📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
6.74 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - ਚਤੁਃਸਪ੍ਤਤਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
6.74 Yuddhakanda - Chatuhsaptatitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਃਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਯੋਸ੍ਤਦਾਸਾਦਿਤਯੋਰਣਾਗ੍ਰੇਮੁਮੋਹਸੈਨ੍ਯਂਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵਾਨਾਮ੍ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਨੀਲਾਙ੍ਗਦਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤੋ ਨ ਚਾਪਿਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇਤੇ ॥ 1 ॥
ਤਤੋਵਿषਣ੍ਣਂਸਮਵੇਕ੍ष੍ਯਸੈਨ੍ਯਂਵਿਭੀषਣੋਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂਵਰਿष੍ਠਃ ।
ਉਵਾਚਸ਼ਾਖਮृਗਰਾਜਵੀਰਾਨਾਸ਼੍ਵਾਸਯਨ੍ਨਪ੍ਰਤਿਮੈਰ੍ਵਚੋਭਿਃ ॥ 2 ॥
ਮਾਭੈष੍ਟਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰਵਿषਾਦਕਾਲੋਯਦਾਰ੍ਯਪੁਤ੍ਤ੍ਰੌਵਿਵਸ਼ੌਵਿषਣ੍ਣੌ ।
ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵੋਵਾਕ੍ਯਮਥੋਦ੍ਵਹਨ੍ਤੌਯਤ੍ਸਾਦਿਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਦਸ੍ਤ੍ਰਜਾਲੈਃ ॥ 3 ॥
ਤਸ੍ਮੈਤੁਦਤ੍ਤਮ੍ਪਰਮਾਸ੍ਤ੍ਰਮੇਤਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮਮੋਘਵੇਗਮ੍ ।
ਤਨ੍ਮਾਨਯਨ੍ਤੌਯੁਧਿਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌਨਿਪਾਤਿਤੌਕੋऽਤ੍ਰਵਿषਾਦਕਾਲਃ ॥ 4 ॥
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮਸ੍ਤ੍ਰਨ੍ਤਤੋਧੀਮਾਨ੍ਮਾਨਯਿਤ੍ਵਾਤੁਮਾਰੁਤਿਃ ।
ਵਿਭੀषਣਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਹਨੂਮਾਂਸ੍ਤਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 5 ॥
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਹਤੇਸੈਨ੍ਯੇਵਾਨਰਾਣਾਨ੍ਤਰਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ।
ਯੋਯੋਧਾਰਯਤੇਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤਨ੍ਤਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਾਵ ॥ 6 ॥
ਤਾਵੁਭੌਯੁਗਪਵਦੀਰੌਹਨੂਮਦ੍ਰਾਕ੍षਸੋਤ੍ਤਮੌ ।
ਉਲ੍ਕਾਹਸ੍ਤੌਤਦਾਰਾਤ੍ਰੌਰਣਸ਼ੀਰ੍षੇਵਿਚੇਰਤੁਃ ॥ 7 ॥
ਭਿਨ੍ਨਲਾਙ੍ਗੂਲਹਸ੍ਤੋਰੁਪਾਦਾਙ੍ਗੁਲਿ ਸ਼ਿਰੋ ਧਰੈਃ ।
ਸ੍ਰਵਦ੍ਭਿਃ ਕ੍षਤਜਂ ਗਾਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਦ੍ਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ 8 ॥
ਪਤਿਤੈਃਪਰ੍ਵਤਾਕਾਰੈਰ੍ਵਾਨਰੈਰਭਿਸਙ੍ਕੁਲਾਮ੍ ।
ਸ਼ਸ੍ਸੈਸ਼੍ਚਪਤਿਤੈਰ੍ਦੀਪ੍ਤੈਰ੍ਦਦृਸ਼ਾਤੇਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ ॥ 9 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਙ੍ਗਦਨ੍ਨੀਲਂਸ਼ਰਭਙ੍ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਮ੍ ।
ਗਵਾਕ੍षਂ ਚ ਸੁषੇਣਂ ਚ ਵੇਗਦਰ੍ਸ਼ਿਨਮਾਹੁਕਮ੍ ॥ 10 ॥
ਮੈਨ੍ਦਂ ਨਲਂ ਜ੍ਯੋਤਿਮੁਖਂ ਦ੍ਵਿਵਿਦਂ ਪਨਸਂ ਤਥਾ ।
ਵਿਭੀषਣੋ ਹਨੂਮਾਂਸ਼੍ਚ ਦਦृਸ਼ਾਤੇ ਹਤਾਨ੍ਰਣੇ ॥ 11 ॥
ਸਪ੍ਤषष੍ਟਿਰ੍ਹਤਾਃਕੋਟ੍ਯੋਵਾਨਰਾਣਾਨ੍ਤਰਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ।
ਅਹ੍ਨਃਪਞ੍ਚਮਸ਼ੇषੇਣਵਲ੍ਲਭੇਨਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਃ ॥ 12 ॥
ਸਾਗਰੌਘਨਿਭਮ੍ਭੀਮਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਬਾਣਾਰ੍ਦਿਤਮ੍ਬਲਮ੍ ।
ਮਾਰ੍ਗਤੇਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤਂਸ੍ਮਿਹਨੂਮਾਨ੍ ਸਵਿਭੀषਣਃ ॥ 13 ॥
ਸ੍ਵਭਾਵਜਰਯਾਯੁਕ੍ਤਂਵृਦ੍ਧਂਸ਼ਰਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤਂਵੀਰਂਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਮਿਵਪਾਵਕਮ੍ ॥ 14 ॥
ਦृष੍ਟਵਾਤਮੁਪਸਙ੍ਗ੍ਰਮ੍ਯਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯੋਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਚ੍ਚਿਦਾਰ੍ਯਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ष੍ਣੈਰ੍ਨਪ੍ਰਾਣਾਧ੍ਵਂਸਿਤਾਸ੍ਤਵ ॥ 15 ॥
ਵਿਭੀषਣਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਜਾਮ੍ਬਵਾਨृਕ੍षਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦਭ੍ਯੁਗ੍ਦਿਰਨ੍ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 16 ॥
ਨੈਰृਤੇਨ੍ਦ੍ਰਮਹਾਵੀਰ੍ਯਸ੍ਵਰੇਣਤ੍ਵਾऽਭਿਲਕ੍ष੍ਯੇ ।
ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਸ਼ਸ਼ਿਤੈਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਨਤ੍ਵਾਪਸ਼੍ਯਾਮਿਚਕ੍षੁषਾ ॥ 17 ॥
ਅਞ੍ਜਨਾਸੁਪ੍ਰਜਾਯੇਨਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਚ ਨੈਰृਤ ।
ਹਨੁਮਾਨ੍ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਧਾਰਯਤੇਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ 18 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਜਾਮ੍ਬਵਤੋਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚੇਦਂਵਿਭੀषਣਃ ।
ਆਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰਾਵਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪृਚ੍ਛਸਿਮਾਰੁਤਿਮ੍ ॥ 19 ॥
ਨੈਵਰਾਜਨਿਸੁਗ੍ਰੀਵੇਨਾਙ੍ਗਦੇਨਾਪਿਰਾਘਵੇ ।
ਆਰ੍ਯਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਸ੍ਨੇਹੋਯਥਾਵਾਯੁਸੁਤੇਪਰਃ ॥ 20 ॥
ਵਿਭੀषਣਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਜਾਮ੍ਬਵਾਨ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਸ਼ृਣੁਨੈਰृਤਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪृਚ੍ਛਾਮਿਮਾਰੁਤਿਮ੍ ॥ 21 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਜੀਵਤਿਵੀਰੇਤੁਹਤਮਪ੍ਯਹਤਮ੍ਬਲਮ੍ ।
ਹਨੂਮਤ੍ਯੁਜ੍ਝਿਤਪ੍ਰਾਣੇਜੀਵਨ੍ਤੋऽਪਿਵਯਂ ਹृਤਾ ॥ 22 ॥
ਧਰਤੇਮਾਰੁਤਿਸ੍ਤਾਤਮਾਰੁਤਪ੍ਰਤਿਮੋਯਦਿ ।
ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਸਮੋਵੀਰ੍ਵੇਜੀਵਿਤਾਸ਼ਾਤਤੋਭਵੇਤ੍ ॥ 23 ॥
ਤਤੋਵृਦ੍ਧਮੁਪਾਗਮ੍ਯਨਿਯਮੇਨਾਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍ ।
ਗृਹ੍ਯਜਾਮ੍ਬਵਤਃਪਾਦੌਹਨੂਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 24 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਹਨੁਮਤੋਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤਦਾऽਪਿਵ੍ਯਥਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ।
ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਮਿਵਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ਮਨ੍ਯਤੇਪ੍ਲਵਗੋਤ੍ਤਮਃ ॥ 25 ॥
ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਹਾਤੇਜਾਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਸ ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ੍ ।
ਆਗਚ੍ਛਹਰਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਵਾਨਰਾਂਸ੍ਤ੍ਰਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 26 ॥
ਨਾਨ੍ਯੋਵਕ੍ਰਮਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਮੇषਾਮ੍ਪਰਮਸ੍ਸਖਾ ।
ਤ੍ਵਤ੍ਪਰਾਕ੍ਰਮਕਾਲੋऽਯਨ੍ਨਾਨ੍ਯਮ੍ਪਸ਼੍ਯਾਮਿਕਥਞ੍ਚਨ ॥ 27 ॥
ऋਕ੍ष੍ਵਾਨਰਵੀਰਾਣਾਮਨੀਕਾਨਿਪ੍ਰਹਰ੍षਯ ।
ਸ਼ਲ੍ਯੌਕੁਰੁਚਾਪ੍ਯੇਤਾਸਾਦਿਤੌਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ॥ 28 ॥
ਗਤ੍ਵਾਪਰਮਮਧ੍ਵਾਨਮੁਪਰ੍ਯੁਪਰਿਸਾਗਰਮ੍ ।
ਹਿਮਵਨ੍ਤਨ੍ਨਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂਹਨੁਮਨ੍ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 29 ॥
ਤਤਃਕਾਞ੍ਚਨਮਤ੍ਯੁਚ੍ਚਮृषਭਮ੍ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰਞ੍ਚਾਪਿਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਸ੍ਯਰਿਨਿषੂਦਨ ॥ 30 ॥
ਤਯੋਸ਼ਸ਼ਿਖਰਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਤੁਲਪ੍ਰਭਮ੍ ।
ਸਰ੍ਯੌषਧਿਯੁਤਂਵੀਰ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਸ੍ਯੌषਧਿਪਰ੍ਯਤਮ੍ ॥ 31 ॥
ਤਸ੍ਯਵਾਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਚਤਸ੍ਰੋ ਮੂਧਿ ਸਮ੍ਭਵਾਃ ।
ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਸ੍ਯੋषਧਯੋਦੀਪ੍ਤਾਦੀਪਯ੍ਨਤ੍ਯੋਦਿਸ਼ੋਦਸ਼ ॥ 32 ॥
ਮृਤਸਞ੍ਜੀਵਨੀਞ੍ਚੈਵਵਿਸ਼ਲ੍ਯਕਰਣੀਮਪਿ ।
ਸੁਵਰ੍ਣਕਰਣੀਞ੍ਚੈਵਸਨ੍ਧਾਨਕਰਣੀਨ੍ਤਥਾ ॥ 33 ॥
ਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵਾਹਨੁਮਨ੍ਗृਹ੍ਵਕ੍षਿਪ੍ਰਮਾਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਆਸ਼੍ਵਾਸਯਹਰੀਨ੍ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਯੋਜ੍ਯਗਨ੍ਧਵਹਾਤ੍ਮਜ ॥ 34 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਜਾਮ੍ਬਵਤੋਵਾਕ੍ਯਂਹਨੂਮਾਨ੍ ਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਆਪੂਰ੍ਯਤਬਲੋਦ੍ਧਰ੍षੈਸ੍ਤੋਯਵੇਗੈਰਿਵਾਰ੍ਣਵਃ ॥ 35 ॥
ਸ ਪਰ੍ਵਤਤਟਾਗ੍ਰਸ੍ਥਃ ਪੀਡਯਨ੍ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਰਮ੍ ।
ਹਨੂਮਾਨ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵੀਰੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਇਵ ਪਰ੍ਵਤਃ ॥ 36 ॥
ਹਰਿਪਾਦਵਿਨਿਰ੍ਭਗ੍ਨੋਨਿषਸਾਦ ਸ ਪਰ੍ਵਤਃ ।
ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕਤਦਾਤ੍ਮਾਨਂਸੋਢੁਮ੍ਭृਸ਼ਨਿਪੀਡਿਤਃ ॥ 37 ॥
ਤਸ੍ਯਪੇਤੁਰ੍ਨਗਾਭੂਮੌਹਰਿਵੇਗਾਚ੍ਚਜਜ੍ਵਲੁਃ ।
ਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿ ਚ ਵ੍ਯਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤਪੀਡਿਤਸ੍ਯਹਨੂਮਤਾ ॥ 38 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੇਤੁਭਗ੍ਨਦ੍ਰੁਮਸ਼ਿਲਾਤਲੇ ।
ਨ ਸ਼ੇਕੁਰ੍ਵਾਨਰਾਸ੍ਸ੍ਥਾਤੁਙ੍ਘੂਰ੍ਣਮਾਨੇਨਗੋਤ੍ਤਮੇ ॥ 39 ॥
ਸਾਘੂਰ੍ਣਿਤਮਹਾਦ੍ਵਾਰਾਪ੍ਰਭਗ੍ਨਗृਹਗੋਪੁਰਾ ।
ਲਙ੍ਕਾਤ੍ਰਾਸਾਕੁਲਾਰਾਤ੍ਰੌਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇਵਾਭਵਤ੍ਤਦਾ ॥ 40 ॥
ਪृਥਿਵੀਧਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ੋਨਿਪੀਡ੍ਯਧਰਣੀਧਰਮ੍ ।
ਪृਥਿਵੀਙ੍ਕ੍षੋਭਯਾਮਾਸਸਾਰ੍ਣਵਾਮ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 41 ॥
ਆਰੁਰੋਹਤਦਾਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰਿਰ੍ਮਲਯਪਰ੍ਵਤਮ੍ ।
ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ਨ੍ਨਾਨਾਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਕੁਲਮ੍ ॥ 42 ॥
ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਕੀਰ੍ਣਂਵਿਕਾਸਿਕਮਲੋਤ੍ਪਲਮ੍ ।
ਸੇਵਿਤਨ੍ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈष੍षष੍ਟਿਯੋਜਨਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮ੍ ॥ 43 ॥
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੈਰ੍ਮੁਨਿਗਣੈਰਪ੍ਸਰੋਭਿਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਮ੍ ।
ਨਾਨਾਮृਗਗਣਾਕੀਰ੍ਣਮ੍ਬਹੁਕਨ੍ਦਰਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ॥ 44 ॥
ਸਰ੍ਵਾਨਾਕੁਲਯਂਸ੍ਤਤ੍ਰਯਕ੍षਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰਾਨ੍ ।
ਹਨੁਮਾਨ੍ ਮੇਘਸਙ੍ਕਾਸ਼ੋਵਵृਧੇਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 45 ॥
ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਨ੍ਤੁਸ਼ੈਲਮਾਪੀਡ੍ਯਬਡਬਾਮੁਖਵਨ੍ਮੁਖਮ੍ ।
ਵਿਵृਤ੍ਯੋਗ੍ਰਨ੍ਨਨਾਦੋਚ੍ਚੈਸ੍ਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ਨਿਵਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ॥ 46 ॥
ਤਸ੍ਯਨਾਨਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਨਿਨਦਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ ।
ਲਙ੍ਕਾਸ੍ਥਾਰਾਕ੍षਸਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਨ ਸ਼ੇਕੁਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਿਤੁਮ੍ਭਯਾਤ੍ ॥ 47 ॥
ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾऽਥਰਾਮਾਯਮਾਰੁਤਿਰ੍ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਰਾਘਵਾਰ੍ਥੇਪਰਙ੍ਕਰ੍ਮਸਮੀਹਤਪਰਨ੍ਤਪਃ ॥ 48 ॥
ਸ ਪੁਚ੍ਛਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯਭੁਜਙ੍ਗਕਲ੍ਪਂਵਿਨਮ੍ਯਪृष੍ਠਂਸ਼੍ਰਵਣੇਨਿਕੁਞ੍ਚ੍ਯ ।
ਵਿਵृਤ੍ਯਵਕ੍ਤ੍ਰਮ੍ਬਡਬਾਮੁਖਾਭਮਾਪੁਫ੍ਲੁਵੇਵ੍ਯੋਮਨਿਚਣ੍ਡਵੇਗਃ ॥ 49 ॥
ਸਵृਕ੍षषਣ੍ਡਾਂਸ੍ਤਰਸਾਜਹਾਰਸ਼ੈਲਾਨ੍ ਸ਼ਿਲਾਃਪ੍ਰਾਕृਤਵਾਨਰਾਂਸ਼੍ਚ ।
ਬਾਹੂਰੁਵੇਗੋਦ੍ਧਤਸਮ੍ਪ੍ਰਣੁਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇਕ੍षੀਣਵੇਗਾਸ੍ਸਲਿਲੇਨਿਪੇਤੁਃ ॥ 50 ॥
ਤੌਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯੋਰਗਭੋਗਕਲ੍ਪੌਭੁਜੌਭੁਜਙ੍ਗਾਰਿਨਿਕਾਸ਼ਵੀਰ੍ਯਃ ।
ਜਗਾਮਮੇਰੁਨ੍ਨਗਰਾਜਮਗ੍ਯ੍ਰਨ੍ਦਿਸ਼ਃਪ੍ਰਕਰ੍षਨ੍ਨਿਵਵਾਯੁਸੂਨੁਃ ॥ 51 ॥
ਸ ਸਾਗਰਙ੍ਘੂਰ੍ਣਿਤਵੀਚਿਮਾਲਨ੍ਤਥਾਭृਸ਼ਮ੍ਭ੍ਰਾਮਿਤਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ।
ਸਮੀਕ੍षਮਾਣਸ੍ਸਹਸਾਜਗਾਮਚਕ੍ਰਂਯਥਾਵਿष੍ਣੁਕਰਾਗ੍ਰਮੁਕ੍ਤਮ੍ ॥ 52 ॥
ਸ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ਵृਕ੍षਗਵਾਨ੍ ਸਰਾਂਸਿਨਦੀਸ੍ਤਟਾਕਾਨਿਪੁਰੋਤ੍ਤਮਾਨਿ ।
ਸ੍ਫੀਤਾਨ੍ ਜਨਾਨ੍ਤਾਨਪਿਸਮ੍ਪ੍ਰਵੀਕ੍ष੍ਯਜਗਾਮਵੇਗਾਪਤਿਤृਤੁਲ੍ਯਵੇਗਃ ॥ 53 ॥
ਆਦਿਤ੍ਯਪਥਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯਜਗਾਮ ਸ ਗਤਕ੍ਲਮਃ ।
ਹਨੂਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤੋਵੀਰਃਪਿਤृਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ॥ 54 ॥
ਜਵੇਨਮਹਤਾਯੁਕ੍ਤੋਮਾਰੁਤਿਰ੍ਮਾਰੁਤੋਯਥਾ ।
ਜਗਾਮਹਰਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋਦਿਸ਼ਸ਼੍ਸ਼ਬ੍ਦੇਨਪੂਰਯਨ੍ ॥ 55 ॥
ਸ੍ਮ੍ਮਰਨ੍ਜਾਮ੍ਬਵਤੋਵਾਕ੍ਯਮ੍ਮਾਰੁਤਿਰ੍ਵਾਤਰਂਹਸਾ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ਸਹਸਾਗਤ੍ਵਾਹਿਮਵਨ੍ਤਮ੍ਮਹਾਕਪਿਃ ॥ 56 ॥
ਨਾਨਾਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੋਪੇਤਨ੍ਨਾਨਾਕਨ੍ਦਰਨਿਰ੍ਘਰਮ੍ ।
ਸ਼੍ਵੇਤਾਭ੍ਰਚਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਸ਼ਸ਼ਿਖਰੈਸ਼੍ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ ॥ 57 ॥
ਸ਼ੋਭਿਤਂਵਿਵਿਧੈਰ੍ਵृਕ੍षੈਰਗਮਤ੍ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਸ ਤਂਸਮਾਸਾਦ੍ਯਮਹਾਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਮਤਿਪ੍ਰਵृਦ੍ਧੋਤ੍ਤਮਘੋਰਸ਼ृਙ੍ਗਮ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ਪੁਣ੍ਯਾਨਿਮਹਾਸ਼੍ਰਮਾਣਿਸੁਰਰ੍षਿਸਙ੍ਘੋਤ੍ਤਮਸੇਵਿਤਾਨਿ ॥ 58 ॥
ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋਸ਼ਂਰਜਤਾਲਯਂ ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਾਲਯਂਰੁਦ੍ਰਸ਼ਰਪ੍ਰਮੋਕ੍षਮ੍ ।
ਹਯਾਨਨਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਦੀਪ੍ਤਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ਵੈਵਸ੍ਵਤਕਿਙ੍ਕਰਾਂਸ਼੍ਚ ॥ 59 ॥
ਵਜ੍ਰਾਲਯਂ ਵੈਸ਼੍ਵਰਣਾਲਯਂ ਚ ।
ਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਭਂ ਸੂਰ੍ਯਨਿਬਨ੍ਧਨਂ ਚ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸਨਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਚ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਨਾਭਿਂ ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਯਾਃ ॥ 60 ॥
ਕੈਲਾਸਮਗ੍ਯ੍ਰਂਹਿਮਵਚ੍ਛਿਲਾਂ ਚ ਤਥਰ੍षਭਙ੍ਕਾਞ੍ਚਨਸ਼ੈਲਮਗ੍ਯ੍ਰਮ੍ ।
ਸਨ੍ਦੀਪ੍ਤਸਰ੍ਵੌषਧਿਸਨ੍ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ਸਰ੍ਵੌषਧਿਪਰ੍ਵਤੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ ॥ 61 ॥
ਸ ਤਂਸਮੀਕ੍ष੍ਯਾਨਲਰਸ਼੍ਮਿਦੀਪ੍ਤਂਵਿਸਿष੍ਮਿਯੇਵਾਸਵਦੂਤਸੂਨੁਃ ।
ਆਵृਤ੍ਯਤਞ੍ਚੌषਧਿਪਰ੍ਵਤੇਨ੍ਦ੍ਰਨ੍ਤਤ੍ਰੌषਧੀਨਾਂਵਿਚਯਞ੍ਚਕਾਰ ॥ 62 ॥
ਸਯੋਜਨਸਹਸ੍ਰਾਣਿਸਮਤੀਤ੍ਯਮਹਾਕਪਿਃ ।
ਦਿਵ੍ਯੌषਧਿਧਰਂਸ਼ੈਲਂਵ੍ਯਚਰਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 63 ॥
ਮਹੌषਧ੍ਯਸ੍ਤਤਸ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰ੍ਵਤਸਤ੍ਤਮੇ ।
ਵਿਜ੍ਞਾਯਾਰ੍ਥਿਨਮਾਯਾਨ੍ਤਨ੍ਤਤੋਜਗ੍ਮੁਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 64 ॥
ਸ ਤਾਮਹਾਤ੍ਮਾਹਨੁਮਾਨਪਸ਼੍ਯਂਸ਼੍ਚੁਕੋਪਕੋਪਾਚ੍ਚਭृਸ਼ਨ੍ਨਨਾਦ ।
ਅਮृष੍ਯਮਾਣੋऽਨਗਿਨਿਕਾਸ਼ਚਕ੍षੁਰ੍ਮਹੀਧਰੇਨ੍ਦ੍ਰਨ੍ਤਮੁਵਾਚਵਾਕ੍ਯਮ੍ ॥ 65 ॥
ਕੀਮੇਤਦੇਵਂਸੁਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤਨ੍ਤੇਯਦ੍ਰਾਘਵੇਨਾਸਿਕृਤਾਨੁਕਮ੍ਪ ।
ਪਸ਼੍ਯਾਦ੍ਯਮਦ੍ਬਾਹੁਬਲਾਭਿਭੂਤੋਵਿਕੀਰ੍ਣਮਾਤ੍ਮਾਨਮਥੋਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ॥ 66 ॥
ਸ ਤਸ੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗਂਸਨਗਂਸਨਾਗਂਸਕਾਞ੍ਚਨਨ੍ਧਾਤੁਸਹਸ੍ਰਜੁष੍ਟਮ੍ ।
ਵਿਕੀਰ੍ਣਕੂਟਞ੍ਜ੍ਵਲਿਤਾਗ੍ਰਸਾਨੁਮ੍ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਵੇਗਾਤ੍ਸਹਸੋਨ੍ਮਮਾਥ ॥ 67 ॥
ਸਤਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯਖਮੁਤ੍ਪਪਾਤਵਿਤ੍ਰਾਸ੍ਯਲੋਕਾਨ੍ ਸਸੁਰਾਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ ।
ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨਃਖਚਰੈਰਨੇਕੈਰ੍ਜਗਾਮਵੇਗਾਦ੍ਗਰੁਡੋਗ੍ਰਵੇਗਃ ॥ 68 ॥
ਸ ਭਾਸ੍ਕਰਾਧ੍ਵਾਨਮਨੁਪ੍ਰਪਨ੍ਨਸ੍ਤਮ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਭਂਸ਼ਿਖਰਮ੍ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ।
ਬਭੌਤਦਾਭਾਸ੍ਕਰਸਨ੍ਨਿਕਾਸ਼ੋਰਵੇਸ੍ਸਮੀਪੇਪ੍ਰਤਿਭਾਸ੍ਕਰਾਭਃ ॥ 69 ॥
ਸ ਤੇਨਸ਼ੈਲੇਨਭृਸ਼ਂਰਰਾਜਸ਼ੈਲੋਪਮੋਗਨ੍ਧਵਹਾਤ੍ਮਜਸ੍ਤੁ ।
ਸਹਸ੍ਰਧਾਰੇਣਸਪਾਵਕੇਨਚਕ੍ਰੇਣਖੇਵਿष੍ਣੁਰਿਵਾਰ੍ਪਿਤੇਨ ॥ 70 ॥
ਤਂਵਾਨਰਾਃਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯਵਿਨੇਦੁਰੁਚ੍ਚੈਸ੍ਸਤਾਨਪਿਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯਮੁਦਾਨਨਾਦ ।
ਤੇषਾਂਸਮੁਧ੍ਘੁष੍ਟਰਵਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਲਙ੍ਕਾਲਯਾਭੀਮਤਰਂਵਿਨੇਦੁਃ ॥ 71 ॥
ਤਤੋਮਹਾਤ੍ਮਾਨਿਪਪਾਤਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ੈਲੋਤ੍ਤਮੇਵਾਨਰਸੈਨ੍ਯਮਥ੍ਯੇ ।
ਹਰ੍ਯੁਤ੍ਤਮੇਭ੍ਯਸ਼ਸ਼ਿਰਸਾऽਭਿਵਾਦ੍ਯਵਿਭੀषਣਨ੍ਤਤ੍ਰ ਸ ਸਸ੍ਵਜੇ ਚ ॥ 72 ॥
ਤਾਵਪ੍ਯੁਭੌਮਾਨੁषਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌਤਙ੍ਗਨ੍ਧਮਾਘ੍ਰਾਯਮਹੌषਧੀਨਾਮ੍ ।
ਬਭੂਵਤੁਸ੍ਤਤ੍ਰਤਦਾਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਥੁਰਨ੍ਯੇ ਚ ਹਰਿਪ੍ਰਵੀਰਾਃ ॥ 73 ॥
ਸਰ੍ਵੇਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾਵਿਰੁਜਾਃਕ੍षਣੇਨਹਰਿਪ੍ਰਵੀਰਾਸ਼੍ਚਹਤਾਸ਼੍ਚਯੇਸ੍ਯੁਃ ।
ਗਨ੍ਧੇਨਤਾਸਾਮ੍ਪ੍ਰਵਰੌषਧੀਨਾਂਸੁਪ੍ਤਾਨਿਸ਼ਾਨ੍ਤੇष੍ਵਿਵਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਃ ॥ 74 ॥
ਦਾਪ੍ਰਭृਤਿਲਙ੍ਕਾਯਾਂਯੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇਹਰਿਰਾਕ੍षਸਾਃ ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿਮਾਨਾਰ੍ਥਮਾਜ੍ਞਯਾਰਾਵਣਸ੍ਯ ਚ ॥ 75 ॥
ਯੇਹਨ੍ਯਨ੍ਤੇਰਣੇਤਤ੍ਰਰਾਕ੍षਸਾਃਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰੈਃ ।
ਹਤਾਹਤਾਸ੍ਤੁਕ੍षਿਪ੍ਯਨ੍ਤੇਸਰ੍ਵਏਵਤੁਸਾਗਰੇ ॥ 76 ॥
ਤਤੋਹਰਿਰ੍ਗਨ੍ਧਵਹਾਤ੍ਮਜਸ੍ਤੁਤਮੋषਧੀਸ਼ੈਲਮੁਦਗ੍ਰਵੇਗਃ ।
ਨਿਨਾਯਵੇਗਾਦ੍ਧਿਮਵਨ੍ਤਮੇਵਪੁਨਸ਼੍ਚਰਾਮੇਣਸਮਾਜਗਾਮ ॥ 77 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਃਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha catuḥsaptatitamassargaḥ |
tayostadāsāditayoraṇāgremumohasainyaṃharipuṅgavānām |
sugrīvanīlāṅgadajāmbavanto na cāpikiñcitpratipedirete || 1 ||
tatoviṣaṇṇaṃsamavekṣyasainyaṃvibhīṣaṇobuddhimatāṃvariṣṭhaḥ |
uvācaśākhamṛgarājavīrānāśvāsayannapratimairvacobhiḥ || 2 ||
mābhaiṣṭanāstyatraviṣādakāloyadāryaputtrauvivaśauviṣaṇṇau |
svayambhuvovākyamathodvahantauyatsāditāvindrajidastrajālaiḥ || 3 ||
tasmaitudattamparamāstrametatsvayambhuvābrāhmamamoghavegam |
tanmānayantauyudhirājaputraunipātitauko'traviṣādakālaḥ || 4 ||
brāhmamastrantatodhīmānmānayitvātumārutiḥ |
vibhīṣaṇavacaśśrutvāhanūmāṃstamathābravīt || 5 ||
etasminnihatesainyevānarāṇāntarasvinām |
yoyodhārayateprāṇāṃstantamāśvāsayāva || 6 ||
tāvubhauyugapavadīrauhanūmadrākṣasottamau |
ulkāhastautadārātrauraṇaśīrṣeviceratuḥ || 7 ||
bhinnalāṅgūlahastorupādāṅguli śiro dharaiḥ |
sravadbhiḥ kṣatajaṃ gātraiḥ prasravadbhiḥ samantataḥ || 8 ||
patitaiḥparvatākārairvānarairabhisaṅkulām |
śassaiścapatitairdīptairdadṛśātevasundharām || 9 ||
sugrīvamaṅgadannīlaṃśarabhaṅgandhamādanam |
gavākṣaṃ ca suṣeṇaṃ ca vegadarśinamāhukam || 10 ||
maindaṃ nalaṃ jyotimukhaṃ dvividaṃ panasaṃ tathā |
vibhīṣaṇo hanūmāṃśca dadṛśāte hatānraṇe || 11 ||
saptaṣaṣṭirhatāḥkoṭyovānarāṇāntarasvinām |
ahnaḥpañcamaśeṣeṇavallabhenasvayambhuvaḥ || 12 ||
sāgaraughanibhambhīmandṛṣṭavābāṇārditambalam |
mārgatejāmbavantaṃsmihanūmān savibhīṣaṇaḥ || 13 ||
svabhāvajarayāyuktaṃvṛddhaṃśaraśataiścitam |
prajāpatisutaṃvīraṃśāmyantamivapāvakam || 14 ||
dṛṣṭavātamupasaṅgramyapaulastyovākyamabravīt |
ccidāryaśaraistīkṣṇairnaprāṇādhvaṃsitāstava || 15 ||
vibhīṣaṇavacaśśrutvājāmbavānṛkṣapuṅgavaḥ |
kṛcchrādabhyugdiranvākyamidaṃvacanamabravīt || 16 ||
nairṛtendramahāvīryasvareṇatvā'bhilakṣye |
pīḍyamānaśaśitairbāṇairnatvāpaśyāmicakṣuṣā || 17 ||
añjanāsuprajāyenamātariśvā ca nairṛta |
hanumān vānaraśreṣṭhaḥprāṇān dhārayatekvacit || 18 ||
śrutvājāmbavatovākyamuvācedaṃvibhīṣaṇaḥ |
āryaputrāvatikramyakasmātpṛcchasimārutim || 19 ||
naivarājanisugrīvenāṅgadenāpirāghave |
āryasandarśitassnehoyathāvāyusuteparaḥ || 20 ||
vibhīṣaṇavacaśśrutvājāmbavānvākyamabravīt |
śṛṇunairṛtaśārdūlayasmāt pṛcchāmimārutim || 21 ||
tasminjīvativīretuhatamapyahatambalam |
hanūmatyujjhitaprāṇejīvanto'pivayaṃ hṛtā || 22 ||
dharatemārutistātamārutapratimoyadi |
vaiśvānarasamovīrvejīvitāśātatobhavet || 23 ||
tatovṛddhamupāgamyaniyamenābhyavādayat |
gṛhyajāmbavataḥpādauhanūmānmārutātmajaḥ || 24 ||
śrutvāhanumatovākyantadā'pivyathitendriyaḥ |
punarjātamivātmānammanyateplavagottamaḥ || 25 ||
tato'bravīnmahātejāhanūmantaṃ sa jāmbavān |
āgacchahariśārdūla vānarāṃstrātumarhasi || 26 ||
nānyovakramaparyāptastvameṣāmparamassakhā |
tvatparākramakālo'yannānyampaśyāmikathañcana || 27 ||
ṛkṣvānaravīrāṇāmanīkānipraharṣaya |
śalyaukurucāpyetāsāditaurāmalakṣmaṇau || 28 ||
gatvāparamamadhvānamuparyuparisāgaram |
himavantannagaśreṣṭhaṃhanumangantumarhasi || 29 ||
tataḥkāñcanamatyuccamṛṣabhamparvatottamam |
kailāsaśikharañcāpidrakṣyasyariniṣūdana || 30 ||
tayośaśikharayormadhyepradīptamatulaprabham |
saryauṣadhiyutaṃvīra drakṣyasyauṣadhiparyatam || 31 ||
tasyavānaraśārdūla catasro mūdhi sambhavāḥ |
drakṣyasyoṣadhayodīptādīpaynatyodiśodaśa || 32 ||
mṛtasañjīvanīñcaivaviśalyakaraṇīmapi |
suvarṇakaraṇīñcaivasandhānakaraṇīntathā || 33 ||
tāssarvāhanumangṛhvakṣipramāgantumarhasi |
āśvāsayaharīn prāṇairyojyagandhavahātmaja || 34 ||
śrutvājāmbavatovākyaṃhanūmān haripuṅgavaḥ |
āpūryatabaloddharṣaistoyavegairivārṇavaḥ || 35 ||
sa parvatataṭāgrasthaḥ pīḍayanparvatottaram |
hanūmāndṛśyate vīro dvitīya iva parvataḥ || 36 ||
haripādavinirbhagnoniṣasāda sa parvataḥ |
na śaśākatadātmānaṃsoḍhumbhṛśanipīḍitaḥ || 37 ||
tasyapeturnagābhūmauharivegāccajajvaluḥ |
śṛṅgāṇi ca vyaśīryantapīḍitasyahanūmatā || 38 ||
tasmin sampīḍyamānetubhagnadrumaśilātale |
na śekurvānarāssthātuṅghūrṇamānenagottame || 39 ||
sāghūrṇitamahādvārāprabhagnagṛhagopurā |
laṅkātrāsākulārātraupravṛttevābhavattadā || 40 ||
pṛthivīdharasaṅkāśonipīḍyadharaṇīdharam |
pṛthivīṅkṣobhayāmāsasārṇavāmmārutātmajaḥ || 41 ||
ārurohatadātasmāddharirmalayaparvatam |
merumandarasaṅkāśannānāprasravaṇākulam || 42 ||
nānādrumalatākīrṇaṃvikāsikamalotpalam |
sevitandevagandharvaiṣṣaṣṭiyojanamucchritam || 43 ||
vidyādharairmunigaṇairapsarobhirniṣevitam |
nānāmṛgagaṇākīrṇambahukandaraśobhitam || 44 ||
sarvānākulayaṃstatrayakṣagandharvakinnarān |
hanumān meghasaṅkāśovavṛdhemārutātmajaḥ || 45 ||
padbhyāntuśailamāpīḍyabaḍabāmukhavanmukham |
vivṛtyogrannanādoccaistrāsayannivarākṣasān || 46 ||
tasyanānadyamānasyaśrutvāninadamadbhutam |
laṅkāsthārākṣasāssarve na śekusspanditumbhayāt || 47 ||
namaskṛtvā'tharāmāyamārutirbhīmavikramaḥ |
rāghavārtheparaṅkarmasamīhataparantapaḥ || 48 ||
sa pucchamudyamyabhujaṅgakalpaṃvinamyapṛṣṭhaṃśravaṇenikuñcya |
vivṛtyavaktrambaḍabāmukhābhamāpuphluvevyomanicaṇḍavegaḥ || 49 ||
savṛkṣaṣaṇḍāṃstarasājahāraśailān śilāḥprākṛtavānarāṃśca |
bāhūruvegoddhatasampraṇunnāstekṣīṇavegāssalilenipetuḥ || 50 ||
tauprasāryoragabhogakalpaubhujaubhujaṅgārinikāśavīryaḥ |
jagāmamerunnagarājamagyrandiśaḥprakarṣannivavāyusūnuḥ || 51 ||
sa sāgaraṅghūrṇitavīcimālantathābhṛśambhrāmitasarvasattvam |
samīkṣamāṇassahasājagāmacakraṃyathāviṣṇukarāgramuktam || 52 ||
sa parvatānvṛkṣagavān sarāṃsinadīstaṭākānipurottamāni |
sphītān janāntānapisampravīkṣyajagāmavegāpatitṛtulyavegaḥ || 53 ||
ādityapathamāśrityajagāma sa gataklamaḥ |
hanūmāṃstvaritovīraḥpitṛtulyaparākramaḥ || 54 ||
javenamahatāyuktomārutirmārutoyathā |
jagāmahariśārdūlodiśaśśabdenapūrayan || 55 ||
smmaranjāmbavatovākyammārutirvātaraṃhasā |
dadarśasahasāgatvāhimavantammahākapiḥ || 56 ||
nānāprasravaṇopetannānākandaranirgharam |
śvetābhracayasaṅkāśaiśaśikharaiścārudarśanaiḥ || 57 ||
śobhitaṃvividhairvṛkṣairagamatparvatottamam |
sa taṃsamāsādyamahānagendramatipravṛddhottamaghoraśṛṅgam |
dadarśapuṇyānimahāśramāṇisurarṣisaṅghottamasevitāni || 58 ||
sa brahmakośaṃrajatālayaṃ ca śakrālayaṃrudraśarapramokṣam |
hayānanambrahmaśiraścadīptandadarśavaivasvatakiṅkarāṃśca || 59 ||
vajrālayaṃ vaiśvaraṇālayaṃ ca |
sūryaprabhaṃ sūryanibandhanaṃ ca |
brahmāsanaṃ śaṅkarakārmukaṃ ca |
dadarśa nābhiṃ ca vasundharāyāḥ || 60 ||
kailāsamagyraṃhimavacchilāṃ ca tatharṣabhaṅkāñcanaśailamagyram |
sandīptasarvauṣadhisanpradīptandadarśasarvauṣadhiparvatendram || 61 ||
sa taṃsamīkṣyānalaraśmidīptaṃvisiṣmiyevāsavadūtasūnuḥ |
āvṛtyatañcauṣadhiparvatendrantatrauṣadhīnāṃvicayañcakāra || 62 ||
sayojanasahasrāṇisamatītyamahākapiḥ |
divyauṣadhidharaṃśailaṃvyacaranmārutātmajaḥ || 63 ||
mahauṣadhyastatassarvāstasmin parvatasattame |
vijñāyārthinamāyāntantatojagmuradarśanam || 64 ||
sa tāmahātmāhanumānapaśyaṃścukopakopāccabhṛśannanāda |
amṛṣyamāṇo'naginikāśacakṣurmahīdharendrantamuvācavākyam || 65 ||
kīmetadevaṃsuviniścitanteyadrāghavenāsikṛtānukampa |
paśyādyamadbāhubalābhibhūtovikīrṇamātmānamathonagendra || 66 ||
sa tasyaśṛṅgaṃsanagaṃsanāgaṃsakāñcanandhātusahasrajuṣṭam |
vikīrṇakūṭañjvalitāgrasānumpragṛhyavegātsahasonmamātha || 67 ||
satasamutpāṭyakhamutpapātavitrāsyalokān sasurāsurendrān |
saṃstūyamānaḥkhacarairanekairjagāmavegādgaruḍogravegaḥ || 68 ||
sa bhāskarādhvānamanuprapannastambhāskarābhaṃśikharampragṛhya |
babhautadābhāskarasannikāśoravessamīpepratibhāskarābhaḥ || 69 ||
sa tenaśailenabhṛśaṃrarājaśailopamogandhavahātmajastu |
sahasradhāreṇasapāvakenacakreṇakheviṣṇurivārpitena || 70 ||
taṃvānarāḥprekṣyavineduruccaissatānapiprekṣyamudānanāda |
teṣāṃsamudhghuṣṭaravanniśamyalaṅkālayābhīmataraṃvineduḥ || 71 ||
tatomahātmānipapātatasmin śailottamevānarasainyamathye |
haryuttamebhyaśaśirasā'bhivādyavibhīṣaṇantatra sa sasvaje ca || 72 ||
tāvapyubhaumānuṣarājaputrautaṅgandhamāghrāyamahauṣadhīnām |
babhūvatustatratadāviśalyāvuttasthuranye ca haripravīrāḥ || 73 ||
sarveviśalyāvirujāḥkṣaṇenaharipravīrāścahatāścayesyuḥ |
gandhenatāsāmpravarauṣadhīnāṃsuptāniśānteṣvivasamprabuddhāḥ || 74 ||
dāprabhṛtilaṅkāyāṃyudhyanteharirākṣasāḥ |
tadāprabhṛtimānārthamājñayārāvaṇasya ca || 75 ||
yehanyanteraṇetatrarākṣasāḥkapikuñjaraiḥ |
hatāhatāstukṣipyantesarvaevatusāgare || 76 ||
tatoharirgandhavahātmajastutamoṣadhīśailamudagravegaḥ |
nināyavegāddhimavantamevapunaścarāmeṇasamājagāma || 77 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuḥsaptatitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever