5.58 Sundarakanda - Ashtapanchasha Sargah

ॐ

5.58 සුන්දරකාණ්ඩ - අෂ්ටපඤ්චාශ සර්ගඃ

Valmiki Sinhala

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ සුන්දරකාණ්ඩම් .

අථ අෂ්ටපඤ්චාශස්සර්ගඃ .

තතස්තස්ය ගිරේඃ ශෘඞ්ගේ මහේන්ද්රස්ය මහාබලාඃ .

හනුමත්ප්රමුඛාඃ ප්රීතිං හරයෝ ජග්මුරුත්තමාම් .. 1 ..

තං තතඃ ප්රීතිසංහෘෂ්ටඃ ප්රීතිමන්තං මහාකපිම් .

ජාම්බවාන්කාර්යවෘත්තාන්තමපෘච්ඡදනිලාත්මජම් .. 2 ..

කථං දෘෂ්ටා ත්වයා දේවී කථං වා තත්ර වර්තතේ .

තස්යාං වා ස කථංවෘත්තඃ ක්රූරකර්මා දශානනඃ .. 3 ..

තත්ත්වතස්සර්වමේතන්නඃ ප්රබ්රූහි ත්වං මහාකපේ .

ශ්රුතාර්ථාශ්චින්තයිෂ්යාමෝ භූයඃ කාර්යවිනිශ්චයම් .. 4 ..

යශ්චාර්ථස්තත්ත්ර වක්තව්යෝ ගතෛරස්මාභිරාත්මවාන් .

රක්ෂිතව්යං ච යත්තත්ර තද්භවාන්ව්යාකරෝතු නඃ .. 5 ..

ස නියුක්තස්තතස්තේන සම්ප්රහෘෂ්ටතනූරුහඃ .

ප්රණම්ය ශිරසා දේව්යෛ සීතායෛ ප්රත්යභාෂත .. 6 ..

ප්රත්යක්ෂමේව භවතාං මහේන්ද්රාග්රාත්ඛාමාප්ලුතඃ .

උදධේර්දක්ෂිණං පාරං කාඞ්ක්ෂමාණ ස්සමාහිතඃ .. 7 ..

ගච්ඡතශ්ච හි මේ ඝෝරං විඝ්නරූපමිවාභවත් .

කාඤ්චනං ශිඛරං දිව්යං පශ්යාමි සුමනෝහරම් .. 8 ..

ස්ථිතං පන්ධානමාවෘත්ය මේනේ විඝ්නං ච තං නගම් .

උපසඞ්ගම්ය තං දිව්යං කාඤ්චනං නගසත්තමම් .. 9 ..

කෘතා මේ මනසා බුද්ධිර්භේත්තව්යෝ(අ)යං මයේති ච .

ප්රහතං ච මයා තස්ය ලාඞ්ගූලේන මහාගිරේඃ .. 10 ..

ශිඛරං සූර්යසඞ්කාශං ව්යශීර්යත සහස්රධා .

ව්යවසායං ච තං බුද්ධ්වා ස හෝවාච මහාගිරිඃ .. 11 ..

පුත්ත්රේති මධුරාං වාණීං මනඃ ප්රහ්ලාදයන්නිව .

පිතෘව්යං චාපි මාං විද්ධි සඛායං මාතරිශ්වනඃ .. 12 ..

මෛනාකමිති විඛ්යාතං නිවසන්තං මහෝදධෞ .

පක්ෂවන්තඃ පුරා පුත්ත්ර බභූවුඃ පර්වතෝත්තමාඃ .. 13 ..

ඡන්දතඃ පෘථිවීං චේරුර්බාධමානාඃ සමන්තතඃ .

ශ්රුත්වා නගානාං චරිතං මහේන්ද්රඃ පාකශාසනඃ .. 14 ..

චිච්ඡේද භගවාන් පක්ෂාන්වජ්රේණෛෂාං සහස්රශඃ .

අහං තු මෝක්ෂිතස්තස්මාත්තව පිත්රා මහාත්මනා .. 15 ..

මාරුතේන තදා වත්ස ප්රක්ෂිප්තෝ(අ)ස්මි මහාර්ණවේ .

රාමස්ය ච මයා සාහ්යේ වර්තිතව්යමරින්දම .. 16 ..

රාමෝ ධර්මභෘතාං ශ්රේෂ්ඨෝ මහේන්ද්රසමවික්රමඃ .

ඒතච්ඡ්රුත්වා වචස්තස්ය මෛනාකස්ය මහාත්මනඃ .. 17 ..

කාර්යමාවේද්ය තු ගිරේරුද්යතං ච මනෝ මම .

තේන චාහමනුජ්ඤාතෝ මෛනාකේන මහාත්මනා .. 18 ..

ස චාප්යන්තර්හිතඃ ශෛලෝ මානුෂේණ වපුෂ්මතා .

ශරීරේණ මහාශෛලඃ ශෛලේන ච මහෝදධෞ .. 19 ..

උත්තමං ජවමාස්ථාය ශේෂං පන්ථානමාස්ථිතඃ .

තතෝ(අ)හං සුචිරං කාලං වේගේනාභ්යාගමං පථි .. 20 ..

තතඃ පශ්යාම්යහං දේවීං සුරසාං නාගමාතරම් .

සමුද්රමධ්යේ සා දේවී වචනං මාමභාෂත .. 21 ..

මම භක්ෂඃ ප්රදිෂ්ටස්ත්වමමරෛර්හරිසත්තම .

අතස්ත්වාං භක්ෂයිෂ්යාමි විහිතස්ත්වං චිරස්ය මේ .. 22 ..

ඒවමුක්ත ස්සුරසයා ප්රාඤ්ජලිඃ ප්රණතඃ ස්ථිතඃ .

විවර්ණවදනෝ භූත්වා වාක්යං චේදමුදීරයම් .. 23 ..

රාමෝ දාශරථිඃ ශ්රීමාන් ප්රවිෂ්ටෝ දණ්ඩකාවනම් .

ලක්ෂ්මණේන සහ භ්රාත්රා සීතයා ච පරන්තපඃ .. 24 ..

තස්ය සීතා හෘතා භාර්යා රාවණේන දුරාත්මනා .

තස්යා ස්සඞ්කාශං දූතෝ(අ)හං ගමිෂ්යේ රාමශාසනාත් .. 25 ..

කර්තුමර්හසි රාමස්ය සාහාය්යං විෂයේ සතී .

අථවා මෛථිලීං දෘෂ්ට්වා රාමං චාක්ලිෂ්ටකාරිණම් .. 26 ..

ආගමිෂ්යාමි තේ වක්ත්රං සත්යං ප්රතිශෘණෝමි තේ .

ඒවමුක්තා මයා සා තු සුරසා කාමරූපිණී .. 27 ..

අබ්රවීන්නාතිවර්තේත කශ්චිදේෂ වරෝ මම .

ඒවමුක්තස්සුරසයා දශයෝජනමායතඃ .. 28 ..

තතෝර්ථගුණවිස්තාරෝ බභූවාහං ක්ෂණේන තු .

මත්ප්රමාණානුරූපං ච ව්යාදිතං ච මුඛං තයා .. 29 ..

තද්දෘෂ්ට්වා ව්යාදිතං චාස්යං හ්රස්වං හ්යකරවං වපුඃ .

තස්මින්මුහූර්තේ ච පුනර්බභූවාඞ්ගුෂ්ඨමාත්රකඃ .. 30 ..

අභිපත්යාශු තද්වක්ත්රං නිර්ගතෝ(අ)හං තතඃ ක්ෂණාත් .

අබ්රවීත්සුරසා දේවී ස්වේන රූපේණ මාං පුනඃ .. 31 ..

අර්ථසිද්ධ්යෛ හරිශ්රේෂ්ඨ ගච්ඡ සෞම්ය යථාසුඛම් .

සමානය ච වෛදේහීං රාඝවේණ මහාත්මනා .. 32 ..

සුඛී භව මහාබාහෝ ප්රීතා(අ)ස්මි තව වානර .

තතෝ(අ)හං සාධු සාධ්විති සර්වභූතෛඃ ප්රශංසිතඃ .. 33 ..

තතෝ(අ)න්තරික්ෂං විපුලං ප්ලුතෝ(අ)හං ගරුඩෝ යථා .

ඡායා මේ නිගෘහීතා ච න ච පශ්යාමි කිඤ්චන .. 34 ..

සෝ(අ)හං විහතවේගස්තු දිශෝ දශ විලෝකයන් .

න කිඤ්චිත්තත්ර පශ්යාමි යේන මේ(අ)පහෘතා ගතිඃ .. 35 ..

තතෝ මේ බුද්ධිරුත්පන්නා කින්නාම ගගනේ මම .

ඊදෘශෝ විඝ්න උත්පන්නෝ රූපං යත්ර න දෘශ්යතේ .. 36 ..

අධෝභාගේන මේ දෘෂ්ටි ශ්ශෝචතා පාතිතා මයා .

තතෝ(අ)ද්රාක්ෂමහං භීමාං රාක්ෂසීං සලිලේශයාම් .. 37 ..

ප්රහස්ය ච මහානාදමුක්තෝ(අ)හං භීමයා තයා .

අවස්ථිතමසම්භ්රාන්තමිදං වාක්යමශෝභනම් .. 38 ..

ක්වාසි ගන්තා මහාකාය ක්ෂුධිතායා මමේප්සිතඃ .

භක්ෂඃ ප්රීණය මේ දේහං චිරමාහාරවර්ජිතම් .. 39 ..

බාඪමිත්යේව තාං වාණීං ප්රත්යගෘහ්ණාමහං තතඃ .

අස්යප්රමාණාදධිකං තස්යාඃ කායමපූරයම් .. 40 ..

තස්යාශ්චාස්යං මහද්භීමං වර්ධතේ මම භක්ෂණේ .

න ච මාං සාධු බුබුධේ මම වා විකෘතං කෘතම් .. 41 ..

තතෝ(අ)හං විපුලං රූපං සඞ්ක්ෂිප්ය නිමිෂාන්තරාත් .

තස්යා හෘදයමාදාය ප්රපතාමි නභඃස්ථලම් .. 42 ..

සා විසෘෂ්ටභුජා භීමා පපාත ලවණාම්භසි .

මයා පර්වතසඞ්කාශා නිකෘත්තහෘදයා සතී .. 43 ..

ශෘණෝමි ඛගතානාං ච සිද්ධානාං චාරණෛස්සහ .

රාක්ෂසී සිංහිකා භීමා ක්ෂිප්රං හනුමතා හතා .. 44 ..

තාං හත්වා පුනරේවාහං කෘත්යමාත්යයිකං ස්මරන් .

ගත්වා චාහ මහධ්වානං පශ්යාමි නගමණ්ඩිතම් .. 45 ..

දක්ෂිණං තීරමුදධේර්ලඞ්කා යත්ර ච සා පුරී .

අස්තං දිනකරේ යාතේ රක්ෂසාං නිලයං පුරම් .. 46 ..

ප්රවිෂ්ටෝ(අ)හමවිජ්ඤාතෝ රක්ෂෝභිර්භීමවික්රමෛඃ .

තත්ර ප්රවිශතශ්චාපි කල්පාන්තඝනසන්නිභා .. 47 ..

අට්ටහාසං විමුඤ්චන්තී නාරී කාප්යුත්ථිතා පුරඃ .

ජිඝාංසන්තීං තතස්තාං තු ජ්වලදග්නිශිරෝරුහාම් .. 48 ..

සව්යමුෂ්ටිප්රහාරේණ පරාජිත්ය සුභෛරවාම් .

ප්රදෝෂකාලේ ප්රවිශං භීතයා(අ)හං තයෝදිතඃ .. 49 ..

අහං ලඞ්කාපුරී වීර නිර්ජිතා වික්රමේණ තේ .

යස්මාත්තස්මාද්විජේතාසි සර්වරක්ෂාංස්යශේෂතඃ .. 50 ..

තත්රාහං සර්වරාත්රං තු විචින්වන් ජනකාත්මජාම් .

රාවණාන්තඃපුරගතෝ න චාපශ්යං සුමධ්යමාම් .. 51 ..

තත ස්සීතාමපශ්යංස්තු රාවණස්ය නිවේශනේ .

ශෝකසාගරමාසාද්ය න පාරමුපලක්ෂයේ .. 52 ..

ශෝචතා ච මයා දෘෂ්ටං ප්රාකාරේණ සමාවෘතම් .

කාඤ්චනේන විකෘෂ්ටේන ගෘහෝපවනමුත්තමම් .. 53 ..

ස ප්රාකාරමවප්ලුත්ය පශ්යාමි බහුපාදපම් .

අශෝකවනිකාමධ්යේ ශිංශුපාපාදපෝ මහාන් .. 54 ..

තමාරුහ්ය ච පශ්යාමි කාඤ්චනං කදලීවනම් .

අදූරේ ශිංශුපාවෘක්ෂාත්පශ්යාමි වරවර්ණිනීම් .. 55 ..

ශ්යාමාං කමලපත්රාක්ෂීමුපවාසකෘශානනාම් .

තදේකවාසස්සංවීතාං රජෝධ්වස්තශිරෝරුහාම් .. 56 ..

ශෝකසන්තාපදීනාඞ්ගීං සීතාං භර්තෘහිතේ ස්ථිතාම් .

රාක්ෂසීභිර්විරූපාභිඃ ක්රූරාභිරභිසංවෘතාම් .. 57 ..

මාංසශෝණිතභක්ෂාභිර්ව්යාඝ්රීභිර්හරිණීමිව .

සා මයා රාක්ෂසීමධ්යේ තර්ජ්යමානා මුහුර්මුහුඃ .. 58 ..

ඒකවේණීධරා දීනා භර්තෘචින්තාපරායණා .

භූමිශය්යා විවර්ණාඞ්ගී පද්මිනීව හිමාගමේ .. 59 ..

රාවණාද්විනිවෘත්තාර්ථා මර්තව්යකෘතනිශ්චයා .

කථඤ්චින්මෘගශාබාක්ෂී තූර්ණමාසාදිතා මයා .. 60 ..

තාං දෘෂ්ට්වා තාදෘශීං නාරීං රාමපත්නීං යශස්විනීම් .

තත්රෛව ශිංශුපාවෘක්ෂේ පශ්යන්නහමවස්ථිතඃ .. 61 ..

තතෝ හලහලාශබ්දං කාඤ්චීනූපුරමිශ්රිතම් .

ශෘණෝම්යධිකගම්භීරං රාවණස්ය නිවේශනේ .. 62 ..

තතෝ(අ)හං පරමෝද්විග්නඃ ස්වං රූපං ප්රත්යසංහරම් .

අහං තු ශිංශුපාවෘක්ෂේ පක්ෂීව ගහනේ ස්ථිතඃ .. 63 ..

තතෝ රාවණදාරාශ්ච රාවණශ්ච මහාබලඃ .

තං දේශං සමනුප්රාප්තා යත්ර සීතා(අ)භවත් ස්ථිතා .. 64 ..

තං දෘෂ්ට්වාථ වරාරෝහා සීතා රක්ෂෝගණේශ්වරම් .

සඞ්කුච්යෝරූස්තනෞ පීනෞ බාහුභ්යාං පරිරභ්ය ච .. 65 ..

විත්රස්තාං පරමෝද්විග්නාං වීක්ෂමාණාං තතස්තතඃ .

ත්රාණං කිඤ්චිදපශ්යන්තීං වේපමානාං තපස්විනීම් .. 66 ..

තාමුවාච දශග්රීවස්සීතාං පරමදුඃඛිතාම් .

අවාක්චිරාඃ ප්රපතිතෝ බහුමන්යස්ව මාමිති .. 67 ..

යදි චේත්ත්වං තු දර්පාන්මාං නාභිනන්දසි ගර්විතේ .

ද්වෞ මාසාවන්තරං සීතේ පාස්යාමි රුධිරං තව .. 68 ..

ඒතච්ඡ්රුත්වා වචස්තස්ය රාවණස්ය දුරාත්මනඃ .

උවාච පරමක්රුද්ධා සීතා වචනමුත්තමම් .. 69 ..

රාක්ෂසාධම රාමස්ය භාර්යාමමිතතේජසඃ .

ඉක්ෂ්වාකුකුලනාථස්ය ස්නුෂාං දශරථස්ය ච .. 70 ..

අවාච්යං වදතෝ ජිහ්වා කථං න පතිතා තව .

කිඤ්චිද්වීර්යං තවානාර්ය යෝ මාං භර්තුරසන්නිධෞ .. 71 ..

අපහෘත්යා(අ)(අ)ගතඃ පාප තේ නාදෘෂ්ටෝ මහාත්මනා .

න ත්වං රාමස්ය සදෘශෝ දාස්යේ(අ)ප්යස්ය න යුජ්යසේ .. 72 ..

යජ්ඤීය ස්සත්යවාදී ච රණශ්ලාඝී ච රාඝවඃ .

ජානක්යා පරුෂං වාක්යමේවමුක්තෝ දශානනඃ .. 73 ..

ජජ්වාල සහසා කෝපාච්චිතාස්ථ ඉව පාවකඃ .

විවෘත්ය නයනේ ක්රූරේ මුෂ්ටිමුද්යම්ය දක්ෂිණම් .. 74 ..

මෛථිලීං හන්තුමාරබ්ධඃ ස්ත්රීභිර්හාහාකෘතං තදා .

ස්ත්රීණාං මධ්යාත්සමුත්පත්ය තස්ය භාර්යා දුරාත්මනඃ .. 75 ..

වරා මන්දෝදරී නාම තයා ස ප්රතිෂේධිතඃ .

උක්තශ්ච මධුරාං වාණීං තයා ස මදනාර්දිතඃ .. 76 ..

සීතයා තව කිං කාර්යං මහේන්ද්රසමවික්රමඃ .

දේවගන්ධර්වකන්යාභිර්යක්ෂකන්යාභිරේව ච .. 77 ..

සාර්ධං ප්රභෝ රමස්වේහ සීතයා කිං කරිෂ්යසි .

තතස්තාභිස්සමේතාභිර්නාරීභිස්ස මහාබලඃ .. 78 ..

ප්රසාද්ය සහසා නීතෝ භවනං ස්වං නිශාචරඃ .

යාතේ තස්මින් දශග්රීවේ රාක්ෂස්යෝ විකෘතානනාඃ .. 79 ..

සීතාං නිර්භර්ත්සයාමාසුර්වාක්යෛඃ ක්රූරෛස්සුදාරුණෛඃ .

තෘණවද්භාෂිතං තාසාං ගණයාමාස ජානකී .. 80 ..

ගර්ජිතං ච තදා තාසාං සීතාං ප්රාප්ය නිරර්ථකම් .

වෘථාගර්ජිතනිශ්චේෂ්ටා රාක්ෂස්යඃ පිශිතාශනාඃ .. 81 ..

රාවණාය ශශංසුස්තාඃ සීතාධ්යවසිතං මහත් .

තතස්තාස්සහිතාස්සර්වා නිහතාශා නිරුද්යමාඃ .. 82 ..

පරික්ෂිප්ය සමන්තාත්තාං නිද්රාවශමුපාගතාඃ .

තාසු චෛව ප්රසුප්තාසු සීතා භර්තෘහිතේ රතා .. 83 ..

විලප්ය කරුණං දීනා ප්රශුශෝච සුදුඃඛිතා .

තාසාං මධ්යාත්සමුත්ථාය ත්රිජටා වාක්යමබ්රවීත් .. 84 ..

ආත්මානං ඛාදත ක්ෂිප්රං න සීතා විනශිෂ්යති .

ජනකස්යාත්මජා සාධ්වී ස්නුෂා දශරථස්ය ච .. 85 ..

ස්වප්නෝ හ්යද්ය මයා දෘෂ්ටෝ දාරුණෝ රෝමහර්ෂණඃ .

රක්ෂසාං ච විනාශාය භර්තුරස්යා ජයාය ච .. 86 ..

අලමස්මාත්පරිත්රාතුං රාඝවාද්රාක්ෂසීගණම් .

අභියාචාම වෛදේහීමේතද්ධි මම රෝචතේ .. 87 ..

යස්යා හ්යේවංවිධස්ස්වප්නෝ දුඃඛිතායාඃ ප්රදෘශ්යතේ .

සා දුඃඛෛර්විවිධෛර්මුක්තා සුඛමාප්නෝත්යනුත්තමම් .. 88 ..

ප්රණිපාතප්රසන්නා හි මෛථිලී ජනකාත්මජා .

තතස්සා හ්රීමතී බාලා භර්තුර්විජයහර්ෂිතා .. 89 ..

අවෝචද්යදි තත්තථ්යං භවේයං ශරණං හි වඃ .

තාං චාහං තාදෘශීං දෘෂ්ට්වා සීතායා දාරුණාං දශාම් .

චින්තයාමාස වික්රාන්තෝ න ච මේ නිර්වෘතං මනඃ .. 90 ..

සම්භාෂණාර්ථං ච මයා ජානක්යාශ්චින්තිතෝ විධිඃ .. 91 ..

ඉක්ෂ්වාකූණාං හි වංශස්තු තතෝ මම පුරස්කෘතඃ .

ශ්රුත්වා තු ගදිතාං වාචං රාජර්ෂිගණපූජිතාම් .. 92 ..

ප්රත්යභාෂත මාං දේවී බාෂ්පෛඃ පිහිතලෝචනා .

කස්ත්වං කේන කථං චේහ ප්රාප්තෝ වානරපුඞ්ගවඃ .. 93 ..

කා ච රාමේණ තේ ප්රීතිස්තන්මේ ශංසිතුමර්හසි .

තස්යාස්තද්වචනං ශ්රුත්වා හ්යහමප්යබ්රුවං වචඃ .. 94 ..

දේවි රාමස්ය භර්තුස්තේ සහායෝ භීමවික්රමඃ .

සුග්රීවෝ නාම වික්රාන්තෝ වානරේන්ද්රෝ මහාබලඃ .. 95 ..

තස්ය මාං විද්ධි භෘත්යං ත්වං හනුමන්තමිහාගතම් .

භර්ත්රාහං ප්රේෂිතස්තුභ්යං රාමේණාක්ලිෂ්ටකර්මණා .. 96 ..

ඉදං ච පුරුෂව්යාඝ්රඃ ශ්රීමාන් දාශරථිඃ ස්වයම් .

අඞ්ගුලීයමභිජ්ඤානමදාත්තුභ්යං යශස්විනි .. 97 ..

තදිච්ඡාමි ත්වයා(අ)(අ)ජ්ඤප්තං දේවි කිං කරවාණ්යහම් .

රාමලක්ෂ්මණයෝඃ පාර්ශ්වං නයාමි ත්වාං කිමුත්තරම් .. 98 ..

ඒතච්ඡ්රුත්වා විදිත්වා ච සීතා ජනකනන්දිනී .

ආහරාවණමුත්සාද්ය රාඝවෝ මාං නයත්විති .. 99 ..

ප්රණම්ය ශිරසා දේවීං මහමාර්යාමනින්දිතාම් .

රාඝවස්ය මනෝහ්ලාදමභිජ්ඤානමයාචිෂම් .. 100 ..

අථ මාමබ්රවීත්සීතා ගෘහ්යතාමයමුත්තමඃ .

මණිර්යේන මහාබාහූ රාමස්ත්වාං බහුමන්යතේ .. 101 ..

ඉත්යුක්ත්වා තු වරාරෝහා මණිප්රවරමද්භුතම් .

ප්රායච්ඡත්පරමෝද්විග්නා වාචා මාං සන්දිදේශහ .. 102 ..

තතස්තස්යෛ ප්රණම්යාහං රාජපුත්ර්යෛ සමාහිතඃ .

ප්රදක්ෂිණං පරික්රාමමිහාභ්යුද්ගතමානසඃ .. 103 ..

උක්තෝ(අ)හං පුනරේවේදං නිශ්චිත්ය මනසා තයා .

හනුමන්මම වෘත්තාන්තං වක්තුමර්හසි රාඝවේ .. 104 ..

යථා ශ්රුත්වෛව න චිරාත්තාවුභෞ රාමලක්ෂ්මණෞ .

සුග්රීවසහිතෞ වීරාවුපේයාතාං තථා කුරු .. 105 ..

යද්යන්යථා භවේදේතද්ද්වෞ මාසෞ ජීවිතං මම .

න මාං ද්රක්ෂ්යති කාකුත්ස්ථෝ ම්රියේ සාහමනාථවත් .. 106 ..

තච්ඡ්රුත්වා කරුණං වාක්යං ක්රෝධෝ මාමභ්යවර්තත .

උත්තරං ච මයා දෘෂ්ටං කාර්යශේෂමනන්තරම් .. 107 ..

තතෝ(අ)වර්ධත මේ කායස්තදා පර්වතසන්නිභඃ .

යුද්ධකාඞ්ක්ෂී වනං තච්ච විනාශයිතුමාරභේ .. 108 ..

තද්භග්නං වනෂණ්ඩං තු භ්රාන්තත්රස්තමෘගද්විජම් .

ප්රතිබුද්ධා නිරීක්ෂන්තේ රාක්ෂස්යෝ විකෘතානනාඃ .. 109 ..

මාං ච දෘෂ්ට්වා වනේ තස්මින් සමාගම්ය තතස්තතඃ .

තා ස්සමභ්යාගතාඃ ක්ෂිප්රං රාවණායාචචක්ෂිරේ .. 110 ..

රාජස්වනමිදං දුර්ගං තව භග්නං දුරාත්මනා .

වානරේණ හ්යවිජ්ඤාය තව වීර්යං මහාබල .. 111 ..

දුර්බුද්ධේස්තස්ය රාජේන්ද්ර තව විප්රියකාරිණඃ .

වධමාජ්ඤාපය ක්ෂිප්රං යථාසෞ විලයං ව්රජේත් .. 112 ..

තච්ඡ්රුත්වා රාක්ෂසේන්ද්රේණ විසෘෂ්ටා භෘශදුර්ජයාඃ .

රාක්ෂසාඃ කිඞ්කරා නාම රාවණස්ය මනෝනුගාඃ .. 113 ..

තේෂාමශීතිසාහස්රං ශූලමුද්ගරපාණිනාම් .

මයා තස්මින්වනෝද්දේශේ පරිඝේණ නිෂූදිතම් .. 114 ..

තේෂාං තු හතශේෂා යේ තේ ගත්වා ලඝුවික්රමාඃ .

නිහතං ච මහත්සෛන්යං රාවණායාචචක්ෂිරේ .. 115 ..

තතෝ මේ බුද්ධිරුත්පන්නා චෛත්යප්රාසාදමාක්රමම් .

තත්රස්ථාන්රාක්ෂසාන් හත්වා ශතං ස්තම්භේන වෛ පුනඃ .. 116 ..

ලලාමභූතෝ ලඞ්කායාස්ස වෛ විධ්වංසිතෝ මයා .

තතඃ ප්රහස්තස්ය සුතං ජම්බුමාලිනමාදිශත් .. 117 ..

රාක්ෂසෛර්බහුභිස්සාර්ධං ඝෝරරූපෛර්භයානකෛඃ .

තං මහාබලසම්පන්නං රාක්ෂසං රණකෝවිදම් .. 118 ..

පරිඝේණාතිඝෝරේණ සූදයාමි සහානුගම් .

තච්ඡ්රුත්වා රාක්ෂසේන්ද්රස්තු මන්ත්රිපුත්ත්රාන්මහාබලාන් .. 119 ..

පදාතිබලසම්පන්නාන් ප්රේෂයාමාස රාවණඃ .

පරිඝේණෛව තාන් සර්වාන්නයාමි යමසාදනම් .. 120 ..

මන්ත්රිපුත්ත්රාන්හතාන්ච්ඡෘත්වා සමරේ(අ)ලඝුවික්රමාන් .

පඤ්ච සේනාග්රගාච්ඡ්රූරාන්ප්රේෂයාමාස රාවණඃ .. 121 ..

තානහං සහසෛන්යාන්වෛ සර්වානේවාභ්යසූදයම් .

තතඃ පුනර්දශග්රීවඃ පුත්රමක්ෂං මහාබලම් .. 122 ..

බහුභී රාක්ෂසෛස්සාර්ධං ප්රේෂයාමාස රාවණඃ .

තං තු මන්දෝදරීපුත්ත්රං කුමාරං රණපණ්ඩිතම් .. 123 ..

සහසා ඛං සමුත්ක්රාන්තං පාදයෝශ්ච ගෘහීතවාන් .

චර්මාසිනං ශතගුණං භ්රාමයිත්වා ව්යපේෂයම් .. 124 ..

තමක්ෂමාගතං භග්නං නිශම්ය ස දශානනඃ .

තත ඉන්ද්රජිතං නාම ද්විතීයං රාවණස්සුතම් .. 125 ..

ව්යාදිදේශ සුසඞ්කෘද්ධෝ බලිනං යුද්ධදුර්මදම් .

තච්චාප්යහං බලං සර්වං තං ච රාක්ෂසපුඞ්ගවම් .. 126 ..

නෂ්ටෞජසං රණේ කෘත්වා පරං හර්ෂමුපාගමම් .

මහතාපි මහාබාහුඃ ප්රත්යයේන මහාබලඃ .. 127 ..

ප්රේෂිතෝ රාවණේනෛව සහ වීරෛර්මදෝත්කටෛඃ .

සෝ(අ)විෂහ්යං හි මාං බුද්ධ්වා ස්වං බලං චාවමර්දිතම් .. 128 ..

බ්රාහ්මණාස්ත්රේණ ස තු මාං ප්රාබධ්නාච්ඡාතිවේගිතඃ .

රජ්ජුභිශ්චාභිබධ්නන්ති තතෝ මාං තත්ර රාක්ෂසාඃ .. 129 ..

රාවණස්ය සමීපං ච ගෘහීත්වා මාමුපානයන් .

දෘෂ්ට්වා සම්භාෂිතශ්චාහං රාවණේන දුරාත්මනා .. 130 ..

පෘෂ්ටශ්ච ලඞ්කාගමනං රාක්ෂසානාං ච තං වධම් .

තත්සර්වං ච මයා තත්ර සීතාර්ථමිති ජල්පිතම් .. 131 ..

අස්යාහං දර්ශනාකාඞ්ක්ෂී ප්රාප්තස්ත්වද්භවනං විභෝ .

මාරුතස්යෞරසඃ පුත්රෝ වානරෝ හනුමානහම් .. 132 ..

රාමදූතං ච මාං විද්ධි සුග්රීවසචිවං කපිම් .

සෝ(අ)හං දූත්යේන රාමස්ය ත්වත්සකාශමිහාගතඃ .. 133 ..

සුග්රීවශ්ච මහාතේජාස්සත්වාං කුශලමබ්රවීත් .

ධර්මාර්ථකාමසහිතං හිතං පථ්යමුවාච ච .. 134 ..

වසතෝ ඍශ්යමූකේ මේ පර්වතේ විපුලද්රුමේ .

රාඝවෝ රණවික්රාන්තෝ මිත්ත්රත්වං සමුපාගතඃ .. 135 ..

තේන මේ කථිතං රාජ්ඤා භාර්යා මේ රක්ෂසා හෘතා .

තත්ර සාහාය්යමස්මාකං කාර්යං සර්වාත්මනා ත්වයා .. 136 ..

මයා ච කථිතං තස්මෛ වාලිනශ්ච වධං ප්රති .

තත්ර සාහාය්යහේතෝර්මේ සමයං කර්තුමර්හසි .. 137 ..

වාලිනා හෘතරාජ්යේන සුග්රීවේණ මහාප්රභුඃ .

චක්රේ(අ)ග්නිසාක්ෂිකං සඛ්යං රාඝවස්සහ ලක්ෂ්මණඃ .. 138 ..

තේන වාලිනමුත්පාට්ය ශරේණෛකේන සංයුගේ .

වානරාණාං මහාරාජඃ කෘතස්ස ප්ලවතාං ප්රභුඃ .. 139 ..

තස්ය සාහාය්යමස්මාභිඃ කාර්යං සර්වාත්මනා ත්විහ .

තේන ප්රස්ථාපිතස්තුභ්යං සමීපමිහ ධර්මතඃ .. 140 ..

ක්ෂිප්රමානීයතාං සීතා දීයතාං රාඝවාය ච .

යාවන්න හරයෝ වීරා විධමන්ති බලං තව .. 141 ..

වානරාණාං ප්රභාවෝ හි න කේන විදිතඃ පුරා .

දේවතානාං සඞ්කාශං ච යේ ගච්ඡන්ති නිමන්ත්රිතාඃ .. 142 ..

ඉති වානරරාජස්ත්වාමාහේත්යභිහිතෝ මයා .

මාමෛක්ෂත තතඃ ක්රුද්ධශ්චක්ෂුෂා ප්රදහන්නිව .. 143 ..

තේන වධ්යෝ(අ)හමාජ්ඤප්තෝ රක්ෂසා රෞද්රකර්මණා .

මත්ප්රභාවමවිජ්ඤාය රාවණේන දුරාත්මනා .. 144 ..

තතෝ විභීෂණෝ නාම තස්ය භ්රාතා මහාමතිඃ .

තේන රාක්ෂසරාජෝ(අ)සෞ යාචිතෝ මම කාරණාත් .. 145 ..

නෛවං රාක්ෂසශාර්දූල ත්යජ්යතාමේෂ නිශ්චයඃ .

රාජශාස්ත්රව්යපේතෝ හි මාර්ගඃ සංසේව්යතේ ත්වයා .. 146 ..

දූතවධ්යා න දෘෂ්ටා හි රාජශාස්ත්රේෂු රාක්ෂස .

දූතේන වේදිතව්යං ච යථාර්ථං හිතවාදිනා .. 147 ..

සුමහත්යපරාධේ(අ)පි දූතස්යාතුලවික්රමඃ .

විරූපකරණං දෘෂ්ටං න වධෝ(අ)ස්තීති ශාස්ත්රතඃ .. 148 ..

විභීෂණේනෛවමුක්තෝ රාවණස්සන්දිදේශ තාන් .

රාක්ෂසානේතදේවාස්ය ලාඞ්ගූලං දහ්යතාමිති .. 149 ..

තතස්තස්ය වචඃ ශ්රුත්වා මම පුච්ඡං සමන්තතඃ .

වේෂ්ටිතං ශණවල්කෛශ්ච ජීර්ණෛඃ කාර්පාසජෛඃ පටෛඃ .. 150 ..

රාක්ෂසාඃ සිද්ධසන්නාහාස්තතස්තේ චණ්ඩවික්රමාඃ .

තදා(අ)දහ්යන්ත මේ පුච්ඡං නිඝ්නන්තඃ කාෂ්ඨමුෂ්ටිභිඃ .. 151 ..

බද්ධස්ය බහුභිඃ පාශෛර්යන්ත්රිතස්ය ච රාක්ෂසෛඃ .

තතස්තේ රාක්ෂසාශ්ශූරා බද්ධං මාමග්නිසංවෘතම් .. 152 ..

අඝෝෂයන්රාජමාර්ගේ නගරද්වාරමාගතාඃ .

තතෝ(අ)හං සුමහද්රූපං සඞ්ක්ෂිප්ය පුනරාත්මනඃ .. 153 ..

විමෝචයිත්වා තං බන්ධං ප්රකෘතිස්ථඃ ස්ථිතඃ පුනඃ .

ආයසං පරිඝං ගෘහ්ය තානි රක්ෂාංස්යසූදයම් .. 154 ..

තතස්තන්නගරද්වාරං වේගේනාප්ලුතවානහම් .

පුච්ඡේන ච ප්රදීප්තේන තාං පුරීං සාට්ටගෝපුරාම් .. 155 ..

දහාම්යහමසම්භ්රාන්තෝ යුගාන්තාග්නිරිව ප්රජාඃ .

විනෂ්ටා ජානකී ව්යක්තං න හ්යදග්ධඃ ප්රදෘශ්යතේ .. 156 ..

ලඞ්කායාං කශ්චිදුද්ධේශඃ සර්වා භස්මීකෘතා පුරී .

දහතා ච මයා ලඞ්කාං දග්ධා සීතා න සංශයඃ .. 157 ..

රාමස්ය හි මහත්කාර්යං මයේදං විතථීකෘතම් .

ඉති ශෝකසමාවිෂ්ටශ්චින්තාමහමුපාගතඃ .. 158 ..

අථාහං වාචමශ්රෞෂං චාරණානාං ශුභාක්ෂරාම් .

ජානකී න ච දග්ධේති විස්මයෝදන්තභාෂිණාම් .. 159 ..

තතෝ මේ බුද්ධිරුත්පන්නා ශ්රුත්වා තාමද්භුතාං ගිරම් .

අදග්ධා ජානකීත්යේවං නිමිත්තෛශ්චෝපලක්ෂිතා .. 160 ..

දීප්යමානේ තු ලාඞ්ගූලේ න මාං දහති පාවකඃ .

හෘදයං ච ප්රහෘෂ්ටං මේ වාතාස්සුරභිගන්ධිනඃ .. 161 ..

තෛර්නිමිත්තෛශ්ච දෘෂ්ටාථෛඃ කාරණෛශ්ච මහාගුණෛඃ .

ඍෂිවාක්යෛශ්ච සිද්ධාර්ථෛරභවං හෘෂ්ටමානසඃ .. 162 ..

පුනර්දෘෂ්ට්වා ච වෛදේහීං විසෘෂ්ටශ්ච තයා පුනඃ .

තතඃ පර්වතමාසාද්ය තත්රාරිෂ්ටමහං පුනඃ .. 163 ..

ප්රතිප්ලවනමාරේභේ යුෂ්මද්ධර්ශනකාඞ්ක්ෂයා .

තතඃ පවනචන්ද්රාර්කසිද්ධගන්ධර්වසේවිතම් .. 164 ..

පන්ථානමහමාක්රම්ය භවතෝ දෘෂ්ටවානිහ .

රාඝවස්ය ප්රභාවේණ භවතාං චෛව තේජසා .. 165 ..

සුග්රීවස්ය ච කාර්යාර්ථං මයා සර්වමනුෂ්ඨිතම් .

ඒතත්සර්වං මයා තත්ර යථාවදුපපාදිතම් .. 166 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ සුන්දරකාණ්ඩේ අෂ්ටපඤ්චාශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha aṣṭapañcāśassargaḥ |

tatastasya gireḥ śṛṅge mahendrasya mahābalāḥ |

hanumatpramukhāḥ prītiṃ harayo jagmuruttamām || 1 ||

taṃ tataḥ prītisaṃhṛṣṭaḥ prītimantaṃ mahākapim |

jāmbavānkāryavṛttāntamapṛcchadanilātmajam || 2 ||

kathaṃ dṛṣṭā tvayā devī kathaṃ vā tatra vartate |

tasyāṃ vā sa kathaṃvṛttaḥ krūrakarmā daśānanaḥ || 3 ||

tattvatassarvametannaḥ prabrūhi tvaṃ mahākape |

śrutārthāścintayiṣyāmo bhūyaḥ kāryaviniścayam || 4 ||

yaścārthastattra vaktavyo gatairasmābhirātmavān |

rakṣitavyaṃ ca yattatra tadbhavānvyākarotu naḥ || 5 ||

sa niyuktastatastena samprahṛṣṭatanūruhaḥ |

praṇamya śirasā devyai sītāyai pratyabhāṣata || 6 ||

pratyakṣameva bhavatāṃ mahendrāgrātkhāmāplutaḥ |

udadherdakṣiṇaṃ pāraṃ kāṅkṣamāṇa ssamāhitaḥ || 7 ||

gacchataśca hi me ghoraṃ vighnarūpamivābhavat |

kāñcanaṃ śikharaṃ divyaṃ paśyāmi sumanoharam || 8 ||

sthitaṃ pandhānamāvṛtya mene vighnaṃ ca taṃ nagam |

upasaṅgamya taṃ divyaṃ kāñcanaṃ nagasattamam || 9 ||

kṛtā me manasā buddhirbhettavyo'yaṃ mayeti ca |

prahataṃ ca mayā tasya lāṅgūlena mahāgireḥ || 10 ||

śikharaṃ sūryasaṅkāśaṃ vyaśīryata sahasradhā |

vyavasāyaṃ ca taṃ buddhvā sa hovāca mahāgiriḥ || 11 ||

puttreti madhurāṃ vāṇīṃ manaḥ prahlādayanniva |

pitṛvyaṃ cāpi māṃ viddhi sakhāyaṃ mātariśvanaḥ || 12 ||

mainākamiti vikhyātaṃ nivasantaṃ mahodadhau |

pakṣavantaḥ purā puttra babhūvuḥ parvatottamāḥ || 13 ||

chandataḥ pṛthivīṃ cerurbādhamānāḥ samantataḥ |

śrutvā nagānāṃ caritaṃ mahendraḥ pākaśāsanaḥ || 14 ||

ciccheda bhagavān pakṣānvajreṇaiṣāṃ sahasraśaḥ |

ahaṃ tu mokṣitastasmāttava pitrā mahātmanā || 15 ||

mārutena tadā vatsa prakṣipto'smi mahārṇave |

rāmasya ca mayā sāhye vartitavyamarindama || 16 ||

rāmo dharmabhṛtāṃ śreṣṭho mahendrasamavikramaḥ |

etacchrutvā vacastasya mainākasya mahātmanaḥ || 17 ||

kāryamāvedya tu girerudyataṃ ca mano mama |

tena cāhamanujñāto mainākena mahātmanā || 18 ||

sa cāpyantarhitaḥ śailo mānuṣeṇa vapuṣmatā |

śarīreṇa mahāśailaḥ śailena ca mahodadhau || 19 ||

uttamaṃ javamāsthāya śeṣaṃ panthānamāsthitaḥ |

tato'haṃ suciraṃ kālaṃ vegenābhyāgamaṃ pathi || 20 ||

tataḥ paśyāmyahaṃ devīṃ surasāṃ nāgamātaram |

samudramadhye sā devī vacanaṃ māmabhāṣata || 21 ||

mama bhakṣaḥ pradiṣṭastvamamarairharisattama |

atastvāṃ bhakṣayiṣyāmi vihitastvaṃ cirasya me || 22 ||

evamukta ssurasayā prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ |

vivarṇavadano bhūtvā vākyaṃ cedamudīrayam || 23 ||

rāmo dāśarathiḥ śrīmān praviṣṭo daṇḍakāvanam |

lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā ca parantapaḥ || 24 ||

tasya sītā hṛtā bhāryā rāvaṇena durātmanā |

tasyā ssaṅkāśaṃ dūto'haṃ gamiṣye rāmaśāsanāt || 25 ||

kartumarhasi rāmasya sāhāyyaṃ viṣaye satī |

athavā maithilīṃ dṛṣṭvā rāmaṃ cākliṣṭakāriṇam || 26 ||

āgamiṣyāmi te vaktraṃ satyaṃ pratiśṛṇomi te |

evamuktā mayā sā tu surasā kāmarūpiṇī || 27 ||

abravīnnātivarteta kaścideṣa varo mama |

evamuktassurasayā daśayojanamāyataḥ || 28 ||

tatorthaguṇavistāro babhūvāhaṃ kṣaṇena tu |

matpramāṇānurūpaṃ ca vyāditaṃ ca mukhaṃ tayā || 29 ||

taddṛṣṭvā vyāditaṃ cāsyaṃ hrasvaṃ hyakaravaṃ vapuḥ |

tasminmuhūrte ca punarbabhūvāṅguṣṭhamātrakaḥ || 30 ||

abhipatyāśu tadvaktraṃ nirgato'haṃ tataḥ kṣaṇāt |

abravītsurasā devī svena rūpeṇa māṃ punaḥ || 31 ||

arthasiddhyai hariśreṣṭha gaccha saumya yathāsukham |

samānaya ca vaidehīṃ rāghaveṇa mahātmanā || 32 ||

sukhī bhava mahābāho prītā'smi tava vānara |

tato'haṃ sādhu sādhviti sarvabhūtaiḥ praśaṃsitaḥ || 33 ||

tato'ntarikṣaṃ vipulaṃ pluto'haṃ garuḍo yathā |

chāyā me nigṛhītā ca na ca paśyāmi kiñcana || 34 ||

so'haṃ vihatavegastu diśo daśa vilokayan |

na kiñcittatra paśyāmi yena me'pahṛtā gatiḥ || 35 ||

tato me buddhirutpannā kinnāma gagane mama |

īdṛśo vighna utpanno rūpaṃ yatra na dṛśyate || 36 ||

adhobhāgena me dṛṣṭi śśocatā pātitā mayā |

tato'drākṣamahaṃ bhīmāṃ rākṣasīṃ salileśayām || 37 ||

prahasya ca mahānādamukto'haṃ bhīmayā tayā |

avasthitamasambhrāntamidaṃ vākyamaśobhanam || 38 ||

kvāsi gantā mahākāya kṣudhitāyā mamepsitaḥ |

bhakṣaḥ prīṇaya me dehaṃ ciramāhāravarjitam || 39 ||

bāḍhamityeva tāṃ vāṇīṃ pratyagṛhṇāmahaṃ tataḥ |

asyapramāṇādadhikaṃ tasyāḥ kāyamapūrayam || 40 ||

tasyāścāsyaṃ mahadbhīmaṃ vardhate mama bhakṣaṇe |

na ca māṃ sādhu bubudhe mama vā vikṛtaṃ kṛtam || 41 ||

tato'haṃ vipulaṃ rūpaṃ saṅkṣipya nimiṣāntarāt |

tasyā hṛdayamādāya prapatāmi nabhaḥsthalam || 42 ||

sā visṛṣṭabhujā bhīmā papāta lavaṇāmbhasi |

mayā parvatasaṅkāśā nikṛttahṛdayā satī || 43 ||

śṛṇomi khagatānāṃ ca siddhānāṃ cāraṇaissaha |

rākṣasī siṃhikā bhīmā kṣipraṃ hanumatā hatā || 44 ||

tāṃ hatvā punarevāhaṃ kṛtyamātyayikaṃ smaran |

gatvā cāha mahadhvānaṃ paśyāmi nagamaṇḍitam || 45 ||

dakṣiṇaṃ tīramudadherlaṅkā yatra ca sā purī |

astaṃ dinakare yāte rakṣasāṃ nilayaṃ puram || 46 ||

praviṣṭo'hamavijñāto rakṣobhirbhīmavikramaiḥ |

tatra praviśataścāpi kalpāntaghanasannibhā || 47 ||

aṭṭahāsaṃ vimuñcantī nārī kāpyutthitā puraḥ |

jighāṃsantīṃ tatastāṃ tu jvaladagniśiroruhām || 48 ||

savyamuṣṭiprahāreṇa parājitya subhairavām |

pradoṣakāle praviśaṃ bhītayā'haṃ tayoditaḥ || 49 ||

ahaṃ laṅkāpurī vīra nirjitā vikrameṇa te |

yasmāttasmādvijetāsi sarvarakṣāṃsyaśeṣataḥ || 50 ||

tatrāhaṃ sarvarātraṃ tu vicinvan janakātmajām |

rāvaṇāntaḥpuragato na cāpaśyaṃ sumadhyamām || 51 ||

tata ssītāmapaśyaṃstu rāvaṇasya niveśane |

śokasāgaramāsādya na pāramupalakṣaye || 52 ||

śocatā ca mayā dṛṣṭaṃ prākāreṇa samāvṛtam |

kāñcanena vikṛṣṭena gṛhopavanamuttamam || 53 ||

sa prākāramavaplutya paśyāmi bahupādapam |

aśokavanikāmadhye śiṃśupāpādapo mahān || 54 ||

tamāruhya ca paśyāmi kāñcanaṃ kadalīvanam |

adūre śiṃśupāvṛkṣātpaśyāmi varavarṇinīm || 55 ||

śyāmāṃ kamalapatrākṣīmupavāsakṛśānanām |

tadekavāsassaṃvītāṃ rajodhvastaśiroruhām || 56 ||

śokasantāpadīnāṅgīṃ sītāṃ bhartṛhite sthitām |

rākṣasībhirvirūpābhiḥ krūrābhirabhisaṃvṛtām || 57 ||

māṃsaśoṇitabhakṣābhirvyāghrībhirhariṇīmiva |

sā mayā rākṣasīmadhye tarjyamānā muhurmuhuḥ || 58 ||

ekaveṇīdharā dīnā bhartṛcintāparāyaṇā |

bhūmiśayyā vivarṇāṅgī padminīva himāgame || 59 ||

rāvaṇādvinivṛttārthā martavyakṛtaniścayā |

kathañcinmṛgaśābākṣī tūrṇamāsāditā mayā || 60 ||

tāṃ dṛṣṭvā tādṛśīṃ nārīṃ rāmapatnīṃ yaśasvinīm |

tatraiva śiṃśupāvṛkṣe paśyannahamavasthitaḥ || 61 ||

tato halahalāśabdaṃ kāñcīnūpuramiśritam |

śṛṇomyadhikagambhīraṃ rāvaṇasya niveśane || 62 ||

tato'haṃ paramodvignaḥ svaṃ rūpaṃ pratyasaṃharam |

ahaṃ tu śiṃśupāvṛkṣe pakṣīva gahane sthitaḥ || 63 ||

tato rāvaṇadārāśca rāvaṇaśca mahābalaḥ |

taṃ deśaṃ samanuprāptā yatra sītā'bhavat sthitā || 64 ||

taṃ dṛṣṭvātha varārohā sītā rakṣogaṇeśvaram |

saṅkucyorūstanau pīnau bāhubhyāṃ parirabhya ca || 65 ||

vitrastāṃ paramodvignāṃ vīkṣamāṇāṃ tatastataḥ |

trāṇaṃ kiñcidapaśyantīṃ vepamānāṃ tapasvinīm || 66 ||

tāmuvāca daśagrīvassītāṃ paramaduḥkhitām |

avākcirāḥ prapatito bahumanyasva māmiti || 67 ||

yadi cettvaṃ tu darpānmāṃ nābhinandasi garvite |

dvau māsāvantaraṃ sīte pāsyāmi rudhiraṃ tava || 68 ||

etacchrutvā vacastasya rāvaṇasya durātmanaḥ |

uvāca paramakruddhā sītā vacanamuttamam || 69 ||

rākṣasādhama rāmasya bhāryāmamitatejasaḥ |

ikṣvākukulanāthasya snuṣāṃ daśarathasya ca || 70 ||

avācyaṃ vadato jihvā kathaṃ na patitā tava |

kiñcidvīryaṃ tavānārya yo māṃ bharturasannidhau || 71 ||

apahṛtyā''gataḥ pāpa te nādṛṣṭo mahātmanā |

na tvaṃ rāmasya sadṛśo dāsye'pyasya na yujyase || 72 ||

yajñīya ssatyavādī ca raṇaślāghī ca rāghavaḥ |

jānakyā paruṣaṃ vākyamevamukto daśānanaḥ || 73 ||

jajvāla sahasā kopāccitāstha iva pāvakaḥ |

vivṛtya nayane krūre muṣṭimudyamya dakṣiṇam || 74 ||

maithilīṃ hantumārabdhaḥ strībhirhāhākṛtaṃ tadā |

strīṇāṃ madhyātsamutpatya tasya bhāryā durātmanaḥ || 75 ||

varā mandodarī nāma tayā sa pratiṣedhitaḥ |

uktaśca madhurāṃ vāṇīṃ tayā sa madanārditaḥ || 76 ||

sītayā tava kiṃ kāryaṃ mahendrasamavikramaḥ |

devagandharvakanyābhiryakṣakanyābhireva ca || 77 ||

sārdhaṃ prabho ramasveha sītayā kiṃ kariṣyasi |

tatastābhissametābhirnārībhissa mahābalaḥ || 78 ||

prasādya sahasā nīto bhavanaṃ svaṃ niśācaraḥ |

yāte tasmin daśagrīve rākṣasyo vikṛtānanāḥ || 79 ||

sītāṃ nirbhartsayāmāsurvākyaiḥ krūraissudāruṇaiḥ |

tṛṇavadbhāṣitaṃ tāsāṃ gaṇayāmāsa jānakī || 80 ||

garjitaṃ ca tadā tāsāṃ sītāṃ prāpya nirarthakam |

vṛthāgarjitaniśceṣṭā rākṣasyaḥ piśitāśanāḥ || 81 ||

rāvaṇāya śaśaṃsustāḥ sītādhyavasitaṃ mahat |

tatastāssahitāssarvā nihatāśā nirudyamāḥ || 82 ||

parikṣipya samantāttāṃ nidrāvaśamupāgatāḥ |

tāsu caiva prasuptāsu sītā bhartṛhite ratā || 83 ||

vilapya karuṇaṃ dīnā praśuśoca suduḥkhitā |

tāsāṃ madhyātsamutthāya trijaṭā vākyamabravīt || 84 ||

ātmānaṃ khādata kṣipraṃ na sītā vinaśiṣyati |

janakasyātmajā sādhvī snuṣā daśarathasya ca || 85 ||

svapno hyadya mayā dṛṣṭo dāruṇo romaharṣaṇaḥ |

rakṣasāṃ ca vināśāya bharturasyā jayāya ca || 86 ||

alamasmātparitrātuṃ rāghavādrākṣasīgaṇam |

abhiyācāma vaidehīmetaddhi mama rocate || 87 ||

yasyā hyevaṃvidhassvapno duḥkhitāyāḥ pradṛśyate |

sā duḥkhairvividhairmuktā sukhamāpnotyanuttamam || 88 ||

praṇipātaprasannā hi maithilī janakātmajā |

tatassā hrīmatī bālā bharturvijayaharṣitā || 89 ||

avocadyadi tattathyaṃ bhaveyaṃ śaraṇaṃ hi vaḥ |

tāṃ cāhaṃ tādṛśīṃ dṛṣṭvā sītāyā dāruṇāṃ daśām |

cintayāmāsa vikrānto na ca me nirvṛtaṃ manaḥ || 90 ||

sambhāṣaṇārthaṃ ca mayā jānakyāścintito vidhiḥ || 91 ||

ikṣvākūṇāṃ hi vaṃśastu tato mama puraskṛtaḥ |

śrutvā tu gaditāṃ vācaṃ rājarṣigaṇapūjitām || 92 ||

pratyabhāṣata māṃ devī bāṣpaiḥ pihitalocanā |

kastvaṃ kena kathaṃ ceha prāpto vānarapuṅgavaḥ || 93 ||

kā ca rāmeṇa te prītistanme śaṃsitumarhasi |

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hyahamapyabruvaṃ vacaḥ || 94 ||

devi rāmasya bhartuste sahāyo bhīmavikramaḥ |

sugrīvo nāma vikrānto vānarendro mahābalaḥ || 95 ||

tasya māṃ viddhi bhṛtyaṃ tvaṃ hanumantamihāgatam |

bhartrāhaṃ preṣitastubhyaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 96 ||

idaṃ ca puruṣavyāghraḥ śrīmān dāśarathiḥ svayam |

aṅgulīyamabhijñānamadāttubhyaṃ yaśasvini || 97 ||

tadicchāmi tvayā''jñaptaṃ devi kiṃ karavāṇyaham |

rāmalakṣmaṇayoḥ pārśvaṃ nayāmi tvāṃ kimuttaram || 98 ||

etacchrutvā viditvā ca sītā janakanandinī |

āharāvaṇamutsādya rāghavo māṃ nayatviti || 99 ||

praṇamya śirasā devīṃ mahamāryāmaninditām |

rāghavasya manohlādamabhijñānamayāciṣam || 100 ||

atha māmabravītsītā gṛhyatāmayamuttamaḥ |

maṇiryena mahābāhū rāmastvāṃ bahumanyate || 101 ||

ityuktvā tu varārohā maṇipravaramadbhutam |

prāyacchatparamodvignā vācā māṃ sandideśaha || 102 ||

tatastasyai praṇamyāhaṃ rājaputryai samāhitaḥ |

pradakṣiṇaṃ parikrāmamihābhyudgatamānasaḥ || 103 ||

ukto'haṃ punarevedaṃ niścitya manasā tayā |

hanumanmama vṛttāntaṃ vaktumarhasi rāghave || 104 ||

yathā śrutvaiva na cirāttāvubhau rāmalakṣmaṇau |

sugrīvasahitau vīrāvupeyātāṃ tathā kuru || 105 ||

yadyanyathā bhavedetaddvau māsau jīvitaṃ mama |

na māṃ drakṣyati kākutstho mriye sāhamanāthavat || 106 ||

tacchrutvā karuṇaṃ vākyaṃ krodho māmabhyavartata |

uttaraṃ ca mayā dṛṣṭaṃ kāryaśeṣamanantaram || 107 ||

tato'vardhata me kāyastadā parvatasannibhaḥ |

yuddhakāṅkṣī vanaṃ tacca vināśayitumārabhe || 108 ||

tadbhagnaṃ vanaṣaṇḍaṃ tu bhrāntatrastamṛgadvijam |

pratibuddhā nirīkṣante rākṣasyo vikṛtānanāḥ || 109 ||

māṃ ca dṛṣṭvā vane tasmin samāgamya tatastataḥ |

tā ssamabhyāgatāḥ kṣipraṃ rāvaṇāyācacakṣire || 110 ||

rājasvanamidaṃ durgaṃ tava bhagnaṃ durātmanā |

vānareṇa hyavijñāya tava vīryaṃ mahābala || 111 ||

durbuddhestasya rājendra tava vipriyakāriṇaḥ |

vadhamājñāpaya kṣipraṃ yathāsau vilayaṃ vrajet || 112 ||

tacchrutvā rākṣasendreṇa visṛṣṭā bhṛśadurjayāḥ |

rākṣasāḥ kiṅkarā nāma rāvaṇasya manonugāḥ || 113 ||

teṣāmaśītisāhasraṃ śūlamudgarapāṇinām |

mayā tasminvanoddeśe parigheṇa niṣūditam || 114 ||

teṣāṃ tu hataśeṣā ye te gatvā laghuvikramāḥ |

nihataṃ ca mahatsainyaṃ rāvaṇāyācacakṣire || 115 ||

tato me buddhirutpannā caityaprāsādamākramam |

tatrasthānrākṣasān hatvā śataṃ stambhena vai punaḥ || 116 ||

lalāmabhūto laṅkāyāssa vai vidhvaṃsito mayā |

tataḥ prahastasya sutaṃ jambumālinamādiśat || 117 ||

rākṣasairbahubhissārdhaṃ ghorarūpairbhayānakaiḥ |

taṃ mahābalasampannaṃ rākṣasaṃ raṇakovidam || 118 ||

parigheṇātighoreṇa sūdayāmi sahānugam |

tacchrutvā rākṣasendrastu mantriputtrānmahābalān || 119 ||

padātibalasampannān preṣayāmāsa rāvaṇaḥ |

parigheṇaiva tān sarvānnayāmi yamasādanam || 120 ||

mantriputtrānhatāncchṛtvā samare'laghuvikramān |

pañca senāgragācchrūrānpreṣayāmāsa rāvaṇaḥ || 121 ||

tānahaṃ sahasainyānvai sarvānevābhyasūdayam |

tataḥ punardaśagrīvaḥ putramakṣaṃ mahābalam || 122 ||

bahubhī rākṣasaissārdhaṃ preṣayāmāsa rāvaṇaḥ |

taṃ tu mandodarīputtraṃ kumāraṃ raṇapaṇḍitam || 123 ||

sahasā khaṃ samutkrāntaṃ pādayośca gṛhītavān |

carmāsinaṃ śataguṇaṃ bhrāmayitvā vyapeṣayam || 124 ||

tamakṣamāgataṃ bhagnaṃ niśamya sa daśānanaḥ |

tata indrajitaṃ nāma dvitīyaṃ rāvaṇassutam || 125 ||

vyādideśa susaṅkṛddho balinaṃ yuddhadurmadam |

taccāpyahaṃ balaṃ sarvaṃ taṃ ca rākṣasapuṅgavam || 126 ||

naṣṭaujasaṃ raṇe kṛtvā paraṃ harṣamupāgamam |

mahatāpi mahābāhuḥ pratyayena mahābalaḥ || 127 ||

preṣito rāvaṇenaiva saha vīrairmadotkaṭaiḥ |

so'viṣahyaṃ hi māṃ buddhvā svaṃ balaṃ cāvamarditam || 128 ||

brāhmaṇāstreṇa sa tu māṃ prābadhnācchātivegitaḥ |

rajjubhiścābhibadhnanti tato māṃ tatra rākṣasāḥ || 129 ||

rāvaṇasya samīpaṃ ca gṛhītvā māmupānayan |

dṛṣṭvā sambhāṣitaścāhaṃ rāvaṇena durātmanā || 130 ||

pṛṣṭaśca laṅkāgamanaṃ rākṣasānāṃ ca taṃ vadham |

tatsarvaṃ ca mayā tatra sītārthamiti jalpitam || 131 ||

asyāhaṃ darśanākāṅkṣī prāptastvadbhavanaṃ vibho |

mārutasyaurasaḥ putro vānaro hanumānaham || 132 ||

rāmadūtaṃ ca māṃ viddhi sugrīvasacivaṃ kapim |

so'haṃ dūtyena rāmasya tvatsakāśamihāgataḥ || 133 ||

sugrīvaśca mahātejāssatvāṃ kuśalamabravīt |

dharmārthakāmasahitaṃ hitaṃ pathyamuvāca ca || 134 ||

vasato ṛśyamūke me parvate vipuladrume |

rāghavo raṇavikrānto mittratvaṃ samupāgataḥ || 135 ||

tena me kathitaṃ rājñā bhāryā me rakṣasā hṛtā |

tatra sāhāyyamasmākaṃ kāryaṃ sarvātmanā tvayā || 136 ||

mayā ca kathitaṃ tasmai vālinaśca vadhaṃ prati |

tatra sāhāyyahetorme samayaṃ kartumarhasi || 137 ||

vālinā hṛtarājyena sugrīveṇa mahāprabhuḥ |

cakre'gnisākṣikaṃ sakhyaṃ rāghavassaha lakṣmaṇaḥ || 138 ||

tena vālinamutpāṭya śareṇaikena saṃyuge |

vānarāṇāṃ mahārājaḥ kṛtassa plavatāṃ prabhuḥ || 139 ||

tasya sāhāyyamasmābhiḥ kāryaṃ sarvātmanā tviha |

tena prasthāpitastubhyaṃ samīpamiha dharmataḥ || 140 ||

kṣipramānīyatāṃ sītā dīyatāṃ rāghavāya ca |

yāvanna harayo vīrā vidhamanti balaṃ tava || 141 ||

vānarāṇāṃ prabhāvo hi na kena viditaḥ purā |

devatānāṃ saṅkāśaṃ ca ye gacchanti nimantritāḥ || 142 ||

iti vānararājastvāmāhetyabhihito mayā |

māmaikṣata tataḥ kruddhaścakṣuṣā pradahanniva || 143 ||

tena vadhyo'hamājñapto rakṣasā raudrakarmaṇā |

matprabhāvamavijñāya rāvaṇena durātmanā || 144 ||

tato vibhīṣaṇo nāma tasya bhrātā mahāmatiḥ |

tena rākṣasarājo'sau yācito mama kāraṇāt || 145 ||

naivaṃ rākṣasaśārdūla tyajyatāmeṣa niścayaḥ |

rājaśāstravyapeto hi mārgaḥ saṃsevyate tvayā || 146 ||

dūtavadhyā na dṛṣṭā hi rājaśāstreṣu rākṣasa |

dūtena veditavyaṃ ca yathārthaṃ hitavādinā || 147 ||

sumahatyaparādhe'pi dūtasyātulavikramaḥ |

virūpakaraṇaṃ dṛṣṭaṃ na vadho'stīti śāstrataḥ || 148 ||

vibhīṣaṇenaivamukto rāvaṇassandideśa tān |

rākṣasānetadevāsya lāṅgūlaṃ dahyatāmiti || 149 ||

tatastasya vacaḥ śrutvā mama pucchaṃ samantataḥ |

veṣṭitaṃ śaṇavalkaiśca jīrṇaiḥ kārpāsajaiḥ paṭaiḥ || 150 ||

rākṣasāḥ siddhasannāhāstataste caṇḍavikramāḥ |

tadā'dahyanta me pucchaṃ nighnantaḥ kāṣṭhamuṣṭibhiḥ || 151 ||

baddhasya bahubhiḥ pāśairyantritasya ca rākṣasaiḥ |

tataste rākṣasāśśūrā baddhaṃ māmagnisaṃvṛtam || 152 ||

aghoṣayanrājamārge nagaradvāramāgatāḥ |

tato'haṃ sumahadrūpaṃ saṅkṣipya punarātmanaḥ || 153 ||

vimocayitvā taṃ bandhaṃ prakṛtisthaḥ sthitaḥ punaḥ |

āyasaṃ parighaṃ gṛhya tāni rakṣāṃsyasūdayam || 154 ||

tatastannagaradvāraṃ vegenāplutavānaham |

pucchena ca pradīptena tāṃ purīṃ sāṭṭagopurām || 155 ||

dahāmyahamasambhrānto yugāntāgniriva prajāḥ |

vinaṣṭā jānakī vyaktaṃ na hyadagdhaḥ pradṛśyate || 156 ||

laṅkāyāṃ kaściduddheśaḥ sarvā bhasmīkṛtā purī |

dahatā ca mayā laṅkāṃ dagdhā sītā na saṃśayaḥ || 157 ||

rāmasya hi mahatkāryaṃ mayedaṃ vitathīkṛtam |

iti śokasamāviṣṭaścintāmahamupāgataḥ || 158 ||

athāhaṃ vācamaśrauṣaṃ cāraṇānāṃ śubhākṣarām |

jānakī na ca dagdheti vismayodantabhāṣiṇām || 159 ||

tato me buddhirutpannā śrutvā tāmadbhutāṃ giram |

adagdhā jānakītyevaṃ nimittaiścopalakṣitā || 160 ||

dīpyamāne tu lāṅgūle na māṃ dahati pāvakaḥ |

hṛdayaṃ ca prahṛṣṭaṃ me vātāssurabhigandhinaḥ || 161 ||

tairnimittaiśca dṛṣṭāthaiḥ kāraṇaiśca mahāguṇaiḥ |

ṛṣivākyaiśca siddhārthairabhavaṃ hṛṣṭamānasaḥ || 162 ||

punardṛṣṭvā ca vaidehīṃ visṛṣṭaśca tayā punaḥ |

tataḥ parvatamāsādya tatrāriṣṭamahaṃ punaḥ || 163 ||

pratiplavanamārebhe yuṣmaddharśanakāṅkṣayā |

tataḥ pavanacandrārkasiddhagandharvasevitam || 164 ||

panthānamahamākramya bhavato dṛṣṭavāniha |

rāghavasya prabhāveṇa bhavatāṃ caiva tejasā || 165 ||

sugrīvasya ca kāryārthaṃ mayā sarvamanuṣṭhitam |

etatsarvaṃ mayā tatra yathāvadupapāditam || 166 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||