📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
චාණක්ය නීති - ද්වාදශෝ(අ)ධ්යායඃ
Chanakya Niti - Dvadasho'dhyayah
Sinhala
සානන්දං සදනං සුතාස්තු සුධියඃ කාන්තා ප්රියාලාපිනී
ඉච්ඡාපූර්තිධනං ස්වයෝෂිති රතිඃ ස්වාජ්ඤාපරාඃ සේවකාඃ .
ආතිථ්යං ශිවපූජනං ප්රතිදිනං මිෂ්ටාන්නපානං ගෘහේ
සාධෝඃ සඞ්ගමුපාසතේ ච සතතං ධන්යෝ ගෘහස්ථාශ්රමඃ .. 01 ..
ආර්තේෂු විප්රේෂු දයාන්විතශ්ච
යච්ඡ්රද්ධයා ස්වල්පමුපෛති දානම් .
අනන්තපාරමුපෛති රාජන්
යද්දීයතේ තන්න ලභේද්ද්විජේභ්යඃ .. 02 ..
දාක්ෂිණ්යං ස්වජනේ දයා පරජනේ ශාඨ්යං සදා දුර්ජනේ
ප්රීතිඃ සාධුජනේ ස්මයඃ ඛලජනේ විද්වජ්ජනේ චාර්ජවම් .
ශෞර්යං ශත්රුජනේ ක්ෂමා ගුරුජනේ නාරීජනේ ධූර්තතා
ඉත්ථං යේ පුරුෂා කලාසු කුශලාස්තේෂ්වේව ලෝකස්ථිතිඃ .. 03 ..
හස්තෞ දානවිවර්ජිතෞ ශ්රුතිපුටෞ සාරස්වතද්රෝහිණෞ
නේත්රේ සාධුවිලෝකනේන රහිතේ පාදෞ න තීර්ථං ගතෞ .
අන්යායාර්ජිතවිත්තපූර්ණමුදරං ගර්වේණ තුඞ්ගං ශිරෝ
රේ රේ ජම්බුක මුඤ්ච මුඤ්ච සහසා නීචං සුනින්ද්යං වපුඃ .. 04 ..
යේෂාං ශ්රීමද්යශෝදාසුතපදකමලේ නාස්ති භක්තිර්නරාණාං
යේෂාමාභීරකන්යාප්රියගුණකථනේ නානුරක්තා රසජ්ඤා .
යේෂාං ශ්රීකෘෂ්ණලීලාලලිතරසකථාසාදරෞ නෛව කර්ණෞ
ධික් තාන් ධික් තාන් ධිගේතාන් කථයති සතතං කීර්තනස්ථෝ මෘදඞ්ගඃ .. 05 ..
පත්රං නෛව යදා කරීලවිටපේ දෝෂෝ වසන්තස්ය කිං
නෝලූකෝ(අ)ප්යවලෝකතේ යදි දිවා සූර්යස්ය කිං දූෂණම් .
වර්ෂා නෛව පතන්ති චාතකමුඛේ මේඝස්ය කිං දූෂණං
යත්පූර්වං විධිනා ලලාටලිඛිතං තන්මාර්ජිතුං කඃ ක්ෂමඃ .. 06 ..
සත්සඞ්ගාද්භවති හි සාධුනා ඛලානාං
සාධූනාං න හි ඛලසඞ්ගතඃ ඛලත්වම් .
ආමෝදං කුසුමභවං මෘදේව ධත්තේ
මෘද්ගන්ධං නහි කුසුමානි ධාරයන්ති .. 07 ..
සාධූනාං දර්ශනං පුණ්යං තීර්ථභූතා හි සාධවඃ .
කාලේන ඵලතේ තීර්ථං සද්යඃ සාධුසමාගමඃ .. 08 ..
විප්රාස්මින්නගරේ මහාන්කථය කස්තාලද්රුමාණාං ගණඃ
කෝ දාතා රජකෝ දදාති වසනං ප්රාතර්ගෘහීත්වා නිශි .
කෝ දක්ෂඃ පරවිත්තදාරහරණේ සර්වෝ(අ)පි දක්ෂෝ ජනඃ
කස්මාජ්ජීවසි හේ සඛේ විෂකෘමින්යායේන ජීවාම්යහම් .. 09 ..
න විප්රපාදෝදකකර්දමාණි
න වේදශාස්ත්රධ්වනිගර්ජිතානි .
ස්වාහාස්වධාකාරවිවර්ජිතානි
ශ්මශානතුල්යානි ගෘහාණි තානි .. 10 ..
සත්යං මාතා පිතා ජ්ඤානං ධර්මෝ භ්රාතා දයා සඛා .
ශාන්තිඃ පත්නී ක්ෂමා පුත්රඃ ෂඩේතේ මම බාන්ධවාඃ .. 11 ..
අනිත්යානි ශරීරාණි විභවෝ නෛව ශාශ්වතඃ .
නිත්යං සන්නිහිතෝ මෘත්යුඃ කර්තව්යෝ ධර්මසඞ්ග්රහඃ .. 12 ..
නිමන්ත්රෝත්සවා විප්රා ගාවෝ නවතෘණෝත්සවාඃ .
පත්යුත්සාහයුතා භාර්යා අහං කෘෂ්ණචරණෝත්සවඃ .. 13 ..
මාතෘවත්පරදාරේෂු පරද්රව්යේෂු ලෝෂ්ට්රවත් .
ආත්මවත්සර්වභූතේෂු යඃ පශ්යති ස පණ්ඩිතඃ .. 14 ..
ධර්මේ තත්පරතා මුඛේ මධුරතා දානේ සමුත්සාහතා
මිත්රේ(අ)වඤ්චකතා ගුරෞ විනයතා චිත්තේ(අ)තිමභීරතා .
ආචාරේ ශුචිතා ගුණේ රසිකතා ශාස්ත්රේෂු විජ්ඤානතා
රූපේ සුන්දරතා ශිවේ භජනතා ත්වය්යස්ති භෝ රාඝව .. 15 ..
කාෂ්ඨං කල්පතරුඃ සුමේරුචලශ්චින්තාමණිඃ ප්රස්තරඃ
සූර්යාස්තීව්රකරඃ ශශී ක්ෂයකරඃ ක්ෂාරෝ හි වාරාං නිධිඃ .
කාමෝ නෂ්ටතනුර්වලිර්දිතිසුතෝ නිත්යං පශුඃ කාමගෞ-
ර්නෛතාංස්තේ තුලයාමි භෝ රඝුපතේ කස්යෝපමා දීයතේ .. 16 ..
විද්යා මිත්රං ප්රවාසේ ච භාර්යා මිත්රං ගෘහේෂු ච .
ව්යාධිතස්යෞෂධං මිත්රං ධර්මෝ මිත්රං මෘතස්ය ච .. 17 ..
විනයං රාජපුත්රේභ්යඃ පණ්ඩිතේභ්යඃ සුභාෂිතම් .
අනෘතං ද්යූතකාරේභ්යඃ ස්ත්රීභ්යඃ ශික්ෂේත කෛතවම් .. 18 ..
අනාලෝක්ය ව්යයං කර්තා අනාථඃ කලහප්රියඃ .
ආතුරඃ සර්වක්ෂේත්රේෂු නරඃ ශීඝ්රං විනශ්යති .. 19 ..
නාහාරං චින්තයේත්ප්රාජ්ඤෝ ධර්මමේකං හි චින්තයේත් .
ආහාරෝ හි මනුෂ්යාණාං ජන්මනා සහ ජායතේ .. 20 ..
ධනධාන්යප්රයෝගේෂු විද්යාසඞ්ග්රහණේ තථා .
ආහාරේ ව්යවහාරේ ච ත්යක්තලජ්ජඃ සුඛී භවේත් .. 21 ..
ජලබින්දුනිපාතේන ක්රමශඃ පූර්යතේ ඝටඃ .
ස හේතුඃ සර්වවිද්යානාං ධර්මස්ය ච ධනස්ය ච .. 22 ..
වයසඃ පරිණාමේ(අ)පි යඃ ඛලඃ ඛල ඒව සඃ .
සම්පක්වමපි මාධුර්යං නෝපයාතීන්ද්රවාරුණම් .. 23 ..
Roman (IAST) Transliteration
sānandaṃ sadanaṃ sutāstu sudhiyaḥ kāntā priyālāpinī
icchāpūrtidhanaṃ svayoṣiti ratiḥ svājñāparāḥ sevakāḥ |
ātithyaṃ śivapūjanaṃ pratidinaṃ miṣṭānnapānaṃ gṛhe
sādhoḥ saṅgamupāsate ca satataṃ dhanyo gṛhasthāśramaḥ || 01 ||
ārteṣu vipreṣu dayānvitaśca
yacchraddhayā svalpamupaiti dānam |
anantapāramupaiti rājan
yaddīyate tanna labheddvijebhyaḥ || 02 ||
dākṣiṇyaṃ svajane dayā parajane śāṭhyaṃ sadā durjane
prītiḥ sādhujane smayaḥ khalajane vidvajjane cārjavam |
śauryaṃ śatrujane kṣamā gurujane nārījane dhūrtatā
itthaṃ ye puruṣā kalāsu kuśalāsteṣveva lokasthitiḥ || 03 ||
hastau dānavivarjitau śrutipuṭau sārasvatadrohiṇau
netre sādhuvilokanena rahite pādau na tīrthaṃ gatau |
anyāyārjitavittapūrṇamudaraṃ garveṇa tuṅgaṃ śiro
re re jambuka muñca muñca sahasā nīcaṃ sunindyaṃ vapuḥ || 04 ||
yeṣāṃ śrīmadyaśodāsutapadakamale nāsti bhaktirnarāṇāṃ
yeṣāmābhīrakanyāpriyaguṇakathane nānuraktā rasajñā |
yeṣāṃ śrīkṛṣṇalīlālalitarasakathāsādarau naiva karṇau
dhik tān dhik tān dhigetān kathayati satataṃ kīrtanastho mṛdaṅgaḥ || 05 ||
patraṃ naiva yadā karīlaviṭape doṣo vasantasya kiṃ
nolūko'pyavalokate yadi divā sūryasya kiṃ dūṣaṇam |
varṣā naiva patanti cātakamukhe meghasya kiṃ dūṣaṇaṃ
yatpūrvaṃ vidhinā lalāṭalikhitaṃ tanmārjituṃ kaḥ kṣamaḥ || 06 ||
satsaṅgādbhavati hi sādhunā khalānāṃ
sādhūnāṃ na hi khalasaṅgataḥ khalatvam |
āmodaṃ kusumabhavaṃ mṛdeva dhatte
mṛdgandhaṃ nahi kusumāni dhārayanti || 07 ||
sādhūnāṃ darśanaṃ puṇyaṃ tīrthabhūtā hi sādhavaḥ |
kālena phalate tīrthaṃ sadyaḥ sādhusamāgamaḥ || 08 ||
viprāsminnagare mahānkathaya kastāladrumāṇāṃ gaṇaḥ
ko dātā rajako dadāti vasanaṃ prātargṛhītvā niśi |
ko dakṣaḥ paravittadāraharaṇe sarvo'pi dakṣo janaḥ
kasmājjīvasi he sakhe viṣakṛminyāyena jīvāmyaham || 09 ||
na viprapādodakakardamāṇi
na vedaśāstradhvanigarjitāni |
svāhāsvadhākāravivarjitāni
śmaśānatulyāni gṛhāṇi tāni || 10 ||
satyaṃ mātā pitā jñānaṃ dharmo bhrātā dayā sakhā |
śāntiḥ patnī kṣamā putraḥ ṣaḍete mama bāndhavāḥ || 11 ||
anityāni śarīrāṇi vibhavo naiva śāśvataḥ |
nityaṃ sannihito mṛtyuḥ kartavyo dharmasaṅgrahaḥ || 12 ||
nimantrotsavā viprā gāvo navatṛṇotsavāḥ |
patyutsāhayutā bhāryā ahaṃ kṛṣṇacaraṇotsavaḥ || 13 ||
mātṛvatparadāreṣu paradravyeṣu loṣṭravat |
ātmavatsarvabhūteṣu yaḥ paśyati sa paṇḍitaḥ || 14 ||
dharme tatparatā mukhe madhuratā dāne samutsāhatā
mitre'vañcakatā gurau vinayatā citte'timabhīratā |
ācāre śucitā guṇe rasikatā śāstreṣu vijñānatā
rūpe sundaratā śive bhajanatā tvayyasti bho rāghava || 15 ||
kāṣṭhaṃ kalpataruḥ sumerucalaścintāmaṇiḥ prastaraḥ
sūryāstīvrakaraḥ śaśī kṣayakaraḥ kṣāro hi vārāṃ nidhiḥ |
kāmo naṣṭatanurvalirditisuto nityaṃ paśuḥ kāmagau-
rnaitāṃste tulayāmi bho raghupate kasyopamā dīyate || 16 ||
vidyā mitraṃ pravāse ca bhāryā mitraṃ gṛheṣu ca |
vyādhitasyauṣadhaṃ mitraṃ dharmo mitraṃ mṛtasya ca || 17 ||
vinayaṃ rājaputrebhyaḥ paṇḍitebhyaḥ subhāṣitam |
anṛtaṃ dyūtakārebhyaḥ strībhyaḥ śikṣeta kaitavam || 18 ||
anālokya vyayaṃ kartā anāthaḥ kalahapriyaḥ |
āturaḥ sarvakṣetreṣu naraḥ śīghraṃ vinaśyati || 19 ||
nāhāraṃ cintayetprājño dharmamekaṃ hi cintayet |
āhāro hi manuṣyāṇāṃ janmanā saha jāyate || 20 ||
dhanadhānyaprayogeṣu vidyāsaṅgrahaṇe tathā |
āhāre vyavahāre ca tyaktalajjaḥ sukhī bhavet || 21 ||
jalabindunipātena kramaśaḥ pūryate ghaṭaḥ |
sa hetuḥ sarvavidyānāṃ dharmasya ca dhanasya ca || 22 ||
vayasaḥ pariṇāme'pi yaḥ khalaḥ khala eva saḥ |
sampakvamapi mādhuryaṃ nopayātīndravāruṇam || 23 ||