📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
பர்த்ரு'ஹரேஃ ஶதக த்ரிஶதி - ஶ்ரு'ங்கார ஶதகம்
Bhartrihareh Shataka Trishati - Shringara Shatakam
Shatakam Bhartrihari Tamil
ஶம்புஸ்வயம்புஹரயோ ஹரிணேக்ஷணாநாம்
யேநாக்ரியந்த ஸததம் க்ரு'ஹகும்பதாஸாஃ ।
வாசாம் அகோசரசரித்ரவிசித்ரிதாய
தஸ்மை நமோ பகவதே மகரத்வஜாய ॥ 2.1 ॥
ஸ்மிதேந பாவேந ச லஜ்ஜயா பியா
பராண்முகைரர்தகடாக்ஷவீக்ஷணைஃ ।
வசோபிரீர்ஷ்யாகலஹேந லீலயா
ஸமஸ்தபாவைஃ கலு பந்தநம் ஸ்த்ரியஃ ॥ 2.2 ॥
ப்ரூசாதுர்யாத்குஷ்சிதாக்ஷாஃ கடாக்ஷாஃ
ஸ்நிக்தா வாசோ லஜ்ஜிதாந்தாஶ்ச ஹாஸாஃ ।
லீலாமந்தம் ப்ரஸ்திதம் ச ஸ்திதம் ச
ஸ்த்ரீணாம் ஏதத்பூஷணம் சாயுதம் ச ॥ 2.3 ॥
க்வசித்ஸப்ரூபங்கைஃ க்வசிதபி ச லஜ்ஜாபரிகதைஃ
க்வசித்பூரித்ரஸ்தைஃ க்வசிதபி ச லீலாவிலலிதைஃ ।
குமாரீணாம் ஏதைர்மதநஸுபகைர்நேத்ரவலிதைஃ
ஸ்புரந்நீலாப்ஜாநாம் ப்ரகரபரிகீர்ணா இவ திஶஃ ॥ 2.4 ॥
வக்த்ரம் சந்த்ரவிகாஸி பங்கஜபரீஹாஸக்ஷமே லோசநே
வர்ணஃ ஸ்வர்ணம் அபாகரிஷ்ணுரலிநீஜிஷ்ணுஃ கசாநாம் சயஃ ।
பக்ஷோஜாவிபகும்பவிப்ரமஹரௌ குர்வீ நிதம்பஸ்தலீ
வாசாம் ஹாரி ச மார்தவம் யுவதீஷு ஸ்வாபாவிகம் மண்டநம் ॥ 2.5 ॥
ஸ்மிதகிஞ்சிந்முக்தம் ஸரலதரலோ த்ரு'ஷ்டிவிபவஃ
பரிஸ்பந்தோ வாசாம் அபிநவவிலாஸோக்திஸரஸஃ ।
கதாநாம் ஆரம்பஃ கிஸலயிதலீலாபரிகரஃ
ஸ்ப்ரு'ஶந்த்யாஸ்தாருண்யம் கிம் இவ ந ஹி ரம்யம் ம்ரு'கத்ரு'ஶஃ ॥ 2.6 ॥
த்ரஷ்டவ்யேஷு கிம் உத்தமம் ம்ரு'கத்ரு'ஶஃ ப்ரேமப்ரஸந்நம் முகம்
க்ராதவேஷ்வபி கிம் தத்​ஆஸ்யபவநஃ ஶ்ரவ்யேஷு கிம் தத்வசஃ ।
கிம் ஸ்வாத்யேஷு தத்​ஓஷ்டபல்லவரஸஃ ஸ்ப்ரு'ஶ்யேஷு கிம் தத்வபுர்த்யேயம்
கிம் நவயௌவநே ஸஹ்ரு'தயைஃ ஸர்வத்ர தத்விப்ரமாஃ ॥ 2.7 ॥
ஏதாஶ்சலத்வலயஸம்ஹதிமேகலோத்தசங்கார
நூபுரபராஜிதராஜஹம்ஸ்யஃ ।
குர்வந்தி கஸ்ய ந மநோ விவஶம் தருண்யோ
வித்ரஸ்தமுக்தஹரிணீஸத்ரு'ஶைஃ கடாக்ஷைஃ ॥ 2.8 ॥
குங்குமபங்ககலங்கிததேஹா
கௌரபயோதரகம்பிதஹாரா ।
நூபுரஹம்ஸரணத்பத்மா
கம் ந வஶீகுருதே புவி ராமா ॥ 2.9 ॥
நூநம் ஹி தே கவிவரா விபரீதவாசோ
யே நித்யம் ஆஹுரபலா இதி காமிநீஸ்தாஃ ।
யாபிர்விலோலிதரதாரகத்ரு'ஷ்டிபாதைஃ
ஶக்ராதயோऽபி விஜிதாஸ்த்வபலாஃ கதம் தாஃ ॥ 2.10 ॥
நூநம் ஆஜ்ஞாகரஸ்தஸ்யாஃ ஸுப்ருவோ மகரத்வஜஃ ।
யதஸ்தந்நேத்ரஸஞ்சாரஸூசிதேஷு ப்ரவர்ததே ॥ 2.11 ॥
கேஶாஃ ஸம்யமிநஃ ஶ்ருதேரபி பரம் பாரம் கதே லோசநே
அந்தர்வக்த்ரம் அபி ஸ்வபாவஶுசிபீஃ கீர்ணம் த்விஜாநாம் கணைஃ ।
முக்தாநாம் ஸததாதிவாஸருசிரௌ வக்ஷோஜகும்பாவிமாவித்தம்
தந்வி வபுஃ ப்ரஶாந்தம் அபி தேராகம் கரோத்யேவ நஃ ॥ 2.12 ॥
முக்தே தாநுஷ்கதா கேயம் அபூர்வா த்வயி த்ரு'ஶ்யதே ।
யயா வித்யஸி சேதாம்ஸி குணைரேவ ந ஸாயகைஃ ॥ 2.13 ॥
ஸதி ப்ரதீபே ஸத்யக்நௌ ஸத்ஸு தாராரவீந்துஷு ।
விநா மே ம்ரு'கஶாவாக்ஷ்யா தமோபூதம் இதம் ஜகத் ॥ 2.14 ॥
உத்வ்ரு'த்தஃ ஸ்தநபார ஏஷ தரலே நேத்ரே சலே ப்ரூலதே
ராகாதிஷ்டிதம் ஓஷ்டபல்லவம் இதம் குர்வந்து நாம வ்யதாம் ।
ஸௌபாக்யாக்ஷரமாலிகேவ லிகிதா புஷ்பாயுதேந ஸ்வயம்
மத்யஸ்தாபி கரோதி தாபம் அதிகம் ரோமாவலிஃ கேந ஸா ॥ 2.15 ॥
முகேந சந்த்ரகாந்தேந மஹாநீலைஃ ஶிரோருஹைஃ ।
கராப்யாம் பத்மராகாப்யாம் ரேஜே ரத்நமயீவ ஸா ॥ 2.16 ॥
குருணா ஸ்தநபாரேண முகசந்த்ரேண பாஸ்வதா ।
ஶநைஶ்சராப்யாம் பாதாப்யாம் ரேஜே க்ரஹமயீவ ஸா ॥ 2.17 ॥
தஸ்யாஃ ஸ்தநௌ யதி கநௌ ஜகநம் ச ஹாரி
வக்த்ரம் ச சாரு தவ சித்த கிம் ஆகுலத்வம் ।
புண்யம் குருஷ்வ யதி தேஷு தவாஸ்தி வாஞ்சா
புண்யைர்விநா ந ஹி பவந்தி ஸமீஹிதார்தாஃ ॥ 2.18 ॥
இமே தாருண்யஶ்ரீநவபரிமலாஃ ப்ரௌடஸுரதப்ரதாப
ப்ராரம்பாஃ ஸ்மரவிஜயதாநப்ரதிபுவஃ ।
சிரம் சேதஶ்சோரா அபிநவவிகாரைககுரவோ
விலாஸவ்யாபாராஃ கிம் அபி விஜயந்தே ம்ரு'கத்ரு'ஶாம் ॥ 2.19 ॥
ப்ரணயமதுராஃ ப்ரேமோத்காரா ரஸாஶ்ரயதாம் கதாஃ
பணிதிமதுரா முக்தப்ராயாஃ ப்ரகாஶிதஸம்மதாஃ ।
ப்ரக்ரு'திஸுபகா விஸ்ரம்பார்த்ராஃ ஸ்மரோதயதாயிநீ
ரஹஸி கிம் அபி ஸ்வைராலாபா ஹரந்தி ம்ரு'கீத்ரு'ஶாம் ॥ 2.20 ॥
விஶ்ரம்ய விஶ்ரம்ய வநத்ருமாணாம்
சாயாஸு தந்வீ விசசார காசித் ।
ஸ்தநோத்தரீயேண கரோத்த்ரு'தேந
நிவாரயந்தீ ஶஶிநோ மயூகாந் ॥ 2.21 ॥
அதர்ஶநே தர்ஶநமாத்ரகாமா
த்ரு'ஷ்ட்வா பரிஷ்வங்கஸுகைகலோலா ।
ஆலிங்கிதாயாம் புநராயதாக்ஷ்யாமாஶாஸ்மஹே
விக்ரஹயோரபேதம் ॥ 2.22 ॥
மாலதீ ஶிரஸி ஜ்ரு'ம்பணம் முகே
சந்தநம் வபுஷி குங்குமாவிலம் ।
வக்ஷஸி ப்ரியதமா மதாலஸா
ஸ்வர்க ஏஷ பரிஶிஷ்ட ஆகமஃ ॥ 2.23 ॥
ப்ராங்மாம் ஏதி மநாகநாகதரஸம் ஜாதாபிலாஷாம் ததஃ
ஸவ்ரீடம் ததநு ஶ்லதோத்யமம் அத ப்ரத்வஸ்ததைர்யம் புநஃ ।
ப்ரேமார்த்ரம் ஸ்ப்ரு'ஹணீயநிர்பரரஹஃ க்ரீடாப்ரகல்பம் ததோ
நிஃஸங்காங்கவிகர்ஷணாதிகஸுகரம்யம் குலஸ்த்ரீரதம் ॥ 2.24 ॥
உரஸி நிபதிதாநாம் ஸ்ரஸ்ததம்மில்லகாநாம்
முகுலிதநயநாநாம் கிஞ்சித்​உந்மீலிதாநாம் ।
உபரி ஸுரதகேதஸ்விந்நகண்டஸ்தலாநாமதர
மது வதூநாம் பாக்யவந்தஃ பிபந்தி ॥ 2.25 ॥
ஆமீலிதநயநாநாம் யஃ
ஸுரதரஸோऽநு ஸம்விதம் பாதி ।
மிதுரைர்மிதோऽவதாரிதமவிததம்
இதம் ஏவ காமநிர்பர்ஹணம் ॥ 2.26 ॥
இதம் அநுசிதம் அக்ரமஶ்ச பும்ஸாம்
யதிஹ ஜராஸ்வபி மந்மதா விகாராஃ ।
ததபி ச ந க்ரு'தம் நிதம்பிநீநாம்
ஸ்தநபதநாவதி ஜீவிதம் ரதம் வா ॥ 2.27 ॥
ராஜஸ்த்ரு'ஷ்ணாம்புராஶேர்ந ஹி ஜகதி கதஃ கஶ்சிதேவாவஸாநம்
கோ வார்தோऽர்தைஃ ப்ரபூதைஃ ஸ்வவபுஷி கலிதே யௌவநே ஸாநுராகே ।
கச்சாமஃ ஸத்ம யாவத்விகஸிதநயநேந்தீவராலோகிநீநாமாக்ரம்யாக்ரம்ய
ரூபம் சடிதி ந ஜரயா லுப்யதே ப்ரேயஸீநாம் ॥ 2.28 ॥
ராகஸ்யாகாரம் ஏகம் நரகஶதமஹாதுஃகஸம்ப்ராப்திஹேதுர்மோஹஸ்யோத்பத்தி
பீஜம் ஜலதரபடலம் ஜ்ஞாநதாராதிபஸ்ய ।
கந்தர்பஸ்யைகமித்ரம் ப்ரகடிதவிவிதஸ்பஷ்டதோஷப்ரபந்தம்
லோகேऽஸ்மிந்ந ஹ்யர்தவ்ரஜகுலபவநயௌவநாதந்யதஸ்தி ॥ 2.29 ॥
ஶ்ரு'ங்காரத்ருமநீரதே ப்ரஸ்ரு'மரக்ரீடாரஸஸ்ரோதஸி
ப்ரத்யும்நப்ரியபாந்தவே சதுரவாங்முக்தாபலோதந்வதி ।
தந்வீநேத்ரசகோரபாவநவிதௌ ஸௌபாக்யலக்ஷ்மீநிதௌ
தந்யஃ கோऽபி ந விக்ரியாம் கலயதி ப்ராப்தே நவே யௌவநே ॥ 2.30 ॥
ஸம்ஸாரேऽஸ்மிந்நஸாரே குந்ரு'பதிபவநத்வாரஸேவாகலங்கவ்யாஸங்க
வ்யஸ்ததைர்யம் கதம் அமலதியோ மாநஸம் ஸம்விதத்யுஃ ।
யத்யேதாஃ ப்ரோத்யத்​இந்துத்யுதிநிசயப்ரு'தோ ந ஸ்யுரம்போஜநேத்ராஃ
ப்ரேங்கத்காஞ்சீகலாபாஃ ஸ்தநபரவிநமந்மத்யபாஜஸ்தருண்யஃ ॥ 2.31 ॥
ஸித்தாத்யாஸிதகந்தரே ஹரவ்ரு'ஷஸ்கந்தாவருக்ணத்ருமே
கங்காதௌதஶிலாதலே ஹிமவதஃ ஸ்தாநே ஸ்திதே ஶ்ரேயஸி ।
கஃ குர்வீத ஶிரஃ ப்ரணாமமலிநம் ம்லாநம் மநஸ்வீ ஜநோ
யத்வித்ரஸ்தகுரங்கஶாவநயநா ந ஸ்யுஃ ஸ்மராஸ்த்ரம் ஸ்த்ரியஃ ॥ 2.32 ॥
ஸம்ஸார தவ பர்யந்தபதவீ ந தவீயஸீ ।
அந்தரா துஸ்தரா ந ஸ்யுர்யதி தே மதிரேக்ஷணாம் ॥ 2.33 ॥
திஶ வநஹரிணீப்யோ வம்ஶகாண்டச்சவீநாம்
கவலம் உபலகோடிச்சிந்நமூலம் குஶாநாம் ।
ஶகயுவதிகபோலாபாண்டுதாம்பூலவல்லீதலம்
அருணநகாக்ரைஃ பாடிதம் வா வதூப்யஃ ॥ 2.34 ॥
அஸாராஃ ஸர்வே தே விரதிவிரஸாஃ பாபவிஷயா
ஜுகுப்ஸ்யந்தாம் யத்வா நநு ஸகலதோஷாஸ்பதம் இதி ।
ததாப்யேதத்பூமௌ நஹி பரஹிதாத்புண்யம் அதிகம்
ந சாஸ்மிந்ஸம்ஸாரே குவலயத்ரு'ஶோ ரம்யம் அபரம் ॥ 2.35 ॥
ஏதத்காமபலோ லோகே யத்த்வயோரேகசித்ததா ।
அந்யசித்தக்ரு'தே காமே ஶவயோரிவ ஸங்கமஃ ॥ 2.35.1 ॥
மாத்ஸர்யம் உத்ஸார்ய விசார்ய கார்யமார்யாஃ
ஸமர்யாதம் இதம் வதந்து ।
ஸேவ்யா நிதம்பாஃ கிம் உ பூதராணாமத
ஸ்மரஸ்மேரவிலாஸிநீநாம் ॥ 2.36 ॥
ஸம்ஸாரே ஸ்வப்நஸாரே பரிணதிதரலே த்வே கதீ பண்டிதாநாம்
தத்த்வஜ்ஞாநாம்ரு'தாம்பஃப்லவலலிததியாம் யாது காலஃ கதஞ்சித் ।
நோ சேந்முக்தாங்கநாநாம் ஸ்தநஜகநகநாபோகஸம்போகிநீநாம்
ஸ்தூலோபஸ்தஸ்தலீஷு ஸ்தகிதகரதலஸ்பர்ஶலீலோத்யமாநாம் ॥ 2.37 ॥
ஆவாஸஃ க்ரியதாம் கங்கே பாபஹாரிணி வாரிணி ।
ஸ்தநத்வயே தருண்யா வா மநோஹாரிணி ஹாரிணி ॥ 2.38 ॥
கிம் இஹ பஹுபிருக்தைர்யுக்திஶூந்யைஃ ப்ரலாபைர்த்வயம்
இஹ புருஷாணாம் ஸர்வதா ஸேவநீயம் ।
அபிநவமதலீலாலாலஸம் ஸுந்தரீணாம்
ஸ்தநபரபரிகிந்நம் யௌவநம் வா வநம் வா ॥ 2.39 ॥
ஸத்யம் ஜநா வச்மி ந பக்ஷபாதால்
லோகேஷு ஸப்தஸ்வபி தத்யம் ஏதத் ।
நாந்யந்மநோஹாரி நிதம்பிநீப்யோ
துஃகைகஹேதுர்ந ச கஶ்சிதந்யஃ ॥ 2.40 ॥
காந்தேத்யுத்பலலோசநேதி விபுலஶ்ரோணீபரேத்யுந்நமத்பீநோத்துங்க
பயோதரேதி ஸமுகாம்போஜேதி ஸுப்ரூரிதி ।
த்ரு'ஷ்ட்வா மாத்யதி மோததேऽபிரமதே ப்ரஸ்தௌதி வித்வாநபி
ப்ரத்யக்ஷாஶுசிபஸ்த்ரிகாம் ஸ்த்ரியம் அஹோ மோஹஸ்ய துஶ்சேஷ்டிதம் ॥ 2.41 ॥
ஸ்ம்ரு'தா பவதி தாபாய த்ரு'ஷ்டா சோந்மாதகாரிணீ ।
ஸ்ப்ரு'ஷ்டா பவதி மோஹாய ஸா நாம தயிதா கதம் ॥ 2.42 ॥
தாவதேவாம்ரு'தமயீ யாவல்லோசநகோசரா ।
சக்ஷுஷ்பதாததீதா து விஷாதப்யதிரிச்யதே ॥ 2.43 ॥
நாம்ரு'தம் ந விஷம் கிஞ்சிதேதாம் முக்த்வா நிதம்பிநீம் ।
ஸைவாம்ரு'தலதா ரக்தா விரக்தா விஷவல்லரீ ॥ 2.44 ॥
ஆவர்தஃ ஸம்ஶயாநாம் அவிநயபுவநம் பட்டணம் ஸாஹஸாநாம்
தோஷாணாம் ஸந்நிதாநம் கபடஶதமயம் க்ஷேத்ரம் அப்ரத்யயாநாம் ।
ஸ்வர்கத்வாரஸ்ய விக்நோ நரகபுரமுக ஸர்வமாயாகரண்டம்
ஸ்த்ரீயந்த்ரம் கேந ஸ்ரு'ஷ்டம் விஷம் அம்ரு'தமயம் ப்ராணிலோகஸ்ய பாஶஃ ॥ 2.45 ॥
நோ ஸத்யேந ம்ரு'காங்க ஏஷ வதநீபூதோ ந சேந்தீவரத்வந்த்வம்
லோசநதாம் கத ந கநகைரப்யங்கயஷ்டிஃ க்ரு'தா ।
கிந்த்வேவம் கவிபிஃ ப்ரதாரிதமநாஸ்தத்த்வம் விஜாநந்நபி
த்வங்மாம்ஸாஸ்திமயம் வபுர்ம்ரு'கத்ரு'ஶாம் மந்தோ ஜநஃ ஸேவதே ॥ 2.46 ॥
லீலாவதீநாம் ஸஹஜா விலாஸாஸ்த
ஏவ மூடஸ்ய ஹ்ரு'தி ஸ்புரந்தி ।
ராகோ நலிந்யா ஹி நிஸர்கஸித்தஸ்தத்ர
ப்ரம்த்யேவ வ்ரு'தா ஷட்​அங்க்ரிஃ ॥ 2.47 ॥
ஸம்மோஹயந்தி மதயந்தி விடம்பயந்தி
நிர்பர்த்ஸ்யந்தி ரமயந்தி விஷாதயந்தி ।
ஏதாஃ ப்ரவிஶ்ய ஸதயம் ஹ்ரு'தயம் நராணாம்
கிம் நாம வாமநயநா ந ஸமாசரந்தி ॥ 2.47.1 ॥
யதேதத்பூர்ணேந்துத்யுதிஹரம் உதாராக்ரு'தி பரம்
முகாப்ஜம் தந்வங்க்யாஃ கில வஸதி யத்ராதரமது ।
இதம் தத்கிம் பாகத்ருமபலம் இதாநீம் அதிரஸவ்யதீதேऽஸ்மிந்
காலே விஷம் இவ பவிஷ்ய்த்யஸுகதம் ॥ 2.48 ॥
உந்மீலத்த்ரிவலீதரங்கநிலயா ப்ரோத்துங்கபீநஸ்தநத்வந்த்வேநோத்கத
சக்ரவாகயுகலா வக்த்ராம்புஜோத்பாஸிநீ ।
காந்தாகாரதரா நதீயம் அபிதஃ க்ரூராத்ர நாபேக்ஷதே
ஸம்ஸாரார்ணவமஜ்ஜநம் யதி ததா தூரேண ஸந்த்யஜ்யதாம் ॥ 2.49 ॥
ஜல்பந்தி ஸார்தம் அந்யேந பஶ்யந்த்யந்யம் ஸவிப்ரமாஃ ।
ஹ்ரு'த்கதம் சிந்தயந்த்யந்யம் ப்ரியஃ கோ நாம யோஷிதாம் ॥ 2.50 ॥
மது திஷ்டதி வாசி யோஷிதாம் ஹ்ரு'தி ஹாலாஹலம் ஏவ கேவலம் ।
அத​ஏவ நிபீயதேऽதரோ ஹ்ரு'தயம் முஷ்டிபிரேவ தாட்யதே ॥ 2.51 ॥
அபஸர ஸகே தூராதஸ்மாத்கடாக்ஷவிஷாநலாத்
ப்ரக்ரு'திவிஷமாத்யோஷித்ஸர்பாத்விலாஸபணாப்ரு'தஃ ।
இதரபணிநா தஷ்டஃ ஶக்யஶ்சிகித்ஸிதும் ஔஷதைஶ்சதுர்
வநிதாபோகிக்ரஸ்தம் ஹி மந்த்ரிணஃ ॥ 2.52 ॥
விஸ்தாரிதம் மகரகேதநதீவரேண
ஸ்த்ரீஸஞ்ஜ்ஞிதம் படிஶம் அத்ர பவாம்புராஶௌ ।
யேநாசிராத்தத்​அதராமிஷலோலமர்த்ய
மத்ஸ்யாந்விக்ரு'ஷ்ய விபசத்யநுராகவஹ்நௌ ॥ 2.53 ॥
காமிநீகாயகாந்தாரே குசபர்வததுர்கமே ।
மா ஸஞ்சர மநஃ பாந்த தத்ராஸ்தே ஸ்மரதஸ்கரஃ ॥ 2.54 ॥
வ்யாடீர்கேண சலேந வக்த்ரகதிநா தேஜஸ்விநா போகிநா
நீலாப்ஜத்யுதிநாஹிநா பரம் அஹம் த்ரு'ஷ்டோ ந தச்சக்ஷுஷா ।
த்ரு'ஷ்டே ஸந்தி சிகித்ஸகா திஶி திஶி ப்ராயேண தநார்திநோ
முக்தாக்ஷக்ஷணவீக்ஷிதஸ்ய ந ஹி மே வைத்யோ ந சாப்யௌஷதம் ॥ 2.55 ॥
இஹ ஹி மதுரகீதம் ந்ரு'த்யம் ஏதத்ரஸோऽயம்
ஸ்புரதி பரிமலோऽஸௌ ஸ்பர்ஶ ஏஷ ஸ்தநாநாம் ।
இதி ஹதபரமார்தைரிந்த்ரியைர்ப்ராம்யமாணஃ
ஸ்வஹிதகரணதூர்தைஃ பஞ்சபிர்வஞ்சிதோऽஸ்மி ॥ 2.56 ॥
ந கம்யோ மந்த்ராணாம் ந ச பவதி பைஷஜ்யவிஷயோ
ந சாபி ப்ரத்வம்ஸம் வ்ரஜதி விவிதைஃ ஶாந்திகஶதைஃ ।
ப்ரமாவேஶாதங்கே கம் அபி விததத்பங்கம் அஸக்ரு'த்
ஸ்மராபஸ்மாரோऽயம் ப்ரமயதி த்ரு'ஶம் கூர்ணயதி ச ॥ 2.57 ॥
ஜாத்ய்​அந்தாய ச துர்முகாய ச ஜராஜீர்ணா கிலாங்காய ச
க்ராமீணாய ச துஷ்குலாய ச கலத்குஷ்டாபிபூதாய ச ।
யச்சந்தீஷு மநோஹரம் நிஜவபுலக்ஷ்மீலவஶ்ரத்தயா
பண்யஸ்த்ரீஷு விவேககல்பலதிகாஶஸ்த்ரீஷு ராஜ்யேத கஃ ॥ 2.58 ॥
வேஶ்யாஸௌ மதநஜ்வாலா
ரூபேऽந்தநவிவர்திதா ।
காமிபிர்யத்ர ஹூயந்தே
யௌவநாநி தநாநி ச ॥ 2.59 ॥
கஶ்சும்பதி குலபுருஷோ வேஶ்யாதரபல்லவம் மநோஜ்ஞம் அபி ।
சாரபடசோரசேடகநடவிடநிஷ்டீவநஶராவம் ॥ 2.60 ॥
தந்யாஸ்த ஏவ தவலாயதலோசநாநாம்
தாருண்யதர்பகநபீநபயோதராணாம் ।
க்ஷாமோதரோபரி லஸத்த்ரிவலீலதாநாம்
த்ரு'ஷ்ட்வாக்ரு'திம் விக்ரு'திம் ஏதி மநோ ந யேஷாம் ॥ 2.61 ॥
பாலே லீலாமுகுலிதம் அமீ மந்தரா த்ரு'ஷ்டிபாதாஃ
கிம் க்ஷிப்யந்தே விரமவிரம வ்யர்த ஏஷ ஶ்ரமஸ்தே ।
ஸம்ப்ரத்யந்யே வயம் உபரதம் பால்யம் ஆஸ்தா வநாந்தே
க்ஷீணோ மோஹஸ்த்ரு'ணம் இவ ஜகஜ்ஜாலம் ஆலோகயாமஃ ॥ 2.62 ॥
இயம் பாலா மாம் ப்ரத்யநவரதம் இந்தீவரதலப்ரபா
சீரம் சக்ஷுஃ க்ஷிபதி கிம் அபிப்ரேதம் அநயா ।
கதோ மோஹோऽஸ்மாகம் ஸ்மரஶபரபாணவ்யதிகரஜ்வர
ஜ்வாலா ஶாந்தா ததபி ந வராகீ விரமதி ॥ 2.63 ॥
கிம் கந்தர்ப கரம் கதர்தயஸி ரே கோதண்டடங்காரிதம்
ரே ரே கோகில கோமலம் கலரவம் கிம் வா வ்ரு'தா ஜல்பஸி ।
முக்தே ஸ்நிக்தவிதக்தசாருமதுரைர்லோலைஃ கடாக்ஷைரலம்
சேதஶ்சும்பிதசந்த்ரசூடசரணத்யாநாம்ரு'தம் வர்ததே ॥ 2.64 ॥
விரஹேऽபி ஸங்கமஃ கலு
பரஸ்பரம் ஸங்கதம் மநோ யேஷாம் ।
ஹ்ரு'தயம் அபி விகட்டிதம் சேத்
ஸங்கீ விரஹம் விஶேஷயதி ॥ 2.65 ॥
கிம் கதேந யதி ஸா ந ஜீவதி
ப்ராணிதி ப்ரியதமா ததாபி கிம் ।
இத்யுதீக்ஷ்ய நவமேகமாலிகாம்
ந ப்ரயாதி பதிகஃ ஸ்வமந்திரம் ॥ 2.66 ॥
விரமத புதா யோஷித்ஸங்காத்ஸுகாத்க்ஷணபங்குராத்
குருத கருணாமைத்ரீப்ரஜ்ஞாவதூஜநஸங்கமம் ।
ந கலு நரகே ஹாராக்ராந்தம் கநஸ்தநமண்டலம்
ஶரணம் அதவா ஶ்ரோணீபிம்பம் ரணந்மணிமேகலம் ॥ 2.67 ॥
யதா யோகாப்யாஸவ்யஸநக்ரு'ஶயோராத்மமநஸோரவிச்சிந்நா
மைத்ரீ ஸ்புரதி க்ரு'திநஸ்தஸ்ய கிம் உ தைஃ ।
ப்ரியாணாம் ஆலாபைரதரமதுபிர்வக்த்ரவிதுபிஃ
ஸநிஶ்வாஸாமோதைஃ ஸகுசகலஶாஶ்லேஷஸுரதைஃ ॥ 2.68 ॥
யதாஸீதஜ்ஞாநம் ஸ்மரதிமிரஸஞ்சாரஜநிதம்
ததா த்ரு'ஷ்டநாரீமயம் இதம் அஶேஷம் ஜகதிதி ।
இதாநீம் அஸ்மாகம் படுதரவிவேகாஞ்ஜநஜுஷாம்
ஸமீபூதா த்ரு'ஷ்டிஸ்த்ரிபுவநம் அபி ப்ரஹ்ம மநுதே ॥ 2.69 ॥
தாவதேவ க்ரு'திநாம் அபி ஸ்புரத்யேஷ
நிர்மலவிவேகதீபகஃ ।
யாவதேவ ந குரங்கசக்ஷுஷாம்
தாட்யதே சடுலலோசநாஞ்சலைஃ ॥ 2.70 ॥
வசஸி பவதி ஸங்கத்யாகம் உத்திஶ்ய வார்தா
ஶ்ருதிமுகரமுகாநாம் கேவலம் பண்டிதாநாம் ।
ஜகநம் அருணரத்நக்ரந்திகாஞ்சீகலாபம்
குவலயநயநாநாம் கோ விஹாதும் ஸமர்தஃ ॥ 2.71 ॥
ஸ்வபரப்ரதாரகோऽஸௌ
நிந்ததி யோऽலீகபண்டிதோ யுவதீஃ ।
யஸ்மாத்தபஸோऽபி பலம்
ஸ்வர்கஃ ஸ்வர்கேऽபி சாப்ஸரஸஃ ॥ 2.72 ॥
மத்தேபகும்பதலநே புவி ஸந்தி தீராஃ
கேசித்ப்ரசண்டம்ரு'கராஜவதேऽபி தக்ஷாஃ ।
கிந்து ப்ரவீமி பலிநாம் புரதஃ ப்ரஸஹ்ய
கந்தர்பதர்பதலநே விரலா மநுஷ்யாஃ ॥ 2.73 ॥
ஸந்மார்கே தாவதாஸ்தே ப்ரபவதி ச நரஸ்தாவதேவேந்த்ரியாணாம்
லஜ்ஜாம் தாவத்விதத்தே விநயம் அபி ஸமாலம்பதே தாவதேவ ।
ப்ரூசாபாக்ரு'ஷ்டமுக்தாஃ ஶ்ரவணபதகதா நீலபக்ஷ்மாண ஏதே
யாவல்லீலாவதீநாம் ஹ்ரு'தி ந த்ரு'திமுஷோ த்ரு'ஷ்டிபாணாஃ பதந்தி ॥ 2.74 ॥
உந்மத்தப்ரேமஸம்ரம்பாத்
ஆரபந்தே யத்​அங்கநாஃ ।
தத்ர ப்ரத்யூஹம் ஆதாதும்
ப்ரஹ்மாபி கலு காதரஃ ॥ 2.75 ॥
தாவந்மஹத்த்வம் பாண்டித்யம்
குலீநத்வம் விவேகிதா ।
யாவஜ்ஜ்வலதி நாங்கேஷு
ஹதஃ பஞ்சேஷுபாவகஃ ॥ 2.76 ॥
ஶாஸ்த்ரஜ்ஞோऽபி ப்ரதிதவிநயோऽப்யாத்மபோதோऽபி பாடம்
ஸம்ஸாரேऽஸ்மிந்பவதி விரலோ பாஜநம் ஸத்கதீநாம் ।
யேநைதஸ்மிந்நிரயநகரத்வாரம் உத்காடயந்தீ
வாமாக்ஷீணாம் பவதி குடிலா ப்ரூலதா குஞ்சிகேவ ॥ 2.77 ॥
க்ரு'ஶஃ காணஃ கஞ்ஜஃ ஶ்ரவணரஹிதஃ புச்சவிகலோ
வ்ரணீ பூயக்லிந்நஃ க்ரு'மிகுலஶதைராவ்ரு'ததநுஃ ।
க்ஷுதா க்ஷாமோ ஜீர்ணஃ பிடரககபாலார்பிதகலஃ
ஶுநீம் அந்வேதி ஶ்வா ஹதம் அபி ச ஹந்த்யேவ மதநஃ ॥ 2.78 ॥
ஸ்த்ரீமுத்ராம் குஸுமாயுதஸ்ய ஜயிநீம் ஸர்வார்தஸம்பத்கரீம்
யே மூடாஃ ப்ரவிஹாய யாந்தி குதியோ மித்யாபலாந்வேஷிணஃ ।
தே தேநைவ நிஹத்ய நிர்தயதரம் நக்நீக்ரு'தா முண்டிதாஃ
கேசித்பஞ்சஶிகீக்ரு'தாஶ்ச ஜடிலாஃ காபாலிகாஶ்சாபரே ॥ 2.79 ॥
விஶ்வாமித்ரபராஶரப்ரப்ரு'தயோ வாதாம்புபர்ணாஶநாஸ்தேऽபி
ஸ்த்ரீமுகபங்கஜம் ஸுலலிதம் த்ரு'ஷ்ட்வைவ மோஹம் கதாஃ ।
ஶால்யந்நம் ஸக்ரு'தம் பயோததியுதம் யே புஞ்ஜதே மாநவாஸ்தேஷாம்
இந்த்ரியநிக்ரஹோ யதி பவேத்விந்த்யஃ ப்லவேத்ஸாகரே ॥ 2.80 ॥
பரிமலப்ரு'தோ வாதாஃ ஶாகா நவாங்குரகோடயோ
மதுரவிருதோத்கண்டா வாசஃ ப்ரியாஃ பிகபக்ஷிணாம் ।
விரலஸுரதஸ்வேதோத்காரா வதூவதநேந்தவஃ
ப்ரஸரதி மதௌ ராத்ர்யாம் ஜாதோ ந கஸ்ய குணோதயஃ ॥ 2.81 ॥
மதுரயம் மதுரைரபி கோகிலா
கலரவைர்மலயஸ்ய ச வாயுபிஃ ।
விரஹிணஃ ப்ரஹிணஸ்தி ஶரீரிணோ
விபதி ஹந்த ஸுதாபி விஷாயதே ॥ 2.82 ॥
ஆவாஸஃ கிலகிஞ்சிதஸ்ய தயிதாபார்ஶ்வே விலாஸாலஸாஃ
கர்ணே கோகிலகாமிநீகலரவஃ ஸ்மேரோ லதாமண்டபஃ ।
கோஷ்டீ ஸத்கவிபிஃ ஸமம் கதிபயைர்முக்தாஃ ஸுதாம்ஶோஃ கராஃ
கேஷாஞ்சித்ஸுகயந்தி சாத்ர ஹ்ரு'தயம் சைத்ரே விசித்ராஃ க்ஷபாஃ ॥ 2.83 ॥
பாந்த ஸ்த்ரீவிரஹாநலாஹுதிகலாம் ஆதந்வதீ மஞ்ஜரீமாகந்தேஷு
பிகாங்கநாபிரதுநா ஸோத்கண்டம் ஆலோக்யதே ।
அப்யேதே நவபாடலாபரிமலப்ராக்பாரபாடச்சரா
வாந்திக்லாந்திவிதாநதாநவக்ரு'தஃ ஶ்ரீகண்டஶைலாநிலாஃ ॥ 2.84 ॥
ப்ரதிதஃ ப்ரணயவதீநாம்
தாவத்பதம் ஆதநோது ஹ்ரு'தி மாநஃ ।
பவதி ந யாவச்சந்தநதரு
ஸுரபிர்மலயபவமாநஃ ॥ 2.85 ॥
ஸஹகாரகுஸுமகேஸரநிகர
பராமோதமூர்ச்சிததிக்​அந்தே ।
மதுரமதுரவிதுரமதுபே
மதௌ பவேத்கஸ்ய நோத்கண்டா ॥ 2.86 ॥
அச்சாச்சசந்தநரஸார்த்ரதரா ம்ரு'காக்ஷ்யோ
தாராக்ரு'ஹாணி குஸுமாநி ச கௌமுதீ ச ।
மந்தோ மருத்ஸுமநஸஃ ஶுசி ஹர்ம்யப்ரு'ஷ்டம்
க்ரீஷ்மே மதம் ச மதநம் ச விவர்தயந்தி ॥ 2.87 ॥
ஸ்ரஜோ ஹ்ரு'த்யாமோதா வ்யஜநபவநஶ்சந்த்ரகிரணாஃ
பராகஃ காஸாரோ மலயஜரஜஃ ஶீது விஶதம் ।
ஶுசிஃ ஸௌதோத்ஸங்கஃ ப்ரதநு வஸநம் பங்கஜத்ரு'ஶோ
நிதாகரு'தாவேதத்விலஸதி லபந்தே ஸுக்ரு'திநஃ ॥ 2.88 ॥
ஸுதாஶுப்ரம் தாம ஸ்புரத்​அமலரஶ்மிஃ ஶஶதரஃ
ப்ரியாவக்த்ராம்போஜம் மலயஜரஜஶ்சாதிஸுரபிஃ ।
ஸ்ரஜோ ஹ்ரு'த்யாமோதாஸ்ததிதம் அகிலம் ராகிணி ஜநே
கரோத்யந்தஃ க்ஷோபம் ந து விஷயஸம்ஸர்கவிமுகே ॥ 2.89 ॥
தருணீவேஷோத்தீபிதகாமா
விகஸஜ்ஜாதீபுஷ்பஸுகந்திஃ ।
உந்நதபீநபயோதரபாரா
ப்ராவ்ரு'ட்தநுதே கஸ்ய ந ஹர்ஷம் ॥ 2.90 ॥
வியத்​உபசிதமேகம் பூமயஃ கந்தலிந்யோ
நவகுடஜகதம்பாமோதிநோ கந்தவாஹாஃ ।
ஶிகிகுலகலகேகாராவரம்யா வநாந்தாஃ
ஸுகிநம் அஸுகிநம் வா ஸர்வம் உத்கண்டயந்தி ॥ 2.91 ॥
உபரி கநம் கநபடலம்
திர்யக்கிரயோऽபி நர்திதமயூராஃ ।
க்ஷிதிரபி கந்தலதவலா
த்ரு'ஷ்டிம் பதிகஃ க்வ பாதயதி ॥ 2.92 ॥
இதோ வித்யுத்வல்லீவிலஸிதம் இதஃ கேதகிதரோஃ
ஸ்புரந்கந்தஃ ப்ரோத்யஜ்ஜலதநிநதஸ்பூர்ஜிதம் இதஃ ।
இதஃ கேகிக்ரீடாகலகலரவஃ பக்ஷ்மலத்ரு'ஶாம்
கதம் யாஸ்யந்த்யேதே விரஹதிவஸாஃ ஸம்ப்ரு'தரஸாஃ ॥ 2.93 ॥
அஸூசிஸஞ்சாரே தமஸி நபஸி ப்ரௌடஜலதத்வநிப்ரயே
தஸ்மிந் பததி த்ரு'ஶதாம் நீரநிசயே ।
இதம் ஸௌதாமிந்யாஃ கநககமநீயம் விலஸிதம்
முதம் ச க்லாநிம் ச ப்ரதயதி பதிஷ்வேவ ஸுத்ரு'ஶாம் ॥ 2.94 ॥
ஆஸாரேண ந ஹர்ம்யதஃ ப்ரியதமைர்யாதும் பஹிஃ ஶக்யதே
ஶீதோத்கம்பநிமித்தம் ஆயதத்ரு'ஶா காடம் ஸமாலிங்க்யதே ।
ஜாதாஃ ஶீகரஶீதலாஶ்ச மருதோரத்யந்தகேதச்சிதோ
தந்யாநாம் பத துர்திநம் ஸுதிநதாம் யாதி ப்ரியாஸங்கமே ॥ 2.95 ॥
அர்தம் ஸுப்த்வா நிஶாயாஃ ஸரபஸஸுரதாயாஸஸந்நஶ்லதாங்கப்ரோத்பூதாஸஹ்ய
த்ரு'ஷ்ணோ மதுமதநிரதோ ஹர்ம்யப்ரு'ஷ்டே விவிக்தே ।
ஸம்போகக்லாந்தகாந்தாஶிதிலபுஜலதாவர்ஜிதம் கர்கரீதோ
ஜ்யோத்ஸ்நாபிந்நாச்சதாரம் பிபதி ந ஸலிலம் ஶாரதம் மந்தபுண்யஃ ॥ 2.96 ॥
ஹேமந்தே ததிதுக்தஸர்பிரஶநா மாஞ்ஜிஷ்டவாஸோப்ரு'தஃ
காஶ்மீரத்ரவஸாந்த்ரதிக்தவபுஷஶ்சிந்நா விசித்ரை ரதைஃ ।
வ்ரு'த்தோருஸ்தநகாமிநோஜநக்ரு'தாஶ்லேஷா க்ரு'ஹாப்யந்தரே
தாம்பூலீதலபூகபூரிதமுகா தந்யாஃ ஸுகம் ஶேரதே ॥ 2.97 ॥
ப்ரதுயத்ப்ரௌடப்ரியங்குத்யுதிப்ரு'தி விகஸத்குந்தமாத்யத்த்விரேபே
காலே ப்ராலேயவாதப்ரசலவிலஸிதோதாரமந்தாரதாம்நி ।
யேஷாம் நோ கண்டலக்நா க்ஷணம் அபி துஹிநக்ஷோததக்ஷா ம்ரு'காக்ஷீ
தேஸாம் ஆயாமயாமா யமஸதநஸமா யாமிநீ யாதி யூநாம் ॥ 2.98 ॥
சும்பந்தோ கண்டபித்தீரலகவதி முகே ஸீத்க்ரு'தாந்யாததாநா
வக்ஷஃஸூத்கஞ்சுகேஷு ஸ்தநபரபுலகோத்பேதம் ஆபாதயந்தஃ ।
ஊரூநாகம்பயந்தஃ ப்ரு'துஜகநதடாத்ஸ்ரம்ஸயந்தோऽம்ஶுகாநி
வ்யக்தம் காந்தாஜநாநாம் விடசரிதப்ரு'தஃ ஶைஶிரா வாந்தி வாதாஃ ॥ 2.99 ॥
கேஶாநாகுலயந்த்ரு'ஶோ முகுலயந்வாஸோ பலாதாக்ஷிபந்நாதந்வந்
புலகோத்கமம் ப்ரகடயந்நாவேககம்பம் ஶநைஃ ।
பாரம் பாரம் உதாரஸீத்க்ரு'தக்ரு'தோ தந்தச்சதாந்பீடயந்
ப்ராயஃ ஶைஶிர ஏஷ ஸம்ப்ரதி மருத்காந்தாஸு காந்தாயதே ॥ 2.100 ॥
யத்யஸ்ய நாஸ்தி ருசிரம் தஸ்மிம்ஸ்தஸ்ய ஸ்ப்ரு'ஹா மநோஜ்ஞேऽபி ।
ரமணீயேऽபி ஸுதாம்ஶௌ ந மநஃகாமஃ ஸரோஜிந்யாஃ ॥ 2.101 ॥
வைராக்யே ஸஞ்சரத்யேகோ நீதௌ ப்ரமதி சாபரஃ ।
ஶ்ரு'ங்காரே ரமதே கஶ்சித்புவி பேதாஃ பரஸ்பரம் ॥ 2.102 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śambhusvayambhuharayo hariṇekṣaṇānāṃ
yenākriyanta satataṃ gṛhakumbhadāsāḥ |
vācāṃ agocaracaritravicitritāya
tasmai namo bhagavate makaradhvajāya || 2.1 ||
smitena bhāvena ca lajjayā bhiyā
parāṇmukhairardhakaṭākṣavīkṣaṇaiḥ |
vacobhirīrṣyākalahena līlayā
samastabhāvaiḥ khalu bandhanaṃ striyaḥ || 2.2 ||
bhrūcāturyātkuṣcitākṣāḥ kaṭākṣāḥ
snigdhā vāco lajjitāntāśca hāsāḥ |
līlāmandaṃ prasthitaṃ ca sthitaṃ ca
strīṇāṃ etadbhūṣaṇaṃ cāyudhaṃ ca || 2.3 ||
kvacitsabhrūbhaṅgaiḥ kvacidapi ca lajjāparigataiḥ
kvacidbhūritrastaiḥ kvacidapi ca līlāvilalitaiḥ |
kumārīṇāṃ etairmadanasubhagairnetravalitaiḥ
sphurannīlābjānāṃ prakaraparikīrṇā iva diśaḥ || 2.4 ||
vaktraṃ candravikāsi paṅkajaparīhāsakṣame locane
varṇaḥ svarṇaṃ apākariṣṇuralinījiṣṇuḥ kacānāṃ cayaḥ |
bakṣojāvibhakumbhavibhramaharau gurvī nitambasthalī
vācāṃ hāri ca mārdavaṃ yuvatīṣu svābhāvikaṃ maṇḍanam || 2.5 ||
smitakiñcinmugdhaṃ saralataralo dṛṣṭivibhavaḥ
parispando vācāṃ abhinavavilāsoktisarasaḥ |
gatānāṃ ārambhaḥ kisalayitalīlāparikaraḥ
spṛśantyāstāruṇyaṃ kiṃ iva na hi ramyaṃ mṛgadṛśaḥ || 2.6 ||
draṣṭavyeṣu kiṃ uttamaṃ mṛgadṛśaḥ premaprasannaṃ mukhaṃ
ghrātaveṣvapi kiṃ tad​āsyapavanaḥ śravyeṣu kiṃ tadvacaḥ |
kiṃ svādyeṣu tad​oṣṭhapallavarasaḥ spṛśyeṣu kiṃ tadvapurdhyeyaṃ
kiṃ navayauvane sahṛdayaiḥ sarvatra tadvibhramāḥ || 2.7 ||
etāścaladvalayasaṃhatimekhalotthajhaṅkāra
nūpuraparājitarājahaṃsyaḥ |
kurvanti kasya na mano vivaśaṃ taruṇyo
vitrastamugdhahariṇīsadṛśaiḥ kaṭākṣaiḥ || 2.8 ||
kuṅkumapaṅkakalaṅkitadehā
gaurapayodharakampitahārā |
nūpurahaṃsaraṇatpadmā
kaṃ na vaśīkurute bhuvi rāmā || 2.9 ||
nūnaṃ hi te kavivarā viparītavāco
ye nityaṃ āhurabalā iti kāminīstāḥ |
yābhirvilolitaratārakadṛṣṭipātaiḥ
śakrādayo'pi vijitāstvabalāḥ kathaṃ tāḥ || 2.10 ||
nūnaṃ ājñākarastasyāḥ subhruvo makaradhvajaḥ |
yatastannetrasañcārasūciteṣu pravartate || 2.11 ||
keśāḥ saṃyaminaḥ śruterapi paraṃ pāraṃ gate locane
antarvaktraṃ api svabhāvaśucibhīḥ kīrṇaṃ dvijānāṃ gaṇaiḥ |
muktānāṃ satatādhivāsarucirau vakṣojakumbhāvimāvitthaṃ
tanvi vapuḥ praśāntaṃ api terāgaṃ karotyeva naḥ || 2.12 ||
mugdhe dhānuṣkatā keyaṃ apūrvā tvayi dṛśyate |
yayā vidhyasi cetāṃsi guṇaireva na sāyakaiḥ || 2.13 ||
sati pradīpe satyagnau satsu tārāravīnduṣu |
vinā me mṛgaśāvākṣyā tamobhūtaṃ idaṃ jagat || 2.14 ||
udvṛttaḥ stanabhāra eṣa tarale netre cale bhrūlate
rāgādhiṣṭhitaṃ oṣṭhapallavaṃ idaṃ kurvantu nāma vyathām |
saubhāgyākṣaramālikeva likhitā puṣpāyudhena svayaṃ
madhyasthāpi karoti tāpaṃ adhikaṃ romāvaliḥ kena sā || 2.15 ||
mukhena candrakāntena mahānīlaiḥ śiroruhaiḥ |
karābhyāṃ padmarāgābhyāṃ reje ratnamayīva sā || 2.16 ||
guruṇā stanabhāreṇa mukhacandreṇa bhāsvatā |
śanaiścarābhyāṃ pādābhyāṃ reje grahamayīva sā || 2.17 ||
tasyāḥ stanau yadi ghanau jaghanaṃ ca hāri
vaktraṃ ca cāru tava citta kiṃ ākulatvam |
puṇyaṃ kuruṣva yadi teṣu tavāsti vāñchā
puṇyairvinā na hi bhavanti samīhitārthāḥ || 2.18 ||
ime tāruṇyaśrīnavaparimalāḥ prauḍhasuratapratāpa
prārambhāḥ smaravijayadānapratibhuvaḥ |
ciraṃ cetaścorā abhinavavikāraikaguravo
vilāsavyāpārāḥ kiṃ api vijayante mṛgadṛśām || 2.19 ||
praṇayamadhurāḥ premodgārā rasāśrayatāṃ gatāḥ
phaṇitimadhurā mugdhaprāyāḥ prakāśitasammadāḥ |
prakṛtisubhagā visrambhārdrāḥ smarodayadāyinī
rahasi kiṃ api svairālāpā haranti mṛgīdṛśām || 2.20 ||
viśramya viśramya vanadrumāṇāṃ
chāyāsu tanvī vicacāra kācit |
stanottarīyeṇa karoddhṛtena
nivārayantī śaśino mayūkhān || 2.21 ||
adarśane darśanamātrakāmā
dṛṣṭvā pariṣvaṅgasukhaikalolā |
āliṅgitāyāṃ punarāyatākṣyāmāśāsmahe
vigrahayorabhedam || 2.22 ||
mālatī śirasi jṛmbhaṇaṃ mukhe
candanaṃ vapuṣi kuṅkumāvilam |
vakṣasi priyatamā madālasā
svarga eṣa pariśiṣṭa āgamaḥ || 2.23 ||
prāṅmāṃ eti manāganāgatarasaṃ jātābhilāṣāṃ tataḥ
savrīḍaṃ tadanu ślathodyamaṃ atha pradhvastadhairyaṃ punaḥ |
premārdraṃ spṛhaṇīyanirbhararahaḥ krīḍāpragalbhaṃ tato
niḥsaṅgāṅgavikarṣaṇādhikasukharamyaṃ kulastrīratam || 2.24 ||
urasi nipatitānāṃ srastadhammillakānāṃ
mukulitanayanānāṃ kiñcid​unmīlitānām |
upari suratakhedasvinnagaṇḍasthalānāmadhara
madhu vadhūnāṃ bhāgyavantaḥ pibanti || 2.25 ||
āmīlitanayanānāṃ yaḥ
surataraso'nu saṃvidaṃ bhāti |
mithurairmitho'vadhāritamavitatham
idaṃ eva kāmanirbarhaṇam || 2.26 ||
idaṃ anucitaṃ akramaśca puṃsāṃ
yadiha jarāsvapi manmathā vikārāḥ |
tadapi ca na kṛtaṃ nitambinīnāṃ
stanapatanāvadhi jīvitaṃ rataṃ vā || 2.27 ||
rājastṛṣṇāmburāśerna hi jagati gataḥ kaścidevāvasānaṃ
ko vārtho'rthaiḥ prabhūtaiḥ svavapuṣi galite yauvane sānurāge |
gacchāmaḥ sadma yāvadvikasitanayanendīvarālokinīnāmākramyākramya
rūpaṃ jhaṭiti na jarayā lupyate preyasīnām || 2.28 ||
rāgasyāgāraṃ ekaṃ narakaśatamahāduḥkhasamprāptiheturmohasyotpatti
bījaṃ jaladharapaṭalaṃ jñānatārādhipasya |
kandarpasyaikamitraṃ prakaṭitavividhaspaṣṭadoṣaprabandhaṃ
loke'sminna hyarthavrajakulabhavanayauvanādanyadasti || 2.29 ||
śṛṅgāradrumanīrade prasṛmarakrīḍārasasrotasi
pradyumnapriyabāndhave caturavāṅmuktāphalodanvati |
tanvīnetracakorapāvanavidhau saubhāgyalakṣmīnidhau
dhanyaḥ ko'pi na vikriyāṃ kalayati prāpte nave yauvane || 2.30 ||
saṃsāre'sminnasāre kunṛpatibhavanadvārasevākalaṅkavyāsaṅga
vyastadhairyaṃ kathaṃ amaladhiyo mānasaṃ saṃvidadhyuḥ |
yadyetāḥ prodyad​indudyutinicayabhṛto na syurambhojanetrāḥ
preṅkhatkāñcīkalāpāḥ stanabharavinamanmadhyabhājastaruṇyaḥ || 2.31 ||
siddhādhyāsitakandare haravṛṣaskandhāvarugṇadrume
gaṅgādhautaśilātale himavataḥ sthāne sthite śreyasi |
kaḥ kurvīta śiraḥ praṇāmamalinaṃ mlānaṃ manasvī jano
yadvitrastakuraṅgaśāvanayanā na syuḥ smarāstraṃ striyaḥ || 2.32 ||
saṃsāra tava paryantapadavī na davīyasī |
antarā dustarā na syuryadi te madirekṣaṇām || 2.33 ||
diśa vanahariṇībhyo vaṃśakāṇḍacchavīnāṃ
kavalaṃ upalakoṭicchinnamūlaṃ kuśānām |
śakayuvatikapolāpāṇḍutāmbūlavallīdalam
aruṇanakhāgraiḥ pāṭitaṃ vā vadhūbhyaḥ || 2.34 ||
asārāḥ sarve te virativirasāḥ pāpaviṣayā
jugupsyantāṃ yadvā nanu sakaladoṣāspadaṃ iti |
tathāpyetadbhūmau nahi parahitātpuṇyaṃ adhikaṃ
na cāsminsaṃsāre kuvalayadṛśo ramyaṃ aparam || 2.35 ||
etatkāmaphalo loke yaddvayorekacittatā |
anyacittakṛte kāme śavayoriva saṅgamaḥ || 2.35.1 ||
mātsaryaṃ utsārya vicārya kāryamāryāḥ
samaryādaṃ idaṃ vadantu |
sevyā nitambāḥ kiṃ u bhūdharāṇāmata
smarasmeravilāsinīnām || 2.36 ||
saṃsāre svapnasāre pariṇatitarale dve gatī paṇḍitānāṃ
tattvajñānāmṛtāmbhaḥplavalalitadhiyāṃ yātu kālaḥ kathañcit |
no cenmugdhāṅganānāṃ stanajaghanaghanābhogasambhoginīnāṃ
sthūlopasthasthalīṣu sthagitakaratalasparśalīlodyamānām || 2.37 ||
āvāsaḥ kriyatāṃ gaṅge pāpahāriṇi vāriṇi |
stanadvaye taruṇyā vā manohāriṇi hāriṇi || 2.38 ||
kiṃ iha bahubhiruktairyuktiśūnyaiḥ pralāpairdvayam
iha puruṣāṇāṃ sarvadā sevanīyam |
abhinavamadalīlālālasaṃ sundarīṇāṃ
stanabharaparikhinnaṃ yauvanaṃ vā vanaṃ vā || 2.39 ||
satyaṃ janā vacmi na pakṣapātāl
lokeṣu saptasvapi tathyaṃ etat |
nānyanmanohāri nitambinībhyo
duḥkhaikaheturna ca kaścidanyaḥ || 2.40 ||
kāntetyutpalalocaneti vipulaśroṇībharetyunnamatpīnottuṅga
payodhareti samukhāmbhojeti subhrūriti |
dṛṣṭvā mādyati modate'bhiramate prastauti vidvānapi
pratyakṣāśucibhastrikāṃ striyaṃ aho mohasya duśceṣṭitam || 2.41 ||
smṛtā bhavati tāpāya dṛṣṭā conmādakāriṇī |
spṛṣṭā bhavati mohāya sā nāma dayitā katham || 2.42 ||
tāvadevāmṛtamayī yāvallocanagocarā |
cakṣuṣpathādatītā tu viṣādapyatiricyate || 2.43 ||
nāmṛtaṃ na viṣaṃ kiñcidetāṃ muktvā nitambinīm |
saivāmṛtalatā raktā viraktā viṣavallarī || 2.44 ||
āvartaḥ saṃśayānāṃ avinayabhuvanaṃ paṭṭaṇaṃ sāhasānāṃ
doṣāṇāṃ sannidhānaṃ kapaṭaśatamayaṃ kṣetraṃ apratyayānām |
svargadvārasya vighno narakapuramukha sarvamāyākaraṇḍaṃ
strīyantraṃ kena sṛṣṭaṃ viṣaṃ amṛtamayaṃ prāṇilokasya pāśaḥ || 2.45 ||
no satyena mṛgāṅka eṣa vadanībhūto na cendīvaradvandvaṃ
locanatāṃ gata na kanakairapyaṅgayaṣṭiḥ kṛtā |
kintvevaṃ kavibhiḥ pratāritamanāstattvaṃ vijānannapi
tvaṅmāṃsāsthimayaṃ vapurmṛgadṛśāṃ mando janaḥ sevate || 2.46 ||
līlāvatīnāṃ sahajā vilāsāsta
eva mūḍhasya hṛdi sphuranti |
rāgo nalinyā hi nisargasiddhastatra
bhramtyeva vṛthā ṣaḍ​aṅghriḥ || 2.47 ||
sammohayanti madayanti viḍambayanti
nirbhartsyanti ramayanti viṣādayanti |
etāḥ praviśya sadayaṃ hṛdayaṃ narāṇāṃ
kiṃ nāma vāmanayanā na samācaranti || 2.47.1 ||
yadetatpūrṇendudyutiharaṃ udārākṛti paraṃ
mukhābjaṃ tanvaṅgyāḥ kila vasati yatrādharamadhu |
idaṃ tatkiṃ pākadrumaphalaṃ idānīṃ atirasavyatīte'smin
kāle viṣaṃ iva bhaviṣytyasukhadam || 2.48 ||
unmīlattrivalītaraṅganilayā prottuṅgapīnastanadvandvenodgata
cakravākayugalā vaktrāmbujodbhāsinī |
kāntākāradharā nadīyaṃ abhitaḥ krūrātra nāpekṣate
saṃsārārṇavamajjanaṃ yadi tadā dūreṇa santyajyatām || 2.49 ||
jalpanti sārdhaṃ anyena paśyantyanyaṃ savibhramāḥ |
hṛdgataṃ cintayantyanyaṃ priyaḥ ko nāma yoṣitām || 2.50 ||
madhu tiṣṭhati vāci yoṣitāṃ hṛdi hālāhalaṃ eva kevalam |
ata​eva nipīyate'dharo hṛdayaṃ muṣṭibhireva tāḍyate || 2.51 ||
apasara sakhe dūrādasmātkaṭākṣaviṣānalāt
prakṛtiviṣamādyoṣitsarpādvilāsaphaṇābhṛtaḥ |
itaraphaṇinā daṣṭaḥ śakyaścikitsituṃ auṣadhaiścatur
vanitābhogigrastaṃ hi mantriṇaḥ || 2.52 ||
vistāritaṃ makaraketanadhīvareṇa
strīsañjñitaṃ baḍiśaṃ atra bhavāmburāśau |
yenācirāttad​adharāmiṣalolamartya
matsyānvikṛṣya vipacatyanurāgavahnau || 2.53 ||
kāminīkāyakāntāre kucaparvatadurgame |
mā sañcara manaḥ pāntha tatrāste smarataskaraḥ || 2.54 ||
vyāḍīrgheṇa calena vaktragatinā tejasvinā bhoginā
nīlābjadyutināhinā paraṃ ahaṃ dṛṣṭo na taccakṣuṣā |
dṛṣṭe santi cikitsakā diśi diśi prāyeṇa dhanārthino
mugdhākṣakṣaṇavīkṣitasya na hi me vaidyo na cāpyauṣadham || 2.55 ||
iha hi madhuragītaṃ nṛtyaṃ etadraso'yaṃ
sphurati parimalo'sau sparśa eṣa stanānām |
iti hataparamārthairindriyairbhrāmyamāṇaḥ
svahitakaraṇadhūrtaiḥ pañcabhirvañcito'smi || 2.56 ||
na gamyo mantrāṇāṃ na ca bhavati bhaiṣajyaviṣayo
na cāpi pradhvaṃsaṃ vrajati vividhaiḥ śāntikaśataiḥ |
bhramāveśādaṅge kaṃ api vidadhadbhaṅgaṃ asakṛt
smarāpasmāro'yaṃ bhramayati dṛśaṃ ghūrṇayati ca || 2.57 ||
jāty​andhāya ca durmukhāya ca jarājīrṇā khilāṅgāya ca
grāmīṇāya ca duṣkulāya ca galatkuṣṭhābhibhūtāya ca |
yacchantīṣu manoharaṃ nijavapulakṣmīlavaśraddhayā
paṇyastrīṣu vivekakalpalatikāśastrīṣu rājyeta kaḥ || 2.58 ||
veśyāsau madanajvālā
rūpe'ndhanavivardhitā |
kāmibhiryatra hūyante
yauvanāni dhanāni ca || 2.59 ||
kaścumbati kulapuruṣo veśyādharapallavaṃ manojñaṃ api |
cārabhaṭacoraceṭakanaṭaviṭaniṣṭhīvanaśarāvam || 2.60 ||
dhanyāsta eva dhavalāyatalocanānāṃ
tāruṇyadarpaghanapīnapayodharāṇām |
kṣāmodaropari lasattrivalīlatānāṃ
dṛṣṭvākṛtiṃ vikṛtiṃ eti mano na yeṣām || 2.61 ||
bāle līlāmukulitaṃ amī mantharā dṛṣṭipātāḥ
kiṃ kṣipyante viramavirama vyartha eṣa śramaste |
sampratyanye vayaṃ uparataṃ bālyaṃ āsthā vanānte
kṣīṇo mohastṛṇaṃ iva jagajjālaṃ ālokayāmaḥ || 2.62 ||
iyaṃ bālā māṃ pratyanavarataṃ indīvaradalaprabhā
cīraṃ cakṣuḥ kṣipati kiṃ abhipretaṃ anayā |
gato moho'smākaṃ smaraśabarabāṇavyatikarajvara
jvālā śāntā tadapi na varākī viramati || 2.63 ||
kiṃ kandarpa karaṃ kadarthayasi re kodaṇḍaṭaṅkāritaṃ
re re kokila komalaṃ kalaravaṃ kiṃ vā vṛthā jalpasi |
mugdhe snigdhavidagdhacārumadhurairlolaiḥ kaṭākṣairalaṃ
cetaścumbitacandracūḍacaraṇadhyānāmṛtaṃ vartate || 2.64 ||
virahe'pi saṅgamaḥ khalu
parasparaṃ saṅgataṃ mano yeṣām |
hṛdayaṃ api vighaṭṭitaṃ cet
saṅgī virahaṃ viśeṣayati || 2.65 ||
kiṃ gatena yadi sā na jīvati
prāṇiti priyatamā tathāpi kim |
ityudīkṣya navameghamālikāṃ
na prayāti pathikaḥ svamandiram || 2.66 ||
viramata budhā yoṣitsaṅgātsukhātkṣaṇabhaṅgurāt
kuruta karuṇāmaitrīprajñāvadhūjanasaṅgamam |
na khalu narake hārākrāntaṃ ghanastanamaṇḍalaṃ
śaraṇaṃ athavā śroṇībimbaṃ raṇanmaṇimekhalam || 2.67 ||
yadā yogābhyāsavyasanakṛśayorātmamanasoravicchinnā
maitrī sphurati kṛtinastasya kiṃ u taiḥ |
priyāṇāṃ ālāpairadharamadhubhirvaktravidhubhiḥ
saniśvāsāmodaiḥ sakucakalaśāśleṣasurataiḥ || 2.68 ||
yadāsīdajñānaṃ smaratimirasañcārajanitaṃ
tadā dṛṣṭanārīmayaṃ idaṃ aśeṣaṃ jagaditi |
idānīṃ asmākaṃ paṭutaravivekāñjanajuṣāṃ
samībhūtā dṛṣṭistribhuvanaṃ api brahma manute || 2.69 ||
tāvadeva kṛtināṃ api sphuratyeṣa
nirmalavivekadīpakaḥ |
yāvadeva na kuraṅgacakṣuṣāṃ
tāḍyate caṭulalocanāñcalaiḥ || 2.70 ||
vacasi bhavati saṅgatyāgaṃ uddiśya vārtā
śrutimukharamukhānāṃ kevalaṃ paṇḍitānām |
jaghanaṃ aruṇaratnagranthikāñcīkalāpaṃ
kuvalayanayanānāṃ ko vihātuṃ samarthaḥ || 2.71 ||
svaparapratārako'sau
nindati yo'līkapaṇḍito yuvatīḥ |
yasmāttapaso'pi phalaṃ
svargaḥ svarge'pi cāpsarasaḥ || 2.72 ||
mattebhakumbhadalane bhuvi santi dhīrāḥ
kecitpracaṇḍamṛgarājavadhe'pi dakṣāḥ |
kintu bravīmi balināṃ purataḥ prasahya
kandarpadarpadalane viralā manuṣyāḥ || 2.73 ||
sanmārge tāvadāste prabhavati ca narastāvadevendriyāṇāṃ
lajjāṃ tāvadvidhatte vinayaṃ api samālambate tāvadeva |
bhrūcāpākṛṣṭamuktāḥ śravaṇapathagatā nīlapakṣmāṇa ete
yāvallīlāvatīnāṃ hṛdi na dhṛtimuṣo dṛṣṭibāṇāḥ patanti || 2.74 ||
unmattapremasaṃrambhād
ārabhante yad​aṅganāḥ |
tatra pratyūhaṃ ādhātuṃ
brahmāpi khalu kātaraḥ || 2.75 ||
tāvanmahattvaṃ pāṇḍityaṃ
kulīnatvaṃ vivekitā |
yāvajjvalati nāṅgeṣu
hataḥ pañceṣupāvakaḥ || 2.76 ||
śāstrajño'pi prathitavinayo'pyātmabodho'pi bāḍhaṃ
saṃsāre'sminbhavati viralo bhājanaṃ sadgatīnām |
yenaitasminnirayanagaradvāraṃ udghāṭayantī
vāmākṣīṇāṃ bhavati kuṭilā bhrūlatā kuñcikeva || 2.77 ||
kṛśaḥ kāṇaḥ khañjaḥ śravaṇarahitaḥ pucchavikalo
vraṇī pūyaklinnaḥ kṛmikulaśatairāvṛtatanuḥ |
kṣudhā kṣāmo jīrṇaḥ piṭharakakapālārpitagalaḥ
śunīṃ anveti śvā hataṃ api ca hantyeva madanaḥ || 2.78 ||
strīmudrāṃ kusumāyudhasya jayinīṃ sarvārthasampatkarīṃ
ye mūḍhāḥ pravihāya yānti kudhiyo mithyāphalānveṣiṇaḥ |
te tenaiva nihatya nirdayataraṃ nagnīkṛtā muṇḍitāḥ
kecitpañcaśikhīkṛtāśca jaṭilāḥ kāpālikāścāpare || 2.79 ||
viśvāmitraparāśaraprabhṛtayo vātāmbuparṇāśanāste'pi
strīmukhapaṅkajaṃ sulalitaṃ dṛṣṭvaiva mohaṃ gatāḥ |
śālyannaṃ saghṛtaṃ payodadhiyutaṃ ye bhuñjate mānavāsteṣām
indriyanigraho yadi bhavedvindhyaḥ plavetsāgare || 2.80 ||
parimalabhṛto vātāḥ śākhā navāṅkurakoṭayo
madhuravirutotkaṇṭhā vācaḥ priyāḥ pikapakṣiṇām |
viralasuratasvedodgārā vadhūvadanendavaḥ
prasarati madhau rātryāṃ jāto na kasya guṇodayaḥ || 2.81 ||
madhurayaṃ madhurairapi kokilā
kalaravairmalayasya ca vāyubhiḥ |
virahiṇaḥ prahiṇasti śarīriṇo
vipadi hanta sudhāpi viṣāyate || 2.82 ||
āvāsaḥ kilakiñcitasya dayitāpārśve vilāsālasāḥ
karṇe kokilakāminīkalaravaḥ smero latāmaṇḍapaḥ |
goṣṭhī satkavibhiḥ samaṃ katipayairmugdhāḥ sudhāṃśoḥ karāḥ
keṣāñcitsukhayanti cātra hṛdayaṃ caitre vicitrāḥ kṣapāḥ || 2.83 ||
pāntha strīvirahānalāhutikalāṃ ātanvatī mañjarīmākandeṣu
pikāṅganābhiradhunā sotkaṇṭhaṃ ālokyate |
apyete navapāṭalāparimalaprāgbhārapāṭaccarā
vāntiklāntivitānatānavakṛtaḥ śrīkhaṇḍaśailānilāḥ || 2.84 ||
prathitaḥ praṇayavatīnāṃ
tāvatpadaṃ ātanotu hṛdi mānaḥ |
bhavati na yāvaccandanataru
surabhirmalayapavamānaḥ || 2.85 ||
sahakārakusumakesaranikara
bharāmodamūrcchitadig​ante |
madhuramadhuravidhuramadhupe
madhau bhavetkasya notkaṇṭhā || 2.86 ||
acchācchacandanarasārdratarā mṛgākṣyo
dhārāgṛhāṇi kusumāni ca kaumudī ca |
mando marutsumanasaḥ śuci harmyapṛṣṭhaṃ
grīṣme madaṃ ca madanaṃ ca vivardhayanti || 2.87 ||
srajo hṛdyāmodā vyajanapavanaścandrakiraṇāḥ
parāgaḥ kāsāro malayajarajaḥ śīdhu viśadam |
śuciḥ saudhotsaṅgaḥ pratanu vasanaṃ paṅkajadṛśo
nidāghaṛtāvetadvilasati labhante sukṛtinaḥ || 2.88 ||
sudhāśubhraṃ dhāma sphurad​amalaraśmiḥ śaśadharaḥ
priyāvaktrāmbhojaṃ malayajarajaścātisurabhiḥ |
srajo hṛdyāmodāstadidaṃ akhilaṃ rāgiṇi jane
karotyantaḥ kṣobhaṃ na tu viṣayasaṃsargavimukhe || 2.89 ||
taruṇīveṣoddīpitakāmā
vikasajjātīpuṣpasugandhiḥ |
unnatapīnapayodharabhārā
prāvṛṭtanute kasya na harṣam || 2.90 ||
viyad​upacitameghaṃ bhūmayaḥ kandalinyo
navakuṭajakadambāmodino gandhavāhāḥ |
śikhikulakalakekārāvaramyā vanāntāḥ
sukhinaṃ asukhinaṃ vā sarvaṃ utkaṇṭhayanti || 2.91 ||
upari ghanaṃ ghanapaṭalaṃ
tiryaggirayo'pi nartitamayūrāḥ |
kṣitirapi kandaladhavalā
dṛṣṭiṃ pathikaḥ kva pātayati || 2.92 ||
ito vidyudvallīvilasitaṃ itaḥ ketakitaroḥ
sphurangandhaḥ prodyajjaladaninadasphūrjitaṃ itaḥ |
itaḥ kekikrīḍākalakalaravaḥ pakṣmaladṛśāṃ
kathaṃ yāsyantyete virahadivasāḥ sambhṛtarasāḥ || 2.93 ||
asūcisañcāre tamasi nabhasi prauḍhajaladadhvanipraye
tasmin patati dṛśadāṃ nīranicaye |
idaṃ saudāminyāḥ kanakakamanīyaṃ vilasitaṃ
mudaṃ ca glāniṃ ca prathayati pathiṣveva sudṛśām || 2.94 ||
āsāreṇa na harmyataḥ priyatamairyātuṃ bahiḥ śakyate
śītotkampanimittaṃ āyatadṛśā gāḍhaṃ samāliṅgyate |
jātāḥ śīkaraśītalāśca marutoratyantakhedacchido
dhanyānāṃ bata durdinaṃ sudinatāṃ yāti priyāsaṅgame || 2.95 ||
ardhaṃ suptvā niśāyāḥ sarabhasasuratāyāsasannaślathāṅgaprodbhūtāsahya
tṛṣṇo madhumadanirato harmyapṛṣṭhe vivikte |
sambhogaklāntakāntāśithilabhujalatāvarjitaṃ karkarīto
jyotsnābhinnācchadhāraṃ pibati na salilaṃ śāradaṃ mandapuṇyaḥ || 2.96 ||
hemante dadhidugdhasarpiraśanā māñjiṣṭhavāsobhṛtaḥ
kāśmīradravasāndradigdhavapuṣaśchinnā vicitrai rataiḥ |
vṛttorustanakāminojanakṛtāśleṣā gṛhābhyantare
tāmbūlīdalapūgapūritamukhā dhanyāḥ sukhaṃ śerate || 2.97 ||
praduyatprauḍhapriyaṅgudyutibhṛti vikasatkundamādyaddvirephe
kāle prāleyavātapracalavilasitodāramandāradhāmni |
yeṣāṃ no kaṇṭhalagnā kṣaṇaṃ api tuhinakṣodadakṣā mṛgākṣī
tesāṃ āyāmayāmā yamasadanasamā yāminī yāti yūnām || 2.98 ||
cumbanto gaṇḍabhittīralakavati mukhe sītkṛtānyādadhānā
vakṣaḥsūtkañcukeṣu stanabharapulakodbhedaṃ āpādayantaḥ |
ūrūnākampayantaḥ pṛthujaghanataṭātsraṃsayanto'ṃśukāni
vyaktaṃ kāntājanānāṃ viṭacaritabhṛtaḥ śaiśirā vānti vātāḥ || 2.99 ||
keśānākulayandṛśo mukulayanvāso balādākṣipannātanvan
pulakodgamaṃ prakaṭayannāvegakampaṃ śanaiḥ |
bāraṃ bāraṃ udārasītkṛtakṛto dantacchadānpīḍayan
prāyaḥ śaiśira eṣa samprati marutkāntāsu kāntāyate || 2.100 ||
yadyasya nāsti ruciraṃ tasmiṃstasya spṛhā manojñe'pi |
ramaṇīye'pi sudhāṃśau na manaḥkāmaḥ sarojinyāḥ || 2.101 ||
vairāgye sañcaratyeko nītau bhramati cāparaḥ |
śṛṅgāre ramate kaścidbhuvi bhedāḥ parasparam || 2.102 ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever