர்தா போக்தா மஹேஶ்வரஃ ।

பரமாத்மேதி சாப்யுக்தோ தேஹேऽஸ்மிந்புருஷஃ பரஃ ॥ 22 ॥

ய ஏவம் வேத்தி புருஷம் ப்ரக்ரு'திம் ச குணைஃ ஸஹ ।

ஸர்வதா வர்தமாநோऽபி ந ஸ பூயோऽபிஜாயதே ॥ 23 ॥

த்யாநேநாத்மநி பஶ்யந்தி கேசிதாத்மாநமாத்மநா ।

அந்யே ஸாங்க்யேந யோகேந கர்மயோகேந சாபரே ॥ 24 ॥

அந்யே த்வேவமஜாநந்தஃ ஶ்ருத்வாந்யேப்ய உபாஸதே ।

தேऽபி சாதிதரந்த்யேவ ம்ரு'த்யும் ஶ்ருதிபராயணாஃ ॥ 25 ॥

யாவத்ஸஞ்ஜாயதே கிஞ்சித்ஸத்த்வம் ஸ்தாவரஜங்கமம் ।

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞஸம்யோகாத்தத்வித்தி பரதர்ஷப ॥ 26 ॥

ஸமம் ஸர்வேஷு பூதேஷு திஷ்டந்தம் பரமேஶ்வரம் ।

விநஶ்யத்ஸ்வவிநஶ்யந்தம் யஃ பஶ்யதி ஸ பஶ்யதி ॥ 27 ॥

ஸமம் பஶ்யந்ஹி ஸர்வத்ர ஸமவஸ்திதமீஶ்வரம் ।

ந ஹிநஸ்த்யாத்மநாத்மாநம் ததோ யாதி பராம் கதிம் ॥ 28 ॥

ப்ரக்ரு'த்யைவ ச கர்மாணி க்ரியமாணாநி ஸர்வஶஃ ।

யஃ பஶ்யதி ததாத்மாநமகர்தாரம் ஸ பஶ்யதி ॥ 29 ॥

யதா பூதப்ரு'தக்பாவ-மேகஸ்தமநுபஶ்யதி ।

தத ஏவ ச விஸ்தாரம் ப்ரஹ்ம ஸம்பத்யதே ததா ॥ 30 ॥

அநாதித்வாந்நிர்குணத்வா-த்பரமாத்மாயமவ்யயஃ ।

ஶரீரஸ்தோऽபி கௌந்தேய ந கரோதி ந லிப்யதே ॥ 31 ॥

யதா ஸர்வகதம் ஸௌக்ஷ்ம்யாதாகாஶம் நோபலிப்யதே ।

ஸர்வத்ராவஸ்திதோ தேஹே ததாத்மா நோபலிப்யதே ॥ 32 ॥

யதா ப்ரகாஶயத்யேகஃ க்ரு'த்ஸ்நம் லோகமிமம் ரவிஃ ।

க்ஷேத்ரம் க்ஷேத்ரீ ததா க்ரு'த்ஸ்நம் ப்ரகாஶயதி பாரத ॥ 33 ॥

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோ-ரேவமந்தரம் ஜ்ஞாநசக்ஷுஷா ।

பூதப்ரக்ரு'திமோக்ஷம் ச யே விதுர்யாந்தி தே பரம் ॥ 34 ॥

ௐ தத்ஸதிதி ஶ்ரீமத்பகவத்கீதாஸூபநிஷத்ஸு ப்ரஹ்மவித்யாயாம் யோகஶாஸ்த்ரே

ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ணார்ஜுநஸம்வாதே க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞவிபாகயோகோ நாம த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ ॥13 ॥

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha trayodaśo'dhyāyaḥ |

kṣetrakṣetrajñavibhāgayogaḥ

śrībhagavānuvāca

idaṃ śarīraṃ kaunteya kṣetramityabhidhīyate |

etadyo vetti taṃ prāhuḥ kṣetrajña iti tadvidaḥ || 1 ||

kṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata |

kṣetrakṣetrajñayorjñānaṃ yattajjñānaṃ mataṃ mama || 2 ||

tatkṣetraṃ yacca yādṛkca yadvikāri yataśca yat |

sa ca yo yatprabhāvaśca tatsamāsena me śṛṇu || 3 ||

ṛṣibhirbahudhā gītaṃ chandobhirvividhaiḥ pṛthak |

brahmasūtrapadaiścaiva hetumadbhirviniścitaiḥ || 4 ||

mahābhūtānyahaṅkāro buddhiravyaktameva ca |

indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca cendriyagocarāḥ || 5 ||

icchā dveṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ saṅghātaścetanā dhṛtiḥ |

etatkṣetraṃ samāsena savikāramudāhṛtam || 6 ||

amānitvamadambhitvamahiṃsā kṣāntirārjavam |

ācāryopāsanaṃ śaucaṃ sthairyamātmavinigrahaḥ || 7 ||

indriyārtheṣu vairāgyamanahaṅkāra eva ca |

janma-mṛtyu-jarā-vyādhi-duḥkhadoṣānudarśanam || 8 ||

asaktiranabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu |

nityaṃ ca samacittatva-miṣṭāniṣṭopapattiṣu || 9 ||

mayi cānanyayogena bhaktiravyabhicāriṇī |

viviktadeśasevitva-maratirjanasaṃsadi || 10 ||

adhyātmajñānanityatvaṃ tattvajñānārthadarśanam |

etajjñānamiti proktamajñānaṃ yadato'nyathā || 11 ||

jñeyaṃ yattatpravakṣyāmi yajjñātvāmṛtamaśnute |

anādimatparaṃ brahma na sattannāsaducyate || 12 ||

sarvataḥpāṇipādaṃ tatsarvato'kṣiśiromukham |

sarvataḥśrutimalloke sarvamāvṛtya tiṣṭhati || 13 ||

sarvendriyaguṇābhāsaṃ sarvendriyavivarjitam |

asaktaṃ sarvabhṛccaiva nirguṇaṃ guṇabhoktṛ ca || 14 ||

bahirantaśca bhūtānāmacaraṃ carameva ca |

sūkṣmatvāttadavijñeyaṃ dūrasthaṃ cāntike ca tat || 15 ||

avibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktamiva ca sthitam |

bhūtabhartṛ ca tajjñeyaṃ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca || 16 ||

jyotiṣāmapi tajjyotistamasaḥ paramucyate |

jñānaṃ jñeyaṃ jñānagamyaṃ hṛdi sarvasya viṣṭhitam || 17 ||

iti kṣetraṃ tathā jñānaṃ jñeyaṃ coktaṃ samāsataḥ |

madbhakta etadvijñāya madbhāvāyopapadyate || 18 ||

prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhyanādi ubhāvapi |

vikārāṃśca guṇāṃścaiva viddhi prakṛtisambhavān || 19 ||

kāryakāraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtirucyate |

puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve heturucyate || 20 ||

puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijānguṇān |

kāraṇaṃ guṇasaṅgo'sya sadasadyonijanmasu || 21 ||

upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ |

paramātmeti cāpyukto dehe'sminpuruṣaḥ paraḥ || 22 ||

ya evaṃ vetti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca guṇaiḥ saha |

sarvathā vartamāno'pi na sa bhūyo'bhijāyate || 23 ||

dhyānenātmani paśyanti kecidātmānamātmanā |

anye sāṅkhyena yogena karmayogena cāpare || 24 ||

anye tvevamajānantaḥ śrutvānyebhya upāsate |

te'pi cātitarantyeva mṛtyuṃ śrutiparāyaṇāḥ || 25 ||

yāvatsañjāyate kiñcitsattvaṃ sthāvarajaṅgamam |

kṣetrakṣetrajñasaṃyogāttadviddhi bharatarṣabha || 26 ||

samaṃ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṃ parameśvaram |

vinaśyatsvavinaśyantaṃ yaḥ paśyati sa paśyati || 27 ||

samaṃ paśyanhi sarvatra samavasthitamīśvaram |

na hinastyātmanātmānaṃ tato yāti parāṃ gatim || 28 ||

prakṛtyaiva ca karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ |

yaḥ paśyati tathātmānamakartāraṃ sa paśyati || 29 ||

yadā bhūtapṛthagbhāva-mekasthamanupaśyati |

tata eva ca vistāraṃ brahma sampadyate tadā || 30 ||

anāditvānnirguṇatvā-tparamātmāyamavyayaḥ |

śarīrastho'pi kaunteya na karoti na lipyate || 31 ||

yathā sarvagataṃ saukṣmyādākāśaṃ nopalipyate |

sarvatrāvasthito dehe tathātmā nopalipyate || 32 ||

yathā prakāśayatyekaḥ kṛtsnaṃ lokamimaṃ raviḥ |

kṣetraṃ kṣetrī tathā kṛtsnaṃ prakāśayati bhārata || 33 ||

kṣetrakṣetrajñayo-revamantaraṃ jñānacakṣuṣā |

bhūtaprakṛtimokṣaṃ ca ye viduryānti te param || 34 ||

oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre

śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde kṣetrakṣetrajñavibhāgayogo nāma trayodaśo'dhyāyaḥ ||13 ||