6.50 Yuddhakanda - Panchasha Sargah

ॐ

6.50 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - ਪਞ੍ਚਾਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ

Valmiki Gurmukhi

ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।

ਅਥ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।

ਅਥੋਵਾਚਮਹਾਤੇਜਾਹਰਿਰਾਜੋਮਹਾਬਲਃ ।

ਕਿਮਿਯਂਵ੍ਯਥਿਤਾਸੇਨਾਮੂਢਵਾਤੇਵਨੌਰ੍ਜਲੇ ॥ 1 ॥

ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰੋऽਙ੍ਗਦੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।

ਨਤ੍ਵਮ੍ਪਸ਼੍ਯਸਿਰਾਮਞ੍ਚਲਕ੍ष੍ਮਣਞ੍ਚਮਹਾਰਥਮ੍ ॥ 2 ॥

ਸ਼ਰਜਾਲਚਿਤੌਵੀਰਾਵੁਭੌਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜੌ ।

ਸ਼ਰਤਲ੍ਪੇਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌਸ਼ਯਾਨੌਰੁਧਿਰੋਕ੍षਿਤੌ ॥ 3 ॥

ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਃਪੁਤ੍ਰਮਙ੍ਗਦਮ੍ ।

ਨਾਨਿਮਿਤ੍ਤਮਿਦਮ੍ਮਨ੍ਯੇਭਵਿਤਵ੍ਯਮ੍ਭਯੇਨਤੁ ॥ 4 ॥

ਵਿषਣ੍ਣਵਦਨਾਹ੍ਯੇਤੇਤ੍ਯਕ੍ਤਪ੍ਰਹਰਣਾਦਿਸ਼ਃ ।

ਪ੍ਰਪਲਾਯਨ੍ਤਿਹਰਯਸ੍ਤ੍ਰਾਸਾਦੁਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਾਃ ॥ 5 ॥

ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਯਨਲਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨਿਰੀਕ੍षਨ੍ਤਿਪृष੍ਠਤਃ ।

ਵਿਪ੍ਰਕਰ੍षਨ੍ਤਿਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮ੍ਪਤਿਤਂਲਙ੍ਘਯਨ੍ਤਿਚ ॥ 6 ॥

ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇਵੀਰੋਗਦਾਪਾਣਿਰ੍ਵਿਭੀषਣਃ ।

ਸੁਗ੍ਰੀਵਂਵਰ੍ਧਯਾਮਾਸਰਾਘਵਞ੍ਚਨਿਰੈਕ੍षਤ ॥ 7 ॥

ਵਿਭੀषਣਞ੍ਚਸੁਗ੍ਰੀਵੋਦृष੍ਟਵਾਵਾਨਰਭੀषਣਮ੍ ।

ऋਕ੍षਰਾਜਮ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂਸਮੀਪਸ੍ਥਮੁਵਾਚਹ ॥ 8 ॥

ਵਿਭੀषਣੋऽਯਂਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋਯਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ ।

ਵਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿਪਰਿਤਤ੍ਰਸਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਸ਼ਙ੍ਕਯਾ ॥ 9 ॥

ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਤਾਨ੍ ਸੁਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ਬਹੁਧਾਵਿਪ੍ਰਧਾਵਿਤਾਨ੍ ।

ਪਰ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪਯਾਖ੍ਯਾਹਿਵਿਭੀषਣਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 10 ॥

ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁਜਾਮ੍ਬਵਾਨृਕ੍षਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ।

ਵਾਨਰਾਨ੍ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਾਮਾਸਸਨ੍ਨਿਰੁਧ੍ਯਪ੍ਰਧਾਨਤਃ ॥ 11 ॥

ਤੇਨਿਵृਤ੍ਤਾਃਪੁਨਃਸਰ੍ਵੇਵਾਨਰਾਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਃ ।

ऋਕ੍षਰਾਜਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਤਞ੍ਚਦृष੍ਟਵਾਵਿਭੀषਣਮ੍ ॥ 12 ॥

ਵਿਭੀषਣਸ੍ਤੁਰਾਮਸ੍ਯਦृष੍ਟਵਾਗਾਤ੍ਰਂਸ਼ਰੈਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ।

ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ੍ਯਚਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਬਭੂਵਵ੍ਯਥਿਤਸ੍ਤਦਾ ॥ 13 ॥

ਜਲਕ੍ਲਿਨ੍ਨੇਨਹਸ੍ਤੇਨਤਯੋਰ੍ਨੇਤ੍ਰੇਪ੍ਰਮृਜ੍ਯਚ ।

ਸ਼ੋਕਸਮ੍ਪੀਡਿਤਮਨਾਰੁਰੋਦਵਿਲਲਾਪਚ ॥ 14 ॥

ਇਮੌਤੌਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨੌਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌਪ੍ਰਿਯਸਮ੍ਯੁਗੌ ।

ਇਮਾਮਵਸ੍ਥਾਙ੍ਗਮਿਤੌਰਾਕ੍षਸੈਃਕੂਟਯੋਧਿਭਿਃ ॥ 15 ॥

ਭ੍ਰਾਤੁਃਪੁਤ੍ਰੇਣਮੇਤੇਨਦੁष੍ਪੁਤ੍ਰੇਣਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ।

ਰਾਕ੍षਸ੍ਯਾਜਿਹ੍ਮਯਾਬੁਧ੍ਯਾਚਾਲਿਤਾਵृਜੁਵਿਕ੍ਰਮੌ ॥ 16 ॥

ਸ਼ਰੈਰਿਮਾਵਲਂਵਿਦ੍ਧੌਰੁਧਿਰੇਣਸਮੁਕ੍षਿਤੌ ।

ਵਸੁਧਾਯਾਮਿਮੌਸੁਪ੍ਤੌਦृਸ਼੍ਯੇਤੇਸ਼ਲ੍ਯਕਾਵਿਵ ॥ 17 ॥

ਯਯੋਰ੍ਵੀਰ੍ਯਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਕਾਙ੍ਕ੍षਿਤਾਮਯਾ ।

ਤਾਵੁਭੌਦੇਹਨਾਸ਼ਾਯਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੌਪੁਰੁषਰ੍षਭੌ ॥ 18 ॥

ਜੀਵਨ੍ਨਦ੍ਯਵਿਪਨ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿਨष੍ਟਰਾਜ੍ਯਮਨੋਰਥਃ ।

ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਸ਼੍ਚਰਿਪੁਃਸਕਾਮੋਰਾਵਣਃਕृਤਃ ॥ 19 ॥

ਏਵਂਵਿਲਪਮਾਨਨ੍ਤਮ੍ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯਵਿਭੀषਣਮ੍ ।

ਸੁਗ੍ਰੀਵਃਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਹਰਿਰਾਜੋऽਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ ॥ 20 ॥

ਰਾਜ੍ਯਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਲਙ੍ਕਾਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰਸਂਸ਼ਯਃ ।

ਰਾਵਣਸ੍ਸਹਪੁਤ੍ਰੇਣਸ੍ਵਕਾਮਨ੍ਨੇਹਲਪ੍ਸ੍ਯਤੇ ॥ 21 ॥

ਨਰੁਜਾਪੀਡਿਤਾਵੇਤਾਵੁਭੌਰਾਘਵਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ।

ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਮੋਹਂਵਧਿष੍ਯੇਤੇਸਗਣਂਰਾਵਣਂਰਣੇ ॥ 22 ॥

ਤਮੇਵਂਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਿਤ੍ਵਾਤੁਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯਚਰਾਕ੍षਸਮ੍ ।

ਸੁषੇਣਂਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਮ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤਮੁਵਾਚਹ ॥ 23 ॥

ਸਹਸ਼ੂਰੈਰ੍ਹਰਿਗਣੈਰ੍ਲਬ੍ਧਸਞ੍ਜ੍ਞਾਵਰਿਨ੍ਦਮੌ ।

ਗਚ੍ਛਤ੍ਵਮ੍ਭ੍ਰਾਤਰਙ੍ਗृਹ੍ਯਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ॥ 24 ॥

ਅਹਨ੍ਤੁਰਾਵਣਂਹਤ੍ਵਾਸਪੁਤ੍ਰਂਸਹਬਾਨ੍ਧਵਮ੍ ।

ਮੈਥਿਲੀਮਾਨਯਿष੍ਯਾਮਿਸ਼ਕ੍ਰੋਨष੍ਟਾਮਿਵਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 25 ॥

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਦ੍ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਸੁषੇਣੋਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।

ਦੈਵਾਸੁਰਮ੍ਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਮਨੁਭੂਤਂਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ॥ 26 ॥

ਤਦਾਸ੍ਮਦਾਨਵਾਸ਼ਰਸਮ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਕੋਵਿਦਾਃ ।

ਨਿਜਘ੍ਨੁਸ਼੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦੁषਸ਼੍ਚਾਦਯਨ੍ਤੋਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ॥ 27 ॥

ਤਾਨਾਰ੍ਤਾਨ੍ਨष੍ਟਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂਸ਼੍ਚਗਤਾਸੂਂਸ਼੍ਚਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ।

ਵਿਦ੍ਯਾਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਭਿਰੋषਧੀਭਿਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਤਿ ॥ 28 ॥

ਤਾਨ੍ਯੌषਧਾਨ੍ਯਾਨਯਿਤੁਙ੍ਕ੍षੀਰੋਦਂਯਾਨ੍ਤੁਸਾਗਰਮ੍ ।

ਜਵੇਨਵਾਨਰਾਃਸ਼ੀਘ੍ਰਂਸਮ੍ਪਾਤਿਪਨਸਾਦਯਃ ॥ 29 ॥

ਹਰਯਸ੍ਤੁਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿਪਾਰ੍ਵਤੀਸ੍ਤਾਮਹੌषਧੀਃ ।

ਸਞ੍ਜੀਵਕਰਣੀਨ੍ਦਿਵ੍ਯਾਂਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾਨ੍ਦੇਵਨਿਰ੍ਮਿਤਾਮ੍ ॥ 30 ॥

ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਨਾਮਦ੍ਰੋਣਸ਼੍ਚਕ੍षੀਰੋਦੇਸਾਗਰੋਤ੍ਤਮੇ ।

ਅਮृਤਂਯਤ੍ਰਮਥਿਤਨ੍ਤਤ੍ਰਤੇਪਰਮੌषਧੀ ॥ 31 ॥

ਤੌਤਤ੍ਰਵਿਹਿਤੇਦੇਵੈਃਪਰ੍ਵਤੌਮਹੋਦਧੌ ।

ਅਯਂਵਾਯੁਸੁਤੋਰਾਜਨ੍ ਹਨੂਮਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰਗਚ੍ਛਤੁ ॥ 32 ॥

ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇਵਾਯੁਰ੍ਮੇਗਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿਸਵਿਦ੍ਯੁਤਃ ।

ਪਰ੍ਯਸ੍ਯਸਾਗਰੇਤੋਯਙ੍ਕਮ੍ਪਯਨਨਿਵਮੇਦਿਨੀਮ੍ ॥ 33 ॥

ਮਹਤਾਪਕ੍षਵਾਤੇਨਸਰ੍ਵਵਦੀਪਮਹਾਦ੍ਰੁਮਾਃ ।

ਨਿਪੇਤੁਰ੍ਭਗ੍ਨਵਿਟਪਾਃਸਲਿਲੇਲਵਣਾਮ੍ਭਸਿ ॥ 34 ॥

ਅਭਵਨ੍ ਪਨ੍ਨਗਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਭੋਗਿਨਸ੍ਤਤ੍ਰਵਾਸਿਨਃ ।

ਸ਼ੀਘ੍ਰਂਸਰ੍ਵਾਣਿਯਾਦਾਂਸਿਜਗ੍ਮੁਸ਼੍ਚਲਵਣਾਰ੍ਣਵਮ੍ ॥ 35 ॥

ਤਤੋਮੁਹੂਰ੍ਤਾਰ੍ਗਰੁਡਂਵੈਨਤੇਯਮ੍ਮਹਾਬਲਮ੍ ।

ਵਾਨਰਾਦਦृਸ਼ੁਃਸਰ੍ਵੇਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਿਵਪਾਵਕਮ੍ ॥ 36 ॥

ਤਮਾਗਤਮਭਿਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯਨਾਗਾਸ੍ਤੇਸਮ੍ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ ।

ਯੈਸ੍ਤੌਸਤ੍ਪੁਰੁषੌਬਦ੍ਧੌਸ਼ਰਭੂਤੈਰ੍ਮਹਾਬਲੌ ॥ 37 ॥

ਤਤਸ੍ਸੁਪਰ੍ਣਃਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌਸ੍ਪृष੍ਟਵਾਪ੍ਰਤ੍ਯਭਿਨਦਨਿਤਃ ।

ਵਿਮਮਰ੍ਸ਼ਚਪਾਣਿਭ੍ਯਾਮ੍ਮੁਖੇਚਨ੍ਦ੍ਰਸਮਪ੍ਰਭੇ ॥ 38 ॥

ਵੈਨਤੇਯੇਨਸਮ੍ਸ੍ਪृष੍ਟਾਸ੍ਤਯੋਃਸਮ੍ਰੁਰੁਹੁਰ੍ਵ੍ਰਣਾਃ ।

ਸੁਵਰ੍ਣੇਚਤਨੂਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਤਯੋਰਾਸ਼ੁਬਭੂਵਤੁਃ ॥ 39 ॥

ਤੇਜੋ ਵੀਰ੍ਯਂ ਬਲਂ ਚ ਓਜ;ਉਤ੍ਸਾਹਸ਼੍ ਚ ਮਹਾ ਗੁਣਾਃ ।

ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਮृਤਿਸ਼੍ ਚ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਤਯੋਃ ॥ 40 ॥

ਤਾਵੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯਮਹਾਤੇਜਾਗਰੁਡੋਵਾਸਵੋਪਮੌ ।

ਉਭੌਤੌਸਸ੍ਵਜੇਹृष੍ਟੋਰਾਮਸ਼੍ਚੈਨਮੁਵਾਚਹ ॥ 41 ॥

ਭਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਵ੍ਯਸਨਂਰਾਵਣਿਪ੍ਰਭਵਮ੍ਮਹਤ੍ ।

ਆਵਾਮਿਹਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ ਬਲਿਨੌਕृਤੌ ॥ 42 ॥

ਯਥਾਤਾਤਨ੍ਦਸ਼ਰਥਂਯਥਾऽਜਞ੍ਚਪਿਤਾਮਹਮ੍ ।

ਤਥਾਭਵਨ੍ਤਮਾਸਾਦ੍ਯਹृਦਯਮ੍ਮੇਪ੍ਰਸੀਦਤਿ ॥ 43 ॥

ਕੋਭਵਾਨ੍ਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਦਿਵ੍ਯਸ੍ਰਗਨੁਲੇਪਨਃ ।

ਵਸਾਨੋਵਿਰਜੇਵਸ੍ਤ੍ਰਦਿਵ੍ਯਾਭਰਣਭੂषਿਤਃ ॥ 44 ॥

ਤਮੁਵਾਚਮਹਾਤੇਜਾਵੈਨਤੇਯੋਮਹਾਬਲਃ ।

ਪਤਤ੍ਤ੍ਰਿਰਾਜਃਪ੍ਰੀਤਾਤ੍ਮਾਹਰ੍षਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍षਣਃ ॥ 45 ॥

ਅਹਂਸਖਾਤੇਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਪ੍ਰਿਯਃਪ੍ਰਾਣੋਬਹਿਸ਼੍ਚਰਃ ।

ਗਰੁਤ੍ਮਾਨਿਹਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋਯੁਵਯੋਃਸਾਹ੍ਯਕਾਰਣਾਤ੍ ॥ 46 ॥

ਅਸੁਰਾਵਾਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾਵਾਨਰਾਵਾਮਹਾਬਲਾਃ ।

ਸੁਰਾਸ਼੍ਚਾਪਿਸਗਨ੍ਧ੍ਵਰ੍ਵਾਃਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਮ੍ ॥ 47 ॥

ਨੇਮਮ੍ਮੋਕ੍षਯਿਤੁਂਸ਼ਕ੍ਤਾਸ਼੍ਸ਼ਰਬਨ੍ਧਂਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।

ਮਾਯਾਬਲਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾਨਿਰ੍ਮਿਤਙ੍ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 48 ॥

ਏਤੇਨਾਗਾਃਕਾਦ੍ਰਵੇਯਾਸ੍ਤੀਕ੍ष੍ਣਦਂष੍ਟ੍ਰਾਵਿषੋਲ੍ਬਣਾਃ ।

ਰਕ੍षੋਮਾਯਾਪ੍ਰਭਾਵੇਣਸ਼ਰਾਭੂਤ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਵਦਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ॥ 49 ॥

ਸਭਾਗ੍ਯਸ਼੍ਚਾਸਿਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਰਾਮ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮ ।

ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨਸਹਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾਸਮਰੇਰਿਪੁਘਾਤਿਨਾ ॥ 50 ॥

ਇਮਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਤੁਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਨ੍ਤ੍ਵਰਮਾਣੋऽਹਮਾਗਤਃ ।

ਸਹਸਾਯੁਵਯੋਃਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ਸਖਿਤ੍ਵਮਨੁਪਾਲਯਨ੍ ॥ 51 ॥

ਮੋਕ੍षਿਤੌਚਮਹਾਘੋਰਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਯਕਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ।

ਅਪ੍ਰਮਾਦਸ਼੍ਚਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋਯੁਵਾਭ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਚ ॥ 52 ॥

ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਰਾਕ੍षਸਾਃਸਰ੍ਵੇਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇਕੂਟਯੋਧਿਨਃ ।

ਸ਼ੂਰਾਣਾਂਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵਾਨਾਮ੍ਭਵਤਾਮਰਾਰ੍ਜਵਮ੍ਬਲਮ੍ ॥ 53 ॥

ਤਨ੍ਨਵਿਸ਼੍ਵਸਨੀਯਂਵੋਰਾਕ੍षਸਾਨਾਂਰਣਾਜਿਰੇ ।

ਏਤੇਨੈਵੋਪਮਾਨੇਨਨਿਤ੍ਯਞ੍ਜਿਹ੍ਮਾਹਿਰਾਕ੍षਸਾਃ ॥ 54 ॥

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਤਦਾਰਾਮਂਸੁਪਰ੍ਣਸ੍ਸੁਮਹਾਬਲਃ ।

ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯਚਸੁਹृਤ੍ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਾਪ੍ਰष੍ਟੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 55 ॥

ਸਖੇ ਰਾਘਵ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਰਿਪੂਣਾਮਪਿਵਤ੍ਸਲ ।

ਅਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿਗਮਿष੍ਯਾਮਿਯਥਾਮਤਮ੍ ॥ 56 ॥

ਨਚਕੌਤੂਹਲਙ੍ਕਾਰ੍ਯਂਸਖਿਤ੍ਵਮ੍ਪ੍ਰਤਿਰਾਘਵ ।

ਕृਤਕਰ੍ਮਾਰਣੇਵੀਰ ਸਖਿਤ੍ਵਮ੍ਪ੍ਰਤਿਵੇਤ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥ 57 ॥

ਬਾਲਵृਦ੍ਧਾਵਸ਼ੇषਾਨ੍ਤੁਕृਤ੍ਵਾਲਙ੍ਕਾਂਸ਼ਰੋਰ੍ਮਿਭਿਃ ।

ਰਾਵਣਞ੍ਚਰਿਪੁਂਹਤ੍ਵਾਸੀਤਾਨ੍ਤ੍ਵਂਸਮੁਲਪ੍ਸ੍ਯਤੇ ॥ 58 ॥

ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਨ੍ਤਤਃਕृਤ੍ਵਾਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯਚਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।

ਜਗਾਮਾਕਾਸ਼ਮਾਵਿਸ਼੍ਯਸੁਪਰ੍ਣਃਪਵਨੋਯਥਾ ॥ 59 ॥

ਵਿਰੁਜੌਰਾਘਵੌਦृष੍ਟਵਾਤਤੋਵਾਨਰਯੂਥਪਾਃ ।

ਸਿਂਹਨਾਦਾਂਸ੍ਤਦਾਨੇਦੁਰ੍ਲਙ੍ਗੂਲਨ੍ਨ੍ਦੁਧੁਵੁਸ੍ਤਦਾ ॥ 60 ॥

ਤਤੋਭੇਰੀਸ੍ਸਮਾਜਘ੍ਨੁਰ੍ਮृਦਙ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨਾਦਯਨ੍ ।

ਦਧ੍ਮੁਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਖਾਨ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃਕ੍षੇਵਲਨ੍ਤ੍ਯਪਿਯਥਾਪੁਰਮ੍ ॥ 61 ॥

ਆਸ੍ਫੋਟ੍ਯਾਃਸ੍ਪੋਟ੍ਯਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃਵਾਨਰਾਃਨਗਯੋਧਿਨਃ ।

ਦ੍ਰੁਮਾਨੁਤ੍ਪਟ੍ਯਵਿਵਿਧਾਂਸ੍ਤਸ੍ਥੁਸ਼੍ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ 62 ॥

ਵਿਸृਜਨ੍ਤੋਮਹਾਨਾਦਾਂਸ੍ਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ਤੋਨਿਸ਼ਾਚਰਾਨ੍ ।

ਲਙ੍ਕਾਦ੍ਵਾਰਾਣ੍ਯੁਪਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯੁਦ੍ਧਕਾਮਾਃਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਃ ॥ 63 ॥

ਤੇषਾਂਸੁਖੀਮਸ੍ਤੁਮੁਲੋਨਿਨਾਦੋਬਭੂਵਸ਼ਾਖਾਮृਗਯੂਥਪਾਨਾਮ੍ ।

ਕ੍षਯੇਨਿਦਾਘਸ੍ਯਯਥਾਘਨਾਨਾਨ੍ਨਾਦਸ੍ਸੁਭੀਮੋਨਦਤਾਨ੍ਨਿਸ਼ੀਥੇ ॥ 64 ॥

ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha pañcāśassargaḥ |

athovācamahātejāharirājomahābalaḥ |

kimiyaṃvyathitāsenāmūḍhavātevanaurjale || 1 ||

sugrīvasyavacaśśrutvāvāliputro'ṅgado'bravīt |

natvampaśyasirāmañcalakṣmaṇañcamahāratham || 2 ||

śarajālacitauvīrāvubhaudaśarathātmajau |

śaratalpemahātmānauśayānaurudhirokṣitau || 3 ||

athābravīdvānarendrassugrīvaḥputramaṅgadam |

nānimittamidammanyebhavitavyambhayenatu || 4 ||

viṣaṇṇavadanāhyetetyaktapraharaṇādiśaḥ |

prapalāyantiharayastrāsādutphullalocanāḥ || 5 ||

anyonyasyanalajjantenirīkṣantipṛṣṭhataḥ |

viprakarṣanticānyonyampatitaṃlaṅghayantica || 6 ||

etasminnantarevīrogadāpāṇirvibhīṣaṇaḥ |

sugrīvaṃvardhayāmāsarāghavañcaniraikṣata || 7 ||

vibhīṣaṇañcasugrīvodṛṣṭavāvānarabhīṣaṇam |

ṛkṣarājammahātmānaṃsamīpasthamuvācaha || 8 ||

vibhīṣaṇo'yaṃsamprāptoyandṛṣṭavāvānararṣabhāḥ |

vidravantiparitatrasarāvaṇātmajaśaṅkayā || 9 ||

śīghrametān susantrastānbahudhāvipradhāvitān |

paryavasthāpayākhyāhivibhīṣaṇamupasthitam || 10 ||

sugrīveṇaivamuktastujāmbavānṛkṣapārthivaḥ |

vānarānsāntvayāmāsasannirudhyapradhānataḥ || 11 ||

tenivṛttāḥpunaḥsarvevānarāstyaktasambhramāḥ |

ṛkṣarājavacaśśrutvātañcadṛṣṭavāvibhīṣaṇam || 12 ||

vibhīṣaṇasturāmasyadṛṣṭavāgātraṃśaraiścitam |

lakṣmaṇasyacadharmātmābabhūvavyathitastadā || 13 ||

jalaklinnenahastenatayornetrepramṛjyaca |

śokasampīḍitamanārurodavilalāpaca || 14 ||

imautausattvasampannauvikrāntaupriyasamyugau |

imāmavasthāṅgamitaurākṣasaiḥkūṭayodhibhiḥ || 15 ||

bhrātuḥputreṇametenaduṣputreṇadurātmanā |

rākṣasyājihmayābudhyācālitāvṛjuvikramau || 16 ||

śarairimāvalaṃviddhaurudhireṇasamukṣitau |

vasudhāyāmimausuptaudṛśyeteśalyakāviva || 17 ||

yayorvīryamupāśrityapratiṣṭhākāṅkṣitāmayā |

tāvubhaudehanāśāyaprasuptaupuruṣarṣabhau || 18 ||

jīvannadyavipanno'sminaṣṭarājyamanorathaḥ |

prāptapratijñaścaripuḥsakāmorāvaṇaḥkṛtaḥ || 19 ||

evaṃvilapamānantampariṣvajyavibhīṣaṇam |

sugrīvaḥsattvasampannoharirājo'bravīdidam || 20 ||

rājyamprāpsyasidharmajña laṅkāyānnātrasaṃśayaḥ |

rāvaṇassahaputreṇasvakāmannehalapsyate || 21 ||

narujāpīḍitāvetāvubhaurāghavalakṣmaṇau |

tyaktvāmohaṃvadhiṣyetesagaṇaṃrāvaṇaṃraṇe || 22 ||

tamevaṃsāntvayitvātusamāśvāsyacarākṣasam |

suṣeṇaṃśvaśurampārśvesugrīvastamuvācaha || 23 ||

sahaśūrairharigaṇairlabdhasañjñāvarindamau |

gacchatvambhrātaraṅgṛhyakiṣkindhāṃrāmalakṣmaṇau || 24 ||

ahanturāvaṇaṃhatvāsaputraṃsahabāndhavam |

maithilīmānayiṣyāmiśakronaṣṭāmivaśriyam || 25 ||

śrutvaitadvānarendrasyasuṣeṇovākyamabravīt |

daivāsurammahadyuddhamanubhūtaṃsudāruṇam || 26 ||

tadāsmadānavāśarasamsparśakovidāḥ |

nijaghnuśśastraviduṣaścādayantomuhurmuhuḥ || 27 ||

tānārtānnaṣṭasañjñāṃścagatāsūṃścabṛhaspatiḥ |

vidyābhirmantrayuktābhiroṣadhībhiścikitsati || 28 ||

tānyauṣadhānyānayituṅkṣīrodaṃyāntusāgaram |

javenavānarāḥśīghraṃsampātipanasādayaḥ || 29 ||

harayastuvijānantipārvatīstāmahauṣadhīḥ |

sañjīvakaraṇīndivyāṃviśalyāndevanirmitām || 30 ||

candraścanāmadroṇaścakṣīrodesāgarottame |

amṛtaṃyatramathitantatrateparamauṣadhī || 31 ||

tautatravihitedevaiḥparvataumahodadhau |

ayaṃvāyusutorājan hanūmāṃstatragacchatu || 32 ||

etasminnantarevāyurmegāṃścāpisavidyutaḥ |

paryasyasāgaretoyaṅkampayananivamedinīm || 33 ||

mahatāpakṣavātenasarvavadīpamahādrumāḥ |

nipeturbhagnaviṭapāḥsalilelavaṇāmbhasi || 34 ||

abhavan pannagāstrastābhoginastatravāsinaḥ |

śīghraṃsarvāṇiyādāṃsijagmuścalavaṇārṇavam || 35 ||

tatomuhūrtārgaruḍaṃvainateyammahābalam |

vānarādadṛśuḥsarvejvalantamivapāvakam || 36 ||

tamāgatamabhiprekṣyanāgāstesampradudruvuḥ |

yaistausatpuruṣaubaddhauśarabhūtairmahābalau || 37 ||

tatassuparṇaḥkākutsthauspṛṣṭavāpratyabhinadanitaḥ |

vimamarśacapāṇibhyāmmukhecandrasamaprabhe || 38 ||

vainateyenasamspṛṣṭāstayoḥsamruruhurvraṇāḥ |

suvarṇecatanūsnigdhetayorāśubabhūvatuḥ || 39 ||

tejo vīryaṃ balaṃ ca oja;utsāhaś ca mahā guṇāḥ |

pradarśanaṃ ca buddhiś ca smṛtiś ca dviguṇaṃ tayoḥ || 40 ||

tāvutthāpyamahātejāgaruḍovāsavopamau |

ubhautausasvajehṛṣṭorāmaścainamuvācaha || 41 ||

bhavatprasādād vyasanaṃrāvaṇiprabhavammahat |

āvāmihavyatikrāntaupūrvavad balinaukṛtau || 42 ||

yathātātandaśarathaṃyathā'jañcapitāmaham |

tathābhavantamāsādyahṛdayammeprasīdati || 43 ||

kobhavānrūpasampannodivyasraganulepanaḥ |

vasānovirajevastradivyābharaṇabhūṣitaḥ || 44 ||

tamuvācamahātejāvainateyomahābalaḥ |

patattrirājaḥprītātmāharṣaparyākulekṣaṇaḥ || 45 ||

ahaṃsakhātekākutstha priyaḥprāṇobahiścaraḥ |

garutmānihasamprāptoyuvayoḥsāhyakāraṇāt || 46 ||

asurāvāmahāvīryāvānarāvāmahābalāḥ |

surāścāpisagandhvarvāḥpuraskṛtyaśatakratum || 47 ||

nemammokṣayituṃśaktāśśarabandhaṃsudāruṇam |

māyābalādindrajitānirmitaṅkrūrakarmaṇā || 48 ||

etenāgāḥkādraveyāstīkṣṇadaṃṣṭrāviṣolbaṇāḥ |

rakṣomāyāprabhāveṇaśarābhūtvāstvadāśritāḥ || 49 ||

sabhāgyaścāsidharmajña rāma satyaparākrama |

lakṣmaṇenasahabhrātrāsamareripughātinā || 50 ||

imaṃśrutvātuvṛttāntantvaramāṇo'hamāgataḥ |

sahasāyuvayoḥsnehātsakhitvamanupālayan || 51 ||

mokṣitaucamahāghorādasmātsāyakabandhanāt |

apramādaścakartavyoyuvābhyānnityamevaca || 52 ||

prakṛtyārākṣasāḥsarvesaṅgrāmekūṭayodhinaḥ |

śūrāṇāṃśuddhabhāvānāmbhavatāmarārjavambalam || 53 ||

tannaviśvasanīyaṃvorākṣasānāṃraṇājire |

etenaivopamānenanityañjihmāhirākṣasāḥ || 54 ||

evamuktvātadārāmaṃsuparṇassumahābalaḥ |

pariṣvajyacasuhṛtsnigdhamāpraṣṭumupacakrame || 55 ||

sakhe rāghava dharmajña ripūṇāmapivatsala |

abhyanujñātumicchāmigamiṣyāmiyathāmatam || 56 ||

nacakautūhalaṅkāryaṃsakhitvampratirāghava |

kṛtakarmāraṇevīra sakhitvamprativetsyasi || 57 ||

bālavṛddhāvaśeṣāntukṛtvālaṅkāṃśarormibhiḥ |

rāvaṇañcaripuṃhatvāsītāntvaṃsamulapsyate || 58 ||

pradakṣiṇantataḥkṛtvāpariṣvajyacavīryavān |

jagāmākāśamāviśyasuparṇaḥpavanoyathā || 59 ||

virujaurāghavaudṛṣṭavātatovānarayūthapāḥ |

siṃhanādāṃstadānedurlaṅgūlanndudhuvustadā || 60 ||

tatobherīssamājaghnurmṛdaṅgāṃścāpyanādayan |

dadhmuśśaṅkhānsamprahṛṣṭāḥkṣevalantyapiyathāpuram || 61 ||

āsphoṭyāḥspoṭyavikrāntāḥvānarāḥnagayodhinaḥ |

drumānutpaṭyavividhāṃstasthuśśatasahasraśaḥ || 62 ||

visṛjantomahānādāṃstrāsayantoniśācarān |

laṅkādvārāṇyupājagmuryuddhakāmāḥplavaṅgamāḥ || 63 ||

teṣāṃsukhīmastumuloninādobabhūvaśākhāmṛgayūthapānām |

kṣayenidāghasyayathāghanānānnādassubhīmonadatānniśīthe || 64 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||