📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
6.48 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - ਅष੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
6.48 Yuddhakanda - Ashtachatvarimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅष੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਭਰ੍ਤਾਰਨ੍ਨਿਹਤਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਲਕ੍ष੍ਮਣਞ੍ਚਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਵਿਲਲਾਪਭृਸ਼ਂਸੀਤਾਕਰੁਣਂਸ਼ੋਕਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾ ॥ 1 ॥
ਊਚੁਰ੍ਲਕ੍षਣਿਕਾਯੇਮਾਮ੍ਪੁਤ੍ਰਿਣ੍ਯਵਿਧਵੇਤਿਚ ।
ਤੇऽਦ੍ਯਸਰ੍ਵੇਹਤੇਰਾਮੇਜ੍ਞਾਨਿਨੋऽਨृਤਵਾਦਿਨਃ ॥ 2 ॥
ਯਜ੍ਵਨੋਮਹਿषੀਂਯੇਮਾਮੂਚੁਃਪਤ੍ਨੀਞ੍ਚਸਤ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ।
ਤੇऽਦ੍ਯਸਰ੍ਵੇਹਤੇਰਾਮੇਜ੍ਞਾਨਿਨੋऽਨृਤਵਾਦਿਨਃ ॥ 3 ॥
ਊਚੁਸ੍ਸਂਸ਼੍ਰਵਣੇਯੇਮਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃਕਾਰ੍ਤਾਨ੍ਤਿਕਾਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ।
ਤੇऽਦ੍ਯਸਰ੍ਵੇਹਤੇਰਾਮੇਜ੍ਞਾਨਿਨੋऽਨृਤਵਾਦਿਨਃ ॥ 4 ॥
ਵੀਰਪਾਰ੍ਥਿਵਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਾਂਯੇਵਿਦੁਰ੍ਭਰ੍ਤृਪੂਜਿਤਾਮ੍ ।
ਤੇऽਦ੍ਯਸਰ੍ਵੇਹਤੇਰਾਮੇਜ੍ਞਾਨਿਨੋऽਨृਤਵਾਦਿਨਃ ॥ 5 ॥
ਇਮਾਨਿਖਲੁਪਦ੍ਮਾਨਿਪਾਦਯੋਰ੍ਯੈਃਕੁਲਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।
ਅਧਿਰਾਜ੍ਯੇऽਭਿषਿਚ੍ਯਨ੍ਤੇਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃਪਤਿਭਿਃਸਹ ॥ 6 ॥
ਵੈਧਵ੍ਯਂਯਾਨ੍ਤਿਯੈਰ੍ਨਾਰ੍ਯੋऽਲਕ੍षਣੈਰ੍ਭਾਗ੍ਯਦੁਰ੍ਲਭਾਃ ।
ਨਾਤ੍ਮਨਨ੍ਤਾਨਿਪਸ਼੍ਯਾਮਿਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਹਤਲਕ੍षਣਾ ॥ 7 ॥
ਸਤ੍ਯਨਾਮਾਨਿਪਦ੍ਮਾਨਿਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮੁਕ੍ਤਾਨਿਲਕ੍षਣੈਃ ।
ਤਾਨ੍ਯਦ੍ਯਨਿਹਤੇਰਾਮੇਵਿਤਥਾਨਿਭਵਨ੍ਤਿਮੇ ॥ 8 ॥
ਕੇਸ਼ਾਹ੍ ਸੂਕ੍ष੍ਮਾਹ੍ ਸਮਾ ਨੀਲਾ ਭ੍ਰੁਵੌ ਚ ਅਸਮ੍ਗਤੇ ਮਮ ।
ਵृਤ੍ਤੇ ਚ ਅਲੋਮਸ਼ੇ ਜਨ੍ਘੇ ਦਨ੍ਤਾਸ਼੍ ਚ ਅਵਿਰਲਾ ਮਮ ॥ 9 ॥
ਸ਼ਙ੍ਖੇਨੇਤ੍ਰੇਕਰੌਪਾਦੌਗੁਲ੍ਫਾਵੂਰੂਚਮੇਚਿਤੌ ।
ਅਨੁਵृਤ੍ਤਨਖਾਸ੍ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ਸਮਾਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਯੋਮਮ ॥ 10 ॥
ਸ੍ਤਨੌ ਚ ਅਵਿਰਲੌ ਪੀਨੌ ਮਮ ਇਮੌ ਮਗ੍ਨ ਚੂਚੁਕੌ ।
ਮਗ੍ਨਾ ਚ ਉਤ੍ਸਨ੍ਗਿਨੀ ਨਾਭਿਹ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵ ਉਰਸ੍ਕਂ ਚ ਮੇ ਚਿਤਮ੍ ॥ 11 ॥
ਮਮਵਰ੍ਣੋਮਣਿਨਿਭੋਮृਦੂਨ੍ਯਙ੍ਗਰੁਹਾਣਿਚ ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਨ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਰ੍ਮਾਮੂਚੁਸ਼੍ਸ਼ੁਭਲਕ੍षਣਾਮ੍ ॥ 12 ॥
ਸਮਗ੍ਰਯਵਮਚ੍ਛ੍ਰਿਦ੍ਰਪਾਣਿਪਾਦਞ੍ਚਵਰ੍ਣਵਤ੍ ।
ਮਨ੍ਦਸ੍ਮਿਤੇਤ੍ਯੇਵਚਮਾਙ੍ਕਨ੍ਯਾਲਾਕ੍षਣਿਨੋਦ੍ਵਿਜਾਃ ॥ 13 ॥
ਆਧਿਰਾਜ੍ਯੇऽਭਿषੇਕੋਮੇਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃਪਤਿਨਾਸਹ ।
ਕृਤਾਨ੍ਤਕੁਸ਼ਲੈਰੁਕ੍ਤਨ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂਵਿਤਥੀਕृਤਮ੍ ॥ 14 ॥
ਸ਼ੋਧਯਿਤ੍ਵਾਜਨਸ੍ਥਾਨਮ੍ਪ੍ਰਵृਤਤਿਮੁਪਲਭ੍ਯਚ ।
ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾਸਾਗਰਮਕ੍षੋਭ੍ਯਮ੍ਭ੍ਰਾਤਰੌਗੋष੍ਪਦੇਹਤੌ ॥ 15 ॥
ਨਨੁਵਾਰੁਣਮਾਗ੍ਨੇਯਮੈਨ੍ਦ੍ਰਂਵਾਯਵ੍ਯਮੇਵਚ ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚੈਵਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 16 ॥
ਅਦृਸ਼੍ਯਮਾਨੇਨਰਣੇਮਾਯਯਾਵਾਸਵੋਪਮੌ ।
ਮਮਨਾਥਾਵਨਾਥਾਯਾਨਿਹਤੌਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ॥ 17 ॥
ਨਹਿਦृष੍ਟਿਪਥਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਰਾਘਵਸ੍ਯਰਣੇਰਿਪੁਃ ।
ਜੀਵਨ੍ਪ੍ਰਨ੍ਤਿਵਰ੍ਤੇਤਯਦ੍ਯਪਿਸ੍ਯਾਨ੍ਮਨੋਜਵਃ ॥ 18 ॥
ਨਕਲਸ੍ਯਾਤਿਭਾਰੋऽਸ੍ਤਿਕृਤਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚਸੁਦੁਰ੍ਜਯਃ ।
ਯਤ੍ਰਰਾਮਃਸਹਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾਸ਼ੇਤੇਯੁਧਿਨਿਪਾਤਿਤਃ ॥ 19 ॥
ਨਸ਼ੋਚਾਮਿਤਥਾਰਾਮਂਲਕ੍ष੍ਮਣਞ੍ਚਮਹਾਰਥਮ੍ ।
ਵਾਤ੍ਮਾਨਞ੍ਜਨਨੀਞ੍ਚਾਪਿਯਥਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਨ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ॥ 20 ॥
ਸਾਤੁਚਿਨ੍ਤਯਤੇਨਿਤ੍ਯਂਸਮਾਪ੍ਤਵ੍ਰਤਮਾਗਤਮ੍ ।
ਕਦਾਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਿਸੀਤਾਞ੍ਚਲਕ੍ष੍ਮਣਞ੍ਚਸਰਾਘਵਮ੍ ॥ 21 ॥
ਪਰਿਦੇਵਯਮਾਨਾਨ੍ਤਾਂਰਾਕ੍षਸੀਤ੍ਰਿਜਟਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਮਾਵਿषਾਦਙ੍ਕृਥਾਦੇਵੀ ਭਰ੍ਤਾऽਯਨ੍ਤਵਜੀਵਤਿ ॥ 22 ॥
ਕਾਰਣਾਨਿਚਵਕ੍ष੍ਯਾਮਿਮਹਾਨ੍ਤਿਸਦृਸ਼ਾਨਿਚ ।
ਯਥੇਮੌਜੀਵਤੋਦੇਵੀਭ੍ਰਾਤਰੌਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ॥ 23 ॥
ਨਹਿਕੋਪਪਰੀਤਾਨਿਹਰ੍षਪਰ੍ਯੁਤ੍ਸੁਕਾਨਿਚ ।
ਭਵਨ੍ਤਿਯੁਧਿਯੋਧਾਨਾਮ੍ਮੁਖਾਨਿਨਿਹਤੇਪਤੌ ॥ 24 ॥
ਇਦਂਵਿਮਾਨਂਵੈਦੇਹੀ ਪੁष੍ਪਕਨ੍ਨਾਮਨਾਮਤਃ ।
ਦਿਵ੍ਯਨ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਦਾਰਯਨ੍ਨੈਵਂਯਦ੍ਯੇਤੌਗਤਜੀਵਿਤੌ ॥ 25 ॥
ਹਤਵੀਰਪ੍ਰਧਾਨਾਹਿਗਤੋਤ੍ਸਾਹਾਨਿਰੁਦ੍ਯਮਾ ।
ਸੇਨਾਭ੍ਰਮਤਿਸਙ੍ ਖ੍ਯੇषੁਹਤਕਰ੍ਣੇਵਨੌਰ੍ਜਲੇ ॥ 26 ॥
ਇਯਮ੍ਪੁਨਰਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਨਿਰੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾਤਰਸ੍ਵਿਨੀ ।
ਸੇਨਾਰਕ੍षਤਿਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌਮਯਾਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾਨਿਵੇਦਿਤੌ ॥ 27 ॥
ਸਾਤ੍ਵਮ੍ਭਵਸੁਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਾਅਨੁਮਾਨੈਸ੍ਸੁਖੋਦਯੈਃ ।
ਅਹਤੌਪਸ਼੍ਯਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌਸ੍ਨੇਹਾਦੇਤਦ੍ਬ੍ਰ੍ਰਵੀਮਿਤੇ ॥ 28 ॥
ਅਨृਤਨ੍ਨੋਕ੍ਤਪੂਰ੍ਵਮ੍ਮੇਨਚਵਕ੍ष੍ਯੇਕਦਾਚਨ ।
ਚਾਰਿਤ੍ਰਸੁਖਸ਼ੀਲਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਅਸਿਮਨਃਮਮ ॥ 29 ॥
ਨੇਮੌਸ਼ਕ੍ਯਾਰਣੇਜੇਤੁਂਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰਪਿਸੁਰਾਸੁਰੈਃ ।
ਤਾਦृਸ਼ਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਮਯਾਚਾਵੇਦਿਤਨ੍ਤਵ ॥ 30 ॥
ਇਦਞ੍ਚਸੁਮਹਚਚਿਤ੍ਰਂਸ਼ਰੈਃਪਸ਼੍ਯਸ੍ਵਮੈਥਿਲਿ ।
ਨਿਸ੍ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਵਪ੍ਯੁਭਾਵੇਤੌਨੈਵਲਕ੍ष੍ਮੀਰ੍ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ ॥ 31 ॥
ਪ੍ਰਾਯੇਣਗਤਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮ੍ਪੁਰੁषਾਣਾਙ੍ਗਤਾਯੁषਾਮ੍ ।
ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨੇषੁਵਕ੍ਤ੍ਰੇषੁਪਰਮ੍ਭਵਤਿਵੈਕृਤਮ੍ ॥ 32 ॥
ਤ੍ਯਜਸ਼ੋਕਞ੍ਚਮੋਹਞ੍ਚਦੁਃਖਞ੍ਚਜਨਕਾਤ੍ਮਜੇ ।
ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣਯੋਰਰ੍ਥੇਨਾਦ੍ਯਸ਼ਕ੍ਯਮਜੀਵਿਤੁਮ੍ ॥ 33 ॥
ਸ਼ੁਤ੍ਵਾਤੁਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਯਾਃਸੀਤਾਸੁਰਸੁਤੋਪਮਾ ।
ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰੁਵਾਚੇਮਾਮੇਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿਮੈਥਿਲਿ ॥ 34 ॥
ਵਿਮਾਨਮ੍ਪੁष੍ਪਕਨ੍ਤਤ੍ਤੁਸਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯਮਨੋਜਵਮ੍ ।
ਦੀਨਾਤ੍ਰਿਜਟਯਾਸੀਤਾਲਙ੍ਕਾਮੇਵਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਾ ॥ 35 ॥
ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਿਜਟਯਾਸਾਰ੍ਥਮ੍ਪੁष੍ਪਕਾਦਵਰੁਹ੍ਯਸਾ ।
ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਮੇਵਰਾਕ੍षਸੀਭਿਃਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਾ ॥ 36 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਸੀਤਾਬਹੁਵृਕ੍षषਣ੍ਡਾਨ੍ਤਾਂਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਵਿਹਾਰਭੂਮਿਮ੍ ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਚਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌਪਰਂਵਿषਾਦਂਸਮੁਪਾਜਗਾਮ ॥ 37 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
bhartārannihatandṛṣṭavālakṣmaṇañcamahābalam |
vilalāpabhṛśaṃsītākaruṇaṃśokakarśitā || 1 ||
ūcurlakṣaṇikāyemāmputriṇyavidhavetica |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 2 ||
yajvanomahiṣīṃyemāmūcuḥpatnīñcasattriṇaḥ |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 3 ||
ūcussaṃśravaṇeyemāndvijāḥkārtāntikāśśubhām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 4 ||
vīrapārthivapatnītvāṃyevidurbhartṛpūjitām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 5 ||
imānikhalupadmānipādayoryaiḥkulastriyaḥ |
adhirājye'bhiṣicyantenarendraiḥpatibhiḥsaha || 6 ||
vaidhavyaṃyāntiyairnāryo'lakṣaṇairbhāgyadurlabhāḥ |
nātmanantānipaśyāmipaśyantīhatalakṣaṇā || 7 ||
satyanāmānipadmānistrīṇāmuktānilakṣaṇaiḥ |
tānyadyanihaterāmevitathānibhavantime || 8 ||
keśāh sūkṣmāh samā nīlā bhruvau ca asamgate mama |
vṛtte ca alomaśe janghe dantāś ca aviralā mama || 9 ||
śaṅkhenetrekaraupādaugulphāvūrūcamecitau |
anuvṛttanakhāssnigdhāssamāścāṅgulayomama || 10 ||
stanau ca aviralau pīnau mama imau magna cūcukau |
magnā ca utsanginī nābhih pārśva uraskaṃ ca me citam || 11 ||
mamavarṇomaṇinibhomṛdūnyaṅgaruhāṇica |
pratiṣṭhitāndvādaśabhirmāmūcuśśubhalakṣaṇām || 12 ||
samagrayavamacchridrapāṇipādañcavarṇavat |
mandasmitetyevacamāṅkanyālākṣaṇinodvijāḥ || 13 ||
ādhirājye'bhiṣekomebrāhmaṇaiḥpatināsaha |
kṛtāntakuśalairuktantatsarvaṃvitathīkṛtam || 14 ||
śodhayitvājanasthānampravṛtatimupalabhyaca |
tīrtvāsāgaramakṣobhyambhrātaraugoṣpadehatau || 15 ||
nanuvāruṇamāgneyamaindraṃvāyavyamevaca |
astrambrahmaśiraścaivapratyapadyatām || 16 ||
adṛśyamānenaraṇemāyayāvāsavopamau |
mamanāthāvanāthāyānihataurāmalakṣmaṇau || 17 ||
nahidṛṣṭipathamprāpyarāghavasyaraṇeripuḥ |
jīvanprantivartetayadyapisyānmanojavaḥ || 18 ||
nakalasyātibhāro'stikṛtāntaścasudurjayaḥ |
yatrarāmaḥsahabhrātrāśeteyudhinipātitaḥ || 19 ||
naśocāmitathārāmaṃlakṣmaṇañcamahāratham |
vātmānañjananīñcāpiyathāśvaśrūntapasvinīm || 20 ||
sātucintayatenityaṃsamāptavratamāgatam |
kadādrakṣyāmisītāñcalakṣmaṇañcasarāghavam || 21 ||
paridevayamānāntāṃrākṣasītrijaṭābravīt |
māviṣādaṅkṛthādevī bhartā'yantavajīvati || 22 ||
kāraṇānicavakṣyāmimahāntisadṛśānica |
yathemaujīvatodevībhrātaraurāmalakṣmaṇau || 23 ||
nahikopaparītāniharṣaparyutsukānica |
bhavantiyudhiyodhānāmmukhāninihatepatau || 24 ||
idaṃvimānaṃvaidehī puṣpakannāmanāmataḥ |
divyantvāndārayannaivaṃyadyetaugatajīvitau || 25 ||
hatavīrapradhānāhigatotsāhānirudyamā |
senābhramatisaṅ khyeṣuhatakarṇevanaurjale || 26 ||
iyampunarasambhrāntānirudvignātarasvinī |
senārakṣatikākutsthaumayāprītyāniveditau || 27 ||
sātvambhavasuvisrabdhāanumānaissukhodayaiḥ |
ahataupaśyakākutsthausnehādetadbrravīmite || 28 ||
anṛtannoktapūrvammenacavakṣyekadācana |
cāritrasukhaśīlatvāt praviṣṭāasimanaḥmama || 29 ||
nemauśakyāraṇejetuṃsendrairapisurāsuraiḥ |
tādṛśandarśanandṛṣṭavāmayācāveditantava || 30 ||
idañcasumahacacitraṃśaraiḥpaśyasvamaithili |
nissañjñāvapyubhāvetaunaivalakṣmīrvimuñcati || 31 ||
prāyeṇagatasattvānāmpuruṣāṇāṅgatāyuṣām |
dṛśyamāneṣuvaktreṣuparambhavativaikṛtam || 32 ||
tyajaśokañcamohañcaduḥkhañcajanakātmaje |
rāmalakṣmaṇayorarthenādyaśakyamajīvitum || 33 ||
śutvātuvacanantasyāḥsītāsurasutopamā |
kṛtāñjaliruvācemāmevamastvitimaithili || 34 ||
vimānampuṣpakantattusannivartyamanojavam |
dīnātrijaṭayāsītālaṅkāmevapraveśitā || 35 ||
tatastrijaṭayāsārthampuṣpakādavaruhyasā |
aśokavanikāmevarākṣasībhiḥpraveśitā || 36 ||
praviśyasītābahuvṛkṣaṣaṇḍāntāṃrākṣasendrasyavihārabhūmim |
samprekṣyasañcintyacarājaputrauparaṃviṣādaṃsamupājagāma || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever