Sankshepa Ramayanam — InfoLyter.in

ॐ

සඞ්ක්ෂේප රාමායණම්

Sankshepa Ramayanam

Rama Ramayana Valmiki Sinhala

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ බාලකාණ්ඩම් .

අථ ප්රථමස්සර්ගඃ .

තපස්ස්වාධ්යායනිරතං තපස්වී වාග්විදාං වරම් .

නාරදං පරිපප්රච්ඡ වාල්මීකිර්මුනිපුඞ්ගවම් .. 1 ..

කෝ(අ)න්වස්මින්සාම්ප්රතං ලෝකේ ගුණවාන් කශ්ච වීර්යවාන් .

ධර්මජ්ඤශ්ච කෘතජ්ඤශ්ච සත්යවාක්යෝ දෘඪව්රතඃ .. 2 ..

චාරිත්රේණ ච කෝ යුක්තඃ සර්වභූතේෂු කෝ හිතඃ .

විද්වාන් කඃ කඃ සමර්ථශ්ච කශ්චෛකප්රියදර්ශනඃ .. 3 ..

ආත්මවාන් කෝ ජිතක්රෝධෝ ද්යුතිමාන් කෝ(අ)නසූයකඃ .

කස්ය බිභ්යති දේවාශ්ච ජාතරෝෂස්ය සංයුගේ .. 4 ..

ඒතදිච්ඡාම්යහං ශ්රෝතුං පරං කෞතූහලං හි මේ .

මහර්ෂේ ත්වං සමර්ථෝ(අ)සි ජ්ඤාතුමේවංවිධං නරම් .. 5 ..

ශ්රුත්වා චෛතත්ත්රිලෝකජ්ඤෝ වාල්මීකේර්නාරදෝ වචඃ .

ශ්රූයතාමිති චාමන්ත්ර්ය ප්රහෘෂ්ටෝ වාක්යමබ්රවීත් .. 6 ..

බහවෝ දුර්ලභාශ්චෛව යේ ත්වයා කීර්තිතා ගුණාඃ .

මුනේ වක්ෂ්යාම්යහං බුද්ධ්වා තෛර්යුක්තඃ ශ්රූයතාං නරඃ .. 7 ..

ඉක්ෂ්වාකුවංශප්රභවෝ රාමෝ නාම ජනෛඃ ශ්රුතඃ .

නියතාත්මා මහාවීර්යෝ ද්යුතිමාන් ධෘතිමාන් වශී .. 8 ..

බුද්ධිමාන් නීතිමාන් වාග්මී ශ්රීමාන් ශත්රුනිබර්හණඃ .

විපුලාංසෝ මහාබාහුඃ කම්බුග්රීවෝ මහාහනුඃ .. 9 ..

මහෝරස්කෝ මහේෂ්වාසෝ ගූඪජත්රුරරින්දමඃ .

ආජානුබාහුඃ සුශිරාඃ සුලලාටඃ සුවික්රමඃ .. 10 ..

සමඃ සමවිභක්තාඞ්ගඃ ස්නිග්ධවර්ණඃ ප්රතාපවාන් .

පීනවක්ෂා විශාලාක්ෂෝ ලක්ෂ්මීවාන් ශුභලක්ෂණඃ .. 11 ..

ධර්මජ්ඤඃ සත්යසන්ධශ්ච ප්රජානාං ච හිතේ රතඃ .

යශස්වී ජ්ඤානසම්පන්නඃ ශුචිර්වශ්යඃ සමාධිමාන් .. 12 ..

ප්රජාපතිසමඃ ශ්රීමාන් ධාතා රිපුනිෂූදනඃ .

රක්ෂිතා ජීවලෝකස්ය ධර්මස්ය පරිරක්ෂිතා .. 13 ..

රක්ෂිතා ස්වස්ය ධර්මස්ය ස්වජනස්ය ච රක්ෂිතා .

වේදවේදාඞ්ගතත්ත්වජ්ඤෝ ධනුර්වේදේ ච නිෂ්ඨිතඃ .. 14 ..

සර්වශාස්ත්රාර්ථතත්ත්වජ්ඤෝ ස්මෘතිමාන්ප්රතිභානවාන් .

සර්වලෝකප්රියඃ සාධුරදීනාත්මා විචක්ෂණඃ .. 15 ..

සර්වදාභිගතඃ සද්භිඃ සමුද්ර ඉව සින්ධුභිඃ .

ආර්යඃ සර්වසමශ්චෛව සදෛකප්රියදර්ශනඃ .. 16 ..

ස ච සර්වගුණෝපේතඃ කෞසල්යානන්දවර්ධනඃ .

සමුද්ර ඉව ගාම්භීර්යේ ධෛර්යේණ හිමවානිව .. 17 ..

විෂ්ණුනා සදෘශෝ වීර්යේ සෝමවත්ප්රියදර්ශනඃ .

කාලාග්නිසදෘශඃ ක්රෝධේ ක්ෂමයා පෘථිවීසමඃ .. 18 ..

ධනදේන සමස්ත්යාගේ සත්යේ ධර්ම ඉවාපරඃ .

තමේවං ගුණසම්පන්නං රාමං සත්යපරාක්රමම් .. 19 ..

ජ්යේෂ්ඨං ශ්රේෂ්ඨගුණෛර්යුක්තං ප්රියං දශරථඃ සුතම් .

ප්රකෘතීනාං හිතෛර්යුක්තං ප්රකෘති ප්රිය කාම්යයා .. 20 ..

යෞවරාජ්යේන සංයෝක්තුමෛච්ඡත්ප්රීත්යා මහීපතිඃ .

තස්යාභිෂේකසම්භාරාන් දෘෂ්ට්වා භාර්යා(අ)ථ කෛකයී .. 21 ..

පූර්වං දත්තවරා දේවී වරමේනමයාචත .

විවාසනං ච රාමස්ය භරතස්යාභිෂේචනම් .. 22 ..

ස සත්යවචනාද්රාජා ධර්මපාශේන සංයතඃ .

විවාසයාමාස සුතං රාමං දශරථඃ ප්රියම් .. 23 ..

ස ජගාම වනං වීරඃ ප්රතිජ්ඤාමනුපාලයන් .

පිතුර්වචනනිර්දේශාත්කෛකේය්යාඃ ප්රියකාරණාත් .. 24 ..

තං ව්රජන්තං ප්රියෝ භ්රාතා ලක්ෂ්මණෝ(අ)නුජගාම හ .

ස්නේහාද්විනයසම්පන්නඃ සුමිත්රානන්දවර්ධනඃ .. 25 ..

භ්රාතරං දයිතෝ භ්රාතුඃ සෞභ්රාත්රමනුදර්ශයන් .

රාමස්ය දයිතා භාර්යා නිත්යං ප්රාණසමාහිතා .. 26 ..

ජනකස්ය කුලේ ජාතා දේවමායේව නිර්මිතා .

සර්වලක්ෂණසම්පන්නා නාරීණාමුත්තමා වධූඃ .. 27 ..

සීතා(අ)ප්යනුගතා රාමං ශශිනං රෝහිණී යථා .

පෞරෛරනුගතෝ දූරං පිත්රා දශරථේන ච .. 28 ..

ශෘඞ්ගිබේරපුරේ සූතං ගඞ්ගාකූලේ ව්යසර්ජයත් .

ගුහමාසාද්ය ධර්මාත්මා නිෂාදාධිපතිං ප්රියම් .. 29 ..

ගුහේන සහිතෝ රාමඃ ලක්ෂ්මණේන ච සීතයා .

තේ වනේන වනං ගත්වා නදීස්තීර්ත්වා බහූදකාඃ .. 30 ..

චිත්රකූටමනුප්රාප්ය භරද්වාජස්ය ශාසනාත් .

රම්යමාවසථං කෘත්වා රමමාණා වනේ ත්රයඃ .. 31 ..

දේවගන්ධර්වසඞ්කාශාස්තත්ර තේ න්යවසන්සුඛම් .

චිත්රකූටං ගතේ රාමේ පුත්රශෝකාතුරස්තථා .. 32 ..

රාජා දශරථඃ ස්වර්ගං ජගාම විලපන්සුතම් .

මෘතේ තු තස්මින්භරතෝ වසිෂ්ඨප්රමුඛෛර්ද්විජෛඃ .. 33 ..

නියුජ්යමානෝ රාජ්යාය නෛච්ඡද්රාජ්යං මහාබලඃ .

ස ජගාම වනං වීරෝ රාමපාදප්රසාදකඃ .. 34 ..

ගත්වා තු ස මහාත්මානං රාමං සත්යපරාක්රමම් .

අයාචද්භ්රාතරං රාමං ආර්යභාවපුරස්කෘතඃ .. 35 ..

ත්වමේව රාජා ධර්මජ්ඤ ඉති රාමං වචෝ(අ)බ්රවීත් .

රාමෝ(අ)පි පරමෝදාරඃ සුමුඛස්සුමහායශාඃ .. 36 ..

න චෛච්ඡත්පිතුරාදේශාද්රාජ්යං රාමෝ මහාබලඃ .

පාදුකේ චාස්ය රාජ්යාය න්යාසං දත්ත්වා පුනඃ පුනඃ .. 37 ..

නිවර්තයාමාස තතෝ භරතං භරතාග්රජඃ .

ස කාමමනවාප්යෛව රාමපාදාවුපස්පෘශන් .. 38 ..

නන්දිග්රාමේ(අ)කරෝද්රාජ්යං රාමාගමනකාඞ්ක්ෂයා .

ගතේ තු භරතේ ශ්රීමාන් සත්යසන්ධෝ ජිතේන්ද්රියඃ .. 39 ..

රාමස්තු පුනරාලක්ෂ්ය නාගරස්ය ජනස්ය ච .

තත්රාගමනමේකාග්රෝ දණ්ඩකාන්ප්රවිවේශ හ .. 40 ..

ප්රවිශ්ය තු මහාරණ්යං රාමෝ රාජීවලෝචනඃ .

විරාධං රාක්ෂසං හත්වා ශරභඞ්ගං දදර්ශ හ .. 41 ..

සුතීක්ෂ්ණං චාප්යගස්ත්යං ච අගස්ත්යභ්රාතරං තථා .

අගස්ත්යවචනාච්චෛව ජග්රාහෛන්ද්රං ශරාසනම් .. 42 ..

ඛඩ්ගං ච පරමප්රීතස්තූණී චාක්ෂයසායකෞ .

වසතස්තස්ය රාමස්ය වනේ වනචරෛඃ සහ .. 43 ..

ඍෂයෝ(අ)භ්යාගමන්සර්වේ වධායාසුරරක්ෂසාම් .

ස තේෂාං ප්රතිශුශ්රාව රාක්ෂසානාං තථා වනේ .. 44 ..

ප්රතිජ්ඤාතශ්ච රාමේණ වධඃ සංයති රක්ෂසාම් .

ඍෂීණාමග්නිකල්පානාං දණ්ඩකාරණ්යවාසිනාම් .. 45 ..

තේන තත්රෛව වසතා ජනස්ථානනිවාසිනී .

විරූපිතා ශූර්පණඛා රාක්ෂසී කාමරූපිණී .. 46 ..

තතඃ ශූර්පණඛාවාක්යාදුද්යුක්තාන්සර්වරාක්ෂසාන් .

ඛරං ත්රිශිරසං චෛව දූෂණං චෛව රාක්ෂසම් .. 47 ..

නිජඝාන රණේ රාමස්තේෂාං චෛව පදානුගාන් .

වනේ තස්මින්නිවසතා ජනස්ථානනිවාසිනාම් .. 48 ..

රක්ෂසාං නිහතාන්යාසන්සහස්රාණි චතුර්දශ .

තතෝ ජ්ඤාතිවධං ශ්රුත්වා රාවණඃ ක්රෝධමූර්ඡිතඃ .. 49 ..

සහායං වරයාමාස මාරීචං නාම රාක්ෂසම් .

වාර්යමාණඃ සුබහුශෝ මාරීචේන ස රාවණඃ .. 50 ..

න විරෝධෝ බලවතා ක්ෂමෝ රාවණ තේන තේ .

අනාදෘත්ය තු තද්වාක්යං රාවණඃ කාලචෝදිතඃ .. 51 ..

ජගාම සහමාරීචඃ තස්යාශ්රමපදං තදා .

තේන මායාවිනා දූරමපවාහ්ය නෘපාත්මජෞ .. 52 ..

ජහාර භාර්යාං රාමස්ය ගෘධ්රං හත්වා ජටායුෂම් .

ගෘධ්රං ච නිහතං දෘෂ්ට්වා හෘතාං ශ්රුත්වා ච මෛථිලීම් .. 53 ..

රාඝවඃ ශෝකසන්තප්තෝ විලලාපාකුලේන්ද්රියඃ .

තතස්තේනෛව ශෝකේන ගෘධ්රං දග්ධ්වා ජටායුෂම් .. 54 ..

මාර්ගමාණෝ වනේ සීතාං රාක්ෂසං සන්දදර්ශ හ .

කබන්ධං නාම රූපේණ විකෘතං ඝෝරදර්ශනම් .. 55 ..

තං නිහත්ය මහාබාහුඃ දදාහ ස්වර්ගතශ්ච සඃ .

ස චාස්ය කථයාමාස ශබරීං ධර්මචාරිණීම් .. 56 ..

ශ්රමණීං ධර්මනිපුණාමභිගච්ඡේති රාඝවම් .

සෝ(අ)භ්යගච්ඡන්මහාතේජාඃ ශබරීං ශත්රුසූදනඃ .. 57 ..

ශබර්යා පූජිතඃ සම්යග්රාමෝ දශරථාත්මජඃ .

පම්පාතීරේ හනුමතා සඞ්ගතෝ වානරේණ හ .. 58 ..

හනුමද්වචනාච්චෛව සුග්රීවේණ සමාගතඃ .

සුග්රීවාය ච තත්සර්වං ශංසද්රාමෝ මහාබලඃ .. 59 ..

ආදිතස්තද්යථාවෘත්තං සීතයාශ්ච විශේෂතඃ .

සුග්රීවශ්චාපි තත්සර්වං ශ්රුත්වා රාමස්ය වානරඃ .. 60 ..

චකාර සඛ්යං රාමේණ ප්රීතශ්චෛවාග්නිසාක්ෂිකම් .

තතෝ වානරරාජේන වෛරානුකථනං ප්රති .. 61 ..

රාමායාවේදිතං සර්වං ප්රණයාද්දුඃඛිතේන ච .

ප්රතිජ්ඤාතං ච රාමේණ තදා වාලිවධං ප්රති .. 62 ..

වාලිනශ්ච බලං තත්ර කථයාමාස වානරඃ .

සුග්රීවඃ ශඞ්කිතශ්චාසීන්නිත්යං වීර්යේණ රාඝවේ .. 63 ..

රාඝවඃ ප්රත්යයාර්ථං තු දුන්දුභේඃ කායමුත්තමම් .

දර්ශයාමාස සුග්රීවෝ මහාපර්වත සන්නිභම් .. 64 ..

උත්ස්මයිත්වා මහාබාහුඃ ප්රේක්ෂ්ය චාස්ථි මහාබලඃ .

පාදාඞ්ගුෂ්ඨේන චික්ෂේප සම්පූර්ණං දශයෝජනම් .. 65 ..

බිභේද ච පුනඃ සාලාන්සප්තෛකේන මහේෂුණා .

ගිරිං රසාතලං චෛව ජනයන් ප්රත්යයං තදා .. 66 ..

තතඃ ප්රීතමනාස්තේන විශ්වස්තඃ ස මහාකපිඃ .

කිෂ්කින්ධාං රාමසහිතෝ ජගාම ච ගුහාං තදා .. 67 ..

තතෝ(අ)ගර්ජද්ධරිවරඃ සුග්රීවෝ හේමපිඞ්ගලඃ .

තේන නාදේන මහතා නිර්ජගාම හරීශ්වරඃ .. 68 ..

අනුමාන්ය තදා තාරාං සුග්රීවේණ සමාගතඃ .

නිජඝාන ච තත්රෛනං ශරේණෛකේන රාඝවඃ .. 69 ..

තතඃ සුග්රීවවචනාද්ධත්වා වාලිනමාහවේ .

සුග්රීවමේව තද්රාජ්යේ රාඝවඃ ප්රත්යපාදයත් .. 70 ..

ස ච සර්වාන්සමානීය වානරාන්වානරර්ෂභඃ .

දිශඃ ප්රස්ථාපයාමාස දිදෘක්ෂුර්ජනකාත්මජාම් .. 71 ..

තතෝ ගෘධ්රස්ය වචනාත්සම්පාතේර්හනුමාන්බලී .

ශතයෝජනවිස්තීර්ණං පුප්ලුවේ ලවණාර්ණවම් .. 72 ..

තත්ර ලඞ්කාං සමාසාද්ය පුරීං රාවණපාලිතාම් .

දදර්ශ සීතාං ධ්යායන්තීං අශෝකවනිකාං ගතාම් .. 73 ..

නිවේදයිත්වා(අ)භිජ්ඤානං ප්රවෘත්තිං ච නිවේද්ය ච .

සමාශ්වාස්ය ච වෛදේහීං මර්දයාමාස තෝරණම් .. 74 ..

පඤ්ච සේනාග්රගාන්හත්වා සප්ත මන්ත්රිසුතානපි .

ශූරමක්ෂං ච නිෂ්පිෂ්ය ග්රහණං සමුපාගමත් .. 75 ..

අස්ත්රේණෝන්මුක්තමාත්මානං ජ්ඤාත්වා පෛතාමහාද්වරාත් .

මර්ෂයන්රාක්ෂසාන්වීරෝ යන්ත්රිණස්තාන්යදෘච්ඡයා .. 76 ..

තතෝ දග්ධ්වා පුරීං ලඞ්කාං ඍතේ සීතාං ච මෛථිලීම් .

රාමාය ප්රියමාඛ්යාතුං පුනරායාන්මහාකපිඃ .. 77 ..

සෝ(අ)භිගම්ය මහාත්මානං කෘත්වා රාමං ප්රදක්ෂිණම් .

න්යවේදයදමේයාත්මා දෘෂ්ටා සීතේති තත්ත්වතඃ .. 78 ..

තතඃ සුග්රීවසහිතෝ ගත්වා තීරං මහෝදධේඃ .

සමුද්රං ක්ෂෝභයාමාස ශරෛරාදිත්යසන්නිභෛඃ .. 79 ..

දර්ශයාමාස චාත්මානං සමුද්රඃ සරිතාං පතිඃ .

සමුද්රවචනාච්චෛව නලං සේතුමකාරයත් .. 80 ..

තේන ගත්වා පුරීං ලඞ්කාං හත්වා රාවණමාහවේ .

රාමඃ සීතාමනුප්රාප්ය පරාං ව්රීඩාමුපාගමත් .. 81 ..

තාමුවාච තතෝ රාමඃ පරුෂං ජනසංසදි .

අමෘෂ්යමාණා සා සීතා විවේශ ජ්වලනං සතී .. 82 ..

තතෝ(අ)ග්නිවචනාත්සීතාං ජ්ඤාත්වා විගතකල්මෂාම් .

බභෞ රාමඃ සම්ප්රහෘෂ්ටඃ පූජිතඃ සර්වදෛවතෛඃ .. 83 ..

කර්මණා තේන මහතා ත්රෛලෝක්යං සචරාචරම් .

සදේවර්ෂිගණං තුෂ්ටං රාඝවස්ය මහාත්මනඃ .. 84 ..

අභිෂිච්ය ච ලඞ්කායාං රාක්ෂසේන්ද්රං විභීෂණම් .

කෘතකෘත්යස්තදා රාමෝ විජ්වරඃ ප්රමුමෝද හ .. 85 ..

දේවතාභ්යෝ වරං ප්රාප්ය සමුත්ථාප්ය ච වානරාන් .

අයෝධ්යාං ප්රස්ථිතෝ රාමඃ පුෂ්පකේණ සුහෘද්වෘතඃ .. 86 ..

භරද්වාජාශ්රමං ගත්වා රාමඃ සත්යපරාක්රමඃ .

භරතස්යාන්තිකං රාමෝ හනූමන්තං ව්යසර්ජයත් .. 87 ..

පුනරාඛ්යායිකාං ජල්පන්සුග්රීවසහිතශ්ච සඃ .

පුෂ්පකං තත්සමාරුහ්ය නන්දිග්රාමං යයෞ තදා .. 88 ..

නන්දිග්රාමේ ජටාං හිත්වා භ්රාතෘභිඃ සහිතෝ(අ)නඝඃ .

රාමඃ සීතාමනුප්රාප්ය රාජ්යං පුනරවාප්තවාන් .. 89 ..

ප්රහෘෂ්ටමුදිතෝ ලෝකස්තුෂ්ටඃ පුෂ්ටඃ සුධාර්මිකඃ .

නිරාමයෝ හ්යරෝගශ්ච දුර්භික්ෂ භයවර්ජිතඃ .. 90 ..

න පුත්රමරණං කිඤ්චිද්ද්රක්ෂ්යන්ති පුරුෂාඃ ක්වචිත් .

නාර්යශ්චාවිධවා නිත්යං භවිෂ්යන්ති පතිව්රතාඃ .. 91 ..

න චාග්නිජං භයං කිඤ්චින්නාප්සු මජ්ජන්ති ජන්තවඃ .

න වාතජං භයං කිඤ්චින්නාපි ජ්වරකෘතං තථා .. 92 ..

න චාපි ක්ෂුද්භයං තත්ර න තස්කරභයං තථා .

නගරාණි ච රාෂ්ට්රාණි ධනධාන්යයුතානි ච .. 93 ..

නිත්යං ප්රමුදිතාඃ සර්වේ යථා කෘතයුගේ තථා .

අශ්වමේධශතෛරිෂ්ට්වා තථා බහුසුවර්ණකෛඃ .. 94 ..

ගවාං කෝට්යයුතං දත්වා බ්රහ්මලෝකං ප්රයාස්යති .

අසඞ්ඛ්යේයං ධනං දත්වා බ්රාහ්මණේභ්යෝ මහායශාඃ .. 95 ..

රාජවංශාන් ශතගුණාන් ස්ථාපයිෂ්යති රාඝවඃ .

චාතුර්වර්ණ්යං ච ලෝකේ(අ)ස්මින් ස්වේ ස්වේ ධර්මේ නියෝක්ෂ්යති .. 96 ..

දශවර්ෂසහස්රාණි දශවර්ෂශතානි ච .

රාමෝ රාජ්යමුපාසිත්වා බ්රහ්මලෝකං ගමිෂ්යති .. 97 ..

ඉදං පවිත්රං පාපඝ්නං පුණ්යං වේදෛශ්ච සම්මිතම් .

යඃ පඨේද්රාමචරිතං සර්වපාපෛඃ ප්රමුච්යතේ .. 98 ..

ඒතදාඛ්යානමායුෂ්යං පඨන්රාමායණං නරඃ .

සපුත්රපෞත්රඃ සගණඃ ප්රේත්ය ස්වර්ගේ මහීයතේ .. 99 ..

පඨන් ද්විජෝ වාගෘෂභත්වමීයාත්

ස්යාත් ක්ෂත්රියෝ භූමිපතිත්වමීයාත් .

වණිග්ජනඃ පණ්යඵලත්වමීයාත්

ජනශ්ච ශූද්රෝ(අ)පි මහත්ත්වමීයාත් .. 100 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීයේ ආදිකාව්යේ බාලකාණ්ඩේ නාරදවාක්යං නාම ප්රථමඃ සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha prathamassargaḥ |

tapassvādhyāyanirataṃ tapasvī vāgvidāṃ varam |

nāradaṃ paripapraccha vālmīkirmunipuṅgavam || 1 ||

ko'nvasminsāmprataṃ loke guṇavān kaśca vīryavān |

dharmajñaśca kṛtajñaśca satyavākyo dṛḍhavrataḥ || 2 ||

cāritreṇa ca ko yuktaḥ sarvabhūteṣu ko hitaḥ |

vidvān kaḥ kaḥ samarthaśca kaścaikapriyadarśanaḥ || 3 ||

ātmavān ko jitakrodho dyutimān ko'nasūyakaḥ |

kasya bibhyati devāśca jātaroṣasya saṃyuge || 4 ||

etadicchāmyahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me |

maharṣe tvaṃ samartho'si jñātumevaṃvidhaṃ naram || 5 ||

śrutvā caitattrilokajño vālmīkernārado vacaḥ |

śrūyatāmiti cāmantrya prahṛṣṭo vākyamabravīt || 6 ||

bahavo durlabhāścaiva ye tvayā kīrtitā guṇāḥ |

mune vakṣyāmyahaṃ buddhvā tairyuktaḥ śrūyatāṃ naraḥ || 7 ||

ikṣvākuvaṃśaprabhavo rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ |

niyatātmā mahāvīryo dyutimān dhṛtimān vaśī || 8 ||

buddhimān nītimān vāgmī śrīmān śatrunibarhaṇaḥ |

vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvo mahāhanuḥ || 9 ||

mahorasko maheṣvāso gūḍhajatrurarindamaḥ |

ājānubāhuḥ suśirāḥ sulalāṭaḥ suvikramaḥ || 10 ||

samaḥ samavibhaktāṅgaḥ snigdhavarṇaḥ pratāpavān |

pīnavakṣā viśālākṣo lakṣmīvān śubhalakṣaṇaḥ || 11 ||

dharmajñaḥ satyasandhaśca prajānāṃ ca hite rataḥ |

yaśasvī jñānasampannaḥ śucirvaśyaḥ samādhimān || 12 ||

prajāpatisamaḥ śrīmān dhātā ripuniṣūdanaḥ |

rakṣitā jīvalokasya dharmasya parirakṣitā || 13 ||

rakṣitā svasya dharmasya svajanasya ca rakṣitā |

vedavedāṅgatattvajño dhanurvede ca niṣṭhitaḥ || 14 ||

sarvaśāstrārthatattvajño smṛtimānpratibhānavān |

sarvalokapriyaḥ sādhuradīnātmā vicakṣaṇaḥ || 15 ||

sarvadābhigataḥ sadbhiḥ samudra iva sindhubhiḥ |

āryaḥ sarvasamaścaiva sadaikapriyadarśanaḥ || 16 ||

sa ca sarvaguṇopetaḥ kausalyānandavardhanaḥ |

samudra iva gāmbhīrye dhairyeṇa himavāniva || 17 ||

viṣṇunā sadṛśo vīrye somavatpriyadarśanaḥ |

kālāgnisadṛśaḥ krodhe kṣamayā pṛthivīsamaḥ || 18 ||

dhanadena samastyāge satye dharma ivāparaḥ |

tamevaṃ guṇasampannaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 19 ||

jyeṣṭhaṃ śreṣṭhaguṇairyuktaṃ priyaṃ daśarathaḥ sutam |

prakṛtīnāṃ hitairyuktaṃ prakṛti priya kāmyayā || 20 ||

yauvarājyena saṃyoktumaicchatprītyā mahīpatiḥ |

tasyābhiṣekasambhārān dṛṣṭvā bhāryā'tha kaikayī || 21 ||

pūrvaṃ dattavarā devī varamenamayācata |

vivāsanaṃ ca rāmasya bharatasyābhiṣecanam || 22 ||

sa satyavacanādrājā dharmapāśena saṃyataḥ |

vivāsayāmāsa sutaṃ rāmaṃ daśarathaḥ priyam || 23 ||

sa jagāma vanaṃ vīraḥ pratijñāmanupālayan |

piturvacananirdeśātkaikeyyāḥ priyakāraṇāt || 24 ||

taṃ vrajantaṃ priyo bhrātā lakṣmaṇo'nujagāma ha |

snehādvinayasampannaḥ sumitrānandavardhanaḥ || 25 ||

bhrātaraṃ dayito bhrātuḥ saubhrātramanudarśayan |

rāmasya dayitā bhāryā nityaṃ prāṇasamāhitā || 26 ||

janakasya kule jātā devamāyeva nirmitā |

sarvalakṣaṇasampannā nārīṇāmuttamā vadhūḥ || 27 ||

sītā'pyanugatā rāmaṃ śaśinaṃ rohiṇī yathā |

paurairanugato dūraṃ pitrā daśarathena ca || 28 ||

śṛṅgiberapure sūtaṃ gaṅgākūle vyasarjayat |

guhamāsādya dharmātmā niṣādādhipatiṃ priyam || 29 ||

guhena sahito rāmaḥ lakṣmaṇena ca sītayā |

te vanena vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ || 30 ||

citrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt |

ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ || 31 ||

devagandharvasaṅkāśāstatra te nyavasansukham |

citrakūṭaṃ gate rāme putraśokāturastathā || 32 ||

rājā daśarathaḥ svargaṃ jagāma vilapansutam |

mṛte tu tasminbharato vasiṣṭhapramukhairdvijaiḥ || 33 ||

niyujyamāno rājyāya naicchadrājyaṃ mahābalaḥ |

sa jagāma vanaṃ vīro rāmapādaprasādakaḥ || 34 ||

gatvā tu sa mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam |

ayācadbhrātaraṃ rāmaṃ āryabhāvapuraskṛtaḥ || 35 ||

tvameva rājā dharmajña iti rāmaṃ vaco'bravīt |

rāmo'pi paramodāraḥ sumukhassumahāyaśāḥ || 36 ||

na caicchatpiturādeśādrājyaṃ rāmo mahābalaḥ |

pāduke cāsya rājyāya nyāsaṃ dattvā punaḥ punaḥ || 37 ||

nivartayāmāsa tato bharataṃ bharatāgrajaḥ |

sa kāmamanavāpyaiva rāmapādāvupaspṛśan || 38 ||

nandigrāme'karodrājyaṃ rāmāgamanakāṅkṣayā |

gate tu bharate śrīmān satyasandho jitendriyaḥ || 39 ||

rāmastu punarālakṣya nāgarasya janasya ca |

tatrāgamanamekāgro daṇḍakānpraviveśa ha || 40 ||

praviśya tu mahāraṇyaṃ rāmo rājīvalocanaḥ |

virādhaṃ rākṣasaṃ hatvā śarabhaṅgaṃ dadarśa ha || 41 ||

sutīkṣṇaṃ cāpyagastyaṃ ca agastyabhrātaraṃ tathā |

agastyavacanāccaiva jagrāhaindraṃ śarāsanam || 42 ||

khaḍgaṃ ca paramaprītastūṇī cākṣayasāyakau |

vasatastasya rāmasya vane vanacaraiḥ saha || 43 ||

ṛṣayo'bhyāgamansarve vadhāyāsurarakṣasām |

sa teṣāṃ pratiśuśrāva rākṣasānāṃ tathā vane || 44 ||

pratijñātaśca rāmeṇa vadhaḥ saṃyati rakṣasām |

ṛṣīṇāmagnikalpānāṃ daṇḍakāraṇyavāsinām || 45 ||

tena tatraiva vasatā janasthānanivāsinī |

virūpitā śūrpaṇakhā rākṣasī kāmarūpiṇī || 46 ||

tataḥ śūrpaṇakhāvākyādudyuktānsarvarākṣasān |

kharaṃ triśirasaṃ caiva dūṣaṇaṃ caiva rākṣasam || 47 ||

nijaghāna raṇe rāmasteṣāṃ caiva padānugān |

vane tasminnivasatā janasthānanivāsinām || 48 ||

rakṣasāṃ nihatānyāsansahasrāṇi caturdaśa |

tato jñātivadhaṃ śrutvā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ || 49 ||

sahāyaṃ varayāmāsa mārīcaṃ nāma rākṣasam |

vāryamāṇaḥ subahuśo mārīcena sa rāvaṇaḥ || 50 ||

na virodho balavatā kṣamo rāvaṇa tena te |

anādṛtya tu tadvākyaṃ rāvaṇaḥ kālacoditaḥ || 51 ||

jagāma sahamārīcaḥ tasyāśramapadaṃ tadā |

tena māyāvinā dūramapavāhya nṛpātmajau || 52 ||

jahāra bhāryāṃ rāmasya gṛdhraṃ hatvā jaṭāyuṣam |

gṛdhraṃ ca nihataṃ dṛṣṭvā hṛtāṃ śrutvā ca maithilīm || 53 ||

rāghavaḥ śokasantapto vilalāpākulendriyaḥ |

tatastenaiva śokena gṛdhraṃ dagdhvā jaṭāyuṣam || 54 ||

mārgamāṇo vane sītāṃ rākṣasaṃ sandadarśa ha |

kabandhaṃ nāma rūpeṇa vikṛtaṃ ghoradarśanam || 55 ||

taṃ nihatya mahābāhuḥ dadāha svargataśca saḥ |

sa cāsya kathayāmāsa śabarīṃ dharmacāriṇīm || 56 ||

śramaṇīṃ dharmanipuṇāmabhigaccheti rāghavam |

so'bhyagacchanmahātejāḥ śabarīṃ śatrusūdanaḥ || 57 ||

śabaryā pūjitaḥ samyagrāmo daśarathātmajaḥ |

pampātīre hanumatā saṅgato vānareṇa ha || 58 ||

hanumadvacanāccaiva sugrīveṇa samāgataḥ |

sugrīvāya ca tatsarvaṃ śaṃsadrāmo mahābalaḥ || 59 ||

āditastadyathāvṛttaṃ sītayāśca viśeṣataḥ |

sugrīvaścāpi tatsarvaṃ śrutvā rāmasya vānaraḥ || 60 ||

cakāra sakhyaṃ rāmeṇa prītaścaivāgnisākṣikam |

tato vānararājena vairānukathanaṃ prati || 61 ||

rāmāyāveditaṃ sarvaṃ praṇayādduḥkhitena ca |

pratijñātaṃ ca rāmeṇa tadā vālivadhaṃ prati || 62 ||

vālinaśca balaṃ tatra kathayāmāsa vānaraḥ |

sugrīvaḥ śaṅkitaścāsīnnityaṃ vīryeṇa rāghave || 63 ||

rāghavaḥ pratyayārthaṃ tu dundubheḥ kāyamuttamam |

darśayāmāsa sugrīvo mahāparvata sannibham || 64 ||

utsmayitvā mahābāhuḥ prekṣya cāsthi mahābalaḥ |

pādāṅguṣṭhena cikṣepa sampūrṇaṃ daśayojanam || 65 ||

bibheda ca punaḥ sālānsaptaikena maheṣuṇā |

giriṃ rasātalaṃ caiva janayan pratyayaṃ tadā || 66 ||

tataḥ prītamanāstena viśvastaḥ sa mahākapiḥ |

kiṣkindhāṃ rāmasahito jagāma ca guhāṃ tadā || 67 ||

tato'garjaddharivaraḥ sugrīvo hemapiṅgalaḥ |

tena nādena mahatā nirjagāma harīśvaraḥ || 68 ||

anumānya tadā tārāṃ sugrīveṇa samāgataḥ |

nijaghāna ca tatrainaṃ śareṇaikena rāghavaḥ || 69 ||

tataḥ sugrīvavacanāddhatvā vālinamāhave |

sugrīvameva tadrājye rāghavaḥ pratyapādayat || 70 ||

sa ca sarvānsamānīya vānarānvānararṣabhaḥ |

diśaḥ prasthāpayāmāsa didṛkṣurjanakātmajām || 71 ||

tato gṛdhrasya vacanātsampāterhanumānbalī |

śatayojanavistīrṇaṃ pupluve lavaṇārṇavam || 72 ||

tatra laṅkāṃ samāsādya purīṃ rāvaṇapālitām |

dadarśa sītāṃ dhyāyantīṃ aśokavanikāṃ gatām || 73 ||

nivedayitvā'bhijñānaṃ pravṛttiṃ ca nivedya ca |

samāśvāsya ca vaidehīṃ mardayāmāsa toraṇam || 74 ||

pañca senāgragānhatvā sapta mantrisutānapi |

śūramakṣaṃ ca niṣpiṣya grahaṇaṃ samupāgamat || 75 ||

astreṇonmuktamātmānaṃ jñātvā paitāmahādvarāt |

marṣayanrākṣasānvīro yantriṇastānyadṛcchayā || 76 ||

tato dagdhvā purīṃ laṅkāṃ ṛte sītāṃ ca maithilīm |

rāmāya priyamākhyātuṃ punarāyānmahākapiḥ || 77 ||

so'bhigamya mahātmānaṃ kṛtvā rāmaṃ pradakṣiṇam |

nyavedayadameyātmā dṛṣṭā sīteti tattvataḥ || 78 ||

tataḥ sugrīvasahito gatvā tīraṃ mahodadheḥ |

samudraṃ kṣobhayāmāsa śarairādityasannibhaiḥ || 79 ||

darśayāmāsa cātmānaṃ samudraḥ saritāṃ patiḥ |

samudravacanāccaiva nalaṃ setumakārayat || 80 ||

tena gatvā purīṃ laṅkāṃ hatvā rāvaṇamāhave |

rāmaḥ sītāmanuprāpya parāṃ vrīḍāmupāgamat || 81 ||

tāmuvāca tato rāmaḥ paruṣaṃ janasaṃsadi |

amṛṣyamāṇā sā sītā viveśa jvalanaṃ satī || 82 ||

tato'gnivacanātsītāṃ jñātvā vigatakalmaṣām |

babhau rāmaḥ samprahṛṣṭaḥ pūjitaḥ sarvadaivataiḥ || 83 ||

karmaṇā tena mahatā trailokyaṃ sacarācaram |

sadevarṣigaṇaṃ tuṣṭaṃ rāghavasya mahātmanaḥ || 84 ||

abhiṣicya ca laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam |

kṛtakṛtyastadā rāmo vijvaraḥ pramumoda ha || 85 ||

devatābhyo varaṃ prāpya samutthāpya ca vānarān |

ayodhyāṃ prasthito rāmaḥ puṣpakeṇa suhṛdvṛtaḥ || 86 ||

bharadvājāśramaṃ gatvā rāmaḥ satyaparākramaḥ |

bharatasyāntikaṃ rāmo hanūmantaṃ vyasarjayat || 87 ||

punarākhyāyikāṃ jalpansugrīvasahitaśca saḥ |

puṣpakaṃ tatsamāruhya nandigrāmaṃ yayau tadā || 88 ||

nandigrāme jaṭāṃ hitvā bhrātṛbhiḥ sahito'naghaḥ |

rāmaḥ sītāmanuprāpya rājyaṃ punaravāptavān || 89 ||

prahṛṣṭamudito lokastuṣṭaḥ puṣṭaḥ sudhārmikaḥ |

nirāmayo hyarogaśca durbhikṣa bhayavarjitaḥ || 90 ||

na putramaraṇaṃ kiñciddrakṣyanti puruṣāḥ kvacit |

nāryaścāvidhavā nityaṃ bhaviṣyanti pativratāḥ || 91 ||

na cāgnijaṃ bhayaṃ kiñcinnāpsu majjanti jantavaḥ |

na vātajaṃ bhayaṃ kiñcinnāpi jvarakṛtaṃ tathā || 92 ||

na cāpi kṣudbhayaṃ tatra na taskarabhayaṃ tathā |

nagarāṇi ca rāṣṭrāṇi dhanadhānyayutāni ca || 93 ||

nityaṃ pramuditāḥ sarve yathā kṛtayuge tathā |

aśvamedhaśatairiṣṭvā tathā bahusuvarṇakaiḥ || 94 ||

gavāṃ koṭyayutaṃ datvā brahmalokaṃ prayāsyati |

asaṅkhyeyaṃ dhanaṃ datvā brāhmaṇebhyo mahāyaśāḥ || 95 ||

rājavaṃśān śataguṇān sthāpayiṣyati rāghavaḥ |

cāturvarṇyaṃ ca loke'smin sve sve dharme niyokṣyati || 96 ||

daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca |

rāmo rājyamupāsitvā brahmalokaṃ gamiṣyati || 97 ||

idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ puṇyaṃ vedaiśca sammitam |

yaḥ paṭhedrāmacaritaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate || 98 ||

etadākhyānamāyuṣyaṃ paṭhanrāmāyaṇaṃ naraḥ |

saputrapautraḥ sagaṇaḥ pretya svarge mahīyate || 99 ||

paṭhan dvijo vāgṛṣabhatvamīyāt

syāt kṣatriyo bhūmipatitvamīyāt |

vaṇigjanaḥ paṇyaphalatvamīyāt

janaśca śūdro'pi mahattvamīyāt || 100 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye bālakāṇḍe nāradavākyaṃ nāma prathamaḥ sargaḥ ||