📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.23 අයෝධ්යාකාණ්ඩ - ත්රයෝවිංශ සර්ගඃ
2.23 Ayodhyakanda - Trayovimsha Sargah
Valmiki Sinhala
ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාණ්ඩම් .
අථ ත්රයෝවිංශස්සර්ගඃ .
ඉති බ්රුවති රාමේ තු ලක්ෂ්මණෝ(අ)ධශ්ශිරා මුහුඃ .
ශ්රෘත්වා මධ්යං ජගාමේව මනසා දුඃඛහර්ෂයෝඃ .. 1 ..
තදා තු බධ්ද්වා භ්රුකුටීං භ්රුවෝර්මධ්යේ නරර්ෂභඃ .
නිශශ්වාස මහාසර්පෝ බිලස්ථ ඉව රෝෂිතඃ .. 2 ..
තස්ය දුෂ්ප්රතිවීක්ෂං තද්භ්රුකුටීසහිතං තදා .
බභෞ ක්රුද්ධස්ය සිංහස්ය මුඛස්ය සදෘශං මුඛම් .. 3 ..
අග්රහස්තං විධුන්වංස්තු හස්තී හස්තමිවාත්මනඃ .
තිර්යගූර්ධ්වං ශරීරේ ච පාතයිත්වා ශිරෝධරාම් .. 4 ..
අග්රාක්ෂ්ණා වීක්ෂමාණස්තු තිර්යග්භ්රාතරමබ්රවීත් .
අස්ථානේ සම්භ්රමෝ යස්ය ජාතෝ වෛ සුමහානයම් .. 5 ..
ධර්මදෝෂ ප්රසඞ්ගේන ලෝකස්යානතිශඞ්කයා .
කථංහ්යේතදසම්භ්රාන්තස්ත්වද්විධෝ වක්තුමර්හති .. 6 ..
යථා දෛවමශෞඩීරං ශෞණ්ඩීර ක්ෂත්රියර්ෂභ .
කින්නාම කෘපණං දෛවමශක්තමභිශංසසි .. 7 ..
පාපයෝස්තේ කථං නාම තයෝශ්ශඞ්කා න විද්යතේ .
සන්ති ධර්මෝපධා ශ්ලක්ෂ්ණාඃ ධර්මාත්මන්කිං න බුධ්යසේ .. 8 ..
තයෝස්සුචරිතං ස්වාර්ථං ශාඨ්යාත්පරිජිහීර්ෂතෝඃ .
යදි නෛවං ව්යවසිතං ස්යාද්ධි ප්රාගේව රාඝව .. 9 ..
තයෝඃ ප්රාගේව දත්තශ්ච ස්යාද්වරඃ ප්රකෘතශ්ච සඃ .
ලෝකවිද්විෂ්ටමාරබ්ධං ත්වදන්යස්යාභිෂේචනම් .
නෝත්සහේ සහිතුං වීර තත්ර මේ ක්ෂන්තුමර්හසි .. 10 ..
යේනේය මාගතා ද්වෛධං තව බුද්ධිර්මහාමතේ .
ස හි ධර්මෝ මම ද්වේෂ්යඃ ප්රසඞ්ගාද්යස්ය මුහ්යසි .. 11 ..
කථං ත්වං කර්මණා ශක්තඃ කෛකේයීවශවර්තිනඃ .
කරිෂ්යසි පිතුර්වාක්යමධර්මිෂ්ඨං විගර්හිතම් .. 12 ..
යද්යයං කිල්බිෂාද්භේදඃ කෘතෝ(අ)ප්යේවං න ගෘහ්යතේ .
ජායතේ තත්ර මේ දුඃඛං ධර්මසඞ්ගශ්ච ගර්හිතඃ .. 13 ..
මනසා(අ)පි කථං කාමං කුර්යාස්ත්වං කාමවෘත්තයෝඃ .
තයෝස්ත්වහිතයෝර්නිත්යං ශත්ර්වෝඃ පිත්රභිධානයෝඃ .. 14 ..
යද්යපි ප්රතිපත්තිස්තේ දෛවී චාපි තයෝර්මතම් .
තථාප්යුපේක්ෂණීයං තේ න මේ තදපි රෝචතේ .. 15 ..
වික්ලබෝ වීර්යහීනෝ යස්ස දෛවමනුවර්තතේ .
වීරාස්සම්භාවිතාත්මානෝ න දෛවං පර්යුපාසතේ .. 16 ..
දෛවං පුරුෂකාරේණ යඃ සමර්ථඃ ප්රබාධිතුම් .
න දෛවේන විපන්නාර්ථඃ පුරුෂස්සෝ(අ)වසීදති .. 17 ..
ද්රක්ෂ්යන්ති ත්වද්ය දෛවස්ය පෞරුෂං පුරුෂස්ය ච .
දෛවමානුෂයෝරද්ය ව්යක්තා ව්යක්තිර්භවිෂ්යති .. 18 ..
අද්ය මත්පෞරුෂහතං දෛවං ද්රක්ෂ්යන්ති වෛ ජනාඃ .
යද්දෛවාදාහතං තේ(අ)ද්ය දෘෂ්ටං රාජ්යාභිෂේචනම් .. 19 ..
අත්යඞ්කුශමිවෝද්දාමං ගජං මදබලෝද්ධතම් .
ප්රධාවිතමහං දෛවං පෞරුෂේණ නිවර්තයේ .. 20 ..
ලෝකපාලාස්සමස්තා ස්තේ නාද්ය රාමාභිෂේචනම් .
න ච කෘත්ස්නාස්ත්රයෝ ලෝකා විහන්යුඃ කිං පුනඃ පිතා .. 21 ..
යෛර්නිවාසස්තවාරණ්යේ මිථෝ රාජන්සමර්ථිතඃ .
අරණ්යේ තේ නිවත්ස්යන්ති චතුර්දශ සමාස්තථා .. 22 ..
අහං තදාශාං ඡේත්ස්යාමි පිතුස්තස්යාශ්ච යා තව .
අභිෂේකවිඝාතේන පුත්රරාජ්යාය වර්තතේ .. 23 ..
මද්බලේන විරුද්ධාය න ස්යාද්දෛවබලං තථා .
ප්රභවිෂ්යති දුඃඛාය යථෝග්රං පෞරුෂං මම .. 24 ..
ඌර්ධ්වං වර්ෂසහස්රාන්තේ ප්රජාපාල්යමනන්තරම් .
ආර්යපුත්රාඃ කරිෂ්යන්ති වනවාසං ගතේ ත්වයි .. 25 ..
පූර්වං රාජර්ෂිවෘත්ත්යා හි වනවාසෝ විධීයතේ .
ප්රජා නික්ෂිප්ය පුත්රේෂු පුත්රවත්පරිපාලනේ .. 26 ..
ස චේද්රාජන්යනේකාග්රේ රාජ්යවිභ්රමශඞ්කයා .
නෛවමිච්ඡසි ධර්මාත්මන් රාජ්යං රාම ත්වමාත්මනි .. 27 ..
ප්රතිජානේ ච තේ වීර මා(අ)භූවං වීරලෝකභාක් .
රාජ්යං ච තව රක්ෂේයමහං වේලේව සාගරම් .. 28 ..
මඞ්ගලෛරභිෂිඤ්චස්ව තත්ර ත්වං ව්යාපෘතෝ භව .
අහමේකෝ මහීපාලානලං වාරයිතුං බලාත් .. 29 ..
න ශෝභාර්ථාවිමෞ බාහූ න ධනුර්භූෂණාය මේ .
නා(අ)සිරාබන්ධනාර්ථාය න ශරාස්තම්භහේතවඃ .. 30 ..
අමිත්රදමනාර්ථං මේ සර්වමේතච්චතුෂ්ටයම් .
න චාහං කාමයේ(අ)ත්යර්ථං යස්ස්යාච්ඡත්රුර්මතෝ මම .. 31 ..
අසිනා තීක්ෂ්ණධාරේණ විද්යුච්චලිතවර්චසා .
ප්රගෘහීතේන වෛ ශත්රුං වජ්රිණං වා න කල්පයේ .. 32 ..
ඛඩ්ගනිෂ්පේෂනිෂ්පිෂ්ටෛර්ගහනා දුශ්චරා ච මේ .
හස්ත්යශ්වනරහස්තෝරුශිරෝභිර්භවිතා මහී .. 33 ..
ඛඩ්ගධාරාහතා මේ(අ)ද්ය දීප්යමානා ඉවාද්රයඃ .
පතිෂ්යන්ති ද්විපා භූමෞ මේඝා ඉව සවිද්යුතඃ .. 34 ..
බද්ධගෝධාඞ්ගුලිත්රාණේ ප්රගෘහීතශරාසනේ .
කථං පුරුෂමානී ස්යාත්පුරුෂාණාං මයි ස්ථිතේ .. 35 ..
බහුභිශ්චෛකමත්යස්යන්නේකේන ච බහූන්ජනාන් .
විනියෝක්ෂ්යාම්යහං බාණාන්නෘවාජිගජමර්මසු .. 36 ..
අද්ය මේ(අ)ස්ත්රප්රභාවස්ය ප්රභාවඃ ප්රභවිෂ්යති .
රාජ්ඤශ්චාප්රභුතාං කර්තුං ප්රභුත්වං තව ච ප්රභෝඃ .. 37 ..
අද්ය චන්දනසාරස්ය කේයූරාමෝක්ෂණස්ය ච .
වසූනාං ච විමෝක්ෂස්ය සුහෘදාං පාලනස්ය ච .. 38 ..
අනුරූපාවිමෞ බාහූ රාම කර්ම කරිෂ්යතඃ .
අභිෂේචනවිඝ්නස්ය කර්තෘණාං තේ නිවාරණේ .. 39 ..
බ්රවීහි කෝ(අ)ද්යෛව මයා වියුජ්යතාං තවා සුහෘත්ප්රාණයශස්සුහෘජ්ජනෛඃ .
යථා තවේයං වසුධා වශේ භවේ ත්තථෛව මාං ශාධි තවාස්මි කිඞ්කරඃ .. 40 ..
විමෘජ්ය බාෂ්පං පරිසාන්ත්ව්යචාසකෘත් ස ලක්ෂ්මණං රාඝවවංශවර්ධනඃ .
උවාච පිත්ර්යේ වචනේ ව්යවස්ථිතං නිබෝධ මාමේෂ හි සෞම්ය සත්පථඃ .. 41 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාණ්ඩේ ත්රයෝවිංශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha trayoviṃśassargaḥ |
iti bruvati rāme tu lakṣmaṇo'dhaśśirā muhuḥ |
śrṛtvā madhyaṃ jagāmeva manasā duḥkhaharṣayoḥ || 1 ||
tadā tu badhdvā bhrukuṭīṃ bhruvormadhye nararṣabhaḥ |
niśaśvāsa mahāsarpo bilastha iva roṣitaḥ || 2 ||
tasya duṣprativīkṣaṃ tadbhrukuṭīsahitaṃ tadā |
babhau kruddhasya siṃhasya mukhasya sadṛśaṃ mukham || 3 ||
agrahastaṃ vidhunvaṃstu hastī hastamivātmanaḥ |
tiryagūrdhvaṃ śarīre ca pātayitvā śirodharām || 4 ||
agrākṣṇā vīkṣamāṇastu tiryagbhrātaramabravīt |
asthāne sambhramo yasya jāto vai sumahānayam || 5 ||
dharmadoṣa prasaṅgena lokasyānatiśaṅkayā |
kathaṃhyetadasambhrāntastvadvidho vaktumarhati || 6 ||
yathā daivamaśauḍīraṃ śauṇḍīra kṣatriyarṣabha |
kinnāma kṛpaṇaṃ daivamaśaktamabhiśaṃsasi || 7 ||
pāpayoste kathaṃ nāma tayośśaṅkā na vidyate |
santi dharmopadhā ślakṣṇāḥ dharmātmankiṃ na budhyase || 8 ||
tayossucaritaṃ svārthaṃ śāṭhyātparijihīrṣatoḥ |
yadi naivaṃ vyavasitaṃ syāddhi prāgeva rāghava || 9 ||
tayoḥ prāgeva dattaśca syādvaraḥ prakṛtaśca saḥ |
lokavidviṣṭamārabdhaṃ tvadanyasyābhiṣecanam |
notsahe sahituṃ vīra tatra me kṣantumarhasi || 10 ||
yeneya māgatā dvaidhaṃ tava buddhirmahāmate |
sa hi dharmo mama dveṣyaḥ prasaṅgādyasya muhyasi || 11 ||
kathaṃ tvaṃ karmaṇā śaktaḥ kaikeyīvaśavartinaḥ |
kariṣyasi piturvākyamadharmiṣṭhaṃ vigarhitam || 12 ||
yadyayaṃ kilbiṣādbhedaḥ kṛto'pyevaṃ na gṛhyate |
jāyate tatra me duḥkhaṃ dharmasaṅgaśca garhitaḥ || 13 ||
manasā'pi kathaṃ kāmaṃ kuryāstvaṃ kāmavṛttayoḥ |
tayostvahitayornityaṃ śatrvoḥ pitrabhidhānayoḥ || 14 ||
yadyapi pratipattiste daivī cāpi tayormatam |
tathāpyupekṣaṇīyaṃ te na me tadapi rocate || 15 ||
viklabo vīryahīno yassa daivamanuvartate |
vīrāssambhāvitātmāno na daivaṃ paryupāsate || 16 ||
daivaṃ puruṣakāreṇa yaḥ samarthaḥ prabādhitum |
na daivena vipannārthaḥ puruṣasso'vasīdati || 17 ||
drakṣyanti tvadya daivasya pauruṣaṃ puruṣasya ca |
daivamānuṣayoradya vyaktā vyaktirbhaviṣyati || 18 ||
adya matpauruṣahataṃ daivaṃ drakṣyanti vai janāḥ |
yaddaivādāhataṃ te'dya dṛṣṭaṃ rājyābhiṣecanam || 19 ||
atyaṅkuśamivoddāmaṃ gajaṃ madabaloddhatam |
pradhāvitamahaṃ daivaṃ pauruṣeṇa nivartaye || 20 ||
lokapālāssamastā ste nādya rāmābhiṣecanam |
na ca kṛtsnāstrayo lokā vihanyuḥ kiṃ punaḥ pitā || 21 ||
yairnivāsastavāraṇye mitho rājansamarthitaḥ |
araṇye te nivatsyanti caturdaśa samāstathā || 22 ||
ahaṃ tadāśāṃ chetsyāmi pitustasyāśca yā tava |
abhiṣekavighātena putrarājyāya vartate || 23 ||
madbalena viruddhāya na syāddaivabalaṃ tathā |
prabhaviṣyati duḥkhāya yathograṃ pauruṣaṃ mama || 24 ||
ūrdhvaṃ varṣasahasrānte prajāpālyamanantaram |
āryaputrāḥ kariṣyanti vanavāsaṃ gate tvayi || 25 ||
pūrvaṃ rājarṣivṛttyā hi vanavāso vidhīyate |
prajā nikṣipya putreṣu putravatparipālane || 26 ||
sa cedrājanyanekāgre rājyavibhramaśaṅkayā |
naivamicchasi dharmātman rājyaṃ rāma tvamātmani || 27 ||
pratijāne ca te vīra mā'bhūvaṃ vīralokabhāk |
rājyaṃ ca tava rakṣeyamahaṃ veleva sāgaram || 28 ||
maṅgalairabhiṣiñcasva tatra tvaṃ vyāpṛto bhava |
ahameko mahīpālānalaṃ vārayituṃ balāt || 29 ||
na śobhārthāvimau bāhū na dhanurbhūṣaṇāya me |
nā'sirābandhanārthāya na śarāstambhahetavaḥ || 30 ||
amitradamanārthaṃ me sarvametaccatuṣṭayam |
na cāhaṃ kāmaye'tyarthaṃ yassyācchatrurmato mama || 31 ||
asinā tīkṣṇadhāreṇa vidyuccalitavarcasā |
pragṛhītena vai śatruṃ vajriṇaṃ vā na kalpaye || 32 ||
khaḍganiṣpeṣaniṣpiṣṭairgahanā duścarā ca me |
hastyaśvanarahastoruśirobhirbhavitā mahī || 33 ||
khaḍgadhārāhatā me'dya dīpyamānā ivādrayaḥ |
patiṣyanti dvipā bhūmau meghā iva savidyutaḥ || 34 ||
baddhagodhāṅgulitrāṇe pragṛhītaśarāsane |
kathaṃ puruṣamānī syātpuruṣāṇāṃ mayi sthite || 35 ||
bahubhiścaikamatyasyannekena ca bahūnjanān |
viniyokṣyāmyahaṃ bāṇānnṛvājigajamarmasu || 36 ||
adya me'straprabhāvasya prabhāvaḥ prabhaviṣyati |
rājñaścāprabhutāṃ kartuṃ prabhutvaṃ tava ca prabhoḥ || 37 ||
adya candanasārasya keyūrāmokṣaṇasya ca |
vasūnāṃ ca vimokṣasya suhṛdāṃ pālanasya ca || 38 ||
anurūpāvimau bāhū rāma karma kariṣyataḥ |
abhiṣecanavighnasya kartṛṇāṃ te nivāraṇe || 39 ||
bravīhi ko'dyaiva mayā viyujyatāṃ tavā suhṛtprāṇayaśassuhṛjjanaiḥ |
yathā taveyaṃ vasudhā vaśe bhave ttathaiva māṃ śādhi tavāsmi kiṅkaraḥ || 40 ||
vimṛjya bāṣpaṃ parisāntvyacāsakṛt sa lakṣmaṇaṃ rāghavavaṃśavardhanaḥ |
uvāca pitrye vacane vyavasthitaṃ nibodha māmeṣa hi saumya satpathaḥ || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe trayoviṃśassargaḥ ||