📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
6.24 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
6.24 Yuddhakanda - Chaturvimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਾਵੀਰਸਮਿਤੀਰਾਜ੍ਞਾਵਿਰਰਾਜਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ ।
ਸ਼ਸ਼ਿਨਾਸ਼ੁਭਨਕ੍षਤ੍ਰਾਪੌਰ੍ਣਮਾਸੀਵਸ਼ਾਰਦੀ ॥ 1 ॥
ਪ੍ਰਚਚਾਲਚਵੇਗੇਨਤ੍ਰਸ੍ਤਾਚੈਵਵਸੁਨ੍ਧਰਾ ।
ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾਬਲੌਘੇਨਤੇਨਸਾਗਰਵਰ੍ਚਸਾ ॥ 2 ॥
ਤਤਸ਼੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੁਰਾਕ੍ਰੁष੍ਟਂਲਙ੍ਕਾਯਾਙ੍ਕਾਨਨੌਕਸਃ ।
ਭੇਰੀਮृਦਙ੍ਗਸਙ੍ਘੁष੍ਟਨ੍ਤੁਮੁਲਂਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ॥ 3 ॥
ਬਭੂਵੁਸ੍ਤੇਨਘੋषੇਣਸਂਹृष੍ਟਾਹਰਿਯੂਥਪਾਃ ।
ਅਮृष੍ਯਮਾਣਾਸ੍ਤਙ੍ਘੋषਂਵਿਨੇਦੁਰ੍ਘੋषਵਤ੍ਤਰਮ੍ ॥ 4 ॥
ਰਾਕ੍षਸਾਸ੍ਤੁਪ੍ਲਵਙ੍ਗਾਨਾਂਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੁਸ਼੍ਚਾऽਪਿਗਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।
ਨਰ੍ਦਤਾਮਿਵਦृਪ੍ਤਾਨਾਮ੍ਮੇਘਾਨਾਮਮ੍ਬਰੇਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 5 ॥
ਦृष੍ਟਵਾਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਲਙ੍ਕਾਞ੍ਚਿਤ੍ਰਧ੍ਵਜਪਤਾਕਿਨੀਮ੍ ।
ਜਗਾਮਮਨਸਾਸੀਤਨ੍ਦੂਯਮਾਨੇਨਚੇਤਸਾ ॥ 6 ॥
ਅਤ੍ਰਸਾਮृਗਸ਼ਾਬਾਕ੍षੀਰਾਵਣੇਨੋਪਰੁਧ੍ਯਤੇ ।
ਅਭਿਭੂਤਾਗ੍ਰਹੇਣੇਵਲੋਹਿਤਾਙ੍ਗੇਨਰੋਹਿਣੀ ॥ 7 ॥
ਦੀਰ੍ਘਮੁष੍ਣਞ੍ਚਨਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯਸਮੁਦ੍ਵੀਕ੍ष੍ਯਚਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ।
ਉਵਾਚਵਚਨਂਵੀਰਸ੍ਤਤ੍ਕਾਲਹਿਤਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 8 ॥
ਆਲਿਖਨ੍ਤੀਮਿਵਾਕਾਸ਼ਮੁਤ੍ਥਿਤਾਮ੍ਪਸ਼੍ਯਲਕ੍ष੍ਮਣ ।
ਮਨਸੇਵਕृਤਾਂਲਙ੍ਕਾਨ੍ਨਗਾਗ੍ਰੇਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 9 ॥
ਵਿਮਾਨੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਲਙ੍ਕਾਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਾਭੁਵਿਰਾਜਤੇ ।
ਵਿष੍ਣੋਃਪਦਮਿਵਾਕਾਸ਼ਞ੍ਛਾਦਿਤਮ੍ਪਾਣ੍ਡੁਭਿਰ੍ਘਨੈਃ ॥ 10 ॥
ਪੁष੍ਪਿਤੈਸ਼੍ਸ਼ੋਭਿਤਾਲਙ੍ਕਾਵਨੈਸ਼੍ਚਤ੍ਰਰਥੋਪਮੈਃ ।
ਨਾਨਾਪਤਗਸਙ੍ਘੁष੍ਟੈਃ ਫਲਪੁष੍ਪੋਪਗੈਸ਼੍ਸ਼ੁਭੈਃ ॥ 11 ॥
ਪਸ਼੍ਯਮਤ੍ਤਵਿਹਾਙ੍ਗਾਨਿਪ੍ਰਲੀਨਭ੍ਰਮਰਾਣਿਚ ।
ਕੋਕਿਲਾਕੁਲषਣ੍ਡਾਨਿਦੋਧਵੀਤਿਸ਼ਿਵੋऽਨਿਲਃ ॥ 12 ॥
ਇਤਿਦਾਸ਼ਰਥੀਰਾਮੋਲਕ੍ष੍ਮਣਂਸਮਭਾषਤ ।
ਬਲਞ੍ਚਤਦ੍ਵੈਵਿਭਜਨ੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਦृष੍ਟੇਨਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 13 ॥
ਸ਼ਸ਼ਾਸਕਪਿਸੇਨਾਯਾਮ੍ਬਲਮਾਦਾਯਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਅਙ੍ਗਦਸ੍ਸਹਨੀਲੇਨਤਿष੍ਠੇਦੁਰਸਿਦੁਰ੍ਜਯਃ ॥ 14 ॥
ਤਿष੍ਠੇਦ੍ਵਾਨਰਵਾਹਿਨ੍ਯਾਵਾਨਰੌਘਸਮਾਵृਤਃ ।
ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯਦਕ੍षਿਣਮ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮृषਭੋਵਾਨਰਰ੍षਭਃ ॥ 15 ॥
ਗਨ੍ਧਹਸ੍ਤੀਵਦੁਰ੍ਧਰ੍षਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀਗਨ੍ਧਮਾਦਨਃ ।
ਤਿष੍ਠੇਦ੍ਵਾਨਰਵਾਹਿਨ੍ਯਾਸ੍ਸਵ੍ਯਮ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ 16 ॥
ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿਸ੍ਥਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂਯੁਕ੍ਤੋਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਜਾਮ੍ਬਵਾਂਸ਼੍ਚਸੁषੇਣਸ਼੍ਚਵੇਗਦਰ੍ਸ਼ੀਚਵਾਨਰਃ ॥ 17 ॥
ऋਕ੍षਮੁਖ੍ਯਾਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃਕੁਕ੍षਿਂਰਕ੍षਨ੍ਤੁਤੇਤ੍ਰਯਃ ।
ਜਘਨਙ੍ਕਪਿਸੇਨਾਯਾਃਕਪਿਰਾਜੋऽਭਿਰਕ੍षਤੁ ।
ਪਸ਼੍ਚਾਰ੍ਧਮਿਵਲੋਕਸ੍ਯਪ੍ਰਚੇਤਾਸ੍ਤੇਜਸਾਵृਤਃ ॥ 18 ॥
ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਮਹਾਵ੍ਯੂਹਾਮਹਾਵਾਨਰਰਕ੍षਿਤਾ ।
ਅਨੀਕਿਨੀਸਾਵਿਬਭੌਯਥਾਦ੍ਯੌਸ੍ਸਾਭ੍ਰਸਮ੍ਪ੍ਲਵਾ ॥ 19 ॥
ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿਮਹਾਤਸ਼੍ਚਮਹੀਰੁਹਨ੍ ।
ਲਙ੍ਕਾਂਵਿਮਰ੍ਦਯਿषਵੋਰਣੇ ॥ 20 ॥
ਸ਼ਿਖਰੈਰ੍ਵਿਕਿਰਾਮੈਨਾਂਲਙ੍ਕਾਮ੍ਮੁष੍ਟਭਿਰੇਵਵਾ ।
ਇਤਿਸ੍ਮਦਧਿਰੇਸਰ੍ਵੇਮਨਾਂਸਿਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ ॥ 21 ॥
ਤਤੋਰਾਮੋਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਾਨਿਸੈਨ੍ਯਾਨਿਸ਼ੁਕਏषਵਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 22 ॥
ਰਾਮਸ੍ਯਤੁਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋਮਹਾਬਲਃ ।
ਮੋਚਯਾਮਾਸਤਨ੍ਦੂਤਂਸ਼ੁਕਂਰਾਮਸ੍ਯਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ॥ 23 ॥
ਮੋਚਿਤੋਰਾਮਵਾਕ੍ਯੇਨਵਾਨਰੈਸ਼੍ਚਨਿਪੀਡਿਤਃ ।
ਸ਼ੁਕਃਪਰਮਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੋਰਕ੍षੋਧਿਪਮੁਪਾਗਮਤ੍ ॥ 24 ॥
ਰਾਵਣਃਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨੇਵਸ਼ੁਕਂਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚਹ ॥ 25 ॥
ਕਿਮਿਮੌਤੇਸਿਤੌਪਕ੍षੌਲੂਨਪਕ੍षਸ਼੍ਚਦृਸ਼੍ਯਸੇ ।
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨਾਨੇਕਚਿਤ੍ਤਾਨਾਨ੍ਤੇषਾਨ੍ਤ੍ਵਂਵਸ਼ਮਾਗਤਃ ॥ 26 ॥
ਤਤਸ੍ਸਭਯਸਂਵਿਗ੍ਨਸ੍ਤਦਾਰਾਜ੍ਞਾਭਿਚੋਦਿਤਃ ।
ਵਚਨਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 27 ॥
ਸਾਗਰਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇਤੀਰੇऽਬ੍ਰਵਨ੍ਤੇਵਚਨਨ੍ਤਥਾ ।
ਯਥਾਸਨ੍ਧੇਸ਼ਮਕ੍ਲਿष੍ਟਂਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ ਸ਼੍ਲਕ੍ष੍ਣਯਾਗਿਰਾ ॥ 28 ॥
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੈਸ੍ਸੈਰਹਮੁਤ੍ਪ੍ਲੁਤਦृष੍ਟਮਾਤ੍ਰਃਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮੈਃ ।
ਗृਹੀਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਪਿਚਾਰਬ੍ਦੋਹਨ੍ਤੁਂਲੋਪ੍ਤੁਞ੍ਚਮੁष੍ਟਿਭਿ ॥ 29 ॥
ਨੈਵਸਮ੍ਭਾषਿਤੁਂਸ਼ਕ੍ਯਾਸ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋऽਤ੍ਰਨਲਭ੍ਯਤੇ ।
ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਕੋਪਨਾਸ੍ਤੀਕ੍ष੍ਣਾਨਾਨਰਾਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪ ॥ 30 ॥
ਸਚਹਨ੍ਤਾਵਿਰਾਧਸ੍ਯਕਬਨ੍ਧਸ੍ਯਖਰਸ੍ਯਚ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਹਿਤੋਰਾਮਸ੍ਸੀਤਾਯਾਃ ਪਦਮਾਗਤਃ ॥ 31 ॥
ਸਕृਤ੍ਵਾਸਾਗਰੇਸੇਤੁਨ੍ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾਚਲਵਣੋਦਧਿਮ੍ ।
ਏषਰਕ੍षਾਂਸਿਨਿਰ੍ਦੂਯਧਨ੍ਵੀਤਿष੍ਠਤਿਰਾਘਵਃ ॥ 32 ॥
ऋਕ੍षਵਾਨਰਸਙ੍ਘਾਨਾਮਨੀਕਾਨਿਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।
ਗਿਰਿਮੇਘਨਿਕਾਸ਼ਾਨਾਞ੍ਛਾਦਯਨ੍ਤਿਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ ॥ 33 ॥
ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਮ੍ਬਲੌਘਸ੍ਯਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਬਲਸ੍ਯਚ ।
ਨੈਤਯੋਰ੍ਵਿਦ੍ਯਤੇਸਨ੍ਧਿਰ੍ਦੇਵਦਾਨਵਯੋਰਿਵ ॥ 34 ॥
ਪੁਰਾਪ੍ਰਾਕਾਰਮਾਯਾਨ੍ਤਿਕ੍षਿਪ੍ਰਮੇਕਤਰਙ੍ਕੁਰੁ ।
ਸੀਤਾਂਵਾਸ੍ਮੈਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਸ਼ੁਸੁਯੁਦ੍ਧਂਵਾਪਿਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍ ॥ 35 ॥
ਸ਼ੁਕਸ੍ਯਵਚਨਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਰਾਵਣੋਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਰੋषਸਂਰਕ੍ਤਨਯਨੋਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਨਿਨਚਕ੍षੁषਾ ॥ 36 ॥
ਯਦਿਮਾਮ੍ਪ੍ਰਤਿਯੁਧ੍ਯੇਰਨ੍ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਦਾਨਵਾਃ ।
ਨੈਵਸੀਤਾਮ੍ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿਸਰ੍ਵਲੋਕਭਯਾਦਪਿ ॥ 37 ॥
ਕਦਾਸਮਭਿਧਾਵਨ੍ਤਿਰਾਘਵਮ੍ਮਾਮਕਾਸ਼੍ਸ਼ਰਾਃ ।
ਵਸਨ੍ਤੇਪੁष੍ਪਿਤਮ੍ਮਤ੍ਤਾਭ੍ਰਮਰਾਇਵਪਾਦਪਮ੍ ॥ 38 ॥
ਕਦਾਤੂਣੀਯਸ਼ੈਰ੍ਦੀਪ੍ਤੈਰ੍ਗਣਸ਼ਃ ਕਾਰ੍ਮੁਕਚ੍ਯੁਤੈਃ ।
ਸ਼ਰੈਰਾਦੀਪਯਾਮ੍ਯੇਨਮੁਲ੍ਕਾਭਿਰਿਵਕੁਞ੍ਜਰਮ੍ ॥ 39 ॥
ਤਚ੍ਚਾਸ੍ਯਬਲਮਾਦਾਸ੍ਯੇਬਲੇਨਮਹਤਾਵृਤਃ ।
ਜ੍ਯੋਤਿषਾਮਿਵਸਰ੍ਵੇषਾਮ੍ਪ੍ਰਭਾਮੁਦ੍ਯਨ੍ਦਿਵਾਕਰਃ ॥ 40 ॥
ਸਾਗਰਸ੍ਯੇਵਮੇਵੇਗੋਮਾਰੁਤਸ੍ਯੇਵਮੇਗਤਿਃ ।
ਨਹਿਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਵੇਦਤੇਨਮਾਂਯੋਦ੍ਧੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ॥ 41 ॥
ਨਮੇਤੂਣੀਸ਼ਯਾਨ੍ਬਾਣਾਨ੍ ਸਵਿषਾਨਿਵਪਨ੍ਨਗਾਨ੍ ।
ਰਾਮਃਪਸ਼੍ਯਤਿਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇਤੇਨਮਾਂਯੋਧ੍ਦੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ॥ 42 ॥
ਨਜਾਨਾਤਿਪੁਰਾਵੀਰ੍ਯਮਮਯੁਦ੍ਧੇਸਰਾਘਵਃ ।
ਮਮਚਾਪਮਯੀਂਵੀਣਾਂਸ਼ਰਕੋਣੈਃਪ੍ਰਵਾਦਿਤਾਮ੍ ॥ 43 ॥
ਜ੍ਯਾਸ਼ਬ੍ਦਤੁਮੁਲਾਙ੍ਘੋਰਾਮਾਰ੍ਤਭੀਤਮਹਾਸ੍ਵਨਾਮ੍ ।
ਨਾਰਾਚਤਲਸਨ੍ਨਾਦਾਨ੍ਤਾਮ੍ਮਮਾਹਿਤਵਾਹਿਨੀਮ੍ ॥ 44 ॥
ਅਵਗਾਹ੍ਯਮਹਾਰਙ੍ਗਂਵਾਦਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂਰਣੇ ।
ਨਵਾਸਵੇਨਾਪਿਸਹਸ੍ਰਚਕ੍षੁषਾਯਥਾਸ੍ਮਿਸ਼ਕ੍ਯੋਵਰੁਣੇਨਵਾਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਯਮੇਨਵਾਧਰ੍षਯਿਤੁਂਸ਼ਰਾਗ੍ਨਿਨਾਮਹਾਹਵੇਵੈਸ਼੍ਰਵਣੇਨਵਾਪੁਨਃ ॥ 45 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturviṃśassargaḥ |
sāvīrasamitīrājñāvirarājavyavasthitā |
śaśināśubhanakṣatrāpaurṇamāsīvaśāradī || 1 ||
pracacālacavegenatrastācaivavasundharā |
pīḍyamānābalaughenatenasāgaravarcasā || 2 ||
tataśśuśruvurākruṣṭaṃlaṅkāyāṅkānanaukasaḥ |
bherīmṛdaṅgasaṅghuṣṭantumulaṃromaharṣaṇam || 3 ||
babhūvustenaghoṣeṇasaṃhṛṣṭāhariyūthapāḥ |
amṛṣyamāṇāstaṅghoṣaṃvinedurghoṣavattaram || 4 ||
rākṣasāstuplavaṅgānāṃśuśruvuścā'pigarjitam |
nardatāmivadṛptānāmmeghānāmambaresvanam || 5 ||
dṛṣṭavādāśarathirlaṅkāñcitradhvajapatākinīm |
jagāmamanasāsītandūyamānenacetasā || 6 ||
atrasāmṛgaśābākṣīrāvaṇenoparudhyate |
abhibhūtāgraheṇevalohitāṅgenarohiṇī || 7 ||
dīrghamuṣṇañcaniśvasyasamudvīkṣyacalakṣmaṇam |
uvācavacanaṃvīrastatkālahitamātmanaḥ || 8 ||
ālikhantīmivākāśamutthitāmpaśyalakṣmaṇa |
manasevakṛtāṃlaṅkānnagāgreviśvakarmaṇā || 9 ||
vimānairbahubhirlaṅkāsaṅkīrṇābhuvirājate |
viṣṇoḥpadamivākāśañchāditampāṇḍubhirghanaiḥ || 10 ||
puṣpitaiśśobhitālaṅkāvanaiścatrarathopamaiḥ |
nānāpatagasaṅghuṣṭaiḥ phalapuṣpopagaiśśubhaiḥ || 11 ||
paśyamattavihāṅgānipralīnabhramarāṇica |
kokilākulaṣaṇḍānidodhavītiśivo'nilaḥ || 12 ||
itidāśarathīrāmolakṣmaṇaṃsamabhāṣata |
balañcatadvaivibhajan śāstradṛṣṭenakarmaṇā || 13 ||
śaśāsakapisenāyāmbalamādāyavīryavān |
aṅgadassahanīlenatiṣṭhedurasidurjayaḥ || 14 ||
tiṣṭhedvānaravāhinyāvānaraughasamāvṛtaḥ |
āśrityadakṣiṇampārśvamṛṣabhovānararṣabhaḥ || 15 ||
gandhahastīvadurdharṣastarasvīgandhamādanaḥ |
tiṣṭhedvānaravāhinyāssavyampārśvaṃsamāśritaḥ || 16 ||
mūrdhnisthāsyāmyahaṃyuktolakṣmaṇenasamanvitaḥ |
jāmbavāṃścasuṣeṇaścavegadarśīcavānaraḥ || 17 ||
ṛkṣamukhyāmahātmānaḥkukṣiṃrakṣantutetrayaḥ |
jaghanaṅkapisenāyāḥkapirājo'bhirakṣatu |
paścārdhamivalokasyapracetāstejasāvṛtaḥ || 18 ||
suvibhaktamahāvyūhāmahāvānararakṣitā |
anīkinīsāvibabhauyathādyaussābhrasamplavā || 19 ||
pragṛhyagiriśṛṅgāṇimahātaścamahīruhan |
laṅkāṃvimardayiṣavoraṇe || 20 ||
śikharairvikirāmaināṃlaṅkāmmuṣṭabhirevavā |
itismadadhiresarvemanāṃsiharipuṅgavāḥ || 21 ||
tatorāmomahātejāssugrīvamidamabravīt |
suvibhaktānisainyāniśukaeṣavimucyatām || 22 ||
rāmasyatuvacaśśrutvāvānarendromahābalaḥ |
mocayāmāsatandūtaṃśukaṃrāmasyaśāsanāt || 23 ||
mocitorāmavākyenavānaraiścanipīḍitaḥ |
śukaḥparamasantrastorakṣodhipamupāgamat || 24 ||
rāvaṇaḥprahasannevaśukaṃvākyamuvācaha || 25 ||
kimimautesitaupakṣaulūnapakṣaścadṛśyase |
kaccinnānekacittānānteṣāntvaṃvaśamāgataḥ || 26 ||
tatassabhayasaṃvignastadārājñābhicoditaḥ |
vacanampratyuvācedaṃrākṣasādhipamuttamam || 27 ||
sāgarasyottaretīre'bravantevacanantathā |
yathāsandheśamakliṣṭaṃsāntvayan ślakṣṇayāgirā || 28 ||
kruddhaissairahamutplutadṛṣṭamātraḥplavaṅgamaiḥ |
gṛhīto'smyapicārabdohantuṃloptuñcamuṣṭibhi || 29 ||
naivasambhāṣituṃśakyāssampraśno'tranalabhyate |
prakṛtyākopanāstīkṣṇānānarārākṣasādhipa || 30 ||
sacahantāvirādhasyakabandhasyakharasyaca |
sugrīvasahitorāmassītāyāḥ padamāgataḥ || 31 ||
sakṛtvāsāgaresetuntīrtvācalavaṇodadhim |
eṣarakṣāṃsinirdūyadhanvītiṣṭhatirāghavaḥ || 32 ||
ṛkṣavānarasaṅghānāmanīkānisahasraśaḥ |
girimeghanikāśānāñchādayantivasundharām || 33 ||
rākṣasānāmbalaughasyavānarendrabalasyaca |
naitayorvidyatesandhirdevadānavayoriva || 34 ||
purāprākāramāyāntikṣipramekataraṅkuru |
sītāṃvāsmaiprayacchāśusuyuddhaṃvāpipradīyatām || 35 ||
śukasyavacanaṃśrutvārāvaṇovākyamabravīt |
roṣasaṃraktanayanonirdahanninacakṣuṣā || 36 ||
yadimāmpratiyudhyeran devagandharvadānavāḥ |
naivasītāmpradāsyāmisarvalokabhayādapi || 37 ||
kadāsamabhidhāvantirāghavammāmakāśśarāḥ |
vasantepuṣpitammattābhramarāivapādapam || 38 ||
kadātūṇīyaśairdīptairgaṇaśaḥ kārmukacyutaiḥ |
śarairādīpayāmyenamulkābhirivakuñjaram || 39 ||
taccāsyabalamādāsyebalenamahatāvṛtaḥ |
jyotiṣāmivasarveṣāmprabhāmudyandivākaraḥ || 40 ||
sāgarasyevamevegomārutasyevamegatiḥ |
nahidāśarathirvedatenamāṃyoddhumicchati || 41 ||
nametūṇīśayānbāṇān saviṣānivapannagān |
rāmaḥpaśyatisaṅgrāmetenamāṃyodhdumicchati || 42 ||
najānātipurāvīryamamayuddhesarāghavaḥ |
mamacāpamayīṃvīṇāṃśarakoṇaiḥpravāditām || 43 ||
jyāśabdatumulāṅghorāmārtabhītamahāsvanām |
nārācatalasannādāntāmmamāhitavāhinīm || 44 ||
avagāhyamahāraṅgaṃvādayiṣyāmyahaṃraṇe |
navāsavenāpisahasracakṣuṣāyathāsmiśakyovaruṇenavāsvayam |
yamenavādharṣayituṃśarāgnināmahāhavevaiśravaṇenavāpunaḥ || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever