📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.61 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - ਏਕषष੍ਟਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
6.61 Yuddhakanda - Ekashashtitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤੋਰਾਮੋਮਹਾਤੇਜਾਧਨੁਰਾਦਾਯਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਕਿਰੀਟਿਨਮ੍ਮਹਾਕਾਯਙ੍ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ॥ 1 ॥
ਤਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਰਾਕ੍षਸਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮ੍ਪਰ੍ਵਤਾਕਾਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।
ਕ੍ਰਮਮਾਣਮਿਵਾਕਾਸ਼ਮ੍ਪੁਰਾਨਾਰਾਯਣਮ੍ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ॥ 2 ॥
ਸਤੋਯਾਮ੍ਬੁਦਸਙ੍ਕਾਸ਼ਙ੍ਕਾਞ੍ਚਨਾਙ੍ਗਦਭੂषਣਮ੍ ।
ਦृष੍ਟਵਾਪੁਨਃਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰਵਾਵਾਨਰਾਣਾਮ੍ਮਹਾਚਮੂਃ ॥ 3 ॥
ਵਿਦ੍ਰੁਤਾਂਵਾਹਿਨੀਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਵਰ੍ਧਮਾਨਂ ਚ ਰਾਕ੍षਸਮ੍ ।
ਸਵਿਸ੍ਮਯਮਿਦਂਰਾਮੋਵਿਭੀषਣਮੁਵਾਚ ਹ ॥ 4 ॥
ਕੋऽਸੌਪਰ੍ਵਤਸਙ੍ਕਾਸ਼ਃਕਿਰੀਟੀਹਰਿਲੋਚਨਃ ।
ਲਙ੍ਕਾਯਾਨ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇਵੀਰਃਸਵਿਦ੍ਯੁਦਿਵਤੋਯਦਃ ॥ 5 ॥
ਪृਥਿਵ੍ਯਾਙ੍ਕੇਤੁਭੂਤੋऽਸੌਮਹਾਨੇਕੋऽਤ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ।
ਯਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਵਾਨਰਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇਵਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿਤਤਸ੍ਤਤਃ ॥ 6 ॥
ਆਚਕ੍षਵਸੁਮਹਾਨ੍ ਕੋऽਸੌਰਕ੍षੋਵਾਯਦਿਵਾऽਸੁਰਃ ।
ਨ ਮਯੈਵਂਵਿਧਮ੍ਭੂਤਨ੍ਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਙ੍ਕਦਾਚਨ ॥ 7 ॥
ਸਮ੍ਪृष੍ਟੋਰਾਜਪੁਤ੍ਰੇਣਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਵਿਭੀषਣੋਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃਕਾਕੁਤ੍ਥ੍ਸਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 8 ॥
ਯੇਨਵੈਵਸ੍ਵਤੋਯੁਦ੍ਧੇਵਾਸਵਸ਼੍ਚਪਰਾਜਿਤਃ ।
ਸੈषਵਿਸ਼੍ਰਵਸਃਪੁਤ੍ਰਃਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਃਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ॥ 9 ॥
ਅਸ੍ਯਪ੍ਰਮਾਣਸਦृਸ਼ੋਰਾਕ੍षਸਾऽਨ੍ਯੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ।
ਏਤੇਨਦੇਵਾਯੁਧਿਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚਯਕ੍षਾਭੁਜਙ੍ਗਾਃਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਾਸ਼੍ਚ ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਕਿਨ੍ਨਰੈਸ਼੍ਚਸਹਸ੍ਰਸ਼ੋਰਾਘਵਸਮ੍ਪ੍ਰਭਗ੍ਨਾਃ ॥ 10 ॥
ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਂਵਿਰੂਪਾਕ੍षਙ੍ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਮ੍ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਹਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ੇਕੁਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਃਕਾਲੋऽਯਮਿਤਿਮੋਹਿਤਾਃ ॥ 11 ॥
ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਹ੍ਯੇषਤੇਜਸ੍ਵੀਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋਮਹਾਬਲਃ ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂਵਰਦਾਨਕृਤਮ੍ਬਲਮ੍ ॥ 12 ॥
ਏਤੇਨਜਾਤਮਾਤ੍ਰੇਣਕ੍षੁਧਾਰ੍ਤੇਨਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਭਕ੍षਿਤਾਨਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂਸੁਬਹੂਨ੍ਯਪਿ ॥ 13 ॥
ਤੇषੁਸਮ੍ਭਕ੍षਯਮਾਣੇषੁਪ੍ਰਜਾਭਯਨਿਪੀਡਿਤਾਃ ।
ਯਾਨ੍ਤਿਸ੍ਮਸ਼ਰਣਂਸ਼ਕ੍ਰਨ੍ਤਮਪ੍ਯਰ੍ਥਨ੍ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ ॥ 14 ॥
ਸਕੁਨ੍ਭਕਰ੍ਣਙ੍ਕੁਪਿਤੋਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੋਜਘਾਨਵਜ੍ਰੇਣਸ਼ਿਤੇਨਵਜ੍ਰੀ ।
ਸਸ਼ਕ੍ਰਵਜ੍ਰਾਭਿਹਤੋਮਹਾਤ੍ਮਾਚਚਾਲਕੋਪਾਚ੍ਚਭृਸ਼ਨ੍ਨਨਾਦ ॥ 15 ॥
ਤਸ੍ਯਨਾਨਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਯਰਕ੍षਸਃ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਨਿਨਾਦਂਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃਭੂਮਿਭੂਯੋਵਿਤਤ੍ਰਸੇ ॥ 16 ॥
ਤਤ੍ਰਕੋਪਾਨ੍ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋਮਹਾਬਲਃ ।
ਵਿਕृष੍ਯੈਰਾਵਤਾਦ੍ਧਨ੍ਤਞ੍ਜਘਾਨੋਰਸਿਵਾਸਵਮ੍ ॥ 17 ॥
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਪ੍ਰਹਾਰਾਰ੍ਤੋਵਿਜਜ੍ਵਾਲ ਸ ਵਾਸਵਃ ।
ਤਤੋਵਿषੇਦੁਸ੍ਸਹਸਾਦੇਵਾਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਦਾਨਵਾਃ ॥ 18 ॥
ਪ੍ਰਜਾਭਿਸ੍ਸਹਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚਯਯੌਸ੍ਥਾਨਂਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਃ ।
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਯਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਂਸ਼ਸ਼ਂਸੁਸ੍ਤੇਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ॥ 19 ॥
ਪ੍ਰਜਾਨਾਮ੍ਭਕ੍षਣਞ੍ਚਾਪਿਧਰ੍षਣਂ ਚ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ ।
ਆਸ਼੍ਰਮਧ੍ਵਂਸਨਞ੍ਚਾਪਿਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀਹਰਣਮ੍ਭृਸ਼ਮ੍ ॥ 20 ॥
ਏਵਮ੍ਪ੍ਰਜਾਯਦਿਤ੍ਵੇषਭਕ੍षਯਿष੍ਯਤਿਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।
ਅਚਿਰੇਣੈਵਕਾਲੇਨਸ਼ੂਨ੍ਯੋਲੋਕੋਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 21 ॥
ਵਾਸਵਸ੍ਯਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ ।
ਰਕ੍षਾਂਸ੍ਯਾਵਾਹਯਾਮਾਸਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ॥ 22 ॥
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂਸਮੀਕ੍ष੍ਯੈਵਵਿਤਤ੍ਰਾਸਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ।
ਦृष੍ਟਵਾਵਿਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯਚੈਵੈਨਂਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 23 ॥
ਧ੍ਰੁਵਂਲੋਕਵਿਨਾਸ਼ਾਯਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯੇਨਾਸਿਨਿਰ੍ਮਿਤਃ ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿਮृਤਕਲ੍ਪਃਸ਼ਯਿष੍ਯਸੇ ॥ 24 ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪਾਭਿਭੂਤੋऽਥਨਿਪਪਾਤਾਗ੍ਰਤਃਪ੍ਰਭੋਃ ।
ਤਤਃਪਰਮਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋਰਾਵਣੋਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 25 ॥
ਵਿਵृਦ੍ਧਃਕਾਞ੍ਚਨੋਵृਕ੍षਃਫਲਕਾਲੇਨਿਕृਤ੍ਯਤੇ ।
ਨ ਨਪ੍ਤਾਰਂਸ੍ਵਕਨ੍ਨ੍ਯਾਯਂਸ਼ਪ੍ਤੁਮੇਵਮ੍ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ ॥ 26 ॥
ਨ ਮਿਥ੍ਯਾਵਚਨਸ਼੍ਚਤ੍ਵਂਸ੍ਵਪ੍ਸ੍ਯਤ੍ਯੇष ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।
ਕਾਲਸ੍ਤੁਕ੍ਰਿਯਤਾਮਸ੍ਯਸ਼ਯਨੇਜਾਗਰੇਤਥਾ ॥ 27 ॥
ਰਾਵਣਸ੍ਯਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਸ਼ਯਿਤਾਹ੍ਯੇषषਣ੍ਮਾਸਾਨੇਕਾਹਞ੍ਜਾਗਰਿष੍ਯਤਿ ॥ 28 ॥
ਏਕੇਨਾਹ੍ਨਾ ਤ੍ਵਸੌ ਵੀਰਸ਼੍ਚ ਰਨ੍ ਭੂਮਿਂ ਬੁਭੁਕ੍षਿਤਃ ।
ਵ੍ਯਾਤ੍ਤਾਸ੍ਯੋ ਭਕ੍षਯੇਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਸਮ੍ਵृਦ੍ਧ ਇਵ ਪਾਵਕਃ ॥ 29 ॥
ਸੋऽਸੌਵ੍ਯਸਮਾਪਨ੍ਨਃਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਮਬੋਧਯਤ੍ ।
ਤ੍ਵਤ੍ਪਰਾਕ੍ਰਮਭੀਤਸ਼੍ਚਰਾਜਾਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਰਾਵਣਃ ॥ 30 ॥
ਸ ਏषਨਿਰ੍ਗਤੋਵੀਰਃਸ਼ਿਬਿਰਾਦ੍ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਵਾਨਰਾਨ੍ਭृਸ਼ਸਙ੍ਕृਦ੍ਧੋਭਕ੍षਯਨ੍ਪਰਿਧਾਵਤਿ ॥ 31 ॥
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂਸਮੀਕ੍ष੍ਯੈਵਹਰਯੋऽਦ੍ਯਪ੍ਰਵਿਦ੍ਰੁਤੁਃ ।
ਕਥਮੇਨਂਰਣੇਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂਵਾਰਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿਵਾਨਰਾਃ ॥ 32 ॥
ਉਚ੍ਯਨ੍ਤਾਂਵਾਨਰਾਃਸਰ੍ਵੇਯਨ੍ਤ੍ਰਮੇਤਤ੍ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮ੍ ।
ਇਤਿਵਿਜ੍ਞਾਯਹਰਯੋਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤੀਹਨਿਰ੍ਭਯਾਃ ॥ 33 ॥
ਵਿਭੀषਣਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਹੇਤੁਮਤ੍ਸੁਮੁਖੇਰਿਤਮ੍ ।
ਉਵਾਚਰਾਘਵੋਵਾਕ੍ਯਨ੍ਨੀਲਂਸੇਨਾਪਤਿਨ੍ਤਦਾ ॥ 34 ॥
ਗਚ੍ਛਸੈਨ੍ਯਾਨਿਸਰ੍ਵਾਣਿਵ੍ਯੂਹ੍ਯਤਿष੍ਠਸ੍ਵਪਾਵਕੇ ।
ਦ੍ਵਾਰਾਣ੍ਯਾਦਾਯਲਙ੍ਕਾਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਥਸਙ੍ਕ੍ਰਮਾਨ੍ ॥ 35 ॥
ਸ਼ੈਲਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿਵृਕ੍षਾਂਸ਼੍ਚਸ਼ਿਲਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਸਂਹਰ ।
ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁਸਾਯੁਧਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇਸਾਯੁਧਾਸ਼੍ਸ਼ੈਲਪਾਣਯਃ ॥ 36 ॥
ਰਾਘਵੇਣਸਮਾਦਿष੍ਟੋਨੀਲੋਹਰਿਚਮੂਪਤਿਃ ।
ਸ਼ਸ਼ਾਸਵਾਨਰਾਨੀਕਂਯਥਾਵਤ੍ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਃ ॥ 37 ॥
ਤਤੋਗਵਾਕ੍षਸ਼੍ਸ਼ਰਭੋਹਨੂਮਾਨਙ੍ਗਦਸ੍ਤਥਾ ।
ਸ਼ੈਲਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿਸ਼ੈਲਾਭਾਗृਹੀਤ੍ਵਾਦ੍ਵਾਰਮਭ੍ਯਯੁਃ ॥ 38 ॥
ਰਾਮਵਾਕ੍ਯਮੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਹਰਯੋ ਜਿਤਕਾਸ਼ਿਨਃ ।
ਪਾਦਪੈਰਰ੍ਦਯਵਨੀਰਾਵਾਨਰਾਃਪਰਵਾਹਿਨੀਮ੍ ॥ 39 ॥
ਤਤੋਹਰੀਣਾਨ੍ਤਦਨੀਕਮੁਗ੍ਰਂਰਰਾਜਸ਼ੈਲੋਦ੍ਯਤਦੀਪ੍ਤਹਸ੍ਤਮ੍ ।
ਗਿਰੇਃਸਮੀਪਾਨੁਗਤਂਯਥੈਵਹਨ੍ਮਹਾਮ੍ਭੋਧਰਜਾਲਮੁਗ੍ਰਮ੍ ॥ 40 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |
tatorāmomahātejādhanurādāyavīryavān |
kirīṭinammahākāyaṅkumbhakarṇandadarśa ha || 1 ||
tandṛṣṭavārākṣasaśreṣṭhamparvatākāradarśanam |
kramamāṇamivākāśampurānārāyaṇamprabhum || 2 ||
satoyāmbudasaṅkāśaṅkāñcanāṅgadabhūṣaṇam |
dṛṣṭavāpunaḥpradudravāvānarāṇāmmahācamūḥ || 3 ||
vidrutāṃvāhinīndṛṣṭavāvardhamānaṃ ca rākṣasam |
savismayamidaṃrāmovibhīṣaṇamuvāca ha || 4 ||
ko'sauparvatasaṅkāśaḥkirīṭīharilocanaḥ |
laṅkāyāndṛśyatevīraḥsavidyudivatoyadaḥ || 5 ||
pṛthivyāṅketubhūto'saumahāneko'tradṛśyate |
yandṛṣṭavāvānarāssarvevidravantitatastataḥ || 6 ||
ācakṣavasumahān ko'saurakṣovāyadivā'suraḥ |
na mayaivaṃvidhambhūtandṛṣṭapūrvaṅkadācana || 7 ||
sampṛṣṭorājaputreṇarāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
vibhīṣaṇomahāprājñaḥkākutthsamidamabravīt || 8 ||
yenavaivasvatoyuddhevāsavaścaparājitaḥ |
saiṣaviśravasaḥputraḥkumbhakarṇaḥpratāpavān || 9 ||
asyapramāṇasadṛśorākṣasā'nyo na vidyate |
etenadevāyudhidānavāścayakṣābhujaṅgāḥpiśitāśanāśca |
gandharvavidyādharakinnaraiścasahasraśorāghavasamprabhagnāḥ || 10 ||
śūlapāṇiṃvirūpākṣaṅkumbhakarṇammahābalam |
hantuṃ na śekustridaśāḥkālo'yamitimohitāḥ || 11 ||
prakṛtyāhyeṣatejasvīkumbhakarṇomahābalaḥ |
anyeṣāṃrākṣasendrāṇāṃvaradānakṛtambalam || 12 ||
etenajātamātreṇakṣudhārtenamahātmanā |
bhakṣitānisahasrāṇisattvānāṃsubahūnyapi || 13 ||
teṣusambhakṣayamāṇeṣuprajābhayanipīḍitāḥ |
yāntismaśaraṇaṃśakrantamapyarthannyavedayan || 14 ||
sakunbhakarṇaṅkupitomahendrojaghānavajreṇaśitenavajrī |
saśakravajrābhihatomahātmācacālakopāccabhṛśannanāda || 15 ||
tasyanānadyamānasyakumbhakarṇasyarakṣasaḥ |
śrutvāninādaṃvitrastāḥbhūmibhūyovitatrase || 16 ||
tatrakopānmahendrasyakumbhakarṇomahābalaḥ |
vikṛṣyairāvatāddhantañjaghānorasivāsavam || 17 ||
kumbhakarṇaprahārārtovijajvāla sa vāsavaḥ |
tatoviṣedussahasādevābrahmarṣidānavāḥ || 18 ||
prajābhissahaśakraścayayausthānaṃsvayambhuvaḥ |
kumbhakarṇasyadaurātmyaṃśaśaṃsusteprajāpateḥ || 19 ||
prajānāmbhakṣaṇañcāpidharṣaṇaṃ ca divaukasām |
āśramadhvaṃsanañcāpiparastrīharaṇambhṛśam || 20 ||
evamprajāyaditveṣabhakṣayiṣyatinityaśaḥ |
acireṇaivakālenaśūnyolokobhaviṣyati || 21 ||
vāsavasyavacaśśrutvāsarvalokapitāmahaḥ |
rakṣāṃsyāvāhayāmāsakumbhakarṇandadarśa ha || 22 ||
kumbhakarṇaṃsamīkṣyaivavitatrāsaprajāpatiḥ |
dṛṣṭavāviśvāsyacaivainaṃsvayambhūridamabravīt || 23 ||
dhruvaṃlokavināśāyapaulastyenāsinirmitaḥ |
tasmāttvamadyaprabhṛtimṛtakalpaḥśayiṣyase || 24 ||
brahmaśāpābhibhūto'thanipapātāgrataḥprabhoḥ |
tataḥparamasambhrāntorāvaṇovākyamabravīt || 25 ||
vivṛddhaḥkāñcanovṛkṣaḥphalakālenikṛtyate |
na naptāraṃsvakannyāyaṃśaptumevamprajāpate || 26 ||
na mithyāvacanaścatvaṃsvapsyatyeṣa na saṃśayaḥ |
kālastukriyatāmasyaśayanejāgaretathā || 27 ||
rāvaṇasyavacaśśrutvāsvayambhūridamabravīt |
śayitāhyeṣaṣaṇmāsānekāhañjāgariṣyati || 28 ||
ekenāhnā tvasau vīraśca ran bhūmiṃ bubhukṣitaḥ |
vyāttāsyo bhakṣayellokān samvṛddha iva pāvakaḥ || 29 ||
so'sauvyasamāpannaḥkumbhakarṇamabodhayat |
tvatparākramabhītaścarājāsampratirāvaṇaḥ || 30 ||
sa eṣanirgatovīraḥśibirādbhīmavikramaḥ |
vānarānbhṛśasaṅkṛddhobhakṣayanparidhāvati || 31 ||
kumbhakarṇaṃsamīkṣyaivaharayo'dyapravidrutuḥ |
kathamenaṃraṇekruddhaṃvārayiṣyantivānarāḥ || 32 ||
ucyantāṃvānarāḥsarveyantrametatsamucchritam |
itivijñāyaharayobhaviṣyantīhanirbhayāḥ || 33 ||
vibhīṣaṇavacaśśrutvāhetumatsumukheritam |
uvācarāghavovākyannīlaṃsenāpatintadā || 34 ||
gacchasainyānisarvāṇivyūhyatiṣṭhasvapāvake |
dvārāṇyādāyalaṅkāyāścaryāścāpyathasaṅkramān || 35 ||
śailaśṛṅgāṇivṛkṣāṃścaśilāścāpyupasaṃhara |
tiṣṭhantusāyudhāssarvesāyudhāśśailapāṇayaḥ || 36 ||
rāghaveṇasamādiṣṭonīloharicamūpatiḥ |
śaśāsavānarānīkaṃyathāvatkapikuñjaraḥ || 37 ||
tatogavākṣaśśarabhohanūmānaṅgadastathā |
śailaśṛṅgāṇiśailābhāgṛhītvādvāramabhyayuḥ || 38 ||
rāmavākyamupaśrutya harayo jitakāśinaḥ |
pādapairardayavanīrāvānarāḥparavāhinīm || 39 ||
tatoharīṇāntadanīkamugraṃrarājaśailodyatadīptahastam |
gireḥsamīpānugataṃyathaivahanmahāmbhodharajālamugram || 40 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||