4.42 Kishkindhakanda - Dvichatvarimsha Sargah

ॐ

4.42 කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩ - ද්විචත්වාරිංශ සර්ගඃ

Valmiki Sinhala

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩම් .

අථ ද්විචත්වාරිංශස්සර්ගඃ .

අථ ප්රස්ථාප්ය සුග්රීවස්තාන්හරීන්දක්ෂිණාං දිශම් .

අබ්රවීන්මේඝසඞ්කාශං සුෂේණං නාම යූථපම් .. 1 ..

තාරායාඃ පිතරං රාජා ශ්වශුරං භීමවික්රමම් .

අබ්රවීත්ප්රාඤ්ජලිර්වාක්යමභිගම්ය ප්රණම්ය ච .. 2 ..

මරීචිපුත්රං මාරීචමර්චිෂ්මන්තං මහාකපිම් .

වෘතං කපිවරෛ ශ්ශූරෛර්මහේන්ද්රසදෘශද්යුතිම් .. 3 ..

බුද්ධිවික්රමසම්පන්නං වෛනතේයසමද්යුතිම් .

මරීචිපුත්රාන්මාරීචානර්චිර්මාලාන්මහාබලාන් .. 4 ..

ඍෂිපුත්රාංශ්චතාන්ත්සර්වාන්ප්රතීචීමාදිශද්දිශම් .

ද්වාභ්යාං ශතසහස්රාභ්යාං කපීනාං කපිසත්තමාඃ .. 5 ..

සුෂේණප්රමුඛා යූයං වෛදේහීං පරිමාර්ගතඃ .

සුරාෂ්ට්රාන්සහබාහ්ලීකාන් ශ්චන්ද්රචිත්රාංස්තථෛව ච .. 6 ..

ස්ඵීතාඤ්ජනපදාන්රම්යාන්විපුලානි පුරාණි ච .

පුන්නාගගහනං කුක්ෂිං වකුලෝද්දාලකාකුලම් .. 7 ..

තථා කේතකෂණ්ඩාංශ්ච මාර්ගධ්වං හරියූථපාඃ .

ප්රත්යක්ස්රෝතෝගමාශ්චෛව නද්යශ්ශීතජලාශ්ශිවාඃ .. 8 ..

තාපසානාමරණ්යානි කාන්තාරා ගිරයශ්ච යේ .

තත්රස්ථලීං මරුප්රායාමත්යුච්චශිරසශ්ශිලාඃ .. 9 ..

ගිරිජාලාවෘතාං දුර්ගාං මාර්ගිත්වා පශ්චිමාං දිශම් .

තතඃ පශ්චිමමාසාද්ය සමුද්රං ද්රෂ්ටුමර්හථ .. 10 ..

තිමිනක්රායුතජලමක්ෂෝභ්යමථ වානරාඃ .

තතඃ කේතකෂණ්ඩේෂු තමාලගහනේෂු ච .. 11 ..

කපයෝ විහරිෂ්යන්ති නාරිකේලවනේෂු ච .

තත්ර සීතාං ච මාර්ගධ්වං නිලයං රාවණස්ය ච .. 12 ..

වේලාතලනිවිෂ්ටේෂු පර්වතේෂු වනේෂු ච .

මුරචීපත්තනං චෛව රම්යං චෛව ජටීපුරම් .. 13 ..

අවන්තීමඞ්ගලෝපාං ච තථා චාලක්ෂිතං වනම් .

රාෂ්ට්රාණි ච විශාලානි පත්තනානි තතස්තතඃ .. 14 ..

සින්ධුසාගරයෝශ්චෛව සඞ්ගමේ තත්ර පර්වතඃ .

මහාන්හේමගිරිර්නාම ශතශෘඞ්ගෝ මහාද්රුමඃ .. 15 ..

තස්ය ප්රස්ථේෂු රම්යේෂු සිංහාඃ පක්ෂගමාඃ ස්ථිතාඃ .

තිමිමත්ස්යගජාංශ්චෛව නීඩාන්යාරෝපයන්ති තේ .. 16 ..

තානි නීඩානි සිංහානාං ගිරිශෘඞ්ගගතාශ්ච යේ .

දෘප්තාස්තෘප්තාශ්ච මාතඞ්ගාස්තෝයදස්වනනිස්වනාඃ .. 17 ..

විචරන්ති විශාලේ(අ)ස්මිංස්තෝයපූර්ණේ සමන්තතඃ .

තස්ය ශෘඞ්ගං දිවස්පර්ශං කාඤ්චනං චිත්රපාදපම් .. 18 ..

සර්වමාශු විචේතව්යං කපිභිඃ කාමරූපිභිඃ .

කෝටිං තත්ර සමුද්රේ තු කාඤ්චනීං ශතයෝජනාම් .. 19 ..

දුර්දර්ශාං පාරියාත්රස්ය ගතාං ද්රක්ෂ්යථ වානරාඃ .

කෝට්යස්තත්ර චතුර්විංශද්ගන්ධර්වාණාං තපස්විනාම් .. 20 ..

වසන්ත්යග්නිනිකාශානාං ඝෝරාණාං කාමරූපිණාම් .

පාවකාර්චිඃ ප්රතීකාශාස්සමවේතාස්සහස්රශඃ .. 21 ..

නාත්යාසාදයිතව්යාස්තේ වානරෛර්භීමවික්රමෛඃ .

නාදේයං ච ඵලං තස්මාද්දේශාත්කිඤ්චිත් ප්ලවඞ්ගමෛඃ .. 22 ..

දුරාසදා හි තේ වීරා ස්සත්ත්වවන්තෝ මහාබලාඃ .

ඵලමූලානි තේ තත්ර රක්ෂන්තේ භීමවික්රමාඃ .. 23 ..

තත්ර යත්නශ්ච කර්තව්යෝ මාර්ගිතව්යා ච ජානකී .

න හි තේභ්යෝ භයං කිඤ්චිත්කපිත්වමනුවර්තතාම් .. 24 ..

තත්ර වෛඪූර්යවර්ණාභෝ වජ්රසංස්ථානසංස්ථිතඃ .

නානාද්රුමලතාකීර්ණෝ වජ්රෝ නාම මහාගිරිඃ .. 25 ..

ශ්රීමාන්සමුදිතස්තත්ර යෝජනානාං ශතං සමම් .

ගුහාස්තත්ර විචේතව්යා ප්රයත්නේන ප්ලවඞ්ගමාඃ .. 26 ..

චතුර්භාගේ සමුද්රස්ය චක්රවාන්නාම පර්වතඃ .

තත්ර චක්රං සහස්රාරං නිර්මිතං විශ්වකර්මණා .. 27 ..

තත්ර පඤ්චජනං හත්වා හයග්රීවං ච දානවම් .

ආජහාර තතශ්චක්රං ශඞ්ඛං ච පුරුෂෝත්තමඃ .. 28 ..

තස්ය සානුෂු චිත්රේෂු විශාලාසු ගුහාසු ච .

රාවණ ස්සහ වෛදේහ්යා මාර්ගිතව්යස්තත ස්තතඃ .. 29 ..

යෝජනානාං චතුෂ්ෂෂ්ටිර්වරාහෝ නාම පර්වතඃ .

සුවර්ණශෘඞ්ගස්සුශ්රීමා නගාධේ වරුණාලයේ .. 30 ..

තත්ර ප්රාග්ජ්යෝතිෂං නාම ජාතරූපමයං පුරම් .

යස්මින්වසති දුෂ්ටාත්මා නරකෝ නාම දානවඃ .. 31 ..

තත්ර සානුෂු චිත්රේෂු විශාලාසු ගුහාසු ච .

රාවණස්සහ වෛදේහ්යා මාර්ගිතව්යස්තතස්තතඃ .. 32 ..

තමතික්රම්ය ශෛලේන්ද්රං කාඤ්චනාන්තරනිර්දරඃ .

පර්වත ස්සර්වසෞවර්ණෝ ධාරාප්රස්රවණායුතඃ .. 33 ..

තං ගජාශ්ච වරාහාශ්ච සිංහ ව්යාඝ්රාශ්ච සර්වතඃ .

අභිගර්ජන්ති සතතං තේන ශබ්දේන දර්පිතාඃ .. 34 ..

යස්මින්හරිහය්ශීමාන්මහේන්ද්රඃ පාකශාසනඃ .

අභිෂික්තඃ සුරෛ රාජා මේඝවාන්නාම පර්වතඃ .. 35 ..

තමතික්රම්ය ශෛලේන්ද්රං මහේන්ද්රපරිපාලිතම් .

ෂෂ්ටි ර්ගිරිසහස්රාණි කාඤ්චනානි ගමිෂ්යථ .. 36 ..

තරුණාදිත්යවර්ණානි භ්රාජමානානි සර්වතඃ .

ජාතරූපමයෛර්වෘක්ෂෛ ශෝභිතානි සුපුෂ්පිතෛඃ .. 37 ..

තේෂාං මධ්යේ ස්ථිතෝ රාජා මේරුරුත්තරපර්වතඃ .

ආදිත්යේන ප්රසන්නේන ශෛලෝ දත්තවරඃ පුරා .. 38 ..

තේනෛව මුක්තශ්ශෛලේන්ද්රස්සර්ව ඒව ත්වදාශ්රයාඃ .

මත්ප්රසාදාද්භවිෂ්යන්ති දිවා රාත්රං ච කාඤ්චනාඃ .. 39 ..

ත්වයි යේ චාපි වත්ස්යන්ති දේවගන්ධර්වදානවාඃ .

තේ භවිෂ්යන්ති රක්තාශ්ච ප්රභයා කාඤ්චනප්රභාඃ .. 40 ..

විශ්වේ දේවාශ්ච මරූතෝ වසවශ්ච දිවෞකසඃ .

ආගම්ය පශ්චිමාං සන්ධ්යාං මේරුමුත්තමපර්වතම් .. 41 ..

ආදිත්යමුපතිෂ්ඨන්ති තෛශ්ච සූර්යෝ(අ)භිපූජිතඃ .

අදෘශ්යස්සර්වභූතානාමස්තං ගච්ඡතිපර්වතම් .. 42 ..

යෝජනානාං සහස්රාණි දශ තානි දිවාකරඃ .

මුහූර්තාර්ධේන තං ශීඝ්රමභියාති ශිලෝච්චයම් .. 43 ..

ශෘඞ්ගේ තස්ය මහද්දිව්යං භවනං සූර්යසන්නිභම් .

ප්රාසාදගණසම්බාධං විහිතං විශ්වකර්මණා .. 44 ..

ශෝභිතං තරුභිශ්චිත්රෛර්නානාපක්ෂිසමාකුලෛඃ .

නිකේතං පාශහස්තස්ය වරුණස්ය මහාත්මනඃ .. 45 ..

අන්තරා මේරුමස්තං ච තාලෝ දශශිරා මහාන් .

ජාතරූපමය්ශීමාන්භ්රාජතේ චිත්රවේදිකඃ .. 46 ..

තේෂු සර්වේෂු දුර්ගේෂු සරස්සු ච සරිත්සු ච .

රාවණස්සහ වෛදේහ්යා මාර්ගිතව්යස්තත ස්තතඃ .. 47 ..

යත්ර තිෂ්ඨති ධර්මජ්ඤස්තපසා ස්වේන භාවිතඃ .

මේරුසාවර්ණිරිත්යේව ඛ්යාතෝ වෛ බ්රහ්මණා සමඃ .. 48 ..

ප්රෂ්ටව්යෝ මේරුසාවර්ණිර්මහර්ෂිඃ සූර්යසන්නිභඃ .

ප්රණම්ය ශිරසා භූමෞ ප්රවෘත්තිං මෛථිලීං ප්රති .. 49 ..

ඒතාව ජ්ජීවලෝකස්ය භාස්කරෝ රජනීක්ෂ්යේ .

කෘත්වා විතිමිරං සර්වමස්තං ගච්ඡති පර්වතම් .. 50 ..

ඒතාවද්වානරෛශ්ශක්යං ගන්තුං වානරපුඞ්ගවාඃ .

අභාස්කරමමර්යාදං න ජානීමස්තතඃ පරම් .. 51 ..

අධිගම්ය තු වෛදේහීං නිලයං රාවණස්ය ච .

අස්ත පර්වතමාසාද්ය පූර්ණේ මාසේ නිවර්තත .. 52 ..

ඌර්ධ්වං මාසාන්න වස්තව්යං වසන් වධ්යෝ භවේන්මම .

සහෛව ශූරෝ යුෂ්මාභිශ්ශ්වශුරෝ මේ ගමිෂ්යති .. 53 ..

ශ්රෝතව්යං සර්වමේතස්ය භවද්භිර්දිෂ්ටකාරිභිඃ .

ගුරුරේෂ මහාබාහුශ්ශ්වශුරෝ මේ මහාබලඃ .. 54 ..

භවන්තශ්චාපි වික්රාන්තාඃ ප්රමාණං සර්ව කර්මසු .

ප්රමාණමේනං සංස්ථාප්ය පශ්යධ්වං පශ්චිමාං දිශම් .. 55 ..

දෘෂ්ටායාං තු නරේන්ද්රස්ය පත්න්යාමමිතතේජසඃ .

කෘතකෘත්යා භවිෂ්යාමඃ කෘතස්ය ප්රතිකර්මණා .. 56 ..

අතෝ(අ)න්යදපි යත්කාර්යං කාර්යස්යාස්ය හිතං භවේත් .

සම්ප්රධාර්ය භවද්භිශ්ච දේශකාලාර්ථසංහිතම් .. 57 ..

තතඃ සුෂේණප්රමුඛාඃ ප්ලවඞ්ගාමාඃ ස්සුග්රීව වාක්යං නිපුණං නිශම්ය .

ආමන්ත්ය්ර සර්වේ ප්ලවගාධිපං තේ ජග්මුර්දිශං තාං වරුණාභිගුප්තාම් .. 58 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩේ ද්විචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha dvicatvāriṃśassargaḥ |

atha prasthāpya sugrīvastānharīndakṣiṇāṃ diśam |

abravīnmeghasaṅkāśaṃ suṣeṇaṃ nāma yūthapam || 1 ||

tārāyāḥ pitaraṃ rājā śvaśuraṃ bhīmavikramam |

abravītprāñjalirvākyamabhigamya praṇamya ca || 2 ||

marīciputraṃ mārīcamarciṣmantaṃ mahākapim |

vṛtaṃ kapivarai śśūrairmahendrasadṛśadyutim || 3 ||

buddhivikramasampannaṃ vainateyasamadyutim |

marīciputrānmārīcānarcirmālānmahābalān || 4 ||

ṛṣiputrāṃścatāntsarvānpratīcīmādiśaddiśam |

dvābhyāṃ śatasahasrābhyāṃ kapīnāṃ kapisattamāḥ || 5 ||

suṣeṇapramukhā yūyaṃ vaidehīṃ parimārgataḥ |

surāṣṭrānsahabāhlīkān ścandracitrāṃstathaiva ca || 6 ||

sphītāñjanapadānramyānvipulāni purāṇi ca |

punnāgagahanaṃ kukṣiṃ vakuloddālakākulam || 7 ||

tathā ketakaṣaṇḍāṃśca mārgadhvaṃ hariyūthapāḥ |

pratyaksrotogamāścaiva nadyaśśītajalāśśivāḥ || 8 ||

tāpasānāmaraṇyāni kāntārā girayaśca ye |

tatrasthalīṃ maruprāyāmatyuccaśirasaśśilāḥ || 9 ||

girijālāvṛtāṃ durgāṃ mārgitvā paścimāṃ diśam |

tataḥ paścimamāsādya samudraṃ draṣṭumarhatha || 10 ||

timinakrāyutajalamakṣobhyamatha vānarāḥ |

tataḥ ketakaṣaṇḍeṣu tamālagahaneṣu ca || 11 ||

kapayo vihariṣyanti nārikelavaneṣu ca |

tatra sītāṃ ca mārgadhvaṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca || 12 ||

velātalaniviṣṭeṣu parvateṣu vaneṣu ca |

muracīpattanaṃ caiva ramyaṃ caiva jaṭīpuram || 13 ||

avantīmaṅgalopāṃ ca tathā cālakṣitaṃ vanam |

rāṣṭrāṇi ca viśālāni pattanāni tatastataḥ || 14 ||

sindhusāgarayoścaiva saṅgame tatra parvataḥ |

mahānhemagirirnāma śataśṛṅgo mahādrumaḥ || 15 ||

tasya prastheṣu ramyeṣu siṃhāḥ pakṣagamāḥ sthitāḥ |

timimatsyagajāṃścaiva nīḍānyāropayanti te || 16 ||

tāni nīḍāni siṃhānāṃ giriśṛṅgagatāśca ye |

dṛptāstṛptāśca mātaṅgāstoyadasvananisvanāḥ || 17 ||

vicaranti viśāle'smiṃstoyapūrṇe samantataḥ |

tasya śṛṅgaṃ divasparśaṃ kāñcanaṃ citrapādapam || 18 ||

sarvamāśu vicetavyaṃ kapibhiḥ kāmarūpibhiḥ |

koṭiṃ tatra samudre tu kāñcanīṃ śatayojanām || 19 ||

durdarśāṃ pāriyātrasya gatāṃ drakṣyatha vānarāḥ |

koṭyastatra caturviṃśadgandharvāṇāṃ tapasvinām || 20 ||

vasantyagninikāśānāṃ ghorāṇāṃ kāmarūpiṇām |

pāvakārciḥ pratīkāśāssamavetāssahasraśaḥ || 21 ||

nātyāsādayitavyāste vānarairbhīmavikramaiḥ |

nādeyaṃ ca phalaṃ tasmāddeśātkiñcit plavaṅgamaiḥ || 22 ||

durāsadā hi te vīrā ssattvavanto mahābalāḥ |

phalamūlāni te tatra rakṣante bhīmavikramāḥ || 23 ||

tatra yatnaśca kartavyo mārgitavyā ca jānakī |

na hi tebhyo bhayaṃ kiñcitkapitvamanuvartatām || 24 ||

tatra vaiḍhūryavarṇābho vajrasaṃsthānasaṃsthitaḥ |

nānādrumalatākīrṇo vajro nāma mahāgiriḥ || 25 ||

śrīmānsamuditastatra yojanānāṃ śataṃ samam |

guhāstatra vicetavyā prayatnena plavaṅgamāḥ || 26 ||

caturbhāge samudrasya cakravānnāma parvataḥ |

tatra cakraṃ sahasrāraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā || 27 ||

tatra pañcajanaṃ hatvā hayagrīvaṃ ca dānavam |

ājahāra tataścakraṃ śaṅkhaṃ ca puruṣottamaḥ || 28 ||

tasya sānuṣu citreṣu viśālāsu guhāsu ca |

rāvaṇa ssaha vaidehyā mārgitavyastata stataḥ || 29 ||

yojanānāṃ catuṣṣaṣṭirvarāho nāma parvataḥ |

suvarṇaśṛṅgassuśrīmā nagādhe varuṇālaye || 30 ||

tatra prāgjyotiṣaṃ nāma jātarūpamayaṃ puram |

yasminvasati duṣṭātmā narako nāma dānavaḥ || 31 ||

tatra sānuṣu citreṣu viśālāsu guhāsu ca |

rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastatastataḥ || 32 ||

tamatikramya śailendraṃ kāñcanāntaranirdaraḥ |

parvata ssarvasauvarṇo dhārāprasravaṇāyutaḥ || 33 ||

taṃ gajāśca varāhāśca siṃha vyāghrāśca sarvataḥ |

abhigarjanti satataṃ tena śabdena darpitāḥ || 34 ||

yasminharihayśīmānmahendraḥ pākaśāsanaḥ |

abhiṣiktaḥ surai rājā meghavānnāma parvataḥ || 35 ||

tamatikramya śailendraṃ mahendraparipālitam |

ṣaṣṭi rgirisahasrāṇi kāñcanāni gamiṣyatha || 36 ||

taruṇādityavarṇāni bhrājamānāni sarvataḥ |

jātarūpamayairvṛkṣai śobhitāni supuṣpitaiḥ || 37 ||

teṣāṃ madhye sthito rājā meruruttaraparvataḥ |

ādityena prasannena śailo dattavaraḥ purā || 38 ||

tenaiva muktaśśailendrassarva eva tvadāśrayāḥ |

matprasādādbhaviṣyanti divā rātraṃ ca kāñcanāḥ || 39 ||

tvayi ye cāpi vatsyanti devagandharvadānavāḥ |

te bhaviṣyanti raktāśca prabhayā kāñcanaprabhāḥ || 40 ||

viśve devāśca marūto vasavaśca divaukasaḥ |

āgamya paścimāṃ sandhyāṃ merumuttamaparvatam || 41 ||

ādityamupatiṣṭhanti taiśca sūryo'bhipūjitaḥ |

adṛśyassarvabhūtānāmastaṃ gacchatiparvatam || 42 ||

yojanānāṃ sahasrāṇi daśa tāni divākaraḥ |

muhūrtārdhena taṃ śīghramabhiyāti śiloccayam || 43 ||

śṛṅge tasya mahaddivyaṃ bhavanaṃ sūryasannibham |

prāsādagaṇasambādhaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā || 44 ||

śobhitaṃ tarubhiścitrairnānāpakṣisamākulaiḥ |

niketaṃ pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 45 ||

antarā merumastaṃ ca tālo daśaśirā mahān |

jātarūpamayśīmānbhrājate citravedikaḥ || 46 ||

teṣu sarveṣu durgeṣu sarassu ca saritsu ca |

rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastata stataḥ || 47 ||

yatra tiṣṭhati dharmajñastapasā svena bhāvitaḥ |

merusāvarṇirityeva khyāto vai brahmaṇā samaḥ || 48 ||

praṣṭavyo merusāvarṇirmaharṣiḥ sūryasannibhaḥ |

praṇamya śirasā bhūmau pravṛttiṃ maithilīṃ prati || 49 ||

etāva jjīvalokasya bhāskaro rajanīkṣye |

kṛtvā vitimiraṃ sarvamastaṃ gacchati parvatam || 50 ||

etāvadvānaraiśśakyaṃ gantuṃ vānarapuṅgavāḥ |

abhāskaramamaryādaṃ na jānīmastataḥ param || 51 ||

adhigamya tu vaidehīṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca |

asta parvatamāsādya pūrṇe māse nivartata || 52 ||

ūrdhvaṃ māsānna vastavyaṃ vasan vadhyo bhavenmama |

sahaiva śūro yuṣmābhiśśvaśuro me gamiṣyati || 53 ||

śrotavyaṃ sarvametasya bhavadbhirdiṣṭakāribhiḥ |

gurureṣa mahābāhuśśvaśuro me mahābalaḥ || 54 ||

bhavantaścāpi vikrāntāḥ pramāṇaṃ sarva karmasu |

pramāṇamenaṃ saṃsthāpya paśyadhvaṃ paścimāṃ diśam || 55 ||

dṛṣṭāyāṃ tu narendrasya patnyāmamitatejasaḥ |

kṛtakṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṛtasya pratikarmaṇā || 56 ||

ato'nyadapi yatkāryaṃ kāryasyāsya hitaṃ bhavet |

sampradhārya bhavadbhiśca deśakālārthasaṃhitam || 57 ||

tataḥ suṣeṇapramukhāḥ plavaṅgāmāḥ ssugrīva vākyaṃ nipuṇaṃ niśamya |

āmantyra sarve plavagādhipaṃ te jagmurdiśaṃ tāṃ varuṇābhiguptām || 58 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvicatvāriṃśassargaḥ ||