📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.43 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
6.43 Yuddhakanda - Trichatvarimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਯੁਧ੍ਯਤਾਨ੍ਤੁਤਤਸ੍ਤੇषਾਂਵਾਨਰਾਣਾਮ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਰਕ੍षਸਾਂਸਮ੍ਬਭੂਵਾਥਬਲਕੋਪਸ੍ਸੁਦਾਰੁਣਃ ॥ 1 ॥
ਤੇਹਯੈਃਕਾਞ੍ਚਨਾਪੀਡੈਰ੍ਧ੍ਵਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮੈਃ ।
ਰਥੈਸ਼੍ਚਾਦਿਤ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਃਕਵਚੈਸ਼੍ਚਮਨੋਰਮੈਃ ॥ 2 ॥
ਨਿਰ੍ਯਯੂਰਾਕ੍षਸਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਨਾਦਯਨ੍ਤੋਦਿਸ਼ੋਦਸ਼ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਭੀਮਕਰ੍ਮਾਣੋਰਾਵਣਸ੍ਯਜਯੈषਿਣਃ ॥ 3 ॥
ਵਾਨਰਾਣਾਮਪਿਚਮੂਰ੍ਬृਹਤੀਜਯਮਿਚ੍ਛਤਾਮ੍ ।
ਅਭ੍ਯਧਾਵਤਤਾਂਸੇਨਾਂਰਕ੍षਸਾਙ੍ਕਾਮਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ 4 ॥
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇਤੇषਾਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭਿਧਾਵਤਾਮ੍ ।
ਰਕ੍षਸਾਂਵਾਨਰਾਣਾਞ੍ਚਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਯੁਦ੍ਧਮਵਰ੍ਤਤ ॥ 5 ॥
ਅਙ੍ਗਦੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍ਸਾਰ੍ਧਂਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰੇਣਰਾਕ੍षਸਃ ।
ਆਯੁਧ੍ਯਤਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤ੍ਰ਼੍ਯਮ੍ਬਕੇਣਯਥਾऽਨ੍ਤਕਃ ॥ 6 ॥
ਪ੍ਰਜਙ੍ਘੇਨਚਸਮ੍ਪਾਤਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਨ੍ਦੁਰ੍ਮਰ੍षਣੋਰਣੇ ।
ਜਮ੍ਬੁਮਾਲਿਨਮਾਰਬ੍ਧੋਹਨੁਮਾਨਪਿਵਾਨਰਃ ॥ 7 ॥
ਸਙ੍ਗਤਸ੍ਤੁਮਹਾਕ੍ਰੋਧੋਰਾਕ੍षਸੋਰਾਵਣਾਨੁਜਃ ।
ਸਮਰੇਤੀਕ੍ष੍ਣਵੇਗੇਨਮਿਤ੍ਰਘ੍ਨੇਨਵਿਭੀषਣਃ ॥ 8 ॥
ਤਪਨੇਨਗਜਸ੍ਸਾਰ੍ਧਂਰਾਕ੍षਸੇਨਮਹਾਬਲਃ ।
ਨਿਕੁਮ੍ਭੇਨਮਹਾਤੇਜਾਨੀਲੋऽਪਿਸਮਯੁਧ੍ਯਤ ॥ 9 ॥
ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੁਸੁਗ੍ਰੀਵਃਪ੍ਰਘਸੇਨਸਮਾਗਤਃ ।
ਸਙ੍ਗਤਃਸਮਰੇਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਵਿਰੂਪਾਕ੍षੇਣਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ॥ 10 ॥
ਅਗ੍ਨਿਕੇਤੁਸ਼੍ਚਸੁਦੁਰ੍ਧਰ੍षੋਰਸ਼੍ਮਿਕੇਤੁਸ਼੍ਚਰਾਕ੍षਸਃ ।
ਸੁਪ੍ਤਘ੍ਨੋਯਜ੍ਞਕੋਪਸ਼੍ਚਰਾਮੇਣਸਹਸਙ੍ਗਤਾਃ ॥ 11 ॥
ਵਜ੍ਰਮੁष੍ਟਿਸ੍ਤੁਮੈਨ੍ਦੇਨਦ੍ਵਿਵਿਦੇਨਾਸ਼ਨਿਪ੍ਰਭਃ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਭ੍ਯਾਂਸੁਘੋਰਾਭ੍ਯਾਙ੍ਕਪਿਮੁਖ੍ਯੌਸਮਾਗਤੌ ॥ 12 ॥
ਵੀਰਹ੍ ਪ੍ਰਤਪਨੋ ਘੋਰੋ ਰਾਕ੍षਸੋ ਰਣ ਦੁਰ੍ਧਰਃ ।
ਸਮਰੇ ਤੀਕ੍ष੍ਣ ਵੇਗੇਨ ਨਲੇਨ ਸਮਯੁਧ੍ਯਤ ॥ 13 ॥
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਬਲਵਾਨ੍ ਸੁषੇਣ;ਇਤਿ ਵਿਸ਼ਰੁਤਃ ।
ਸ ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ ਮਾਲਿਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਅਯੁਧ੍ਯਤ ਮਹਾ ਕਪਿਃ ॥ 14 ॥
ਵਾਨਰਾਸ਼੍ਚਾਪਰੇਭੀਮਾਰਾਕ੍षਸੈਰਪਰੈਸ੍ਸਹ ।
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂਸਮੀਯੁਸ੍ਸਹਸਾਯੁਦ੍ਧਾਯਬਹੁਭਿਸ੍ਸਹ ॥ 15 ॥
ਤਤ੍ਰਾਸੀਤ੍ਸੁਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਨ੍ਤੁਮੁਲਂਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ।
ਰਕ੍षਸਾਂਵਾਨਰਾਣਾਞ੍ਚਵੀਰਾਣਾਞ੍ਜਯਮਿਚ੍ਛਤਾਮ੍ ॥ 16 ॥
ਹਰਿਰਾਕ੍षਸਦੇਹੇਭ੍ਯਃਪ੍ਰਭੂਤਾਃਕੇਸ਼ਸ਼ਾਦ੍ਵਲਾਃ ।
ਸ਼ਰੀਰਸਙ੍ਘਾਟਾਵਹਾਃਪ੍ਰਸੁਸ੍ਰੁਸ਼੍ਸ਼ੋਣਿਤਾਪਗਾਃ ॥ 17 ॥
ਅਜਘਾਨੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਵਜ੍ਰੇਣੇਵਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਃ ।
ਅਙ੍ਗਦਙ੍ਗਦਯਾਵੀਰਂਸ਼ਤ੍ਰੁਸੈਨ੍ਯਵਿਦਾਰਣਮ੍ ॥ 18 ॥
ਤਸ੍ਯਕਾਞ੍ਚਨਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗਂਰਥਂਸਾਸ਼੍ਵਂਸਸਾਰਥਿਮ੍ ।
ਜਘਾਨਸਮਰੇਸ਼੍ਰੀਮਾਨਙ੍ਗਦੋਵੇਗਵਾਨ੍ਕਪਿਃ ॥ 19 ॥
ਸਮ੍ਪਾਤਿਸ੍ਤੁਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਭਾਣੈਃਪ੍ਰਜਙ੍ਘੇਨਸਮਾਹਤਃ ।
ਨਿਜਘਾਨਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣੇਨਪ੍ਰਜਙ੍ਘਂਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ ॥ 20 ॥
ਜਮ੍ਬੁਮਾਲੀਰਥਸ੍ਥਸ੍ਤੁਰਥਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਮਹਾਬਲਃ ।
ਬਿਬੇਦਸਮਰੇਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਹਨੂਮਨ੍ਤਂਸ੍ਤਨਾਨ੍ਤਰੇ ॥ 21 ॥
ਤਸ੍ਯਤਂਰਥਮਾਸ੍ਥਾਯਹਨੂਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਪ੍ਰਮਮਾਥਤਲੇਨਾਸ਼ੁਸਹਤੇਨੈਵਰਕ੍षਸਾ ॥ 22 ॥
ਨਦਨ੍ ਪ੍ਰਤਪਨੋਘੋਰੋਨਲਂਸੋਪ੍ਯਨ੍ਵਧਾਵਤ ।
ਨਲਃਪ੍ਰਤਪਨਸ੍ਯਾਸ਼ੁਪਾਤਯਾਮਾਸਚਕ੍षੁषੀ ॥ 23 ॥
ਭਿਨ੍ਨਗਾਤ੍ਰਸ਼੍ਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ष੍ਣੈਃਕ੍षਿਪ੍ਰਹਸ੍ਤੇਨਰਕ੍षਸਾ ।
ਗ੍ਰਸਨ੍ਤਮਿਵਸੈਨ੍ਯਾਨਿਪ੍ਰਘਸਂਵਾਨਰਾਧਿਪਃ ॥ 24 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣੇਨਨਿਰ੍ਭਿਭੇਦਜਘਾਨਚ ।
ਅਗ੍ਨਿਕੇਤੁਸ਼੍ਚਦੁਰ੍ਧਰ੍षੋਰਸ਼੍ਮਿਕੇਤੁਸ਼੍ਚਰਾਕ੍षਸਃ ॥ 25 ॥
ਸੁਪ੍ਤਘ੍ਨੋਯਜ੍ਞਕੋਪਸ਼੍ਚਰਾਮਨ੍ਨਿਰ੍ਭਿਭਿਦੁਸ਼੍ਸ਼ਰੈਃ ।
ਤੇषਾਞ੍ਚਤੁਰ੍ਣਾਂਰਾਮਸ੍ਤੁਸ਼ਿਰਾਂਸਿਨਿਸ਼ਿਤੈਸ਼੍ਸ਼ਰੈਃ ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੇਦਘੋਰੈਰਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮੈਃ ॥ 26 ॥
ਵਜ੍ਰ ਮੁष੍ਟਿਸ੍ ਤੁ ਮੈਨ੍ਦੇਨ ਮੁष੍ਟਿਨਾ ਨਿਹਤੋ ਰਣੇ ।
ਪਪਾਤ ਸਰਥਹ੍ ਸਾਸ਼ਵਹ੍ ਪੁਰਾਟ੍ਟ ਇਵ ਭੂ ਤਲੇ ॥ 27 ॥
ਨਿਕੁਮ੍ਬਸ੍ਤੁਰਣੇਨੀਲਨ੍ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਚਯਪ੍ਰਭਮ੍ ।
ਨਿਰ੍ਬਿਭੇਦਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ष੍ਣੈਃਕਰੈਰ੍ਮੇਘਮਿਵਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ ॥ 28 ॥
ਪੁਨਸ਼੍ਸ਼ਰਸ਼ਤੇਨਾਥਕ੍षਿਪ੍ਰਹਸ੍ਤੋਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ।
ਬਿਭੇਦਸਮਰੇਨੀਲਨ੍ਨਿਕੁਮ੍ਭਃਪ੍ਰਜਹਾਸਚ ॥ 29 ॥
ਤਸ੍ਯੈਵਰਥਚਕ੍ਰੇਣਨੀਲੋਵਿष੍ਣੁਰਿਵਾਹਵੇ ।
ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੇਦਸਮਰੇਨਿਕੁਮ੍ਭਸ੍ਯਚਸਾਰਥੇਃ ॥ 30 ॥
ਵਜ੍ਰਾਸ਼ਨਿਸਮਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋਦ੍ਵਿਵਿਦੋऽਪ੍ਯਸ਼ਨਿਪ੍ਰਭਮ੍ ।
ਜਘਾਨਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗੇਣਮਿषਤਾਂਸਰ੍ਵਰਕ੍षਸਾਮ੍ ॥ 31 ॥
ਦ੍ਵਿਦਿਧਂਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਨ੍ਤੁਨਗਯੋਧਿਨਮਾਹਵੇ ।
ਸ਼ਰੈਰਸ਼ਨਿਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਸ੍ਸਵਿਵ੍ਯਾਧਾਸ਼ਨਿਪ੍ਰਭਃ ॥ 32 ॥
ਸਸ਼ਰੈਰਭਿਵਿਦ੍ਧਾਙ੍ਗੋਦ੍ਵਿਵਿਦਃਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ।
ਸਾਲੇਨਸਰਥਂਸਾਸ਼੍ਵਨ੍ਨਿਜਘਾਨਾਸ਼ਨਿਪ੍ਰਭਮ੍ ॥ 33 ॥
ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲੀਰਥਸ੍ਥਸ੍ਤੁਸ਼ਰੈਃਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਣੈਃ ।
ਸੁषੇਣਨ੍ਤਾਡਯਾਮਾਸਨਨਾਦਚਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ॥ 34 ॥
ਤਂਰਥਸ੍ਥਮਥੋਦृष੍ਟਵਾਸੁषੇਣੋਵਾਨਰੋਤ੍ਤਮਃ ।
ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗੇਣਮਹਤਾਰਥਮਾਸ਼ੁਨ੍ਯਪਾਤਯਤ੍ ॥ 35 ॥
ਲਾਘਵੇਨਤੁਸਂਯੁਕ੍ਤੋਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲੀਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ।
ਅਪਕ੍ਰਮ੍ਯਰਥਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਙ੍ਗਦਾਪਾਣਿਃਕ੍षਿਤੌਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 36 ॥
ਤਤਃਕ੍ਰੋਧਸਮਾਵਿष੍ਟਃਸੁषੇਣੋਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਸ਼ਿਲਾਂਸੁਮਹਤੀਙ੍ਗृਹ੍ਯਨਿਸ਼ਾਚਰਮਭਿਦ੍ਰਵਤ੍ ॥ 37 ॥
ਤਮਾਪਤਨ੍ਤਙ੍ਗਦਯਾਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲੀਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ।
ਵਕ੍षਸ੍ਯਭਿਜਘਾਨਾਸ਼ੁਸੁषੇਣਂਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ॥ 38 ॥
ਗਦਾਪ੍ਰਹਾਰਨ੍ਤਙ੍ਘੋਰਮਚ੍ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਲਵਗੋਤ੍ਤਮਃ ।
ਤਾਂਸ਼ਿਲਾਮ੍ਪਾਤਯਾਮਾਸਤਸ੍ਯੋਰਸਿਮਹਾਮृਧੇ ॥ 39 ॥
ਸ਼ਿਲਾਪ੍ਰਹਾਰਭਿਹਤੋਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲੀਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ।
ਨਿष੍ਪਿष੍ਟਹृਦਯੋਭੂਮੌਗਤਾਸੁਰ੍ਨਿਪਪਾਤਹ ॥ 40 ॥
ਏਵਨ੍ਤੈਰ੍ਵਾਨਰੈਸ਼੍ਸ਼ੂਰੈਸ਼੍ਸ਼ੂਰਾਸ੍ਤੇਰਜਨੀਚਰਾਃ ।
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੇਵਿਮृਦਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰਦੈਤ੍ਯਾਇਵਦਿਵੌਕਸੈਃ ॥ 41 ॥
ਭਗ੍ਨੈਖਡਗੈਰ੍ਗਦਾਭਿਸ਼੍ਚਸ਼ਕ੍ਤਿਤੋਮਰਪਟ੍ਟਸੈਃ ।
ਅਪਵਿਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚਾਭਿਨ੍ਨੈਸ਼੍ਚਰਥੈਸ੍ਸਾਙ੍ਗ੍ਰਾਮਿਕੈਰ੍ਹਯੈਃ ॥ 42 ॥
ਨਿਹਤੈਃਕੁਞ੍ਜਰੈਰ੍ਮਤ੍ਸ੍ਸੈਸ੍ਤਥਾਵਾਨਰਰਾਕ੍षਸੈਃ ।
ਚਕ੍ਰਾਕ੍षਯੁਗਦਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚਭਗ੍ਨੈਰ੍ਧਰਣਿਸਂਸ਼੍ਰਿਤੈਃ ॥ 43 ॥
ਬਭੂਵਾਯੋਧਨਙ੍ਘੋਰਙ੍ਗੋਮਾਯੁਗਣਸੇਵਿਤਮ੍ ।
ਕਬਨ੍ਧਾਨਿਸਮੁਤ੍ਪੇਤੁਰ੍ਦਿਕ੍षੁਵਾਨਰਰਕ੍षਸਾਮ੍ ॥ 44 ॥
ਵਿਮਰ੍ਦੇਤੁਮੁਲੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਵਾਸੁਰਰਣੋਪਮੇ ।
ਵਿਦਾਰ੍ਯਮਾਣਾਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵੈਸ੍ਤਦਾਨਿਸ਼ਾਚਰਾਸ਼੍ਸ਼ੋਣਿਤਦਿਗ੍ਧਗਾਤ੍ਰਾਃ ।
ਪੁਨਃਸੁਯੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਸਾਸਮਾਸ੍ਥਿਤਾਦਿਵਾਕਰਸ੍ਯਾਸ੍ਤਮਯਾਭਿਕਾਙ੍ਕ੍षਿਣਃ ॥ 45 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tricatvāriṃśassargaḥ |
yudhyatāntutatasteṣāṃvānarāṇāmmahātmanām |
rakṣasāṃsambabhūvāthabalakopassudāruṇaḥ || 1 ||
tehayaiḥkāñcanāpīḍairdhvaścāgniśikhopamaiḥ |
rathaiścādityasaṅkāśaiḥkavacaiścamanoramaiḥ || 2 ||
niryayūrākṣasavyāghrānādayantodiśodaśa |
rākṣasābhīmakarmāṇorāvaṇasyajayaiṣiṇaḥ || 3 ||
vānarāṇāmapicamūrbṛhatījayamicchatām |
abhyadhāvatatāṃsenāṃrakṣasāṅkāmarūpiṇam || 4 ||
etasminnantareteṣāmanyonyamabhidhāvatām |
rakṣasāṃvānarāṇāñcadvandvayuddhamavartata || 5 ||
aṅgadendrajitsārdhaṃvāliputreṇarākṣasaḥ |
āyudhyatamahātejāstṟyambakeṇayathā'ntakaḥ || 6 ||
prajaṅghenacasampātirnityandurmarṣaṇoraṇe |
jambumālinamārabdhohanumānapivānaraḥ || 7 ||
saṅgatastumahākrodhorākṣasorāvaṇānujaḥ |
samaretīkṣṇavegenamitraghnenavibhīṣaṇaḥ || 8 ||
tapanenagajassārdhaṃrākṣasenamahābalaḥ |
nikumbhenamahātejānīlo'pisamayudhyata || 9 ||
vānarendrastusugrīvaḥpraghasenasamāgataḥ |
saṅgataḥsamareśrīmānvirūpākṣeṇalakṣmaṇaḥ || 10 ||
agniketuścasudurdharṣoraśmiketuścarākṣasaḥ |
suptaghnoyajñakopaścarāmeṇasahasaṅgatāḥ || 11 ||
vajramuṣṭistumaindenadvividenāśaniprabhaḥ |
rākṣasābhyāṃsughorābhyāṅkapimukhyausamāgatau || 12 ||
vīrah pratapano ghoro rākṣaso raṇa durdharaḥ |
samare tīkṣṇa vegena nalena samayudhyata || 13 ||
dharmasya putro balavān suṣeṇa;iti viśarutaḥ |
sa vidyun mālinā sārdhaṃ ayudhyata mahā kapiḥ || 14 ||
vānarāścāparebhīmārākṣasairaparaissaha |
dvandvaṃsamīyussahasāyuddhāyabahubhissaha || 15 ||
tatrāsītsumahadyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rakṣasāṃvānarāṇāñcavīrāṇāñjayamicchatām || 16 ||
harirākṣasadehebhyaḥprabhūtāḥkeśaśādvalāḥ |
śarīrasaṅghāṭāvahāḥprasusruśśoṇitāpagāḥ || 17 ||
ajaghānendrajitkruddhovajreṇevaśatakratuḥ |
aṅgadaṅgadayāvīraṃśatrusainyavidāraṇam || 18 ||
tasyakāñcanacitrāṅgaṃrathaṃsāśvaṃsasārathim |
jaghānasamareśrīmānaṅgadovegavānkapiḥ || 19 ||
sampātistutribhirbhāṇaiḥprajaṅghenasamāhataḥ |
nijaghānaśvakarṇenaprajaṅghaṃraṇamūrdhani || 20 ||
jambumālīrathasthasturathaśaktyāmahābalaḥ |
bibedasamarekruddhohanūmantaṃstanāntare || 21 ||
tasyataṃrathamāsthāyahanūmān mārutātmajaḥ |
pramamāthatalenāśusahatenaivarakṣasā || 22 ||
nadan pratapanoghoronalaṃsopyanvadhāvata |
nalaḥpratapanasyāśupātayāmāsacakṣuṣī || 23 ||
bhinnagātraśśaraistīkṣṇaiḥkṣiprahastenarakṣasā |
grasantamivasainyānipraghasaṃvānarādhipaḥ || 24 ||
sugrīvassaptaparṇenanirbhibhedajaghānaca |
agniketuścadurdharṣoraśmiketuścarākṣasaḥ || 25 ||
suptaghnoyajñakopaścarāmannirbhibhiduśśaraiḥ |
teṣāñcaturṇāṃrāmastuśirāṃsiniśitaiśśaraiḥ |
kruddhaścaturbhiścicchedaghorairagniśikhopamaiḥ || 26 ||
vajra muṣṭis tu maindena muṣṭinā nihato raṇe |
papāta sarathah sāśavah purāṭṭa iva bhū tale || 27 ||
nikumbasturaṇenīlannīlāñjanacayaprabham |
nirbibhedaśaraistīkṣṇaiḥkarairmeghamivāṃśumān || 28 ||
punaśśaraśatenāthakṣiprahastoniśācaraḥ |
bibhedasamarenīlannikumbhaḥprajahāsaca || 29 ||
tasyaivarathacakreṇanīloviṣṇurivāhave |
śiraścicchedasamarenikumbhasyacasāratheḥ || 30 ||
vajrāśanisamasparśodvivido'pyaśaniprabham |
jaghānagiriśṛṅgeṇamiṣatāṃsarvarakṣasām || 31 ||
dvididhaṃvānarendrantunagayodhinamāhave |
śarairaśanisaṅkāśaissavivyādhāśaniprabhaḥ || 32 ||
saśarairabhividdhāṅgodvividaḥkrodhamūrchitaḥ |
sālenasarathaṃsāśvannijaghānāśaniprabham || 33 ||
vidyunmālīrathasthastuśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
suṣeṇantāḍayāmāsananādacamuhurmuhuḥ || 34 ||
taṃrathasthamathodṛṣṭavāsuṣeṇovānarottamaḥ |
giriśṛṅgeṇamahatārathamāśunyapātayat || 35 ||
lāghavenatusaṃyuktovidyunmālīniśācaraḥ |
apakramyarathāttūrṇaṅgadāpāṇiḥkṣitausthitaḥ || 36 ||
tataḥkrodhasamāviṣṭaḥsuṣeṇoharipuṅgavaḥ |
śilāṃsumahatīṅgṛhyaniśācaramabhidravat || 37 ||
tamāpatantaṅgadayāvidyunmālīniśācaraḥ |
vakṣasyabhijaghānāśusuṣeṇaṃharipuṅgavaḥ || 38 ||
gadāprahārantaṅghoramacnityaplavagottamaḥ |
tāṃśilāmpātayāmāsatasyorasimahāmṛdhe || 39 ||
śilāprahārabhihatovidyunmālīniśācaraḥ |
niṣpiṣṭahṛdayobhūmaugatāsurnipapātaha || 40 ||
evantairvānaraiśśūraiśśūrāsterajanīcarāḥ |
dvandvevimṛditāstatradaityāivadivaukasaiḥ || 41 ||
bhagnaikhaḍagairgadābhiścaśaktitomarapaṭṭasaiḥ |
apaviddhaiścābhinnaiścarathaissāṅgrāmikairhayaiḥ || 42 ||
nihataiḥkuñjarairmatssaistathāvānararākṣasaiḥ |
cakrākṣayugadaṇḍaiścabhagnairdharaṇisaṃśritaiḥ || 43 ||
babhūvāyodhanaṅghoraṅgomāyugaṇasevitam |
kabandhānisamutpeturdikṣuvānararakṣasām || 44 ||
vimardetumuletasmindevāsuraraṇopame |
vidāryamāṇāharipuṅgavaistadāniśācarāśśoṇitadigdhagātrāḥ |
punaḥsuyuddhantarasāsamāsthitādivākarasyāstamayābhikāṅkṣiṇaḥ || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||