Shrimadbhagavadgita Parayana - Trayodasho'dhyayah

ॐ

ஶ்ரீமத்பகவத்கீதா பாராயண - த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ

Gita Vyasa Tamil

ௐ ஶ்ரீ பரமாத்மநே நமஃ

அத த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞவிபாகயோகஃ

அர்ஜுந உவாச

ப்ரக்ரு'திம் புருஷம் சைவ க்ஷேத்ரம் க்ஷேத்ரஜ்ஞமேவ ச ।

ஏதத் வேதிதுமிச்சாமி ஜ்ஞாநம் ஜ்ஞேயம் ச கேஶவ ॥0॥

ஶ்ரீ பகவாநுவாச

இதம் ஶரீரம் கௌந்தேய க்ஷேத்ரமித்யபிதீயதே ।

ஏதத்யோ வேத்தி தம் ப்ராஹுஃ க்ஷேத்ரஜ்ஞ இதி தத்விதஃ ॥1॥

க்ஷேத்ரஜ்ஞம் சாபி மாம் வித்தி ஸர்வக்ஷேத்ரேஷு பாரத ।

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோர்ஜ்ஞாநம் யத்தஜ்ஜ்ஞாநம் மதம் மம ॥2॥

தத்க்ஷேத்ரம் யச்ச யாத்ரு'க்ச யத்விகாரி யதஶ்ச யத் ।

ஸ ச யோ யத்ப்ரபாவஶ்ச தத்ஸமாஸேந மே ஶ்ரு'ணு ॥3॥

ரு'ஷிபிர்பஹுதா கீதம் சந்தோபிர்விவிதைஃ ப்ரு'தக் ।

ப்ரஹ்மஸூத்ரபதைஶ்சைவ ஹேதுமத்பிர்விநிஶ்சிதைஃ ॥4॥

மஹாபூதாந்யஹங்காரஃ புத்திரவ்யக்தமேவ ச ।

இந்த்ரியாணி தஶைகம் ச பஞ்ச சேந்த்ரியகோசராஃ ॥5॥

இச்சா த்வேஷஃ ஸுகம் துஃகம் ஸங்காதஶ்சேதநா த்ரு'திஃ ।

ஏதத்க்ஷேத்ரம் ஸமாஸேந ஸவிகாரமுதாஹ்ரு'தம் ॥6॥

அமாநித்வமதம்பித்வம் அஹிம்ஸா க்ஷாந்திரார்ஜவம் ।

ஆசார்யோபாஸநம் ஶௌசம் ஸ்தைர்யமாத்மவிநிக்ரஹஃ ॥7॥

இந்த்ரியார்தேஷு வைராக்யம் அநஹங்கார ஏவ ச ।

ஜந்மம்ரு'த்யுஜராவ்யாதி-துஃகதோஷாநுதர்ஶநம் ॥8॥

அஸக்திரநபிஷ்வங்கஃ புத்ரதாரக்ரு'ஹாதிஷு ।

நித்யம் ச ஸமசித்தத்வம் இஷ்டாநிஷ்டோபபத்திஷு ॥9॥

மயி சாநந்யயோகேந பக்திரவ்யபிசாரிணீ ।

விவிக்ததேஶஸேவித்வம் அரதிர்ஜநஸம்ஸதி ॥10॥

அத்யாத்மஜ்ஞாநநித்யத்வம் தத்த்வஜ்ஞாநார்ததர்ஶநம் ।

ஏதஜ்ஜ்ஞாநமிதி ப்ரோக்தம் அஜ்ஞாநம் யததோऽந்யதா ॥11॥

ஜ்ஞேயம் யத்தத்ப்ரவக்ஷ்யாமி யஜ்ஜ்ஞாத்வாऽம்ரு'தமஶ்நுதே ।

அநாதிமத்பரம் ப்ரஹ்ம ந ஸத்தந்நாஸதுச்யதே ॥12॥

ஸர்வதஃ பாணிபாதம் தத் ஸர்வதோऽக்ஷிஶிரோமுகம் ।

ஸர்வதஃ ஶ்ருதிமல்லோகே ஸர்வமாவ்ரு'த்ய திஷ்டதி ॥13॥

ஸர்வேந்த்ரியகுணாபாஸம் ஸர்வேந்த்ரியவிவர்ஜிதம் ।

அஸக்தம் ஸர்வப்ரு'ச்சைவ நிர்குணம் குணபோக்த்ரு' ச ॥14॥

பஹிரந்தஶ்ச பூதாநாம் அசரம் சரமேவ ச ।

ஸூக்ஷ்மத்வாத்ததவிஜ்ஞேயம் தூரஸ்தம் சாந்திகே ச தத் ॥15॥

அவிபக்தம் ச பூதேஷு விபக்தமிவ ச ஸ்திதம் ।

பூதபர்த்ரு' ச தஜ்ஜ்ஞேயம் க்ரஸிஷ்ணு ப்ரபவிஷ்ணு ச ॥16॥

ஜ்யோதிஷாமபி தஜ்ஜ்யோதிஃ தமஸஃ பரமுச்யதே ।

ஜ்ஞாநம் ஜ்ஞேயம் ஜ்ஞாநகம்யம் ஹ்ரு'தி ஸர்வஸ்ய விஷ்டிதம் ॥17॥

இதி க்ஷேத்ரம் ததா ஜ்ஞாநம் ஜ்ஞேயம் சோக்தம் ஸமாஸதஃ ।

மத்பக்த ஏதத்விஜ்ஞாய மத்பாவாயோபபத்யதே ॥18॥

ப்ரக்ரு'திம் புருஷம் சைவ வித்த்யநாதீ உபாவபி ।

விகாராம்ஶ்ச குணாம்ஶ்சைவ வித்தி ப்ரக்ரு'திஸம்பவாந் ॥19॥

கார்யகரணகர்த்ரு'த்வே ஹேதுஃ ப்ரக்ரு'திருச்யதே ।

புருஷஃ ஸுகதுஃகாநாம் போக்த்ரு'த்வே ஹேதுருச்யதே ॥20॥

புருஷஃ ப்ரக்ரு'திஸ்தோ ஹி புங்க்தே ப்ரக்ரு'திஜாந்குணாந் ।

காரணம் குணஸங்கோऽஸ்ய ஸதஸத்யோநிஜந்மஸு ॥21॥

உபத்ரஷ்டாऽநுமந்தா ச பர்தா போக்தா மஹேஶ்வரஃ ।

பரமாத்மேதி சாப்யுக்தஃ தேஹேऽஸ்மிந்புருஷஃ பரஃ ॥22॥

ய ஏவம் வேத்தி புருஷம் ப்ரக்ரு'திம் ச குணைஃ ஸஹ ।

ஸர்வதா வர்தமாநோऽபி ந ஸ பூயோऽபிஜாயதே ॥23॥

த்யாநேநாத்மநி பஶ்யந்தி கேசிதாத்மாநமாத்மநா ।

அந்யே ஸாங்க்யேந யோகேந கர்மயோகேந சாபரே ॥24॥

அந்யே த்வேவமஜாநந்தஃ ஶ்ருத்வாऽந்யேப்ய உபாஸதே ।

தேऽபி சாதிதரந்த்யேவ ம்ரு'த்யும் ஶ்ருதிபராயணாஃ ॥25॥

யாவத்ஸஞ்ஜாயதே கிஞ்சித் ஸத்த்வம் ஸ்தாவரஜங்கமம் ।

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞஸம்யோகாத் தத்வித்தி பரதர்ஷப ॥26॥

ஸமம் ஸர்வேஷு பூதேஷு திஷ்டந்தம் பரமேஶ்வரம் ।

விநஶ்யத்ஸ்வவிநஶ்யந்தம் யஃ பஶ்யதி ஸ பஶ்யதி ॥27॥

ஸமம் பஶ்யந்ஹி ஸர்வத்ர ஸமவஸ்திதமீஶ்வரம் ।

ந ஹிநஸ்த்யாத்மநாऽऽத்மாநம் ததோ யாதி பராம் கதிம் ॥28॥

ப்ரக்ரு'த்யைவ ச கர்மாணி க்ரியமாணாநி ஸர்வஶஃ ।

யஃ பஶ்யதி ததாऽऽத்மாநம் அகர்தாரம் ஸ பஶ்யதி ॥29॥

யதா பூதப்ரு'தக்பாவம் ஏகஸ்தமநுபஶ்யதி ।

தத ஏவ ச விஸ்தாரம் ப்ரஹ்ம ஸம்பத்யதே ததா ॥30॥

அநாதித்வாந்நிர்குணத்வாத் பரமாத்மாயமவ்யயஃ ।

ஶரீரஸ்தோऽபி கௌந்தேய ந கரோதி ந லிப்யதே ॥31॥

யதா ஸர்வகதம் ஸௌக்ஷ்ம்யாத் ஆகாஶம் நோபலிப்யதே ।

ஸர்வத்ராவஸ்திதோ தேஹே ததாऽऽத்மா நோபலிப்யதே ॥32॥

யதா ப்ரகாஶயத்யேகஃ க்ரு'த்ஸ்நம் லோகமிமம் ரவிஃ ।

க்ஷேத்ரம் க்ஷேத்ரீ ததா க்ரு'த்ஸ்நம் ப்ரகாஶயதி பாரத ॥33॥

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோரேவம் அந்தரம் ஜ்ஞாநசக்ஷுஷா ।

பூதப்ரக்ரு'திமோக்ஷம் ச யே விதுர்யாந்தி தே பரம் ॥34॥

॥ ௐ தத்ஸதிதி ஶ்ரீமத்பகவத்கீதாஸு உபநிஷத்ஸு ப்ரஹ்மவித்யாயாம்

யோகஶாஸ்த்ரே ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ணார்ஜுநஸம்வாதே க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞவிபாகயோகோ நாம த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha trayodaśo'dhyāyaḥ

kṣetrakṣetrajñavibhāgayogaḥ

arjuna uvāca

prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣetraṃ kṣetrajñameva ca |

etat veditumicchāmi jñānaṃ jñeyaṃ ca keśava ||0||

śrī bhagavānuvāca

idaṃ śarīraṃ kaunteya kṣetramityabhidhīyate |

etadyo vetti taṃ prāhuḥ kṣetrajña iti tadvidaḥ ||1||

kṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata |

kṣetrakṣetrajñayorjñānaṃ yattajjñānaṃ mataṃ mama ||2||

tatkṣetraṃ yacca yādṛkca yadvikāri yataśca yat |

sa ca yo yatprabhāvaśca tatsamāsena me śṛṇu ||3||

ṛṣibhirbahudhā gītaṃ chandobhirvividhaiḥ pṛthak |

brahmasūtrapadaiścaiva hetumadbhirviniścitaiḥ ||4||

mahābhūtānyahaṅkāraḥ buddhiravyaktameva ca |

indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca cendriyagocarāḥ ||5||

icchā dveṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ saṅghātaścetanā dhṛtiḥ |

etatkṣetraṃ samāsena savikāramudāhṛtam ||6||

amānitvamadambhitvam ahiṃsā kṣāntirārjavam |

ācāryopāsanaṃ śaucaṃ sthairyamātmavinigrahaḥ ||7||

indriyārtheṣu vairāgyam anahaṅkāra eva ca |

janmamṛtyujarāvyādhi-duḥkhadoṣānudarśanam ||8||

asaktiranabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu |

nityaṃ ca samacittatvam iṣṭāniṣṭopapattiṣu ||9||

mayi cānanyayogena bhaktiravyabhicāriṇī |

viviktadeśasevitvam aratirjanasaṃsadi ||10||

adhyātmajñānanityatvaṃ tattvajñānārthadarśanam |

etajjñānamiti proktam ajñānaṃ yadato'nyathā ||11||

jñeyaṃ yattatpravakṣyāmi yajjñātvā'mṛtamaśnute |

anādimatparaṃ brahma na sattannāsaducyate ||12||

sarvataḥ pāṇipādaṃ tat sarvato'kṣiśiromukham |

sarvataḥ śrutimalloke sarvamāvṛtya tiṣṭhati ||13||

sarvendriyaguṇābhāsaṃ sarvendriyavivarjitam |

asaktaṃ sarvabhṛccaiva nirguṇaṃ guṇabhoktṛ ca ||14||

bahirantaśca bhūtānām acaraṃ carameva ca |

sūkṣmatvāttadavijñeyaṃ dūrasthaṃ cāntike ca tat ||15||

avibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktamiva ca sthitam |

bhūtabhartṛ ca tajjñeyaṃ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca ||16||

jyotiṣāmapi tajjyotiḥ tamasaḥ paramucyate |

jñānaṃ jñeyaṃ jñānagamyaṃ hṛdi sarvasya viṣṭhitam ||17||

iti kṣetraṃ tathā jñānaṃ jñeyaṃ coktaṃ samāsataḥ |

madbhakta etadvijñāya madbhāvāyopapadyate ||18||

prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhyanādī ubhāvapi |

vikārāṃśca guṇāṃścaiva viddhi prakṛtisambhavān ||19||

kāryakaraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtirucyate |

puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve heturucyate ||20||

puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijānguṇān |

kāraṇaṃ guṇasaṅgo'sya sadasadyonijanmasu ||21||

upadraṣṭā'numantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ |

paramātmeti cāpyuktaḥ dehe'sminpuruṣaḥ paraḥ ||22||

ya evaṃ vetti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca guṇaiḥ saha |

sarvathā vartamāno'pi na sa bhūyo'bhijāyate ||23||

dhyānenātmani paśyanti kecidātmānamātmanā |

anye sāṅkhyena yogena karmayogena cāpare ||24||

anye tvevamajānantaḥ śrutvā'nyebhya upāsate |

te'pi cātitarantyeva mṛtyuṃ śrutiparāyaṇāḥ ||25||

yāvatsañjāyate kiñcit sattvaṃ sthāvarajaṅgamam |

kṣetrakṣetrajñasaṃyogāt tadviddhi bharatarṣabha ||26||

samaṃ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṃ parameśvaram |

vinaśyatsvavinaśyantaṃ yaḥ paśyati sa paśyati ||27||

samaṃ paśyanhi sarvatra samavasthitamīśvaram |

na hinastyātmanā''tmānaṃ tato yāti parāṃ gatim ||28||

prakṛtyaiva ca karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ |

yaḥ paśyati tathā''tmānam akartāraṃ sa paśyati ||29||

yadā bhūtapṛthagbhāvam ekasthamanupaśyati |

tata eva ca vistāraṃ brahma sampadyate tadā ||30||

anāditvānnirguṇatvāt paramātmāyamavyayaḥ |

śarīrastho'pi kaunteya na karoti na lipyate ||31||

yathā sarvagataṃ saukṣmyāt ākāśaṃ nopalipyate |

sarvatrāvasthito dehe tathā''tmā nopalipyate ||32||

yathā prakāśayatyekaḥ kṛtsnaṃ lokamimaṃ raviḥ |

kṣetraṃ kṣetrī tathā kṛtsnaṃ prakāśayati bhārata ||33||

kṣetrakṣetrajñayorevam antaraṃ jñānacakṣuṣā |

bhūtaprakṛtimokṣaṃ ca ye viduryānti te param ||34||

|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ

yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde kṣetrakṣetrajñavibhāgayogo nāma trayodaśo'dhyāyaḥ ||